(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Academiae Caesareo-Leopoldinae Naturae Curiosorum Ephemerides."

HHHH 

H99IIHOBn3IL'f 
HM rafflB 








I 



jp 



BM 

HH 




HHi 

■ 




1 /~7 /)<)V 



<^ .\*>o\ A 



m 















l\<fe 



3f 



A 







¥»3&V„ 



ACADEMIAE 

CAESAREO LEOPOLDINAE 

CAROLINAE 

NATVRAE CVRIOSORVM 

EPHEMERIDES 

SIVE 

OBSERVATIONVM 

MEDICO-PHYSICARVM 

A 

CELEBERRIMIS VIRIS 
Tum Medicis, tum aliis Eruditis in Germa- 

niaetextraeam communicatariim 

CENTVRIAVII.etVIII. 

Cum 

APPENDICE 



cc 



Privilegio Sacr. Caef. Atajeftatis. 



NORIBERGAE, 
Sumptibus ACADEMIAE. 

Lictcris MELCHIORIS GOTTOFREDI HEINII. 
ANNO M DCC XIX, 



I 









CAROLO 

A DEO D ATO 

IMPERATORVM CAESARVM 

MAXIMO 

PIO FELICI SEMPER AVG VSTO 

GERMANIAE HISPANIAE 

INDIARVM HVNGARIAE BOHEMIAE 

CASTILIAE LEGIONIS ARAG ONIAE 

SICILIAE VTRIVSQVE HIEROSOLYMORVM 

NAVARRAE DALMATIAE CROATIAE 

SCLAVONIAE BVLGARIAE BOSNIAE 
SERVI AE ET RASCIAE 

REGI 



ARCHl DVGI AVSTRIAE 

DVCI 

BVRGVNDIAE BRABANTIAE 

MEDIOLANI STIRIAE CARINTHIAE 

CARNIOLIAE AC LVCEMBVRGI 

VIRTEMBERGAE ET VTRIVSQVE 
SILESIAE 

PRINCIPI SVEVIAE 

MARCHIONI BVRGOVIAE 

MORAVIAE ET LVSATIAE 

COMITI PRINCIPALI 

HABSPVRGI TIROLIS PFIRETARVM 

KYBVRGI ET GORITIAE 

PROVINCIALI ALSATIAE 

COMITI FLANDRIAE 

DOMINO MARCHIAE VENEDICAE 

PORTEN AVlAE ET SALINARVM 
ETQTJE SrNTRELIQVA 



PRINCIPI PROVIDENTISSIMO, 

ET RELIGIONIS LA VDE RERVMQVE GESTARVM 

GLORIA VBIQVETERRARVMINCLYTO 

IMPERII AMPLIFICATORI AC PROPAGATORI 

FORTISSIMO 

SECVRITATIS PVBLICAE FELICITATIS LAETITIAE 

ADSERTORl ET CONSERVATORI 

INVICTISSIMO 

LITERARVM OMNIVMQVE STVDIORVM 
FAVTORI NVTRITIO ALTORI 

PATRI PATRIAE 

CONSTANTI HEROICAE VIRTVTIS MAGNITVDINE 
OPTIMO GLORIOSISSIMO 
NOVVM INDEFESSAE SEDVLITATIS LABOREM 

RELIGIOSISSIMAE FIDEI SVAE ANIMIQVE 

PRO CVMVLATISSIMIS CAESAREAEGRATIAE 

DOCVMENTIS GRATISSIMI MONVMENTVM 

SVBIECTISSIMO OBSEQVIO FIGENS 

SEQVE ADEOIPSAM SVA^VE OMNIA 

IMMORTALI ANIMORVM VENERATIONE 

OFFERENS 

EX MVTVA AVGVSTORVM CARITATE 

QVAM DEVS AVCTOR CONCILIAVIT 

CONCILIATAMQVE AETERNVM PERPETVABIT 

STABILIA AVGVSTAE PROSPERITATIS INCREMENTA 

ARDENTIBVSQVE BONORVM PRECIBVS 

EXPETITAM 

DOMVSIN ORBE PRIMARIAE 

PERENNITATEM 
FLAGRANTI PIETATIS DEVOTISSIMAE 
VOTO COMPRECATA AVGVRATVR 

ACADEMIA NATVRAE 

CVRIOSORVM. 



4K.(o ) jp 





Vfpkiis MAIESTATIS VE- 
STRAE, CAROLE, Imperan- 
tium Maxime , quartum nunc in 
confpettum orbis exponere li- 
cuijfe Ephemeridum Centurias novas, Aca- 
demia Augutto Veflro Nomine decorata, eo 
impenfius fibi gratulatur,quo frequentiorajtu- 
dii, mediocris licet, non tamen in rerum medi- 
carum et reconditae naturae fcrutinio un- 
quam otiofi y experimenta et quo certiora pro 
immortalibus Heri Sui Clementiffimi in fe 
meritis , quae nulla unquam apud ipfam delebit 
obliuio, memoris gratiffimaeque uoluntatis 
fymbola , devofijjimaeque fubmiffionis boji- 
menta, exhibere valef, Etenim fot tantisque 
Imperatoriae Gratiae documenfis , quorum 



nume- 



(o) 



nwncrum inire dijficile>au8a et orn&ta cumfitfacile intelligi- 
mus^fplendidifpmo boc benefaSorum jubare nos coUuftrari 
ideo,utin quamplurimos illudjpargatur opportunitatispublu 
caecommodo, etutomnesCAESARIS IndulgentiJJimicu- 
ra,providentia,virtute etfapientia, capita fortunasque Juas 
defendi, acfumma erga cunSos benignitatefoveri experian- 
tiir. AIAIESTATI VESTRAE parum videbatur , cum 
reveraejfetmaximum Jranquillitdtemregnis acgentibus, et 
rerutn quarumcunque affluentiam provinciis, urbibus, agris 
reddidiffe.nifiet literarumftudiisfuum quoddam ejfet pretium, 
quoii, qui ingenii gloriaftorent, adjpem etfiduciam erefti, 
certatimde artiumetjcientiarumaugmento projua quisque 
parte laborarent; omnesaufem ac /inguli communi populo- 
rumutilitatilittrent. lAiPERATORlAAl VESTRAAL 
MAlESTATEAi ex utroqueC aefaremmiratur ei concele- 
brat unherfus orbis , qui utrumque tempus et bellorum et 
pacis reSepoJfit gubernare. Herculem Atufageten vene- 
ratur, qui bellorummonftris nondumpenitus edomitis ^incre. 
dibili Mujarumftudia fa^vore profequatur. Bellurn bello 
neSitur,et dum inimicorum alter ^amicitiampaUus ,arma de- 
ponit; alter aemulationis oeftro percitus bella movet tnju- 
ftijjima, ut tropaea Veflra tum numerofiora , tum du- 
guftiora , ac plures in medio vi&oriaruin curfu mode- 
rationis vere divinae teftes ejfent et admiratores. Di- 
vum LEOPOLDFJi , inter caelites minc triumpban- 
tem^ quo nemo Caefarum major fuit, nec futurus cer- 
tefuiffet, ntfi AlAlESTATEM VESTRAAI or- 
bi reliquiffet; LEQPOLDVM accepimus pro vindi- 

XX ^ can- 



(o) 



tanda Hifpaniarum bereditate , quam jus Eidem fasque 
omneaddixeraty invitum plane crueniu Alartis tempefta - 
tibusy equibus mper admodum eluftatus erat , denuo Se 
fuosque commijifje. A \ In quo Augufti Genitoris quam fimilli- 
mam ejfe MAIESTATEM VESTRAM, laetatur univerfa 
Europa , dum penitus recognofcit , eam effe confiliorum 
omnium cynofuram^tqueVindabonnat idunkeadhuc aBum 
ejfe,et etiamnum agi, ut beUanonmodopr<efentia,fedetfu- 
tura dekantur. De jurefuofponte quid concedere non du- 
hitat 5 ut tranquillitas populorum perpetua fit. fifitoria 
baec eft tropaeis omnibus illuftrior > quam pofteri legentes 
obftupefcent ; fortaffe et monumtntorum fdem in dubium 
vocarent y nifiC AROLVM fortiftimis qutbusque Heroibus 
mteponendum y , rerum ubique geftarum fama majoremipfi- 
me t perfpicerent* Adeo quidem fummam omniumfpem atque 
expeftdtionem incredibili virtute longe fuperavit MAIE- 
STAS VESTRAl Definet autem mirari pofteritas , fi pietate 
inDeum imyeriorumfelicitatemalfolvicogitaverit. Ea quip- 
pe in Deumpietas r Auftriacorum propria y fundamentum eft 
et Fortitudinisy quae vimrepellit, roburpotentiaejedemque 
fiabilityvicinorum difcordias componit ; et Conftantiae , quae 
bumanos cafus otnnes virtuteinferiores putat,et confiliis lon- 
gefduberrimu, qudeimminerevidebantur , perkulafuftinet; 
ttfe\iciffmiorumEventuum r quibus res domiac foris geftae 
coronarMri et MQderationis y quae viSorias maximas for~ 

tunas- 



(o) 



tunasque amplifftmas divinitus conceffas contemperat; et Sd- 
pientiae, Grdvitatis, Clementiae^ luftitiae 9 reliquarum de- 
niquePirtutum, quaefummosrerummoderatores auguftiores 
faciunt* Quam Virtutum coronam, fpeciofam fane , cum 
praeterea exomet propenfa in doBrinarum ftudia Humani* 
tas et Gratiafingularis; omni ope enitendum erat nobis y 
ut AIAIESTATIS FESTRAE favorem atque indulgen- 
tiam, qua hanc quoque Academtam, GloriqftJJimi Parentis 
clementia conditam* Augufti Fratris gratia confervafam , 
in tutelam Jufcepit y (labilivit , munificentijjimeque fo- 
vit 3 publice profteremur y animumque aeterno cultu devo- 
tijftmum declaremus. Ejus propterea figniftcafionem offeri- 
mus novum ex diuturna obfervandi confuetudine longo- 
que medendi ufu fubnatum induftriae noflraeopufculumjn 
quod, VoluntatiVeftrae religiofijfime objecundantes, collegU 
wus atque digejfimus 9 quae et ad *vitam utilia , et ad co- 
gnitionem Jucunda videbantur. Sciant populi, Caefareae 
Veftrae Benignitati fe debere , fi qua ex noftra nunquam 
otiofa obfervandi ajfiduitate utilitas in ipfosmanarit. Defi- 
deriadenique cum noftris confocient , atqueDEOimmorta- 
li una nobiscumfupplicatum eanf 9 quicum magnaprece expo- 
fcimus, ut MAIESTAS VESTRA Cbriftiande Reipu- 
blicae bono diu incolumis fuperfit , folium pietateJuffuU 
tum y juftitia munitum , providentia corroboratum > tot 
tantisquedecoribusperfeftum , commodifftme teneat 9 omni- 

)( )( 2 busque 



m (o) m 



busque divinis pariter atque bumanis cumulatiffime beata 
bonis y confiliorum 9 aftionum et expeditionum cunftarum 
eventus Jemper videat laetijjimos, PiiJJimte nojiris defi- 
deriis et precibm annuet y conjidimus y Numen Opt* 
/Hax. ac vota orbis propitium porro exaudiet > ut Cae- 
faream Veftram Domum Subole Augufa augeat y con- 
firmety 

Imperium oceano, famam qui terminet aftris, 

in quo Paternarum Avitarumque Firtutum Herede y altif- 

fimi Dignitatis faftigii capace y pofieritas fera 

conquiefcat. 




CATA- 



( o) 



I 



^ cf^* CjG*' cvc*' QC°" ^C^ ^kG*' ^C* ^Kj* ^C*' Qd^ c^T*' £3K 



CATALOGVS 

NOBILISSIMORVM DOMINORVM, 
Quorum Obfervationes Phyfico-Medl- 

cae in his duabus Ccnturiis kguntur. 

D. D. Chriftianus MichdiiAdolphi* Arcbiacer Ducalis Saxo- Cizcn- 

fis ec Medicus Lipfienfis, Academicus Curiofus. 
D.D. Job.Jacobus Bajerus , in Vniverficace Alcorf. Medic. Prof, 

Public. Facult. Senior ec Pbyfic. Norib. Acad. CurioC 
D.D. Leopoldus Emanuel Binninger , Sereniff. Ducis Wiircenberg. 

Moncisbeligard. Arcbiarer* 
D. D. Job. PbilBreynius, Poliacer Dancifeanus, Academicus Curiofus 

ec Reg*Sociec 4 Anglic. Collega. 
D.D. RudolpbusJacobusCamer&rius, Medic. ProfefH PubL Horcique 

Academ.Infpe&or, Academ. Curiofus. 
D.D. Elias CatnerariuSt ConfiliariusetArchiacerDucalis Wiircem- 

bergicus^in Vniverficace Tuhingenfi ProfeflbrPublic* Acad* 

CuriofT 
D. D. Gecrgius Detharding 9 m Vniverficace Roftochienfi Profeffcr 

Public. Acad. CurioC 
D. D. Juftus Frifdertcus Ditlenius , ProfefTor Public. Med. in Vni* 

verfitace Giflenf.FaeuIc. Med.Sen. Acad. CurioC 



xx? 



D. Lk, 



»8(o ) m 



D.Lic. Job.Jacob. Dillenius, Poliacer Giflenfis, Acad.CurioH 

D. Lic. Pbil, Eberb. Dillenius t Poliacer Giflenfis. 

D. Jobannes Gabriel Doppelmajerus , Profeff. Phyf. cc Mathcf Nori- 

bergenfis, Acad.Curiof. 
D. D. AJarcus Gerbezius PoliacerLabacenfis, Acad. Curiof. 
D. D. JobannesAdamus Goerizius t ?o\htcr Racisbonenf. Acad. Curiof 
D. D. Benedidus Gulmannus* Poliacer Auguftan. 
D. D. Laurentius Heifterus % Anac. & Chir. ProfefT. Public, in Vni- 

verf Alcorf Acad, Curiof. 
D.D. Godofreduf Heldius , ab Hagclsheim, Confiliarius cc Archiacer 

Byruchinus, Acad. CurioC 
D.D. Cbriftianus de Helwicb, Seren.Princ. Elifabechae Confiliarius 

& Archiacer, Poliacer Vracislavienfis, Academ. Curiof. 
D.D. Jobannes Alauritius Hojfmannus y Confiliarius & Archiaccr 

Onoldino- Brandenburgicus & Solisbacenfis, Academ. Nac, 

Curiof. Adjun&us, 
D. Lic. Daniel Hoffmannus , Medicus Tubingenfis , Academicus 

Curiofus. 
D. D. Jobannes Georgius Hojerus , Poliacer MolhuGnui, Academ. 

CurioC 
D. D. Godofredus Klaunig. Sacr. Caefar. Majeflat. & Princip. Palac. 

Medicus, Poliacer Vracislavieofis, Acad.Curiof. 
P. D. Jofepbus Lanzonust Proco - Medicus & Profeflbr Ferrarienfis, 

Academ. Curiofus. 

D. D. Hieronjmus Laitbius, Nofocomii RcgiiHafnicnfis Medicus, Aca- 
demicus Curiofus. 

DLic.Roftnus Leniilius , Confiliarius & ArchiaccrDucalis Wurcenber- 
gicus & Proco- Medicus Scucgardienfis, Acad.Curio£ 

D. JobannesGeorgius Liebknecbt* MatheCProfeflT.Public.inAcadem. 
Giflenf Acad.Cur. 

D. D. Adichael Friedericus Locbner s Archiacer & Comes Palacinus Cac- 
fareus , Nobilis , Ephcm. Nac. Cur. Direttor , & Collegii 
Medic. Noribergenfis Dccanus. 

D, D.Joban- 



m ( o y m 



D.D. Johannes David Alaucbartus > PbyficusMarbacenfis,Academ. 

Curipfas. 
D. D. Godofredus Afdyer, Poliacer Vracislavienfis* Acad. CurioC 
D>Lic, Johannes Alatihias Aduller* Phyficus Ciinzelfavienfis, Acad. 

Curiofus. 
D.D. Adam Friedericus Pezold r Polmcr Lipfienfis, Acad. Curiofus. 
D.D. Alaximilianus Preujfius, Procophyficus Vracislavienfis, Acad. 

Curiofus* 
D. D. ChriftianusGottlieb. Reusnerus, Archiater Com. a Schafgotfch, 

ct Poliacer Javerenfis. Acad. Curiofus. 
D*D* Vilus Riedlinus* Reip. VlmenfisPhyficusprimarius&Gymna. 

fii Scholarcha, Academ. Nac.Curiof Adjun&us. 
D.D. Sigismunius Scbmiede raf> Phyficus Lomaczcnfis, Acad. CurioC 
D. D. Lucas Scltfdckiu r> Archiater & Com. Palat. Caefar. Nobii. Acad. 

Nat,Curiof.Praefes,ReipubI.Augufbnae. Phyficus primarius. 

D.D* Jofrannes chrifiian. Sproegel, Phyficus Hamburgeafis, Academ. 

Curiofus* 
D.D. Samuel Steurlin , Phyficus Schleufingenfis, Academ. CurioC 
D.D. Ernejlus Godofredus Struue> Vkeromarch. &ScolpenC Circuli 

Phyficus, Academ. Curiof. 
D.D. Godofredus Tbomafius> diverf. S. R, Imper. Scac. Archiacer 

& Medicus Senior NoribergcnC Acad. Nac. Cur. Ad)un£tus # 
D.D. MickaelBernbardus Valentini, in Vniverficacc Giflenf. Aiedic. 

Profcflbr Publieus, Acad. Nac. Curiof Adjundtu*. 
D.Lic. Chrift.BernbardusValentinu Foliacer GiffenC 
!)*£>. Antonius Vatlisnerius > e Nobilibus de Vallisneria, Primar. 

Theor. Mcdic. Profeflbr Pacavia. Acad. Curiof & Sociec. 

Reg. Londin. Colfcg. 
D. D. JoJepbusVallisnerius>zNobilibus de Vallisncria, criumEftenfium 

Principum quondam Archiacer. 
D. D. Jacobus ^ra//o«tt/,Aaacomicus &Poliacer Aftcnfis, 

DD.Jq- 



jjAahlirtfc— — *«■»**»— ■ - .• i ... . i.. i nini •> , m 



( o) m 

D. D, Jobannes Afelcbior Verdries , in Vnivcrficace GiffenG Phil. & 

Medic. Profeflbr Publicus, Academ. Curiofus, 
D. D. Johannes Andreas Vjenbenz, Poliacer Vlmenfis. 
D.D. Jobannes Friedericus We\smannus % Phyficus Windsheimenfis, 

Academ. Curiofus. 
D. D. HermannmWernerus Engelbertus, deWefthofen, S.RJ. No- 

bilis & Eques,Com. Palac» & P.L.C. Medicus Hammcnfis, 

Acad. Curiofus. 
D. D. Jobannes Guilbelmus Widmannus % Phy ficus Noribergenfis, Aca- 

dem. Curiofus. 
D.Lic* Cbrifiianus Gottbardus WWfcbius, Phyficus Provincialis & 

Poliaccr Pirnenfis, Acad. Curiofus. 
D.D. Tbeodorus Zringerus, Scrcniff. PrincipisBaden-DurlacenfisAr- 

chiac. Profeffor Publicus Medic. Bafilienfis, Academ. Nac. 

Curiof. Adjunft. 
D. D. Jobannes Rudolpbus ZvTjingerus t Fzofcftor tAcdic.Ozdin.Bz* 

filienfis, Acadera. Curiofus. 




OBSERVA- 



■**!&• C o ) -Jgf ?&• 




OBSERVATIONVM 

■PHYSICO- MEDICARVM 

AC ADEMIAE 

CAESAREAE CAROUNAE 

NATVRAE CVRIOSORVM 

CENTVRIA VII. 

Dn.D. JOH. PHILIPPI BREYNII 

TRIGA OBSERVATIONVM 

ad D. D. MIGHAELEM FRIEDERICVM LOCHNERVM, 
Archiatrum & Comicem Palacinum Caefarcum. 

OBSERVATIO I, 
De Coronis Serpentum. 

Um Callimachi nomen mihi» mcre recepro, 
in Receprionis Diplomace , Iliuftri Acade- 
miae Cacfareo- Leopoldino - Carolinae Na cu - 
rae Curioforum Praefidi imponerc placuic, 
quem uc ec Mnefteum Medico?, apud Grae^ 
cos, de Coronis, quae nocerenc capici , pri- 
vatim fcripfifle , teftis cft Piiniui H N L. 
ODjerv. Acad. N C. Ctnt. Vll. A XXI. 




Obfervatio I. 



XXI. c. 3. mox animum meum fubiic cogicacio, ex fimili quo- 
dam argumeoco obfervationum mearum primicias depromcndi. 
Ubiulcro fefe Coronae Serpentum obculere, quarum quidcm fae- 
pius in hisce Ephemeridibusfa&afuicmencio, nonnuilis earum 
exiftenciam negantibus , aliis affirmancibus , neucris vero, ni fal- 
lor , concroverfiam decidencibus. 

Varia nimirum, uc id hac occafionc moneam, Au&ores 
in Hiftoria Nacurali cradiderc, quae calia non cfle, qualia ab 
iis fabulofis relationibus & praejudiciis occoecacis, habencur, 
fcquens probavic dies & accuratius examen. 

Exemplo nobij finc Vipcrac ec Serpences , qui ab Au&o- 
ribus defcnbuncur, &paflim in CurioforumMufeiscreduIis de- 
monftrancur,fuperfticiofis infupcrApoftoli Paulimiraculoobcru- 
duncur, petrcfadli, ex Melica Infula efFofli: Vid. Mufei Beslc- 
riani Tab, XXXVI. (quod nupcrrime cum dcfidcraciflimi lon- 
giorique vica digniflimi Juvenis, Joannis Henrici Lochneri 
utiliflimis Explicacionibus ec Commentariis, curante Illuftri e- 
jus Parence, prodiic) ciculo Exuviac Serpentis in lapidem con- 
verfae; ncc non Wormii Mufeum p. 90. nomine Vipcra: pecri- 
ficatac. Hos, cciamfi capica ipfis aliquando ex luco affinganc 
impoftorum manus, 1 Tubulariae fiveVermiculariaecujusdam 
marinze, majoris,m Melicenfi cerra fepulcar, efle fpecimina» 
quod jam hariolacus fuerac Wormius loco cic. optime ad ocu- 
lum demonftravic AuguftinusScilla inTra&.cui ciculus; Laua- 
na Speculatione etc. T. XII. quod luculencius adhucipfa fpect- 
mina rice examinaca evincunc, Uc de illis ferpencibus pecrc- 
fa&is io fpiram convolucis, nunc taceam , quorum paflim a- 
pud Au&orcs fic mencio, Ophiomorphicaj ec Ophicae aliquan- 
do fpeciofo ciculo. Vid. Mufeum Mecallicum Aldrovandinum, 
Beslcrianum, T. XXXIV, Calceolarianum p. 414. cc Wormia- 
num p. 8£» ubi nomine Lapidis fcelecon ferpencis referenci». 
Quippe quos Cornu Ammonis, vel uc hodie re&iusfalucancur, 
Nautilitae fpecies efle, omnes cordaci mihi concedenc Nacurae 
Myftae. Quamvis non negem, force alicubi reperiri pofle ve- 

rgruqa 



De Coronis Serpmtum. 



rorum fcrpencum veftigia, Eislcbianorum pifcium morc, faxis, 
imprimis fiflilibus, imprefla; eciamfi eadcm ncc a me ha&e- 
nus vifa, ncc ab ullo dcfcripca meminerim. 

Oculos fcrpencum quoque cx Infula Melica vulgo di&os, 
Denccs eflc molares pifcium, Sarco Orata & Dentato Icalis di- 
ttorum, a diluvio aquarumibidem fepulcos, icerumque effof- 
fos.qui non vulc credcre demonftranci Auguftino Scillae I. c.T. IL 
ipfa adeac Nacuralium Gazophylacia ec hos cum illis conferac. 
Gloflbpecras vcro, quae (erpcncum linguae pecrefa&ac quo* 
que quondam pic, eciamfi nullam cum iis habeanc fimilicudi- 
nem,credebancur, Dcnceseflevarios Canis Carchariac ecScam- 
pcllae Icalis diftae, aliorumquc pifcium hujus generis fofliles, 
poft F.Columnam, N, S£enoncm& A. Scillam, omneslargian- 
tur ncccfle eft. 

Reftac nunc, ucdeCoronis vulgo credicis ferpentum,du- 
biurn collamus, quod quidem ance me cencarunc Schenkius in 
Epift.ad Sachfium, quse repcricur in Gammarologia p.928. cc 
Velfchius in Hecacoftea I. Obf 27, ec in Ephemcridibus hisce Jae- 
nifius D. I. A. s.inSchol. ad Obf 12& & Wagnerus D.II. A.f. 
Obf \o6. nec non llluftr. Schrockius in Scholio ad diflam 
obfervacionem ; ubi docenc haftenus obfervacas Coronas fer- 
pencum falfbAgyrcarum impofturis ica falucari, ec reipfa nihil 
aliud efle,quam vel fquillae Mocvng di&ae Rondelecio fpolium f 
vel dencem molarem ex inferiori maxilla porcelliqam abla&aci* 

Hifcecamcn Do&iflimis Curiofiflimisquc Viris Cdh oppo- 
fuerunc Clarisfimi Hannemannus D.IL A. 7. Obf 68. ec Lenci- 
lius D.III. A. 3. CC4. Obf 22. Sed immerico, quia argumenca 
ipforum inrirmo admodum ftanc calo. Nam primo ccftimo- 
nium de vifis cminus ferpencibus coronacis, ab hominibui pcr- 
terricis, fequioris fexus aliisque cc in Hiftoria Nacurali hofpici- 
bus, nihil probac 5 uci nec fccundo ipfarum Coronarum fer- 
pencum di&arum apud Curiofos confpe&us: nam eciamfiCo- 
ronis aliquando fimiliafucrinc illa corpora , camen ex ferpencum 
capicibus defumcafuiffe, indcnon fcquicur. 

A 2 His 



ObfervAtio 11 



His icaque praemifiis , uc Hiftoria Nacuralis, quae per fe facis 
ampla eft, anon eocibusliberecur,concIudo faepius di&as Co- 
ronas ferpcncum, omnes effe fi&icias&corpora aliunde defum- 
ca. Nec alio modo convinci ab adverfariis poffum ; nifi vel de- 
monftracione ipfius ferpencis coronaci , vel Coronae cjusmodi, 
quam fufficiencibus ec indubicacis ceftimoniis , ex ferpencis ca- 
piceprognatam depromcamque efle,probarepoffunc. 

ReUquumeft, ucpaucis Coronas bujusmodi fi&icias, qua* 
rum duas in Mufeolo meo fervo, dcfcribam,ec> quod a nemi- 
oe haftenus fa&um* figura ilfuftrcm. Prima criftaepocius, 
quam coronae fimiliseft,eamagnicudinc,quaFig. i. Tab I. con- 
fpicicur, eburnea quafi eft ec nkens, ex aibo flavicans, incus ca- 
ya, coropreffa, dorfo acuco, fpinis alccro lacere peracucis non 
nihil falcaris aliquoc praedica» Revcra nihil aliud eft> quam ex- 
tremus arciculus chelaeSquillae, quas Mavr^Rondeleciodicicur, 
a Rumphio veroin Mufco Amboinico Squillae arenariae nomi- 
ne elegancer figuracurec defcribicur. Secundam, quam a Cu- 
riofo quodam Amico accept, Fig. 2. T.I. cxhibec,. nacurali quo- 
quedimenfionc: denci molari fimilif cft* alcera excremicacc an- 
guftiorc, alcera laciore* fupernc quacuor eminenciis majoribus, 
minoribus non numeracis, praedica, infernc inaequalicer exca- 
vaca \ coloregaudeccinerco cc fuperficie parum nicence* cc ioae- 
quali, quare hunc pro fofEIi Dence habeo. 

Quid jam dc viribus miraculofis harum pucaciciarum Co- 
ronarum* a fumivendulis Circumforaneis, adeo depraedicacis» 
fenciendumfic , facilc unicuique pacec ;, fciliccc» una cum Coro- 
ms falfas effe ec fidiicras. 

OBSERVATtO 11 

Dn* D. Johannis Philippi Breynii 

De Balfamo CarpatSico. 

BAKamum Carpathicum, prouc aliquanda, quamvis rariuf, 
ad nos exHungaria defercur, eft Oleum quoddam exrefina 
liquida arboris cujusdam coniferae cc refiniferac in Carpa- 
thi jugisnafcentis, defhllacum, coca nacura fua Oleum Tere- 

bia- 



De Balfamo Carpatbico. 



binchinae Officin. referens -> cui Hungari quam plurimas vircu- 
tes medicacas prolixe fatis adfcribunc. 

Nullam, quod miror, Balfami huju* apudulfum Auflo- 
rem reperio mencionem, nifi cribus falcemverbis in Mifcell. no- 
ftris Curioforum D. I. A> 2. ec quidem in Scholio ad Obferv. 
28- ubi legicur : D. D* Cbriftianum ab Hortis> qui adradices 
Carpatbi Montis in nobiliwillawixiUfcripfiffe duosTraSatus y 
alkrum de Gemmis Hungariae> de Balfamo Hungariae Carpa- 
tbio alterum; morte tamen praeuentum et edttionemfufpen- 
fam manfijfe y et e x negligentid uiduae et impuberum libero- 
rum Bibhotbecam ipfius rariffimam, una cumbisduobus MSS. 
praecipue a wicinis Polonis difiradam fwjfe et abalienatam. 
Nec dubium eft^ ucrumque Tra&acum, quia neuccr,quan- 
tum ego novi, apparuic, periifle. Cum aucem ab Amico quo- 
datn Hungaro ance aliquoc annos, hujus Chriftiani ab Horcis, 
Med. Doft. de viribus et ufu Olei five Balfami Carpachiei bre- 
vem quandam , ex memoraco Tradtacu force quondarn exrra- 
£tam> CommeriCacionem Gornmunicacam fervo» eam hic fuh- 
jungo: 

DeViribuset Ufu 0[eifiveBalfmiCarpatbici,Rmmm\)Clfy 

®ttyl Germanice ditti y Chrifliani /tb Hortis\.Med, Dotloris. 

Duplexfft UJusOlei hujus>externus etinternus. Notandum 
autem, Oleum boc non ejfe ipjum Balfamum, quaie effiuit ex inci- 
fis arboribus , fedOleum ex arbore quadam>quam Accolae Car- 
patbi Germanice &tlltntnbolt$ I Slauonice autem Kojfadre- 
wina uocanty defiillatum * boc enim multo efficacius expertm 
fum, quam Batfamum ipfum. 

Ufus externuf. 

i XJmniaimlnera recentia , quaefcilicet non nimis magnafinf, 
aut profunda , fpatio 24. borarum,fine ulla \ fuppuratione, aut 
notabili cicatricefanat; majora <vero intratriduum, quatriduum 
etc. fifolummodo aliquot guttulaepennainfiittentur* Debet au* 
tem linteum fuperponi r, quoligetur, aliasenimevaporat, cum fit 
nimis fpirituofum. A 3 *♦ Humi- 



6 Obfirvath 11 

2, Humiddm infantium in facie et capitefcabiem, intra tru 
duum funditus exficcat et tollit, nutio reliQo *veftigio. 

3, Ulcera antiqua ferpentia, qualia funtplerumquein cruru 
bus,fpatio duarum feptimanarum y fi modoillinianturet linteum 
ceratumfuperponatur,exfundamentofanat\ debet autem tllini 
ter de die , mane meridie et uefperi. 

4. Frigidis etiam fluxionibus , contufionibus , fanguinis con- 
cnti retentiombusttumoribusqueyex quibus plerumque Paralyfes 
et lontrafiurae nerworum diuturnae oriuntur 9 ad miracuium 
tollendis efficax eft. Ifcbiaticam quoquelenit et tollit. 

Ufus internus. 

1. ObftruBionibus hepatis, hypocbondriorum et renumpo- 
tenter qjiam aperit. 

2. Sinemoleftia impuritates fanguinisper copiofamurinm 
tt paucos fudores e profundo elicit. 

%.Arenas et renum calculos pellit , urinamqueodoriferam 
rtddit. 

4, Afenfes etbaemorrhoides movet. 

$r, Gonorrhoeam et catarrbos fngidos fiftiU 

6. Inueteratos capitis dolores difcutit. 

7. lujfi etiam et inueteratis pe&oris morhis % nominatim 
mero Phthyfi et ulceri pulmonum medetur. 

Alias infuper omnes, quibus Orientate Balfamum praedi- 
tum eft, wires habere ,mukiplici experientia a S- Caefarea Ma- 
jeftate Ferdinando Hl aliisque IUuftribus Perfonis comproba- 
tum eft. Dofis : Guttulae 7. <velg in aliquo liquore comjenien- 
ti, qjefpericubitum ituro etmane, jejunouentriculo exhibendae. 

Ha&enusille. Forficanmihinunc aliquis objiciec, easdem 
ferme vircutes in vulgari noftroTcrebinthinaeoleo, quod om- 
nibus fcnfibilibus qualicatibus referrc videtur, reperiri, adeo- 
que de Carpathico nos non oporcere efle adeo folicicos. Ve- 
rum his refpondeo, verum quidem efle, vires ejus cum viribus 
Olei Terebinthinae OfF. convenire, eas autem, fi Hungaris ad- 
hibenda fides, loage nobiliorcs magisque efficaces efle. 

Egoob parvam ejus, quam poiTideo quancitacem, pauca 

fal- 



De Balfamo Carpatbko. 



falcem cxpcrimenta inftituere pocui ; incerim tamen Hungaris 
affencior, quia arbor, cx qua Balfamum hoc fic, a caeceris ar- 
boribus, ex quibus Terebinchina Off. colligi folec, longe diver- 
fa ec ad Cedrum Libani mcncis genere aecedit. 

Procuravic enim mihi Amicusquidam exHunganaramu- 
lumhujus Arboris exftccacumec Conum five fru&ura ejus ma«- 
turura , ex quibus probc examinacis didici, hanc arborem efle 
Pinaftrum,Beilonii,de Arb. Conif p, 17. ec feq. Pinum Sylve- 
ftrem, moncanam , cerciam , C. Baubini Pin. 491. Pinum,cui 
officula fragili pucamine,fiveCembro, J Bauhini Hift. PI. T, I. 
L.IX.p. 25i.Pinum fylveftrem,alceram,ParkenfoniiTheatr.Bocan # 
p, 1535; quam Pinearum nucum genus atcerum, Tarencinum 
di&um, digicis fragili putamine , aviumque expoficum furto 10 
arbore, Plinit, refte ftacuic Bellonius 1. c. male vero eam Da- 
lechampius pro Teda Plinii habec. forcein hanc fencentiam fe- 
du&us, quta arbor haecplurima refina, ue nonnuili Auftores cra- 
dunc, fcacer. 

Sacts bene eam dcfcribic Belloniusl.c.ejusque infigniorem 
notam , qua a caeceris coniferis ec refiniferis diftinguicur, anno- 
tac , quina femper folia ex eodem cubulo fivecencro prodeuncra J 
fccusac Joh. Bauhinus, quil.c. male referc, binaex uno cuber- 
culo prodire. Axcius de Arboribus coniferis p. 41; eam ad- 
huc diligentius defcribit. Conum vero ejus oobis accuracius c- 
narrac Joh. Bauhinus 1. c. 

Operae precium duxi,Coni Tab, I.F. 3. cui hinc inde refina 
fScca adhaerec, cum Nuculis edulibus, F.4. Pinearum aemulis, 
fed minoribus, pucaminifousque fragilioribus praedicis, ramuli- 
que cum foliis F. 5. naturali magnicudine exhibere icoqes. 

Sirtfiles plane Nuculas quoqueex Mofcovia cransmiiTasab 
Amico accepi, quarum ibidem incer bellaria frequencem efli 
ufum referuric. Unde arborem hanc in Mofcovia quoqcte 
nafci colligo y quam alias praecer Carpachi juga, Juniperorum 
mons ecSenufius apud AHobroges, cefte Bellonio, Elvi nomine 
rufticis* quiecfru&us ecrefinamexea cdligunc,aotam,Rhaeco- 

rura 



8 Obfervatio 111 

rum cc Valefiorura alci monccs copiofc, uc ec Tridencinus agcr 
ec Tyrolenfis comicacus, locaque circumjacencia, quae fepcen- 
crionem fpe&anc, cefte Axcio Lc. alunc, ubi ec caudicem refi- 
narn albam ec odoracam fundere, aicidem. 

In Carpatho faepius humilem, caudice ramisque diftorcis, 
unde ^cummljolg falucanc, inveniri, conosque fere nunqjam 
proferrecradunc; quem crefccndi modum pro monftro falcem 
ex vicio foii forfican habendum efle exiftimo. 

Coronidis loco addam genuinam arboris hujus ex nocif 
chara&erifticis fecundum Tourneforcii Mechodum,quae rdiquas 
inttr cancum eminet, 

Quantum lencafolenc incer viburna Cuprefll, 
pecicam denominationem,quae eft: 

Larix femper vtrens, foliu quinis, nuculis edulibus. 

Tourneforcio ignocam fuifle, vel falcem minus accurace exa- 
minatam judico, quiainlnfticucionibus cjus Rei Herbariae, in- 
comparabiliifto opere, quorxemo Bocanicus carere.poceft,incer 
Pinos, nomine Pini fylveftris, moncanae, cerciae, C. B, recen- 
fecur, cum camen a Pini genere foliis quinis, uc fupradidium, 
manifefte differac. 

Rogancurdenique ViriCuriofi, quiprope Carpachumde- 
gunr, uc Arboris hujus, una cum modo colligendi Refinam ec 
Balfamum, exa&am Hiftoriamin publicumemiccancadmonen- 
tur praecerea Rhaeciae,Comicacus Tyrolenfis ecTridencini agri 
incolae, uc inquirancin virtuces hujus Balfami eciam apudipfos, 
fi v^linc, reperiundi. 

Obferuatio III 

Dn. D. Johannis Philippi Breynii 

De Ribas Arabum. 

Rlbes Officinarnm noftrarum Planta eft vulgaciflima ec om- 
nibus ooca ■; ab hac vero differre, quae Ribas dicicur Ara- 
bibus Medicis,Serapioni, Aviceonac caeterisque, ii falccm norunc 
Medici, qui Wv v^vW^V accuratius (olico incrofpcxerunc. 

Qui- 



De Ribas Arabtm. 



Quidam Bocanicorum cquidem, uc Amacus, Dodonaeus 
ct Lobelius , pucarunc Ribem noftraccm OfF. effe verum Ribas 
Arabum ; verum hifce plurimi fefepoftmodum oppofuerunt, 
ftacuences,Ribas Arabum a noftro Riba Officinarum plancam effe 
toco coelo diverfam. Quibus ec ego calculum adjicere cogor, 
ob fequences raciones : 

i . Quia unicuiquc Serapionis ec Avicennac dcfcriptionem 
Ribis, ccncraclam quamvis pro Arabum more , examinanci ec 
cum Ribc OfF. conferenci, facilc pacec, plancas cffelongc diverfas. 

2. RauvvolfiusHodoepor. p. i66.ct 282. ec Bellonius, de 
Arb. Conif. p. 4, b. cxperci ec circa Medicam Maceriam curio- 
fi Medici, in peregrinacionibus per minorem Afiam vicinafque 
terras infticucis, plancamillamobfervaruntin monceLibano, cui 
Arabum Ribes defcripcio compecic, ec ex qua hodienum ibi- 
dem Rob Ribis didtumconficicur. Hujuscciam aliqualem cra- 
dideruntdefcripcioncm, cuiRauvvolfiusec Iconem, fed admo- 
dum imperfedtam, adfecic. Hos poftmodum Bocanici plerique 
fecuci func, nihil praecerea addences novi. Donec 

3. Sencenciam Rauvvolfii ec Bellonii confirmanc ca , quae 
tradic Pharmacopoeae Perficae incerpres R. Pacer Angelus de 
Sandio Jofeph p. 1 54. cc in fpecimine Nocarum ad Pharma- 
copoeam Perficam p. 364. ecfeq. ubi difercis verbisdocec,Ribas 
Arabum , ex quo olim Arabes ec nuncPerfae ecTurcaeRob 
conficiunc, veram effe Lapachi fpeciem$ nuliacn vero fubjicic 
defcripcionem, muko minus figuram. 

4. Denique nullum amplius dubicacioni refinquic locum» 
fequens , quam Jacobusi Golius Ling. Or. quondam i-n Acade- 
roia Lugduno Bacava Profeffor Celeberrimus , ance plurimos 
jam annos , ex ipfo Libano Monce ex Syria Pareoci meo p. m. 
procuraverac Plancae, de qua quaericur,icon cum defcriptione : 

ExRadice fimili radici Cinarae, dura, nodofa ec plena cu- 

berculis,filameccifquequibusdampraedica, verno cemporcincer 

nives novella prorumpunc folia, crifpaca inftar BrafficaeSabau- 

dae coloris rubri viridifque eleganciffime mixci , qui eciam in 

Obferv, Acad. N. C Cent Vll B adul- 



io Obfervatio 111 



adultioribustotaqueplantaperfeverat ; ubi praeterca,quafiexi- 
guis granulis> inftar Goflipii confperfa eft. Juniora folia cutn 
pediculis fubacidi func faporis , fcd admodum grati, quorum 
fuccus expreflus , ubt fufficienter ebullieric , fimilis cft mufto 
CO<H o, fpiflus fcilicec denfufque. Pediculi vero , ubi folia fc ex- 
pandereincipiunt, concrafti quafi, cenuiores fiuncduriorefque; 
Folia majora rocunda , noonihil concava , excerius admodutn 
nervofa , cota aliquanculum alperafunc, et ficcaca adhuc afpe- 
riora evadunc. Caules longkudinem crium palmarum faepiui 
fuperanc, in quorum fummitatibus ramofis apparent florcs ra- 
cemacim difpofici , qui abeunt poftmodum in femina triangu- 
laria et alata Lapachi more » principio rubicundi, per maturi- 
tacem Iucei ; fed exfkcaca, quae fervo ex difto MonceLibano, 
ex rubro fpadicea func ec falivam, ubi dentibus conteruncur» 
rubicundo colore inficiunt, fapore fubacido adftringcnte. 

Ex hac itaquc defcripcionc cumlconecollata facife patetr 
Plantam hanc effe Lapdtbi fpeciem genuinam , nec inepte La~ 
pathum Orientale , tomentofum , rotundifolium* Ribas Aralum 
dtEtum 9 falutari poffe 5 male vero ClarifT. Rajum Hift. Plant» 
p. 1487. Ribcm Arabum , minus accuraca Bellonii defcripcio- 
ne fedu&um , Epiphylfofpermis annumerandam cenfuifle. Ex 
hac Rob in Perfia conficitur, cefte P. Angclo de San&o Jofeph 
Pharrr>acop, Perf. p. 15-4. fequencem in modum : 

Livas (ica Perfis dicicur, tefte jam jam cftaco Au&ore ct 
Thevcnoco Iciner. Part. 3. L. 2. c. 1 6.)five Oxjlapathi (fcihcec 
Orientalis fupra ditfi) fummitates &caudices (tempore nimi- 
tum vernah, ubi primoexterra erumpum') rejeca\ tuminmor- 
t&io lapideo, aut ligneo contunde , donec eruatur fuccus ad 
pondus tertiae partis : faita identidem effufione et expreffione 
per colitoriutnlineum, inde colaturam ajfumito et clarificato ; 
addefingulis minis totidem minas Sacchari \ decoquendo* donec 
fpffifcat Syrupus : lente et attente. 

Hac racione fic Rob Ribis compofitum ; fimplex ycro abfquc 

addi- 



De Rtbas Arabum. n 



addicione Saccbari , fola co&ione ad confiftenciam Mufti codt 
paracur, uc habec defcripcio fupra tradica» 

Idern P. A. de Sandto Jofeph. I. c. p. 36J. Plancam hanc exi 
montibus in horcos cransplantatam ad Erafficarum noftracum 
ambicumpinguefcere, ejufquecoftas, (puco pediculos) fub hu- 
mo candificacas (uc apud nos Seleri Icalorum) exiguo precio 
venire ceftacur in foris Alpahani ec Syrafii in Perfia, ec incer pri- 
mariorum ec delicaciorum epulas , incer delicias haberi aceca- 
riorum loco &c. 

Haec eadem quoque planca eft, cujusCornelius deBruyn 
in Icinerario fuo Perfico nuper emiflb p. 141. nomine Rhabar- 
bari , fed vircucis purgancis expercis, meminic, ec foliorum, uc 
func caecerae ejus, Pidtoris quamvis cxcellencis, plancarum ani- 
maliumque figurae, facis malam anne&iciconem. Caecerum con- 
firmac curiones ,five pocius folia primo vere prorumpencia cc 
imprimis eorum pediculos codta comedi in jufculo carnis , vel 
cruda eciara cum pipere ec fale , ec fubacido fuo fapore fe gu- 
ftui admodum commendarc, fanguinemque biliofum refrigcra^ 
re, hincque mulcumaeftimari. 

Qdoufque aucem cum Rhabarbaro vcro (ut aicde Bruya 
I.c.) quod ex Tarcaria ecChina per Rufliam ad nos cransfercur, 
conveniac ; alio cempore dicam > ubi promifla Rhabarbari fe- 
mina cum accuraca delineacione ec exficcaco fpeciminc» quae 
mihi promifit Perilluftris ec Excellencisf* Vir, Robercus Areiki- 
nus , S. Zarcae Majeftacis Confiliarius incimus ec Archiacrorum 
Comes &c» Pacronus ec Amicus meuf , nemini fccundus, ac- 
cepero. 

Locus natalis cft Mons Libanus in SyriaJ ex quo cemporc 
verno » ubi adhuc fub nive delicefcit, ejus cenella folia cum 
cauIibusHalepum transferuncur pro conficiendoRob, quod ad 
alias deinde regiones cransporcacur. Repericur eciam in Perfia, 
tam fponcanea in locis montofis, quam culca in horcis» uc cra- 
duncP. A, de San&o Jofeph ecCorn, deBruyn fupra cicaci , cc 
force eciam in aliis regionibus oriencalibus. 

B z Quia 



12 Obfervatio IV. 



Quia icaqucRibes Arabum cum noftro Oflicinarum nul- 
lam , quod probavi afFacim, habec affinicacem ; illc vero ia 
coftris non reperiacur cerris, quaericur mcrico, an non cx no- 
ftro Oxylapacho, cempore vernali ec mechodo fupra enarraca, 
Rob parari poffic, quod racione nacuraeecvirium longe magis 
Rob Ribis Arabum (quod ec innuiflc videcur Joh. Manardcs in 
Annocacionibus inGompofica Mefue p. 5:82.) rcferrec ; quam 
illud , quod hoc nomine in noftris Officinis hodie repericur ? 
Ego de affirmaciva dubico nulluSj quam ipfa experiencia olim, 
uc ipero, con&mabic. 

Explicatio Figurarum. 

Tab.IL Fig. 1. exhibecincegram Plancam cum feminibus, quae 
Ribas Arabum dicicur, aft nacurali, quoad omnes parces, lon- 
ge minorem. Alaccrenoca femina nacurali fua magnicudine 
dclineaca , quorum vcro alae membranaceae ob anciquicacem di« 
laceracae fpeccancur. 

Tab. II. Fig. 2. Scolones fi ve juniora folia prouc primo verc c 
terra erumpuoc, una cum caule, cujus florcs inftar racemi nec 
iium explicaci func; eciam naiurali dimenfione minora* 



OBSERVATIO IV. 






Dn. D. Johannis Jacobi Bajeri. 

De 
Ataxillaeamplo, fragmento per callum refiituio. 

NAcurac in farciendis non rr^odo carnibus, fcd ipfis offibuf 
fokrciamfingularem merico admiramur, uc profe&ocqm- 
plures hiftoriae catti ampliffimi, in locum ojfium perditorumaf* 
fabre repojitiMx invenirenc fidem, nifi ab auftoribus fide dig- 
fiiffimis effenc cradirae. Talium non paucas ipfe ego rccenfiri 
in differtatione peculiari de callooffium anno 1707. edita. In 
prademiarum vero addam exemplum pcrquam mcmorabife. 

Molicof 



De maxiOae amplofragmento per callutn reftituto. t % 
Molicor propc Veldam Norimbcrg. oppidum, imprudenter ac 

cedens ad rocam^quaetympanumdentatum^fl^aitltll^SRabJ 
dicicur, vcnco forcc manicam indufii pandence apprehendicur. 
Aiox brachio finiftro luxaco, humeroque fraito, vix mifer fc 
cxplicuiflec, nifi admodum robuftusetpraefentisaniroi, utcun- 
que corpus recraxiflec, cum incerea nefcio quae vis maxilldm 
ejusdem laceris , amento usque ad medium , circiter trium uncia- 
rum ampliiudine, una cum cute £? carnihus abruperit, adeo uc 
reponendiecconfolidandi nullafpesreiidla, fed iilud cocum au- 
ferendumfueric, Truculentusfane erac afpeftus canci vulneris, 
quodcamen ncn incermific Iegitime curare Chirurgus, eo qui- 
dem eventu, ucpoftaliquocfeptirnanas in locum offis etjulfi con- 
gruus fuccrefceret caUus , quem imperacaquiescc a mafticando 
abftinencia, cum remediis cpuloticis, cacagmacicis ec balfamicis 
plurimumjuvarunc, ipfis quoque ginghns aliisque carnibus et cu- 
te regeneratis y uc praecer dentcs nihil omnino defiderari po- 
tuiflec. Sola portio labii fimul abrupta minus felicicer rcnaca 
videbacun curca fcilicccftriitaquenimis exiftence prolabii cica- 
cricc : Hanc igicur blande fcarificandara , deinde linimenco 
emoilience ec farcocico cra&andam praecepi, doneg ad nacura- 
lem formamilla quoqucparsredu£ia comparerer, nullo auclo- 
quelae auc aliarum oris fun£tionum nocabili decrimenco fuper- 
ftice, nifi quod mafticacioiniatereafTe&o, propcerdenciurrj de- 
ietftum, a folocallofufficienterpraeftari non potueric. 
OBSERVA7AO V. 

Dn. D. Johannis jacobiJ3ajeri. 

De 
Officulo diu in gula detento. 

RHcdarius m prandio avide aflumens jufculum, aliquid foli- 
di cum ipfa dsfcendere, idcmquc in medio quafi pe&orc 
affigi Ccnfn t nonfine dolore, incer deglucienduraac cufliendum 
fubinde au&o. Tulic hanc moleftiam , de qua quidern faepius 
«pud amicos conqucftus, etinbaerens oefophago ojficulum* do- 

B 3 ° lori| 



14 Obferyatio VI. 

loris caufam accufans, necaffenfum necauxiliuminvenic, usquc 
dum tandem , elapfo anno et ultra> fubico exorca quadam ex- 
fcreandi aucveluc vomendi necefficace , retentum tamdiu ojjicu* 
ium , una cum modica ichoris pucridi cc foecencis quanci^ 
tace, abfceffus (eonempe loco,quo fe ojjiculum infixerac)rupci 
documenco, Eft aucem illud ipfura , (icuci hodieque oftendere 
poffum, unciaiisfere longitudinis , crajjitiei et latitudinis multo 
tnmoris, in altera extremitate acuminatum, margine rigidum. 
Jam quomodo illud tamdiu immotumlatere inoefopbagireda 
fiftula* ncc indedecurbaripotucric a coctamque diverfis quoci- 
die ingurgicacis liquidis ec folidis alimencis, arduum cft animo 
concipere, nifi ftacuatur, quod plicae alicui fc infigcndo diver- 
ticulum paraveric , haud fine diftcnfionc incommoda ec Iac- 
fione gulae , in abfceffum tandem convcrfa. Cerce diutUrnu 
tas retentionis absque majori moleftia, mcrecur admiracionem, 
coque magis , quo rariorcs hujusmodi cafus occurrcrc cxifti- 
ino ; cum alia diverfarum rcrum plus minus incommode in 
gulam demiffarum , fed non aeque diu retentarum exempla 
paflim annocata fint , praccipue in MifceUaneis Academiae 
noftrae &c. 

VBSERVATIO VL 

Dn. D. Sigismundi SchmiederL 

De 
Flexique atque Dmifione tempeftatum fulgurantiunt, 

TUlgD 

tocn Denctt 

MUIca cerce in rufticorumPhyfica, quac a plurimfc coii- 
ccmcim habccur parvique aeftimatur , deprehenduncur 
Phaenomena* quae paulo inumioremfanemerencur perfcruca- 
tionem evolucionemquc, Horum in cenfum pcrcinenc v« g. 

pra* 



De FlexioneatqueDivifione tempeftatum fulgurantium if 



praefences noftrae flexiones divifionesque tempeftatum tonitrua* 
rum\multitudopapilionumalbkantium extraordinaria, quns vuU 
gus "Jofcten SJJttttfen vocac, easquc luis cujusdam epid uicac 
prodromos credic; nubes arborea, t)Cr SBetter* C^CC 3B'n&* 
95flUltt/ cujus explicacionem adje&a fimul Figura T.VL betf. 
V. Suppl. Acl. Erud.Lipf dedimus. Omaium borum phae- 
oomenorum nequc apud veceres neque eciam apud recentiores 
quicquamoccurric, vel,quod iftiea ignorarint, vel quod ab iif 
dem pro nugis f uerinc habica,acque ab his etiamnum derideantur. 
Huc porro referendae func fequentes plebispraedi£liones;!£)iC 

&zt)t>t blu&et big obtnani/ ti roirbein barter 2$;nter wt> 
fcen. icem: iS>cr SKegen^osen beregnet/ e* wir& no# mtt)t 
reanen. icem : <g* regnet ®lafen / e* wirD noc& fcrei) $age 

O&er (dnger fcamit attt)a!ten. Hac afferciones praediftiones- 
ve, primo equtdem ridiculae videncur acque vanae: nihilomi- 
nus camen quocidiana fere ab experiencia confirmancur, pau- 
Ioque curacius a fedulo rerum nacuralium indagatore perpen- 
fae, fuis uciqueniciobfervancur caufis nacuralibus. Si quis vero 
bullas a pluvia faepius excicacas > arcusque mukicoloris fole 
fulgence pfuvialem afperfionem, pro unica ac vera diucurnio- 
ris cempeftacis uliginofee, cumvulgo, cujus judiciumin excer- 
norum cancummodo fenfuum fubfiftic acque acquiefcic ufu, 
venditare vellec caufa, ille rifu omnino excipiendus foret* cum 
longe aliunde ifta veniacpecenda. Enim vero, 

Quando iris croceis percoelum rofcida pennif, 
mille trabms varios adverfus fole calores, 
devolat, 
atque, uc cum vulgo loquar , pluvia dum fbl Iucec, adiper* 
gicur» animumad eamaeris accendamus neceffe cft nacuram ac 
confticutionem , quaillocempore,quando hocconcingic, prac- 
dicus eft. Plerumque enim hoc Phaenomenon occurrit, quan- 
do Jlfricus ztqucSub-fefperus,vci\ti humidi, fpiranc, qui cerris 
inconftancem, hoc eft, nunc pluria, nunc folisfplcndorcmix* 
tam inferunc cf rapeftacem. Hisce cemporis circumftanciis pro- 

bc 



16 Obferv/ttio 7. 



be confideracis , genuinam hujus afferci fscile invenies caufam» 
qua eciamillud gaudec: (£5(inb2BrttT^®^U^/(i c. Segmen- 

ta iridis) e$ ttMr& unbeftdn&fg wcrben/ c&er nod) Idnger fo 

(lft!)ilffen. Sic porro bullae aqueae , minime, uc jam mo- 
nicum fuic, longioris pluviofae cempeftacis extftunc caufaPhy- 
fica, fed ifta icerum ex alio capice derivanda eft, ex aerisnem- 
pe nubiumqueconfticucione, uc ex fequencihus pacebic. Or- 
dinario modo ec fecundum confvecas pluviae nacurales ieges, 
guccae iftius parvac func, quae quidemcopiofe,lcnicercamen in 
cerram decidunc, vulgus aic, e£ tCQtlCt fctll {tttfflttl. Quando 
hoc fic, cunc nullae in aqua exonuncur bullae, quando aucem 
cales a pluvia cxcicari obfervancur, cum eciam guccas deciden- 
ces juflo obfervabis paulo majores, easque vi quafi ac impecu 
quodamexalco delabenccs, manifefto indicio, aerem undiquc 
ec alce copiofiftimis vaporibusacnubibus iisque dcnfiffimis effe 
replecum, quo alicer fieri nequeac, quam uc ejusmodi gurcu- 
lae pluviales ad builarum cxcicacionecn apcae generencur, plu- 
viaquediu durec, cum aquarum moles in aere Iiaercns , ni alius 
accedac vencus ficcior eamque disjungac dispcllacve , hac fub 
forma cico effundi ncqueac. Verum, haec hadienus. Venia- 
mus nunc quoque ad propoficum , Flexiones nempe ac divi- 
JJones cempeftacum fulgurancium , de quibus nihil fere vel pa- 
rum liceris confignacum repericur. Per iftas aucem illcirregu- 
laris cempeftacum conicruarum incelligicur mocus, quo illac 
cercis quibuidam in locis, ob fingularcm carum conformacioncm 
ac firuro, non fccundum lineam re£tam, qua ad locum appel- 
iunc, progrediuncur, fed, vel in duas ftacim diftindtas dividun- 
curparces, quarum una dexcrorfum,alceralaevorfumfiaemora 
movecur ulla, fpacioque cerco quodam emenfo, invicem icc- 
rura uniuncur; vel, poft infignem aliquam moram ad lacus 
denique quoddam , nunc dexcrum nunc finiftrum , fle&ancur. 
Ex qua defcripcione evidencer clarum eft ,flexiones ec di<vifio- 
nts cempeftacum fulgurancium, nonunumeiTeidemquc,cum, 
wreliqua caceam,loca,ubi cempeftacesmorancuracquedemum 

flettua- 



De Flexioneatque Dwifione tempeftatum fulgurantium. 17 j 

fleftuncur, inundaciouum fulminumve cyrannydi uc plurimum 
finc expofica , guod in alcero cafu iieri non obferyacur, Xbi 
cnim 

; i : s : i - effujis imbribus atra '-* 
T$mpeftasfine morefurit, tonitruque tremifcunl 
Ardua terrarum 9 et campi: ruitaetbere toto 
lurbidut imberaqua* denfisque nigerrimusauftris; 
Hic vero cico praeceriabuncur , nec facile Jocum cangunt, 
quanquam ec heic quandoquc excepcio occurrat, quodraro 
autemfic, ec eo folummodo temporc, quando nubci nimium 
graves, propiustcrram haerere, nulloquecum venco impecuofo 
auc curbine func conjundiac. ExcellencifiimusDfl. D. Stbalius 
primum ^ quantum fcio , hujus phacnomeni quoad priorem 
cafurn, in liceris mencionem injecic , binorumque cjusmo* 
di iocorum, in fua nova /Heteorofcopia^ p. m. 73. 74. mcmi* 

nk, ita fcffbcns:De^lei(tfn ftnb Oie an einiflen Orten beruf* 
feiicn fo ftenannten iPettctfcbetfcungen n>iirbifl^u befeben 
unfc ;u betracbten; Derfl!ei<ben icb mtd> jwe^er / Jiiicb Jeibjl: 

genommenen Siugenrtetnetrinnerf; eincr fe&r berufrenen 
an ber Stftgnt^er * SSrucfe unb nddjfl ^ingeleaene n ©djttl* 
9>fortc: t>cr anfcern auf tom 'SBcge *>w ber 9?o§Itfit)cn$tn* 
nc / 5Bet)mar4f*e^ Surftent^umed unD fccm 2)orffe Xaubert/ 
nacb Den^Senbei^tcinegu/ an cinen nddbft angeleflenett 
SDorff e / fctffcn Wtjmen mtr entfaOen. His, tertium adjicio 

locum, adalcerum verocafumfSercinencem, quem colliscon- 
fticuic nofter Lommacenfis , cujus fumma, maxima oppidi 
pars occupac. Heic cnim, cam ex incolarum relatione atquc 
diuturna obfervacione, quam etiam ex propria multiplici ex- 
periencia id ccrtiflime compertura habeo ; quod tempeftates 
conicruac, rariflime collcm noftrum tranfcendanc actingancquc» 
fed conftancer, vel dexcrorfum vel fiaiftrorfum cico abeanc, vel 
eciam fi pauloimpetuofiorcsfint,induas dirimancurparces,qua- 
rum una rurfum fuperius, alcera inferius fertur > fpacioqueprae- 
ter propccr unius milliaris fuperaco, denuo coalefcunc, Ho- 
Obferv. Acad. N. C. CtnU VU. C rum 



t | QbfermMo VV 



rum Phaenomenorum caufae naturales, ad quarum paulo fpc- 
cialiorem nosnunc accingernus explicarionem , in locorumpo- 
tiirimum ficu ac conformacione iunc quaerendae, quibus per- 
fpeftis facileunicuiquehufusmocus anomalia feCc ob oculos fi- 
fter. Defcribic aucem fupra laudacus Dn, D. Stbalius 1. c. u- 
trumquelocum, ubi tempeftates diu moramnedtunt, demum- 
que ad lacus hoc vel illud fle&untur , fequencibus verbis , quae 
excerorum in graciam lacine ica fluunc : Portmfis vel Koejnu 
cenfis ceropeftatum fulgurantium flexio, fequentibus notabilis 
exifticrequifitis: quod Salae&uviusa, Salza, longo coquc refti- 
lineo, duorum milliarium , nifi mc animus fallic, fpaciumcon- 
ficiencc crailu, incer vallem,fenfimfenfimqueprofundioreman- 
guftioremque, ucrinque veroaltaadmodumregioneobfeptam, 
jaftumve minoris prope cormenci latam, dnC# Falconec » @(t)Uf* 
fti brctt/ decurrac : propter poncem vero Koefnicenjem latus 
verfus finiftrumdeflcxus, acpermagnacurvaturaefFe£ta, denuo 
refiefiacur, et refpedtuprioris decurfus penicus nunc transver- 
fus incedat, hocque fuo in transverfario curfu, quo dimidiam 
ad minimum milliarii emetitur partcm, regioncm icerum ex- 
celfam atquc declivem alluac. Alcerum locum, quo tempc^ 
ftates tonitruae folito diucius commorantur, demumqueadhoc 
illudve lacus moventur, ingens etrotunda ferc, tormenci icidem 
minoris jadum laca, in praealca planicic confpicienda defignac 
cxcavacio, mediocris vallis faciem rcferens, ubi cranseuncium 
tempeftacum nubes, cacceroquin co cempore graviores terrae- 
que propiorcs, collabafccre ec in gyrum quafi rapi vidcntur, 
ita uc duplotriplovelongiusacinaliisec juxtalacera ficis aliasfie- 
ri foletlocis, moramncftant. Caufam vero,cur nubesheicnon- 
nihil defcendanc, Iocus conftituic hic alveatus. Quampri- 
imum enim procella auc curbo praecedens, cum attingit, eo 
momento aeris quoque ibidcm, uc incclle&u facile eft, circum- 
gyracio exoricur, quae nubespropinquas,reliquas poftcaeciam 
m confenfum trahentcs , arripic , cc in gyrum quafi eas du- 
cendQ i jufto diucius decines. Simili quoque modo res fefc 

haber 



De Flexione atqui bivijione iemptftatutnjulgw&ntium. i f 
habec cum Porcenfi cempeftacum flexione, ubi rurfum propcer 
longumfluvii Salae du£tum re£Hlineum,vallisprofundam acrna- 
gis magisque anguftiorem conformacionem , acque in cransver- 
fum oppoficam rcgionis alcicudincm, fimilis aeris nubiumque 
transeuncium cooricur vorcicofus mocus, quo fa&o, cae valde 
remoracae ec in caminum quafi incrufae, cancacopia, quanca a 
venco adducuncur , perlabi nequeunc, uc ica alicer fieri non 
queac, quam quo diucius jufto decencae acque vehcmencius con- 
ftipacae, canta aquarum fulminumque effufioneacdeje&ionc, 
cjusmodiin Ioris non pofiinc non faevire,fuiquc deniqueacaeris 
rnulciplicem ob flexionem, rocacionem acque comprdSonem, 
a priftina via re&ilinea dcfle&ere ec ad lacus quoddam , vcrfuf 
quod maximus nempc cendic nifus, abire ^ogaocur. Qua ex 
obfervacione perpecua acqueconftanti, nomen flexionis cempe- 
ftacum fulgurancium, tlMV ^{tftrfdWtHing/ ejusmodi can- 
dem non inepceforcicafueruncloca. Hisha&enusicaque confi- 
deracis ec expofitis, nunc eciam ad noftrum locum , qui cempe. 
ftaces fulgurances ucplurimum dividic , progreflum faciemus f 
cujus ficus acque conformacio fequencem ia modum fc habec. 
Primo, regio Lommacenfis akumquoque,planum camen ob-» 
tinec ficum, cujus i-n medio colfiseminec haudexiguus, cui op- 
pidum maximam parcem eft inaedificacum , aedesquc incer 
ccceras, cempiurn cum criplici curri fupremum occupac locum, 
quem vulgus, ftolide camen, pro ccrnpeftacum fulgurancium 
divifione habec ac vendicac. Deinde , circumcirca reliquum 
fpatium, mediocrem quafi vallem confticuere videcur, rivulis 
nonnullis irriguam , in Atbim fuperaco milliarii fpacio fcCc ex- 
onerancibus. Qui locum hunc inhabicanc, akicudinem ejus 
hon adeo animadvercunc , qui vcro in icinere ec c longinquo 
eum adfpiciunc, illis eanocabilicerfacis inoculos iucurrunc,quod 
inde cciam pacec , quod vix alius ad oppidum, quam per 
viasalcas, fra&as arquc acclives , J)0l)U SBefltf / decur acceflfus, 
tindc eciam dubio procul oppidum fuum accepifle vidc 
tur nomen: vox ^nim Lumtnati, Sclavonica, idem denocac ac 

C 2 fran- 



i© Obfervath VI. 



fiangen* brecfcen/ wonfcenen bo&lenunD flcbroc&enenSOBegen/ 

fo Dat)Crum JU fefeen/ iM Reiner. Reinecc. Steinh. potl btt 
tn ignecanfanfllicben &>ttloxt\xmnlEdit. Wittenb. 1 5-75-. 

/>, 93. Hanc igicur regionis hujus faciem qui paulo accen- 
tius conftderac, ille Iuculencer obfervabic , quod ventus tem- 
peftatem conitruam ad locum re&aadvehens *infigtiem beic pa. 
tiacur rtflexionem , quarn eciam icer faciences ec ad dimidiam 
milliarii parcem ab oppido adhuc diftances , eo cempore incer- 
dum peccipiunc» Qua £a£io> alicer evenire non poteft, quam 
tK nubes appropinquances, nifi finc graviflimae > valdeque de- 
miflae, vencusve nonimpecuofus, locum incafium relinquanr, 
cum a venco reflexo recincancur, dividancur , aliamque viara, 
laceralem nempe legere cogancur, cui tamdiu infiftere obfer- 
varcur, donec rcgionis haec conformacio, regulari mocui con- 
traria, fic finicavubr icerum invicem umuncur. Ucerquecafus 
haftenus allacus,, fimili quodam haud obfcuro, a caudice, in 
plano alcove loco confpicuo, vet ab cxcicaco a calpa colliculo, 
defumco, illuftraripoceftVubi cempore hibernovidemus,quod 
caudicem vel collicurum,. neque ca in parce, qua vencum adve- 
mencem refpicic* neque ctiam lacera ejus nix acnngar, fed va~ 
cuum ab omni niveincerje^umobfcrvecur^)acium,poilica fo- 
himmodo ejus parce cxcepta r qua ipfi confpicitur contrgua, 
cujus rei caufa adeo plana eft acque evidens, ut nulla explica- 
tione indigeat, Paulo aliter vero res fefe habec, quandb caudex 
vel colliculus deprefliorem obcinec fitum , quam circumjefta 
terra, ipfique adhuc ex adverfa eminentia quaedam objicitur, 
cc fic vallequafi aliquali declivi circumdatur; Boc enim mo- 
do conftanter obfervabis , quod nix a vento verfus eum impul- 
fa, diu hac in valle circumagetur, prius ad latera quamfle&a- 
tur. Ex his igitur ha&cnus in medium prolatis, quiliber nunc 
de cempeftacum fulguranciuroflexioneacdivifione, clarum fi- 
bi poceric formare conceptunw Meliora incerim qui habcc , ea 
13 1 afferre, noftrisque uberioremIucemaffunderevelit,cft quod 
©bnixe rogamus atque concendimus. 

{Lommm9 AugH$«m Find. d % 2. Novcmb. An. 17 1 G. mifa.) 

OBSER* 



Mrf* 



Obfervatio VIL In fue cakulus De/tcae. 2 1 



OBSEKrATIO VII. 
Dnv D. Jacobi VercellonL 

In Sue Calculus veficae* 

ANno i7io.Anfinianiim,inDioecefi Aftenfi r adaegrosaliquor 
accicoobculic mihi Rev. D. Philippus Anconius Caftiqellus, 
cjusdcm loci Rc&orParoch. lapidem%ura ec magnitudineco- 
lumbinumovum rcferentem* coloregrifeum, auc cinereum, fa- 
bulisque parvisacpellucentibus incerpun&um , quem in vcfica 
fuis domefticirepercum,, ideo mihfc aflfervatum voluifle ajebac, 
quod noflec me Phyficis ejuimodi ^uivo^ivo^ deledari; Red- 
ditis proinde coodignis gratiis pro muncre , ftatim villicum al- 
loqui defideravi , a quo nempe lapidem illum provenire com- 
pereramv qui retulic , reperiiTe fe eum in vefiea fuis rugofa* 
quoad extcrnam faciem, fecundum internamautem plana,cae- 
rerum valde excenuata ■$ ideo^ vero ad animal hoc ma&an- 
dkjm nnte praeiticucum tempuSjCorrpulfumr fe fuifle, quod in- 
dlesmagis magisquegracilefcereiv cc metuendumfuerit,ne pro 
lando aridum adipifcererur; Lapis autem hic cum figura, 
magnitudine ,. colbrequc naturam lapidis abundc teftaretur,, 
nokii cunrv frangere. An force cum lapide porci Indici ali* 
quo' modo conveniac, aliis dijudicandumrelinquo; 

SCHOLIVMv 

Lapidem hunc* a Nobill Da. Au&ore mihi cransmiflunT 
nullam cum illo porcino Indico five Malacenfi habere conve- 
nienciam deprehendo, dum colore, fapore, fubftancia ec loco, 
in quo gerreracur, ab codem differc; fiquidem in Indico 1; co- 
Ior carneus, Yel parencbymaci hepatis non abfimilis, juxta D. 
Fridcr. Dekkerum in Exerc. praflvcap. 7. veluci Exc. D. Engelb. 
KSmpferus in fafciculo 2. Amoenir. exocicar. pag. 343. innuic, 

C j ruffus 



2* Obfervati* VllL 



ruffus fpe&acur ; 2. Sapor fubciliilime amancans, fecundum 
praelaudacum Dn. Ka/npferum, vel quae Dckkenana eft re- 
Jacio, amariflimusexfiftic; 3. Subftancia acca&u quodammodo 
•unguinofa, vel iaevis inftar faponis , ex communi Auftorum 
indicio obfervacur; 4. In veficula fellea generacur: nofter au- 
tem hic colorem cinereum % faporcm nullum , fuperficiem 
nonnihil fcabram oftendic , inque vefica urinaria fuic p&o- 
duttus. 

Caecerum pondus obtinec drachmarum duarum ec no- 
vcndecim granorum ; per medium difciflus lignofum quod- 
.dam corpufculum incus concinec, fupraquodconcrecioejus fa- 
£ra eft, exlaminii cribus arclius invicemunicis, ec fubftancianon 
admodum dura conftans , fabuio aucem pauco ec pellucence, 
quo prius incerfperfus fuiilc dicicur, non amplius Yifui occur- 
rente. 

Calculos tales in porcis domefticis caftracis» ex urina coa- 
gulacos in veficae exicu nonnunquaminveniri, ex Encelio mo- 
nec celeb. D, Phil.Jac. Sachfius nofter Gammarolog. pag. 29 p. 
ec cales binos, unum candidum, alcerum flavum fe ipfummec vi- 
difle teftacur. 111. eciam D. Georg.Wolffg. Wedelius in Eph. noftr. 
Dec. L Ann. 3. Obf. 246.calculum in vefica porci invencum ob- 
longum, fcabrum, ponderc gvj. jv. memorac;ec Guil. Fabri* 
cius Hildanus cenc. 4. obf. chir. 24.1apidem duriflimum, cafta* 
neam ferc magnicudine aequancem incerrariora fuarefervarcfc 
recenfcc % in duttu urinario porcij Coloniae Agrippinae rc- 
percum. 

Z. Sckrock. 

OBSERVATIO VlU. 
Dn. D. Jacobi Vercelloni. 

EjfetHus pulueris radicisJalapaeinfatmagnaDofiVuerperat 

exbibiti. 

QUidam Iacrophilus ociofus cum legiffec in libris medicis, 
quampericulofum , imo cxicialc fic puerperis, easdem va- 

lidio- 



BffeBus puVvtris radicisjalapat putrperae exbibitu *3 

lidioribus cacharcicis cxpurgare, ec uxorem haberec, faeminam 
30. annorum, eufarcam, zelocypam, cujusideo faftidio cene- 
bacur , An. 1715. confilium iniic hane rem experiundi, ec fic in 
priftinam (e aflerendi libercacem. Quamobrem comparacisra- 
dicis Jalapae in pulverem redaftae drachmis duabus, expe- 
ftacoque parcu , pulciculae feu panacellae (qualis mulierculis 
noftracibus ftacirn abipfo parcu parari folcr,) bucyro conditae, 
omncm illum immifcuic. Puerpera incer aflumendum ex ob- 
ftecricibus fcifcicabacur, anne quidquamliquacarum,praecipue 
aflacarum (erac cnim iscum pulveris pracfaci fapor,) carnium 
pulci fueric immixcum ? quod cum fingulae negaflenc , pana- 
Cellam illam omnera dsvora vit. En aucem ! Tormina quac 
prius acrocicer faeviebanc, inde,canquam ex incancamento quo- 
dam (prouc boc mihi cum illevir nequam.cum ejusdemuxor> 
et reliqui demum adftances, quocquoc fide digniores poftea- 
percun&atus fum, confefllfuerunc,)univerfim fedata func, nec 
deinceps recru duerunc, alvoincerim mhil eoncicaca, lochiis ri- 
te fluencibus, caecerisque una fuccedencibus , quae adpuerpc- 
rium felicicer exanclandum expecuncur. Enim vero elapfis quin- 
decim diebus, quo nimirum tempore purgacioni vacare con- 
fueverat, (ucpoce quae jam alias quoque pcpererac) in diar- 
rhoeam incidic cam enormem , vencrisque cormina tam im~ 
rnania, uc fuffe&uram fe dubicaveric; nihilominusccflantehy- 
percatharfi , integre rcftituta eft cicra remedii ullius ufum,pijel-- 
!um fuum maJcuIum ladavic t acque paulo poft dcnuo uter©> 
geflk. 

OBSERFJTIO IX. \ 

« 

Dn. D. Jaeobi Vercelloni» \ 

Pbrenitis ab uUro. 

DEIata fuerat aliquando Romae in archihospitale S. Jacobfc 
incurabilium , quum ibi praxin medicam exercerem, vira- 
go quaedam oominis minus honefti , annos duodeviginci naw,- 

fao 



*4 Obfervatio /A\ 



fanguinei cemperamenii,eufarca,florida, vegeca, nec puerpe- 

rium adhuc cxperra ; quae cum infinu, alias pudoris, nuncim- 

pudiciciae verius appeUando,ulcusgeftarec celephium,^deo dc- 

pafcens , ucperinaco ec re&o inceftino erofis > c gemino uni- 

cum ancrum effeccrk. Haccinle&umdelaca^minascuilibecin- 

tendere, incempeftive loqui,tmledi£iis, conviciis, verbis curpif- 

fimisofaviumqucmque inceflerc occepic, ievera , vaniloquax, 

procax, ftupida in cancum, uc idiocis paflim energumenae fpecie 

imponerec, Adhancicaque accerficus, cum viderem obtu- 

tum feroccm, geftus parum compoficos,formamquc foemi- 

nae facisliberalem, pucabampnmo afpe&u, illam furore, ceu 

vocanc, uceri correpcam, aft percenraco pulfu, cum frequen* 

£em compererim ac vehemencem, fici praecerea intenfa cc calo- 

reparcium flagrantiflimo infeftacam , candem procinus pius- 

quam crocico ec phrenecico dehrio moleftari deprehendi, Cbi- 

rurgusideo incerrogacus, annc ulcus abipfoindicarum, incerna 

quoquc genicalia jam invaderec, cum excernum falccm id cflfc 

reculiflec, judicavi,phrenicidisilliuscaufa r» omnen inhumori- 

feus, tnque nervofogcnere quaerendamefle;oblaca igiturplura 

func cum febrifuga,cumancifpasmodicapracfidia5quibus«ifini- 

hil proficercm,co camen res addu&a eft,uc pucaticio illo daemooc 

(dehrio) cicuraco, penes aliquos fpcs quacdam vicaelongioris af- 

fulferic, incerim camen, ulccrc in gangraenam verfo, mifcra rc- 

fipuiflevifeeft, dumviribus faciscencibus minus demensevade- 

bac; cx quo porro fcfc in Deum recolligendi impecraco fpacio 

temporis, fuprenuim denique diem claufic. Cadavereaperco, 

invcni inprimis i. Lienem infolitac longicudinis, ad invum nem- 

pe abdomcn usque procenfum, uc cum ulcerius progredi noa 

poflec, obftancc fcilicec oflepubis, furfum fc crigerec, ac ponc 

ucerum in maflam pugno aequalem ulcimo ccrminaretur; 2#. 

Laevam Fallopianam tubam adovarium arre&am, inquc cjus- 

dcm pampinis feu laciniis concencum ovuro figura ac magni- 

tudine columbinum cxaequans uc cc colore, denlaquc cc albi- 

da membrana obdu&uoa ceftae loco. Haerebac aucem iftud 



Pbrenitis ab utero. 



in fuperiori parcc adhucdum ipfi ovario mediancibus aliquoc 
fibris incer ucriusque fubftanciam excurrencibus: quibus ablacis fa- 
cile fuic videre calicem cjusdem ovi {undefuerac expromcum) 
cciamnum ovario infculpcum, quiquc parvum mufcae mellifi- 
cae favum repraefencabac, ac poftremo diffifla iila cunica am- 
bience, vidimus humorem quendam aqueum, id eft limpidum 
ac fummc fluidum erupifle , in cujus medio excabac alba illa 
(Malpigii nomine) cicacricula, veram cannam humanam re- 
praefencans, ec quae, fi microfcopio ucendi copia cum daca 
fuiflec, cocum cciam microcosmum forcafle demonftraflec; 3. 
ucerum comperi cam gracilem, uc nec in minorcnnibus pucllis 
calem obfervarim, icem figura gibbum, uc qui recrorfum a rc- 
tro impellence illo, id eft lienofo corpore cogebacur: quam 
caufam fuifle opinor, quominusovulumincumdefcenderepo- 
cueric, verum uc infuper convulfionefada nervorum cjusdcm 
uceri ad o&avum par afcendencium Phrenicis porro ec reliqua 
fpasmodica confequidebuerinc. Tacdcmvagiraleulcus,ucpocc 
lohge ab uceroficum, nihil ad hoc communicafle vidimus, fed 
tantym cum refto inceftino , ex cujus propcerea compreflfionc 
flacus ac ftercora in candem vaginam erumpebanc planc, uc 
ne foecore ejusmodi carercc, quac fenciaa jam cvaferacomaium 
foeditacum, 

( Afii Anguftam M*d d. 27. Novtmhr. 
A* i7i6*mijjke.) 

OBSERVATIO X. 
Dn. D. Adami Friderici Pczoldti. 

Pbtbips in aliquot foeminis per fuccum Plantaginis acutde ei 
Elixir proprietatis curata. 

PHchifin ftri&e fic dittam, feu cxulccracioncm Pulmonum, 
varia cx caufa oriri, hincquc pro caufarum, fubje&orum 
CC circumftantiarum diverficace, cciam diYcrfa poftularc reme- 
Ot>ferv.jtcad.N.CCent.Vll. D dia 



26 ObferDatio X _ 

dia atquc mcdendi mechodum , res Mcdicis rarionalibus eft no- 
tiflima ; quos eciam non fugic, Phchifin invalefcencem contu- 
max admodum cfle malum , ec nonnifi pauciflimos ex ea ad 
fanicacem pnftinam redire, praefercim fiex congeftionc ec ftag- 
cacione fanguinis nata , ec hacmopcyfis aliquocies praegrefla 
fueric, fexumque virilem occupaveric. Sanefequioremiexum 
prae virih facihus liberari pofle ab hujusmodi affe&u ioncico, 
cc experiencia ec racio ceftacur : id quod eciara mihi ancc pau- 
cos annos m duabus facminis ahas fanis acque fucculcncis ob- 
fervare concigic , quarum una 35, annor, alcera 48. annorum, 
cum propccr incendiumurbis, panico afficerencur cerrore, co 
tempore, quo coofvecus menfium fluxus inftabac, ftacim inde pe- 
i\om anguftia , artuum laflicudine , appccicu proitraco ec in- 
fequente dirfiuh refpiracione obrucae func, quae cunfta rr.agis 
tnagisqtc invalucre, usquedum pedum cumores oedemacofi, 
tuflis ficca ferme concinua, haemopcyfisec tandemrejedhopu- 
ris cruenci ac phlogofes infequerentur, ec per unum acque alce- 
rum annum continuarenc : (ub quo tempore concabefcebanc 
fcnfibilicer, cum canca tuflGs ac refpiracioms difficilis exacerba- 
lione, uc tancummodo fedendo refpirarc poflenc. Varri genc- 
ris remedia cam riomeftica, uc vocanc, quam a Medicis prae- 
fcripca, incaffum ufurparunc miferae, candem ex fucco Plan- 
taginis aeucae recencer cxpreflb, acque Eiixir Propriccacis C aci- 
do, convalueruntambae:nimirumdefucco Plantaginis quovis 
die, quantum cochlear unum capit,ore aflumebanc per oQu 
duum : poftmodum fucci hujus bina cochlearia plena quocidie 
capiebanc; Elixir aucem Propriecacis femel auc bis in die, una 
adhibebanc, acqueficper mcnfem concinuando, imminueban- 
nur fub horum remediorura ufu, tuflis ec difficilis rcfpiracio; 
appecicus quodammodo redibac , rejedlio puris cruenci primo 
promovebacur, poftmodum fucceflive minuebacur : pedes ab 
initio adhucmagis intumefcebant, deindevero pedetencim dc- 
tumebanc infequence fluxu menfiumha&enusfuppreflb: phlo- 
gofes denique eiiam remictebanc, ac vires redibanc, adeo, uc 

pci 



Phthifis in aliquotfoetninis perfuccum Plantaginiscurata. 27 

perdivinam graciam ambae, pro deploracis jam habicae* inrra 
aliquocmenfesicerum re&e valerenc, atquc fenitas exoptata per 
aliquot aqnos usque huc conftancer concinuaret. Mcmorata 
haec remcdia cciaro ab aliquoc viris perfe&e phchificis in ufum 
vocata funt, quos vero parum lcvavit. Ex iis aucem aliquos 
fanavitfuccusPlaocaginisacutae> copiofius adhuc aftumtus,qut 
ab excerna violencia quadam, nempe ex luxacione, vel ex lapfu 
auc contufionc, fanguinem congrumatum, ct circa pcduscu- 
mulacum gerebant, acque inde difficilem rdpiracionem, cuflim 
ecalia incommoda fenciebant, imo valde concabefcebanc t car> 
dcmque cruenca cum purulencis rejicicbanc 

SCHOLION. 

Quod Phthifis facplflime ex congeftionc ec ftagnsrJone 
fanguinis in pulmonibus, orcum fuum fumac, teftancur non 
modo a&uales rejediones fanguinis per peftus, verurci cctam 
incommoda, fuppreflioncm caca/neniorum in fexu fcquiorl 
preflbpedeinfequcncia, nempc pedlorisanguftia* fpirandi d»rB r 
culcas, aliaquc pe&oris gravamma , quae fi diucius ecconcuma» 
cius ibi fubfiftunc, ad haemopcyfin ec Phch?fin non modo di£ 
ponunt, verum etiam confirmacam ibducuric. Eadem haec 
pe&oris incommoda eciam inducic fuppreflio fluxus haemor» 
rboidalis in fexu vinli , a quibus vero ucerque fexus vix ullo 
modo liberari poteft, nifi congeftio ec inde naca ftagnacio fan- 
guinii a peftorc velfponte velarteavocecur, et fangmniininfe- 
rioribus locis exicus icerumprocurecur; id quod in fexu fequio* 
ri per refticucionem ordinarii fluxus menftrui fauilius impecra- 
cur, quarn in virili, ubi baemorrhoidum fluxus nondum a£ 
fuetus, difficillime procuratur , ecfuppreffus jufta menfura, 
ccmpore ec ordine, prout necefle eft, aegre icerum reftkuicur, 
fed utplurimum, fi quid efficicur, immoderace ec ulcimis can- 
tummodo ccmporibus conungic, ubi vires jam fraftae ec pulmo- 
uumfubftantia valde corrupca eft. quemadmodum in diverfij 
phchificii ha&enus obfcrvarc licuic ; hrnc eciam poftmodum 

D 2 rariifi- 



2g Obfer njatio XL 

ranffime in emolumencurn aegrocorum vergic. Cum lcaque 
cvacuatiomenftruifluxui in fcxu fequiori ancca confueca prom- 
ptius provocari,et pcr hancpettuspraegravatum,amoIeetcon- 
fluxu fanguinis efficacitcr hberari poccft, qtfld mirum? fi ct 
memoratus fexus faciltus cc conftancius prac virili ab haemo- 
pcyfi et phthifi exconfluxu et ftagnatione (anguinis orra,liberecur 
ec refticuatur; quandoquidem pulmonum fubftanciae lacfae,cum 
ab mfarftu fanguinisftagnancisprius relevaca fueric, facilius ejus- 
modi remediis craumacicis, uti imprimis funt fuccus Plancaginis a- 
cucae, ec Elixir Propriecacis , fuccurri ; fcilicec, ulcus decergi, 
cvacuari, mundificari ct candem confolidari poccft,quule quid 
in memoracis focminii fadtum fuiffe, expencntia atque evea- 
cus abundeoftendic. 

OBSERVATIO XI. 
Dn. D. Adami Friderici Pezoldti. 

Quod neque argentum vivum, neque alii tnedkamentaeml- 
nerali regno defumta* operentur irradiando. 

QUod experimenta minus caute infticuta et perada, fugge- 
ranc raciones incercas , imo planefalfas, ex pnmiceriorum 
Chymicorum fcripcis quocidie obfervare liccc. Ejusmodi ex- 
penmenca cam chymica quam mcdica, acque bis incaucc fu- 
perftru&ae raciones quoquc mveniuncur rn (cnpcis illius acrii 
flholarum medicarum cenfons, Joan, Bapciftae van Hclmonc f 
a modernis Medicis hinc indc nocaca; ad quae icidcm percincc 
experimencum lllud cum argenco vivoinfticucurn, quo proba- 
re conacur, diverfa remedia irradiando cancum operari ; legi- 
tur hoc in Tradt de Verb. Herb. fequenci modo defcripcum : 
w Quae radialis commiftio argenci vivi, adhuc magis admiran- 
„da eft, Si nempe argencum vivum macerecur in magna a- 
, quac communis quanncace , haec namque, ecfi ne minimum de 
»»argtnto vivo in (e ibrbctf > auc ad iui nacuram convertere 

queac; 



Q f od neque argenium vivunt, neque atia efc. 29 

qucaCv accdtncn ab argenco vivo propriecaccm , non item „ 
fubftanciam mucuac, fic uc poca aqua ejusmodi necec lurn-» 
bricos univerfos ec afcarides.exiftences etiam, quopocus ifte, f 
nunquam pervenic: quippe qui mox cocusin locium rapicur.,, 
Ficquc aqua ifta concra lumbricos vahdior, fi femel cum ar- „ 
genco vivo bullieric. Sic unica unciaargcnci vivi millies po- lt 
teric menfuram aquaeinficere, accamen pcrmanere in ponde- „ 
re ec propriecace pnftinis. Sic nempc Scholac eciam invice ,, 
addifcuncquod quaedam agenciacicrapaflionem auc reaftio-,, 
nem patiencium, hbere, femper, indefeiTisque viribus agant,,, 
cc perftance eodem fui feinper pondefe. Argencum vivum,, 
nemp»e agic in aquam, eique imprimic fui characlerem; non ,, 
tamen viciiTirn quicquamabaqua repacicur. Manifeftum eft„ 
icaque , quod vis quaedam medica transferacur mutecque fuum „ 
fubjeclumnacurale, ecabeacin objeftum peregrinum folo ve-, f 
luc radio, vel afpeclu fui. Ica tamen, uc Iicec objeftum pere- » 
gnnum acquirat exocicam fibivim,agenstameninfpiransque,, 
inicium nequicquam de fuo priftino robore auc pondere a „ 
mitcac, remiccacque. Fic nempe id absque ulla argenci vivi „ 
paffione, diminucione, mucacione, debilicace auc alcericace.,, 
Exemplum fane hoc loco addu&um infervic argumenco,poft- „ 
modum de vircucc propemodum infinita remediorum celc-„ 
brando. Quac respoftquamin mincralibus facpe ac diverfi „ 
mode fubcer experienciam cracla fuiffec, me docuic tandem,,, 
quod ancehac nemo morcalium forcaiTis, adhuc opcice acque,, 
incus perfpexiflec, qualicer rcmedia abftrufiora operarencur: „ 
quodque nimirum cicra fui diiTolutionemaucinteritum, cicra, f 
fui penecracionem,iocroadmiiTionem, commifturam ec com-„ 
mutacionem libere eciam eminus aganc in fopicum , vel fuc- „ 
cenium Archeum : folo quafi fuo afpeclu, irradiacione vel„ 
ejaculacione fuarum virium in medio produ&arum , reccncis „ 
adhucpriftinis ecnonmucacis.pondereecpropriecacibusccc.Ex >t 
penmenco hoc fpeciofoHclmoncius docere ec probare magnope- 
re concendicquod ficuci argencum vivum in aqua maccracum vel 

D $ coctum, 



3© Qbfevvatio XI. 



co&um, nihil de ponderc fuo ec propnecacc amiccac, neque 
ttrinimum de fua fubftanria aquae communicec, fed folo quafl 
fuo afpe&u ec irradiacione cancummodo in illam efficacicer a- 
gac , viresque anchelminctcas ei imperciac; ica quoquc alia rc- 
media,impnmis exmineraliregno defumca,paricer illuminando 
tancum ec irradiando archeum , vires fuas exferaqc, nec quic- 
quam dc fua fubftancia communicenc, fed fempcr npn immi- 
nucis viribus ac priftino pondere perfevcrenc. Aftfi Helmon- 
tius paulo circumfpedlius hoc experimencum infticuiflcc eC 
cxamini fubjeciflec, minimc fe ipfum ec poftericaccm cjusmodi 
cxperimenco acque inde dedudto argumenco ficulnco illufiflec* 
fiquidem ego, infticuca aliquocics paulo accuraciori cxaminc 
hujus expcrimcnci , edo&usfum, quod ex argenci vivifubftan- 
tia corporea omnino porciunculae in nocabili quancicaceabfcc- 
danc , ec in aqua CcCc abfcondanc,adeo,uc argencum vivum in- 
dc non parum de pondere fuo amiccac : Scilicec, de argenco 
vivo, deftillacioncdepuraco, uncias quacuorin cucurbicam vi- 
trcam indidiuna cum affufionealiquoc menfurarumaquaefon- 
tanae, cc, applicaco Alembico, aquam faepiflime, lenicer ca- 
men, abftraxi ad ficcicacem usque ; hoc perafto, argencum vi- 
vum c cucurbica caucc deplevi ccponderavi j ubi mamfefte de- 
prehendi , argencum vivum de pondcre fuo ad drachmas duas 
perdidiflc , cc in hac quancicace fimul cum aqua Alcmbicuna 
transcendifle ; id quod faporhujus aquac nocabilicer alceracus, 
uc ecvircucesancbelmincicaecc diaphorecicae , inccrne ad coch- 
learia aliquoc aflumca , cxcerne aucem vires difcuciences ec re- 
folvcncesin gingivarum, faucium aliarumqueparciumglandulo- 
farum tumoribus, fola hume&acionc , cbllucione velgargarU 
facione applicaca, facis fupcrque ccftancur. Facifcunc ergo, fa- 
tifcence ipfo fundamencd, fpeciofe formaca ec ab hoc experi- 
menco operofe dedu&a illa argumenca,quod nimirum argencum 
vivum ecalia medicamenca Chymica, cregno minerah impri- 
misprodu&a, folummodo irradiando ec illuminando archeum 
operencur, cum experiencia pcnius coocrauum oftendac , ec 

clarc 



Quodneque argentum n)ii)um> neque alia etc. ji 



clare demonftrcc* parciculas de eorum fubftamia incegras utib- 
que abfcedere, acque ex harum parcicularum abfceftione ac 
communicacione, vires ac operaciones medicamencorum uni- 
ce dependere. Nocarunc boc plures jamdudum in Ancimo- 
nialibus, praefercim infufls cmccicis, ubi eciam nulla ad fenfum 
craflaapparec imminucio Vicrivel reguli Ancimonit ecc. eciamfi 
mulcocies in ufum vocaca fuerinc, (celac enim hanc imminu- 
cionem imprimis praecipicacio parcicularum cx fuperfufo Vino, 
vel aho liquore concingens , quae in locum abraforum ramen- 
corum ancimonialium fuccedunc, ac non modopriftinurnpon* 
dus ancimonii impoflci, mcnciuncur, verum cciam interdum 
augenc) quando aucem hujusmodi infufum provide decanca- 
cum, cvaporacur vel deftillacur, ad oculum ramenta anciroo- 
niaca, quamvis pauca in quancicace, reli&a apparencecconfpi- 
ciuncur: quod cciam accidic,fi ejusmodiinfufum in paulo majori 
quancicacc aliquandiu immocum ftare permiccicur, ubi fimiliccr 
ramenca ancimoniaca ad fundum vafis fecefla facilc dignofcun- 
tur, infufumque infcrius, pocencius reddicum quam medium 
aucfummum, obfervacur. 

OBSERVAllO Xll 

Diu D. Adami Friderici Pezoldtl, 

De 

Palingenejia^ 

VEceres nacuriHum fcrucacorcs ac Chymici, cum fub denft 
rerum caligine lucem adfpicere anhelarenc , acque ideo 
magna induftria, labore ec paciencia, rerum nacuralium repa- 
gula referare acque nucem frangere opus habcrenc, invenca 
iua poftmodum, five ucilia ec luorofa, five cancummodo curio- 
fa ec ad animuro dele&andum folum infervirenc, mulcis enco- 
miisdeprac,dicaie, praxin aucero magno ftudio celare, confve- 
verunc j parcirn uc fibi ec fuis rebus aeftimacionem pararenc, 

fuos- 



3J Obfervalio XII 



fuosque labores non plane fruftra coilocafle oftcnderenc: par- 

tim, ne vilefccrenc dirulgacione, ec fblercibus ac expertis prae* 

rogauva fupereflec : parcim , uc pofteros ad ulceriorem rerum 

nacuralium fcrucacionem magis allicerenc , imprimis aucem fe- 

piencia Crcacorii agnofcerecur ec celebrarecur. Incer ejusmo- 

di curiofa occulcaca acque depracdicaca, referendaeft amficia* 

lis rerum igne combnftarum , e fuis cineribus refufcicauo ec 

repraefencacio, Palmgenefia di&a; quae vero dcinceps admo- 

dum diverfas cxperca eft fencencias: nimirum, quamvis hujus- 

modi arcificium dari jam demum a feculo quam plurimi, iique 

graviflimi auftores conftancer adfevcrarinc, camen non defue- 

re, ncc adhuc defunc, qui huic omnem fidem derogare , ec in- 

cer Non-Encia Chymica rcferrc haud erubefcutac, vid. Pro- 

gramma D. Georg. Franci de Franckenau , de Palingenefia Ve- 

rum enim vero, firem provide , canquam aequi judices, exa- 

minare vclimus, in canca exemplorum copia, coc cancisque Vi- 

ris , omnis fides dencganda non ehc , modo viam mediam am- 

pledamur, au&orummencem circa hanc rem recle capiamus, 

fobrie incerprecemur , nec non experimenca cauce inlticuamus, 

tunc focile apparebic, phacnomenon hoc non merum figmcn- 

cum ec non- Ens, fed omnino in nacura fundacum efle quam- 

vis a fcripcoribus diverfo modoacrarione proponacur, eca pau- 

cis producacur. Communiflimum aucem ec maximum, quod 

negances concra Paltngenefiam imprimis Plancarum proferunc 

argumencum , eft, Plancis hujusmodi refufcicacis nihil folidi in- 

efle, neque e cineribus eodem prorfus pondere, numero, figu- 

ra vel magnicudine, qua pnmicus gavifac func, rcfurgere ec fefc 

praefcncarc, quod tamen neceflarium forec , fi pro vera refufcica. 

cione habenda fic. Sed quis non hujus argumenci imbecillica* 

cem obfervac ? i .) Inconfiderace quid poftulanc, quod ab omni 

racione ec nacurae poflibilicace abludic , fiquidem omnibusno- 

cum eft, plancarum parces volaciliores, aquofas nimirum, oleo- 

fas ec cerreftrci , fub combuftione ec incineracione* copiofe fu- 

gari in aurai } quomodo cuoc hujusmodi cicis, vicro lnclufus» 

pri* 



De Palingenejta. $« 



pnftinum pondus per ignem fugacarum parcicularum recupc- 
rare ac in priftino ponderc, numero, figura vel magnicudinc, 
quam faue eciam vicrum non caperec, icerum fiftere poceric? 
Audtores, ubi fuam Palingenefiam commendanc, nunquam 
de cali compleca rcfufcicacione ec rcpraefencacionc loquuncur, 
quae incegricaci priftinae plancae in omnibus parcibus refpon- 
dcrcc; quanquam me non fugic, effe quosdam , qui afferunc, 
e cinere plancae anificialicer combuftae cerrae permixco , plan- 
cam eodem modo ac ex feminc prodire ec progerminari perfe- 
&am:fed hujusmodi provcncus pociusad nacuralcm vegecacio- 
nem ec progerminacionem,fi veri quid fubeft,non vero ad memo- 
racam arciticialem rcfuscicacionem ec repraefcncacionem refe. 
renduscric. 2.) Haec, quae poftulanc, ne quidem in nacu- 
ralipropagacionefemperlocuminveniunc, quandoquidem raro 
d.feminapiancaprogerminacecrefurgiceodcm prorfuspondere,, 
numero, figura ec magnicudine, ac planca fuic, quaefemendc- 
dic, quin aliquis defe&us velexceffus, varia ex caufa, obfcrve- 
cur. 3;.) Nullus au&orum in memoraca Palingenefia folidi 
quid incffe afferuic : Dygbi vocac falcem ideam plancae fuae 
aemulam; Tackius p. 42. effe umbracicam: Gregor. Michael. 
p. 251. fequ. cffe falcim fpcciem auc formam accidencariam : 
Higmorus f. iof. fpiricales plaaras: Occo Tachenius Hippocr. 
Chym. c. 2 0<p. *{8. fpiricualem rcpraefencacionem vel regene- 
racioncm, ec p. i6j. umbracilcmecc. Ideoque mens au&orum 
affirmancium re£le capienda ec inccrprecanda eft , utpoce qui 
non de reali, ecquoad omncs circumftancias cumpriftinaplan- 
ca exa&e coincidence conveniencia ec fo!idicace,uci jam innui,locu- 
ti func,fedpociffimumdeideali,fpiricua!ifeu fubciliflSma ecum- 
bracica, ad vivum camen quoad colorem ec figuram confpicua 
plancae refufcicacioneec repracfencatione fcripferunc^quae, licec 
fic exiguaemagnicudinis,figurae ac fummac ccnericudinis,pro ni- 
hilocamen,veiopinioneec fuco,ideo aeftimanda non cft. Quodfi 
aucem quis percinacius in non admiccenda experiencia acque 
hujus phaenomeni exiftencia perfevercc, ille fciacquod eciam 
Obfir v. Acal N. C. Cent. Vll. E realis 



34 Qbfervatio XIL 



realis ec folida non modo Vegecabiliumaliarumque inanimaca- 
rum rerum ac crcacurarum ; verum eciam animacarum, poft 
fui per ignem fa&am deftru&ionem , decur Palingenefia , ec in 
veram vicam arcificialis revocacio,uci ex fequencibus dilucefcec: 
Sciicec, praecer ha&enus memoracam Palingenefiam, eciam 
bis noftris cemporibus plures doftiflimi, graviffimi ec fidc 
digniflimi viri in fuis laboribus chymicis experci func realem ec 
folidam, manibusquepalpandamPalingenefiam, incer quos elt 
Excellenciflf. acque ExperienciflT. D. Joh. Daniel Major, Collega 
Academiae Leopold. Nacurae Curiof. digniflimus , qui ex Sale 
Lavendulac efflorefcencem fylvulam Lavendulae obfervavic vi- 
fum ac cadlum admiccencem , vid. Mifcell. Nac. Curiof, Dcc. i. 
Ann. VIII. Obferv. IX. Hujus vericacem acque exiftenciam ecego 
propria experiencia acceftari, ec cuilibec vericacis aeftimacori, 
quocics defideracur , dcrnonftrare poflum 3 poflideo enim vi- 
trum , quod cinerem cx combuftione corcicis acque ligni 
Schachanliae refticancem in fe concinec , fuper qucm eflencia 
propria ance combuftionem cum Spiricu Vini carcarifaco ex- 
tra&a, afFufa ftecic per aliquoc menfes, qua poftmodum decan- 
caca, coepic incra fpacium quadrantis anni, maceria albicans ci- 
ncrea ad parieces vicri , duobus in loci$ , {cCc affigere acque fuc- 
ceflive lacius fefe explicare, usque dum in uno lacere in perfe- 
fiam parvam arbufculam coaluic; e regione aucem in elegan- 
ter formacam frucicem abiic: Color ucriusquc eft albiduscinc- 
reus,.fccundum vivae arboris faciem ab hiftoricis defcripcam, 
nempe corciceundiquecana feu cinerea iaduca: Confpiciuncur 
quoque hinc inde corpufcula quaedam ftriaca , a reliqua fub- 
ftancia quafi elaca inftar ftellularum , quae flores arboris vivae 
candidos aemulancur. Duravic elegans haec repraefencacio jam 
per 4. annos, neque mucabilicacem quandam pro nunc mina- 
tur. Simile quid non ica pridem obfervare licuic propullulare 
cx maflafalina e Coralliis fafta : nimirum Corallia alba accco de- 
ftillaco folvi , acecum deftillacione icerum abftraxi ad ficcica. 
tera? reli&am maflam falino - amaricancem in aqua deftillaca 

pluvia- 



De Palingenefta. jft 



pluviali rurfusfolvi, filcravi, acque adomnimodam ficcicacern 
aquam icerum abftraxi , huncquc folucionis ec abftradtionis 
aflum aliquocics cum aqua pluviali reiceravi, inde mafla fali- 
na candidioris coloris , ec dulcioris faporis remanfic; haec in 
locum humidum, praeprimis m cellam pofica, in Hquorem rc- 
foluca eft , de quo aliquid plano vicri hinc inde impoficum, ec 
calori cemperato commiflum , quo humidicas icerum abire ec 
ficcefccrepocueric, concrevic in frucices, figuram Coralliorurn 
cum fuis ramulis afFabre repraefencances , inque calorc cempc- 
raco bene durabiles. Idem hoc cadem ferme racione obferva- 
vic fuo cempore Henricus de Rochas in Traft. de aquis mine* 
ralibus p. 749. Volum. VI. Theatri Chymici, inquicns : Exem- „ 
plum de Corallo nocabilius eft, fi enim illud fubciliflime pul-„ 
verifacum in aceco deftillaco ec alcalifato infundas, ec per bi- f , 
duum fuper calore moderacoinfufumrelinquas, ec pofteaper,, 
inclinationem liquorem defundas, ec in vafe vicreo evapores,,, 
Sal volacile in fundo remanens, coc filamenca in forma ramo- „ 
rum Coralli concra Pbiolae parieces fpargec, uc nifi quis expe- „ 
rimencum videric, difficulter hoc fibi perfvadere poflec. Vid.„ 
quoque Francifc, de Lanis Tom. III. p, 16. §. 17. ic. p. 126. 
Magift. nacurae ec artis. 

Animacorum Palingenefiam, quam Kenelmus Dygbyin 
Diflercacionc de plancarum vegecatione cum cancris pera&am 
defcribic , ego itidem aliquocies peregi , cc hujus vericacem 
abunde expercus fum : Cancros videlicec vivos fecun- 
dum praefcripcum coxi (elegi aucem, qui ovulis carerenc} in 
aqua pluviali; co£tos deftillavi usque ad olei empyreumacici 
provencum , ec denique in calcem cc cinerem alcalicum com- 
bufli: his peraftis cuntta vitreo in vafe permifcui; nempe de- 
coftum ec liquorem deftillacum cineribus puIverifatisafFudi, ec 
poft agitacionem fimo equino commifi, ubi, poftquam per ali- 
quoc dies quiece ftecic, fub pucrefaftionis quafi a&u aliqua pun- 
£ta albicancia in fuperficie hujus mixcuraein confpe&um venie- 
banc inftar feminis Milii albi, quae incra vt>xfifa6§ov omnes par- 

£ 2 ces 



5 5 Obfirijatio Xlt 



tes ac organa cancri una cum vica ac mocu na&a eranc, ec ia 
liquore tiinc inde natabant , ac microfcopiis fubmifla , veros, 
minutiflimos licet, repraefentabant quoad omnes parces, can- 
cros fluviatiles , exceptis caudis , quae incrorfurn curvatae et 
cum corpore adhuc implicatae videbancur , acque vix diftintte 
dignofci poceranc. Caecerum adhuc monendum, quod hujus- 
modi cancrorum regeneracio vix alio tempore quam aeftivo, 
ct quidem diebus aequaliter calidisMenf JuliietAugufli fucce- 
dat. Atque haec funt, quae propria experientia in veritatem 
Palingenefiae atteflari pofltim. Quod fi veroifta» quacin reg- 
no minerali efficipoflunt, una confiderare velimus, non mi- 
ous jucunda quam folida, Palingenefiam confirmantia experi- 
menta atquc documenta ibi occurrenc; fiquidem cam mincra- 
lia quam mecalla, fi igne exurancur, et in meram calcem, per 
fe in metallum nudo igne in crucibulo haud liquabilem, con- 
vertantur, in priftinum corpus feu formam , quoad omnes 
qualitates iterum fifti et refufcitari queunt, quod Chymici re- 
du&ionem vocant ♦ et hic a£tus toties quociescunque lubec , in 
uno frufto metalli peragi ec exerceri poceft; ubi fimul id im- 
primis nocabile occurric, quod, quo faepius hujusmodi deftru- 
^tionis ec refufcicacionis modus, cercis enchirifibus, cum me- 
tallo quodam v. g. plumbo, repecacur, eo incimiusmeliorecur 
mecallum, nonfolum inpuricaceec duQilitate, verum etiam in 
fixitate,i. e.femper aliqua pars deeo in argentum mutatur op- 
timum. His itaque atque fimilibus phaenomenis acexperimen- 
tis curiofioribus veneranda antiquitas plurimum deleflata fuit, 
eaque pro refurre£tionis atqueclarificationis certo futurae cor- 
porum, imprimis humanorum, fimulachris habuit, pie con- 
fiderando, quod ficuti creaturae inferiores tam animataequam 
inaninnacae, etiamfi igne velnaturali, vel potentiali, e crafifua 
tnrbentur, imo plnne corrumpantur, tamen non penitus de- 
ftruantur, fed nacivam ac priftinam ideam et chara&erem pri- 
micus impreflum, eciam in exrrema fiii relifra parce adhuc fe- 
cum fervenc, atque orane corpus in ejusmodi chara&erifacam 

mace- 



De Palingenefia. 37 

materiam revercatur, quaepoftmodum arcificialiter concefla ju- 
fta combinatione, vehicu!o,occafioneatqueIiberiorimotu, quo 
id, quod quafi concentratum Iatet, fcCe difFundere, et expli- 
care commode queac , facile in priftinam pofituram, faciem 
nempe atque formam iterum (efc explicet, illam aemuleturac- 
quc oftendac, fi non craflb modo , tamen fubtili rcpraefenta- 
tione; ita quoque corpora humana , quocunque modo cor- 
rumpantur ac deftruantur , non plane interitura fint , verum 
multo facilius ec cerciusa fummo,potentiflimo, ac fapientifli- 
moarcifice atque Creatore coelorum ac ceirrarum, kerum refu- 
fcicari , acque in veram vicam reftirui ac revocari queauc. 
(Lipjia Auguftam Vind. d. j, Decembr. 
A» 1716» mijfae.) 

OBSERFATIO Xlll. 
Dn. Lic. Chriftiani Gotthardti Wilifchii. 

Morbus Spasmodicus. 

QUi hoc morbo corripiuntur , vellicationem aliquam in 
membris extremis fentiunc, modo in manibuF, modo in 
pedibus,modo in pedibus ec manibusfimul, quafimembrum 
formicis plenum fic et ftupore corripiatur. Poft hancvellica- 
tionem, digiti vel in manibus vel in pedibus convelluntur ec 
contrahuntur. Cum convulfione et fpasrno ifto, frigus et a- 
cctbiffimi dolores funt conjun&i, qui aegros mifere torquent, 
ut per longa locorum intervalla clamores et ejulatus aegrotan- 

tium audiantur; Q?$ wcOe ibneti 5lrm tmb 33etn augreiffen/ 
wan fofle iftncti um ©Otte$ 'wtflcn belffen! Tam fubito hoc 

«nalum faepeinvadit, atque per aliquot fcptimanas in mcmbris 
exterioribus perfeverot , irro ec nonnulHs caput afficit. Si 
ycro capur afficitur, ec aegri epilepfia corripiuntur, plerumque 
cedunt fatis Aliqui pmentes rtdiuntur, aln veternofi , Cf$ tfl 
ifencn/ dli WCnn |IC ftctS fcCtnmcfen/ aliqui deliri ecmaniaci, 

E 3 ec 



38 Obfervatio XIII et XIV 

cc variafuncdeliriorumgcnera, pro cemperamencorumfomcan 
racione. Qui vero amences auc deliri fuerunc, ftupidi perma- 
nenc, neque priftiuum mencis vigorem recuperarunc hadenus. 
Ceflance Paroxyfmo fames praecernacuralis omnes fere corri- 
pic, cibosque avide appecunc, uc vix facurari poflinc. Nonnul- 
lis cubercula, ferofo humore plena, erumpuncquaecamen fine 
vicae difcrimine curancur. Concagio carec hoc malum ; expe- 
rientia enim quocidiana docec, ex iis, qui diu ec cum mulcis 
aegris in domo aliqua converfancur, impune evadere omnes. 
In noftra regione orcumhdc malum habec ex vidupravo, ec 
praefcrcim a granis fecalis degeneribus, quae germanice, fcifc 
$0M * fJJtuttCtr / vocanc noftraces, de qua maceria propediem 
fequencur plura, 

' OBSERVATlO XIK 

Dn. Lic. Chriftiani Gotthardti Wilifchii. 
Guftus et olfaSus Uefio fingularir. 

Vlr Sexagenarius , Muficus , ance viginti, ec quod cxcurric 
annos,a cafu abalco, cranii pacicurfifluram, auxilianceve- 
ro Deo, folercique Medici ec Chirurgi cura, priftinum ec foli- 
dum recuperaccranium. Ab eovero cempore, acroces inccr- 
dum fentic capicis dolores, praefercim dolorem in fronce. gra- 
vaci vum. Is vero, quocies ab eo cempore Carnem bubulam ra- 
dice petrcfelini coUam> uelcibosfale conditosvd quosdam aci- 
dos edic, cocies omnem odoracum ec guftum amiccic, qui fc- 
cundo die vix redeunc. 

(Pima Auguftam Vind. d. 1 6 % Decembr* 

A, 1716* mifae.) 



OBSER. 



Obfervitio XV Tbee Romanum. 39 

0BSERVA710 XV 
Dn. D. Johannis Adami Goritzii. 

Thee Romanum. 

SCire poteftates herbarum ufumque medendi 
cum Medicum deceat: praecer Chimicoslabores,ecBotano- 
philusperaeftaces ha&enus effe ftudui. Innotuerunc ficperex- 
curfiones inftitucas ec in peregrinationibus pleraque, quae circa 
Racisbonarnnoftram, (vel.quod maluncCritici,Reginoburguro) 
crcfcunt,ad vcgetabile regnum pertinentia, inter quae multa 
reperias, quae alibi non videas, de quibus fuo tempore plura. 
Suffeciffentmihi haecinquiiina, ad curandos,Deo benedicente, 
niorbosquoscunquc: quippe quaefemper vera recentia colligi 
poffunc, ec quae naturae noftrae magis amica obfervancur, 
quam peregrina alia adulceraca, ec cerciorem experientiam de- 
fiderantia. Aft in Comitiis vivo , ubi homines obfervavi, 
qui non contenti funt cum Medico , qui facic, quod fui 
eft officii 1 fed curiofum fimul effe volunc Occafione crgo 
horculi mei domeftici, exocica quoque infpicere, ec in eorum 
vircucem inquirere placuic. Annus jam agicur quartus, quo a 
perilluftri quodam Domino, hortulo meo donabancur plancae 
quaedam, Thee Romani nomine fuperbientes. Has utpote 
plane hic ignotas laetus accepi , ec per horculum fparfim cer- 
rae demandare jufli, uc obfervarem, quam plagam mundi ec 
quamcerram crefcendo amarenc. Fiebac hoc Menfe Majo, 
felici manu, vix una enim periic: illae camen, quae verfus me- 
ridiem ftabanc , altitudine reliquas fupcrabanc. Menfe Augufto 
frucices eranc ramofi, ulnae alcitudinis, geftantcsflosculosalbos, 
ramulos ambicntes: quos fequebatur femen copiofe, parvum, 
rotundum, viride, inftar feminis botryos noftratis, a?que gra- 
veolens, acfoIiaip(a. Flos armato oculo infpedus videbatur 
cecrapecalus. Flore cadence , caulcs ec iuferiora folia rufesce- 

banci 



40 ObfeYDAM XV. 



baoc. Caulis maximus,rocundus ferc, crafliciem digicimei mi- 
rximi acquirebac, excus glaber, fulcos camen babens, incusme- 
dullamincavicace gerens. Folia maxima longicudinem digici 
medii ec laricudincm pollicis habebanc , acuminaca ec finuaca, 
ad modum acripiicis fylveftris vel fpinachiae : caftui k(b offe- 
rebanc, ac fi pinguedine obfica eflec illorum fuperficies. Ra- 
dix plane nihil parcicipac de graveolcncia jam dida: eftfere in- 
odora, alba , fibrofa, incus lignofa. Circa medium Sepcembris 
femen macurum erac, quod collc&um ftudio fervavi, idque 
fequencis anni menfe Marcio fererc jufli, ec plaacas inde nacas 
fub inicium Maji cransferre in folum. Creverunc ex voco , ec 
in Aucumnoingens copia foliorum ec feminis mihicolle&afuic. 
Hinc de medendi ufu cogicarc coepi, ad quod vel folus odor 
gra vis, mulcum falis volacilis fpondens, mc invicaverar. Judica- 
vi ergo , prodeffe pofle hoc Thee Romanum, nafturcium ec 
raphanum rufticanum redolens, in fcorbuco, archricide, cal- 
culo ec aliis morbis carcareis. Deo fic dirigence , cunc tempo- 
ri$ pauper quidam mihi obveniebac, dyfuria facpius laboram, 
cx fabulo renali, Porcionem dedi hujus Thee, quo bis in dic 
ucerecur in infufo. Edu&o fic indies mulco fabulo ec mucila- 
gine, ex incegro convaluic. Puer V. annorum , conquereba- 
tur de fuppreflione urinae ec dolore circapudenda: Parencibu$ 
id negligencibus , au&o dolore epilepfia fuccedebac , in qua 
magna urioae quancicas profiliic, ec cum illa calculus albus,du- 
rus, hordei granum fuperans, cum mulcis arenulis. Dedi Pa- 
rcncibus TheeRomanum in infufo propinandum , cc crageam 
quandam aromacicam, cum femine hujus Thee , vefperi quo- 
tidie cum vino parandam, ec fic ha&cnus liber vixic ab hocaf- 
feftu. Faemina $ o. annorum, per mulcos annos calculo la- 
boravic, horumque magnum mihi monftravic numerum, di- 
verfae foraiae ec magnicudihis : poftquam per femeftre Thec 
noftrum bibic, mane ecvelperi, idque vino fuo imponic, non 
amplius calculos excrevic, fed urinas craflas tarcareas, uc ince- 
grae cruftae ex fcaphioeximipocuerind * His icafelicicergeftis, 

ex- 



Thte Romanum. 



expcrimenca infticui folvendi calculos : impofui ergo albos et 
duros, amodo di&afoemina dono mihi dacos infufomeoca- 
lido duplicato. Hos poft XXIV. horas non quidem folutos, ve« 
rum adeo molles reperi, ut incra digicos facile comprimi po- 
tuerinc, inftar hordeico&i, Vocabar tuncxemporis ad mer- 
cacorern hujus Ioci, IX annorum , qui a mulcis annis calculo 
laborans , fac mulcos ha&enus excrevic. Hic fe fencire dicebac 
calculum in penis glande, urechram obftruencem , ncc uri- 
nam emiccencem, eranc aucem cres. Pofl: infertam peni par- 
vam candelam ceream, urina libere fluxit, quod repeterene- 
ceffe fuic, quocies mingere voluic. Jufli glandi infundere fac- 
pius laudacum infufum; fed obferyavi, tam parvam quantica- 
tem non fufficere , ad emolliendos latentes hospites. Hinc pe- 
culiarcm jufii parare forcipem, qua Chirurgus indies particulas 
defringere ftuduic, donec candem fucceflive, fpacio uniu^ men- 
fis omnes crcs calculi exempti fuere felicicer. Quocidie jana 
Thee hoc bibic ec fanifiimus vivic. Exempla plura dare pof- 
fum, fi quis velic ; fed haec fufficere credo. Ufus fum prae- 
terea hattenus ifthoc Thee Romano in cacarrhis , ubi inciden- 
dum erac , bono cum fucceffu , icem in fcabie ec morbis vene- 
reis, quaeomnia hicreccnfere, nimis iongum forec, ecpraecer 
incencioncm. Unicumfalcrm adhuc addam, quod conrigic in 
priori anno, adprobandum, quod ec ucile copicum effepoflic. 
Milicis cujusdam uxor lue venereaaffe&a,confilium meumpe- 
tiic: aderanc autem praecer alia duobubonesininguinibus, ec 
tumor pudendorum , uc prae dolore difficulcer federec. Prae- 
miflis praemiccendis ecdacis ancivenercis cum dccofto lignorum, 
Thce Rom. in cercvifia infufum, bubonibus paricer ac puden- 
dorum tumori calide intra linceaapplicuicmifera, felici cvencu: 
refolucis enim fic bubonibus ec tumor moleftus difparuic. 
Gaecerum cur iftud Thee dicatur Romanum , hanc caufam effe 
cxiftimo: quia femen Roma in Germaniam translatum fuic» 
cc quancum ego novi, primum a Jefuicis, quorum commen- 
dacione res eo rcdiic , uc exocicum hoc defiderecur ab omni- 
Obferv, AcaL JV. G Cent. Vlh F bus 



42 i Obferwtio XVI. 



bus fere Magnatibus; Thee autem nomenforfan gerit, quod a 
confuetudine hodierna, folia baec, Thee Chinitici fimiiitudi- 
nem habentia cum aqua fervente infundantur,et infufumhoc- 
ce adforbillandum exhibeatur. Principem novi Reverendifli- 
mum et aliquot NobiJes, qui jam Thee Romano utunturpro 
Chinitico:hinc di&orum plurateftimoniaimpofterumfecutura 
efle fpero. Dcftillavi nuper hanc herbam cum femine, pcr fe, ex 
rctorta vitrca:prodiitprimum phlegma ingratiodorisctfaporis, 
Hmpidumtamen, quod fequebatur fpiritus volatilisurinofus, ec 
hunc oleum nigrum empyreumaticum , aeque faetcns ac cor- 
nu cervi vel tartari. Aqua deftillata ex vefica inftar nafturtii 
fapit, magis tamen ingrata. Extraflum dac largius fuscum, 
dulc amarum, inter guftandum linguam feriens, ec ori frigus 
inducens, uti nitrum. Tandem quaerenti, an exoticum hoc 
olim non cognicum fuerit ? refpondeo: mihi videtur idem cfle, 
quod Botrys Mexicana, dequa fcripferunt Franc. Hernandez ia 
hift. nat. Mexican. Joh. Rajusinhift.planc.Cafp. Bauhin. in app. 
ad Pinac. Ephemerides Nac. Cur, Dcc, L anaIV,ne plurci 
Iaudemus. 

OBSERVATIO XVI 
Dn. D. Johannis Adami Goritzii. 

lleon difciffum et extra abdomtn dependens. 

NOtiflima res cft, monftra fieri ia medicina, nihilquc cam 
abfurdum efle inmundo, quod non accidercpoflic corpo- 
ri humano» erudiciflimus Pechlinus fuo Jam cempore conque- 
ftus eft. Prae aliis Medicos talia notare, vel fotae Germanorum 
Ephemerides ceftis effepoffunc fufficiens, licec plures aliiMcdici 
in pcculiaribus craflacibus ftupenda planeliceris confignarinc Ta- 
le quid jam rcferam , cujus oculacus teftis ipfe fui. Ante VI» 
annos, et quod excurric, hic Racisbonae a multis hominibus 
confpicicbacur 9JtargCtretl)a SftlflliH/Sigenburgo veniens, quod 
gft oppidulum in fuperiori Bavana ? cui cxcra abdomen irr- 

tefti- 



lleon difcijjum et extra abdomen dependens. 43 

tcflinum dependebac, Mifera haec , cum ec a me pecerec elce- 
mofynam, hanc hiftoriam reculic: fe ance cria luftra gravidam 
diu geftafle foecum morcuum, candem ad lacus umbilici dex- 
trum abdominc rupco in confpe&um venifle embryonis pedes, 
quibus extra&is ab obftecrice imperita pucridis , reliquur$ cor- 
pus rcmanfifle , ec fruftillacim demum incra X. hebdomades 
cxcra£tum fuifle, fub foecore intolerabili. Prodiifle cunc cem- 
poris fimul intcftinum quoddam , hoc obftecricem, cum ha- 
bcrecpro fecundtnis, per mediumdiflecuifle,cujuspartembrc^ 
viorem retra&am fuifle intra abdomen, longiorcm vero ad- 
huc excra abdomen confpiciendam cfle, per quam his XV* 
annisnaturam fe purgafle, cc nil amplius per inceftinum re- 
£ium cxcrcvifle. Rc alciusexpenfa, cum mulca viderenturpa- 
radoxa, uc oftenderec mihi hoc inceftinum pecii , quod liberc 
fecic, ucietiam mukis Nobilibus hujus loci ajiis, exhibens fi* 
mul duo ceftimonia a duobus Medicis in fidem hujus miracu- 
li fcripta. Faceor, horrui primo adfpe&u mocum periftalci- 
cum hujusinteftini, ec lbrdes foecidae naufeam mihi crearunc; 
hinc illam akero diemagis mundain redire jufli. Quofadfcv 
corpore dete&o, inceftinum hocfummacumadmiracionc pcr- 
luftravi, quod inftar vermis fc movcns excrementa evomebac, 
qua occafione ec glandulas inceftini ec mocum periftalcicum 
obfervare licuit. Hoc inceftinum pars ilei fuic ad lorjgicudi- 
nem dimidiae ulnae noftracis; de mefencerio aucem ecpingue- 
dinc parum vel nihil habens , quod pannis calidis involvere* 
cc bis in die mundare ftudebac, alias mirum in modum a co- 
lica corquebacur. Ulcus abdominis perfe&e confolidacum e«? 
rac , nec aliud quid querebacur nifi cormina, hinc mulcas civi. 
taces percurrcns , dcmonftracionibus fuis lucrum quaefivic* 
Mifercus ego hujus miferae, daca eleemofyna^ per ceftimoniura 
iUamaliorumquoque mifcricordiae commendavi. 
{Ratisbona Angnftam Vind» d t 26» tfanuar* 

Confer. Ephem. noftr. Dec. r, Ann. III. ObCj. Ann.VIH.Obf. 
329. et Ccnc, III. Obf.6. 

F 2 &BSER- 



44 Obfervatio XVlL 



OBSERVAllO XVII 
Dn, D. Samuelis Steurlini. 

SeBio wirginis Hjirope faccato laborantis iefperata et 

infelicijjima. 

IN extremif extrema aeque expatientis impatientia acexo- 
peratoris medicaftri audacia nonnunquam fofent centari: 
Virgo enim nomine Cacharina Magdalena StClibin/ Pharma- 
copoei Kaldennordheimenfis in Franconia filia ob piecacem ca- 
riflima, 1683. d. 1. Jul. naca, 1709. 16. Aug. denaca, ficque an- 
norum 26. ance o£to circicer annos fentiic 111 interna laceris fi- 
Riftri parce increfcencem globulum verfus dexcrum quando- 
que mobilem, pofl: tertium vero annum ex mole ipfius aufta 
coguncur excremencaalvi (juxca efFacum ipfius aegrocancis pa- 
rencis) fuperiora verfus ejici, qui mocus excremencorum per- 
verfus alias lechalis, per dimidium anni durafle, candem vero 
fuifle micigacus, dicicur>adhibicisfcilicecquibusdamapacre mc* 
dicamentis, cum concinuo tamcn remanente vomendi conatu 
et paflione byfterica, collum verfus afcendence, er quacolliin- 
flatio quandoque fuir orta , motusque quaO vicalis corporis 
in concavo laticanrisferepraefencavic,cumextremarumparcium 
fanguincis prodeuncibus maculis ermcnfium fluxu nunc immi- 
nuco > nunc nimio ad cerciam vel fextam usque fepcimanam 
cum grumis fanguinis quandoquc concinuaco ; ance aliquot 
menfes icerum alvi excremenca per os evacuare cum minare- 
tur nacura , patiens impatiens , mori melius efle , concludic 
quam vitam plane quafi morcuam vivere, proinde anxie defi- 
derac aegrocans auxilium cum praefencanco vicae fuae periculo 
ec quidem ab opcracorc fivc Chirurgo milicari, Dn. Joh. Jac. 
Freicagio, quippe qui praefencibus, Dn. J. C. Miillero, Med. 
Pracc. ec Dn. Joh. Jac. HofFmanno Jur.Pract ec Advoc. ord. 
Kaldennordh. praemiflisque precibus dcfiderio pacientis inci- 

rao 



Sedio <virginis Hjdrope faccato laborantis defperata^ 4 $ 

mo facisfadturus finiftrum fccuic lacus circa lumbos, fimulque 
vificando poftincifionem inftrumenco, ex quo feftionislocum 
occupac maceria, qua inftrumento acuto denuo penetrata, in- 
gens exfiliic aquae quantitas ulcra 14. menfuras, vulnere vero 
aliqualitercompreffb, ortaefuere convulfiones ec horrendi co- 
loris vomicus cum nimia fubfecuca debilitace ec citiflima vitae 
excindione: Emorcua cunc ulcerius vificaca,aquofumfacculum 
pene cocum finiftrum lacus occupantem, diaphragmatiet lieni 
adhaerentem cum ipfius lienis circumvolutione ec dutffuquo- 
dam craflbrcnem verfus finiftrum cendence demonftrac; renis 
finiftri color erac pene coeruleus ec fubftancia grandior dexcro, 
cor apparuic flaccidum cum fanguinis aliquali defe&u, reli- 
qua vifcera, ftomachus cum pulmonibus ec hepate eranc fal- 
va, facculus aquofus penicus evacuacus ulcra 2?* menfurasaquae 
recinuic. Hic verum illud defperacorum aegrocancium: Me- 
lius eft mori, quam vicam dicere morcem 5 ec ulcerius eft verum: 
Non audec Stygius Pluto cencare, quod audere folec rafor, ec 
audax medicafter Chirurgus foftri cupidus : Apud Jurifperi- 
cos regulaaliaseft : Involuncarium ex voluncario orcum crahens 
habecur pro voluncarior hoc in cafu involuncariumfuic,mor- 
cem inferre» voluncarium vero aegram fanare, fed quia invo- 
Iuntarium ex voluncario fluere hic juflic necefficas , omnino e- 
tiam habendum pro voluncario ec poena merica operacor afh> 
ci debuiflec. Quod aegrocam ipfam attinec, eaiftud Cicero- 
nis monicum merico obfervare debuiflec dicencis r Tibi cc piis 
omnibus retioendus eft animus in corporis cuftodia,nec injuf- 
fu ejus, a quo nobis ille dacus, exhacmigrandum vica, nemu- 
iius humanum a Deo afllgnacum defugifle videamur. A Scoi- 
cis quidem laudaca uvroxei^oc y a Venecianis ec Judaeis in peri- 
culo cum hofte permifla , fed impie r Se&ioncm ipfam quod 
fptttar, pocuiflecfieri apercio laceris ec facculi aquofi per pa- 
raccntbcfia fucceflive aquam e facculoevacuando,ficqueulcerius 
paciens pociuflec fervari, usque dum ipfa nacura absque vi illa- 
ca fuccubuiflec. 

Fj OBSER- 



46 Obfervatio XVlll 



OBSERVAT.IO XVllh 
Dn. D. Samuelis Steurlini. 

Foetus putridus fub umbilicoexvivaematris uterooccapom 
ulceris epctra<Hus cum matris reftitutione. 

QUacdam fartoris uxorin dicionc Saxo-Naumb. Henncber- 
gica, prope Suhlam habitans ulcra 13. menfes gravida ecc* 
Anna Barbara, conjux Joh. Schneideri, fenciic ukimis geftacio- 
nis menfibui horrores frequences cumcalore febrili ac parcium 
folidarum confumcione, nacurae incericum praefagiences , can- 
dem animadvercic gravida fub umbiJici rcgione locum dolen-. 
temcuminclinacioncadcxulceracionem; unde vocacus Chirur- 
gus Suhlanus Dn« Job. Sceph. Domhard loci aliqualetn cencat 
incifionem ob morcificacam inibi carnem ex pucredine intus 
Iaccnce,hac fa<3a, fe repraefencac foecus pucredine foecidus, 
quem parciculacim ec fucceffive, cooperante nacura, aeque per 
ulcus ac per orificium uceri excrahic, uterum fimul apercum 
recinendo calidis per fyringam injeftis liquoribus baifamicis: 
Macer febre pucrida penicus emaciaca temperatis nucricivis ac 
balfamicis fpacio quadrantis anni priftinae refticuicur fanicaci, ec 
ulcerius ad geftacionem manec apca , confolidaco fcilicec uceri 
lacere, periconaeo ec aivi exulceraca parce. Mirum, quancum 
nacura in durioris quibusdam conftitucionis fubje&is valcac, 
ita uc adjuca aliqualicer cantum mirandum in modum (e fer- 
vare adtniccac, cum alias in delicaculis ciciffime eciam adhibitif 
omnibus roboracivis leviffimo fuccumbat natura morbo. 



OBSER. 



ObJervatioXIX. et XX ____ 47 



OBSERVATIO XIX. 

Dn. D. Samuelis Steurlinh 

Aln)i obftruSio duriffima Iliacam minitans pajjionem^ levif- 

fimis curata. 

OCco annorum foemella eupediis dedlca, naturae aliquando 
facisfa&ura ftomachum atque alvum acaciae fru&ibus, 
co&is quidem aft frigidis, peaicuscomplec, ita quidem, uc un. 
dique cota alvi circumferencia nodofaex acaciarum nucleis fen- 
tiatur, cum corporisasftu acquealvi obftruftionc coatumacis- 
fima, vomeodique conatu, iliacum minitante morbum. Ex 
defe&u remediorum ec inftrumenci pro clyfteribus ad eluenda 
ineeftina neceffariis > ftacim Nicocianae deco&um ex lafte prae- 
paracum cum linceis calide fuic applicacum > incerne propina- 
10 $dulcicumpulvereGia!.undecinfl}mealvoaperca ejccicfoe- 
mellaacervatim acaciarum nucleos absquc fubfecuco IIiaco,qut 
ahas, ne mocus periftalcicusinverfusadaugeacur clyfteribus» iis- 
dem non cra&ecur, ec feliciffime fuic reftituca. 

OBSERVATIO XX. 

Dn. D.Samuelis Steurlini. 

Tympanites uterina cum gramdatione letbalis. 

MUfici cujusdam nomine Dn. ^>0l§f)Ctn conjux gravidacio- 
nemfencic cumcnormialvi infenorisioflacione,accedence 
partustemporenequeobftetrices nequeagnacigravidae ipfisfuis 
manibus vel digitis uceri orificium incernum penetrare, mulco 
minus foecum promovcre poflunc, ob uceri forciftimam con- 
ftriflioncm, unde miferamifereextin&aperiit: incercorporis fe- 
ftionem ftatim minirna fatta uteriincfione^flatus inibi coIIedH 
tanco cum fragore fuere explofi, uc horrore adftances coneu- 
terencur omaes> §rac enim cancus, quancus cx inftrumcnco 

fclo- 



48 Obfirvmio XXI 



fclopezance minori, pulvere pyreo accenfo ficri poceft; foecui 
male ficuacus excraftus morcuus lividi erac cbloris. Sic gene- 
rari acque conchidi pofiunc flacus in quavis corporis concavi- 
tace, ujbi vifcofum flaculencum calore debili nacurae movecur 
«acque in flacus fivefpiricusfylveftres excollicur. 

OBSERVATIO XXI. 

Dn. D. Samuelis Steurlinl. 

ImprudentiJJima berniae camojae infene fe&io. 

DIu gravacus fenexhernia carnofa ab operacore quodam ad 
fe&ionem perfvadecur, pofthabicisomnibusaprobatisMe- 
dicis monicis, uc fcilicec fene&uce fic facis confe&us a fe&ione 
herniae abftineac ob vafa maxime diftenfaec crafla,quae vix a 
fe invicem feparari, indeque haemorrhagiae cum inflammacio- 
neparcium lechali difficulcer praecaveri poflinc , hisce parum 
penficacis fe culcro fenex fubmific, poft primam faftam inci- 
furam ftacim ingens aquarum copia inalcum profiliic, cunica- 
rum feparacio laboriofa ec perduratis ingences concicabacdolo- 
res cum haemorrhagiis, vafa conftringebancur craflioribus fu- 
niculis fericeis nonfufficiencereadem comprimencibus, fepara- 
carum cunicarum abfciflio concra omnem racionem proximea 
ligacura infticuebacur , unde ligacura ftacim icerum decedencc 
excefliva oriebacur haemorrhagia , vafaicerum e corporc ex- 
trafta ligabancur forcius in pacience vix adhuc fpirance, undc 
praecericis cribus vel quacuor diebus fubfecuca fuic fcbris, par- 
tium genicalium inflammacio ec mors a medicis praenunciata- 
violenca. Sicludicurde corio humano ab operacoribus incon- 
fcienciofis , crumenimulgis , lucri non falucis morbidi cupidis, 
quibus magiftracus jufticia ec piecace praedicus absque praemif- 
fo Medici examine merico opcracionem inhibere debec omnem, 
ficiens enim acque confenciens eadem poena func digni ec ucer- 

quc 



Obfery. XXII. et XXIII. ~* 49 



<jue olim coram judicio divino pro confciencia refpondere t> 
aecur. 

OBSERVATW XXIV % 
Dn.D. Samudis Steurlini. 

Scabits bumida uermicularis cbronica difficulter curabilis 9 
domefiko curatur. 

MEdiae aecatis Foemina fcabiem bumidam cum puftulis 
majoribus, cutisque Foraminulis pacicur incurabilem, or- 
dinariis medicamencis diu adhibicis , demum vero vaccae fter- 
cus vini fpiricu repedcis vicibus probc cxcrahitur, indies coch* 
leacim propinacur ec paciens incegrae refticuicur fanicaci, expul- 
fis per urinarn ec fcabiem cenuioribus inftar filamencorum vcr- 
miculis, demonftraris iisdern in vafe vicreo: fimiles vermiculi 
mukocies Fuere obfervaci in variolis diu in cucis fuperficie hae- 
rencibus: iis enim apercis velinftrumenco, vel ofei? ufu, appa- 
ruere filamencofi vivi , ec fub variolis foveae inftar vermiculi 
*orcofae diucilTimcfuercu confpicuae* 

OBSERVAllO XXlll 
Dn. D. Laurentii HeiflerL 

De Offibus fifamoideis* 

SOlerciflimus per quadriennium , ec quod exccdic, nupar au- 
dicor nofter, D. Cbrifioph. Jac. Trew^ nunc digniftimus Me- 
dicinae Do&or . obfervacionem anatomicam Ephemeridibus 
his inferendam curavic, dequibusdamOffibuSyfefamoideis didis % 
hoc cempore non adeo cogniris, quae fuo marce in cadaveri- 
bus a nobis diffedis invenic ; qua tn obfervatione illa officula 
accuracius quoque delineavk , quam abaliis, quancum nobis 
faltem conftac, fa£tum eft, 

Ec uc verum faceamur,haecab ipfo defcripta officula, prae- 
fertim ca, quae in femorelocanrur,non darix)Fim exiftimavi- 

Obferv. Acad N. C. Cent. Vll G mus ; 



f o Obfervatii XXIII. 



mus : cumprimis, quia Celeb. Rawvius* nofter in anacomicis, 
€C praecipue ofteologicis Praecepcor (cui ha&enus graves ob 
rationes fidem adhibueramus) ea in collegio fuo nonfolumnc- 
gavic, fedeciam in Oftcologia fua manufcripca, quamolimme- 
cum , aliisque cum audicoribus fuis communicavic, ica de ofli- 
bus fefamoideis locucus eft. Notandum y inquic, me ojjium nu- 
tnero non plura o/fa fefamoidea adfcribere> quamdecem y a) duo 
falicet adfecundum articulumutriusque pollkis manus et pedis % 
unum in utroque tendine mufculi tibialis pofticu b.) Caeteri digi- 
torum articuli NVNQVAM baec habent , rarijftme praedi- 
Sus tendo. Acque fic Rauius y uc ex di&is apparec, illa in fc- 
mcre fica , ec a lrewio fupra delineaca* prorfus cacec : ficuc 
etiam ca in oftentacione ec explicacione ofteologiae fuae non 
tancum omific, verum eciam, praecer enarrata decem , omnia 
reliqua fefamoidea, quorum apudAuftore&menciofic* prorfus 
ncgavic* 

Dcinde cum vidercm Hornium fn fuo microcofmo,huiuf- 
que commencacores* uc ec alios Au&ores haecoflicula quoque 
praecermififle \ nec non Verbeytnum in fua anacome c ) illa in 
femore locaca, non (ua obfervacione ct cxperiencia , fed can* 
tummodo fecundumZJdrtffio/wiaflercum commemorafle; imo 
Alarcbettumd) afleveraflei fe nunquam haec oflicula in femo* 
re a quibusdam defcripca y reperire pocuifle , quamvis mulcis 
in cadaveribus ea inveftigaverit : hinc fencenciae Rauii , quem 
in oflibus valde exercicatum fciebam , eo forcius adhaerebam, 
praefercim , quia ipfe eciam ea faephis , nefcio qua de caufla, 
fruftra inquifiveram. Aft Treuuii demonftracionibus cocus 
convincebar , dari omnino ofla fefamoidea aliis adhuc in locis, 
quam quae a Rauio (quod camen pace canci Anacomici dixe- 
rim) mihi indleaca eranc. 

Dum 
(a) dum alii triginta imo» quadraginta numerant. b) Fortc pc- 
ronaei poftici fcriberc voluitr t nam ego cum Vefalio , non in tihiali 
poflico t fed in peronaeopofiico os fefamoidcum inveni. c) cap. de of- 
fibus fefamoideis. d) Anat. cap. XIX. ubi de mufculis gaftrocnemiif 
agit. 






Pe Offibus fefamoideis: yi 

Dum vero edicionem compcndii mei Anatomici nuper pa- 
rarem , ec Anacomicos quamplurimos denuo curatius per volve- 
rem, acque ex nonnullis incelligerem , duo ofTicula fefamoidea 
in ea femoris parte in fenibus reperiri , ubi mufculi gaftro- 
cnemii originem habenc , ec nominacim quidemex J^(/i/fo, e) 
Riolane>f) (qui primam eorum obfervacionem Vefalio adfcri- 
bic) Bartbolino g) ec Alunnkkio h) ; Ex Fallopio vero i) cc 
Couuperok) eoscantum unicumibireperirepotuiflcvquodidcm 
effe putamus, quod Treuuius nofter fupra defcripfit, nun- 
quam vero adhuc duo invenic : hinc hujus confenfuhicmone- 
re volui, haccofficula, quaeab inicio mihi aliisque eruditis no- 
va videbantur , nova quidem non eflc ; attamen , quia hoc 
tempore fcre oblivioni cradica eranc , eca magnis anatomicis» 
uc Marcbetto , Hornio , Rauio* aliisque fortc mulcis videri auc 
reperiri aon pocuerunc, iisquc vel fiih<, vel falcem dubia vifa 
crant, non ingratum efle putamus curiofis Anatomicis, quod 
Treuuius ca quafi refufcitaveric, novis cxperimentis compro- 
baverit, atque accuratam fimul delineationem dederit : ec li- 
cec inventionis gloria ipfi proprie adfcribi nequcac ; camcn 
honor inftaurationis et primae delineationis merico ei compc- 
tit: Multum enim accuratae delineationesct defcriptiones par- 
cium ad anatomen perficiendam perfe&ioremque reddendam 
faciunc. 



G 2 OBSER- 



(e) de humani corporis fabricaLib. i.cap.28.f) Anthropograph. Lib. 
V.cap. 43. g) Anatom.Cap. deofTib.fefamoid.h) deRe Anatom.$. 
LXV. ubi de oflib. fefamoid. agit. i) Obfervat. Anat.mihip^i.k) 
Myotom. Reform. Cap. 34. p. 206. 



Obferuatio XXIV. 



OBSERVATIO XXIV. 
Dn. IX Chriftiani Gottlicb Reufnerh 

*lentam\na feu Experimenta Pbyfjco-Chymica fa&a cum aqva 

Fontis bulpburei Silefiae inferioris in Ducatu Jauro- 

wienfiprope Leobtrgam. 

IN pago Neuland, qui uno milliari diftat ab urbe Leoberga* 
duobus a Boleslavia, ex alneto aqva exfurgit e terra pecro- 
fa ; coloris eft clari limpidi \ faporis fub-adftringencis , odo- 
ris, pro racione cempcftacis :, plus , minus fulphurci ; inftance 
cnim mucacione aeris ec athmoiphaerae , manifefte odor ful- 
phureus obfervacur, hinc incol* et accolae Foncem communi- 
ter vocanc fcen @Ct>tt>CffeIbl!UI1II* Pofleflbrcm veneracur Ex- 
cellenciffiraum ecIlluftriffimumJoh.CarolumComicem deNo- 
ftiz ec Rheineg , Dynaftara in Kockcmz , Koben &c. Sac. 
Caefarcac Majeftatis ConfiL A&ualcm Incimum > ec Impe- 
racricis Viduac Wilhclminae Amaliaa a fecrecis confiliis ec 
Aulae ejus fuprcmum Miniftrum, Dn. meum Graciofiflimum * r 
juflu Parencis ejus piae memoriaeAnno lyn.feqvencia feci ex- 
perimenca, propriis manibus , quae bona fide Celeberrimis 
ctHonoracilTimis communico Collegis , ordine| quo fafta, 

i 4 Oleum ¥• p« d. praecipicat hanc aqvam , in momento 
ia&efcit , candsm fedimcncum deponit , pulverem fcilicet al- 
biflimum. 

2. Aqya haec per evaporationem conccncrata , ct aluminc 
feturata cum oleo 9.p.d.potenterebullit et effer vefcic , in fun- 
do^praecrpitatur pulvis albus. 

3. Spiritus acidi v.g.vitrioli, nitri,falis com 4 aqvam hanc, 
qvamvis concentretur , planc non alteranc. 

4. Solutio g ii £ici nullam rea&ionem cum aqva hujus fon- 
dsfacic. 

j. Alcaliaiixa» in fgeciclimat* ^cis, C C. uft. icidem aquant 
aon alteranc* 

£ Spi- 



Tintaminafeu Experimenfa Pbjjic^ CbymkafaBa fcfc. f$ 



6. Spiricus falis Armoniaci praecipkac aqvarn in inftanci co- 
dem modo, prouc ol. ?. p. deliqu. facic. Idem oricur effe&us 
cum Nicro Fixo vcl Alkaheft Glaubcri. 

7. Nicrum commune in aqva hacfo!ucum,ec6l.9.*t?i:um, 
pulvcrcm quoque album deponic »■ quod fieri non folsc cum 
Nicro, m aqya Gmplici foluco* 

8* Saccharum %n\ icidem *u*cac pulvercm albicanccm^ 
imprimisfi parum cvaporaca V* (fa&aauccm fuere pleraquesx- 
perimenca cum aqva concencraca*) 

9. Menfurac 7. aquae hujus deftillacac , in fundo reliqu©- 

runc $ij. pondcris Medicinalis , pulveris gryfei, odoris ec fapo- 

ris nullius , qm oculo asmaco fubjeftus, alumen referebac , pru* 

nis impoficus pulvis , ftrepicum nullum fecic , prouc Niccum» 

|auc reliqva Salia. In Recipicnce aihil ipiricuofi vcl fulphurei 7 o- 

dorevel faporc obfervavi. 

10. Deco&um Gallarum Turcicarum cum aqua hac, non 
nigrefcic, prouci fieri foiec in aqvis Vicriolo embryonacis, fed 
fpadiccum acquiric colorem. 

1 1 . Gravicace quoque fupcrat aqva Foncis hujus foncaaam 
communera. 

X2. Solucio Vicrioli in aqua communi fa&a nullam muca^- 
tioncm >. cbullicionem auc rea&ionem * ncc quoad colorem 
facic* 

13. Cochlear argenccunn aqvaehuic concencratac, ecian* 
calidae, immiilum, nigrum non acquiric colorem. 

14. Cum oleo §?. p, d» in momenco kftefcerc aqvam, Ex- 
pcrimencol.probavi, ftSpiricus vitrioli inftillecur, nova oricui 
cbulliciOjliqvor dcmum clarefd&in fundo remaoec pulvis albicans. 

1 y. Sal commune culinare folvkur in hoc fonce, (\m om- 
m motu cc ftrepicu ec clara manec aqya. 

16» Solucio Lunae cum aqva forci paraca >■ aqvam foncis hu«. 
)w% curbac, fi fueric conccncracar> per no&em praecipicacpulve- 
rcm gryfcum. 

iy. Aqva haec in cuprco vafe ad horas aliqiioc eo&a ,. cir- 

G $ ca 



54 Obfervatio XXIV. 

ca lacera albefcic ec fpumefcic , prouc de aqvis Icaliae Ancico- 
li ia Campania obfervavic Baccius dc Balneis univerfi Orb, I. 2« 
c. j. cc candem pigmencum album deponic. His Baccius pro 
principio a&ivo adfcribic Nicri ec calcanchi fubciliflimas ec pu- 
riflimas illorum parces. (Ex hac racione nemo unqvam ex 
indigenis arenularum auc urinariorum meacuum morbis labo- 
ravic.) 

18. Terra cacechu, quae pocens eft fuccus adftringens, fol- 
vitur inhac aqua, filcrumque cranfic, folucio aucem nonnigre- 
fcic, aqvilum vero acquriric colorem. 

1?. Acecum Vini dcftillacum , quod Iiquores fulphurcos 
curbat cc praccipicac, aqvam noftram concencratam plancooa 
alcerac 

20, Syrupus Violarum , aqva dilucus , addicioncfoncis hu- 
jus coiorem non amiccic coeruleum, quod alias acidi cc fulphu- 
rei pracftanc Iiquores* 

2i. Infufum Herbae Thcc , Veronicac non alcerac aqvam 
hanc, quodfaciuncaquae Vicriolicac. Infufum cnimTheeaddi- 
cionc granorum paucorum Vicrioli in momenco nigrefcic. 

22. Omncs Alcalini liquorcs excrahunc ex Rhabarbaro 
Oricncali colore rubicundiflimoTin&uram, Aqva aucem no- 
ftra flavo falcem tingicur colore. 

2 j. In hyemc fumum fonscmiccic, nequcAnno i^o^.quo 
frigus erac incenfiflimum, glacie fons erac obduclus. 

24. Lac cumaqva foncis hujus cotfum, in coagulum abic; 
fulphureum cc naufcofum fpirans odorcro , faporis ingraci , na u- 
feofi, adftringencis. 

25-. Solucio Aluminis in aqva fimplici, cum hac aqva nul- 
lam rea&ionem vel mucacionem facic. 

26. Cum calcinaffem refiduum pulverem per^cionem 
paracum ad horam unam , ec in aqva calida folviflem , praevia 
cvaporacione, fal acccpi flavo albicans , faporis fubadftringen- 
tis, in cryftallos nullas abiens. SolucionemJ hanc|neque Spiricus 
acidi, ncc Alcalia fixa praccipicabanc , in fummicacc fuperna- 

cabanc 



Tentamina feu Experimenta PbyficoCbymica faSta &c. <; f 

tabaiu fquamu ae, p oucjmAcidulisbonae nocae obfervamus, 
Idem liqvor nullam rea&ionem facic cum Mercurii fublimaci 
folucionc. 

27. Menfe Scptembri, ance Aequino&ium Aucumnale, (quo 
temporc, monentcCoIumella, fonces cxaminandi func,) are- 
naebenelocaeffjfr.exfundo foncis,legeartis fublirnavi, an flo- 
res colligerc poSem, auxi igncm pergradus, fed nulli afcendd- 
banc flores , arena autem nigro colorc cingebacur , qui color 
fatta calcinacione, mucabacur io album ; durance calcinacione, 
crucibulo injeci nummum argenceum * qui acrp colore noca« 
bacur 5 ccrco indicio fulphureas incime mixcas adefle particu- 
las, Vulcano recludendas. 

a8. Placuicalcius rimari aregam , quia , judice Plinio , Lib. 
31- c. 4. Nacurac Myfta indefeflb ,. Talis eft aqva , qualis efl: 
*terra, per qvam fluunc : Sublimavi igicur ^renam hanc denuo 
cumfale Amrnoniacec fale £, officinarum fciliccc cineribus cla- 
vellatis depuratis» collegi Florcs falis Ammoniaci volaciles morc 
folico , praecerea nihil memorabile oblervavi. 

2?. Propc Fontem aqva colligicur ec confticuic lacunam* 
in cujusaqvacfbperficiefupernatac cremor fahnus fubciliffimus, 
biturmnis inftar tefacque aranearum* odoris VicrioIicoSulpbu- 
rei , prouci in Acidulis Egranis probacae fidei. In hac lacuna 
mufcus crefcic , qui brevi cempore excra aqvam in marginem 
proje&us , obftecricancibus radiis folaribus, Tarcaro obducicur 
cc pene pecrificacur, odorequc fulphurco imbuicur» Rcvocac 
hic mufcus m memoriam fimilem obfervationem ex Kircheri 
Mundo fubcerraneo, qui propc Roncolanum Senenffs Terrico- 
rii oppidum duos fonces invenic calidos, in quibus herbae> ex- 
tra aqvam projeftae (nacac vero in illis) in lapides convercan- 
cur. Similemquoquefoncempropejenam efle, quinonfolum 
herbas, fed ec ligna carcaroobducic, ec pene in lapides conver- 
tic, Curiofis ex Ephem. noftris nocum cft. 

30. Solucio cincrum mufci praedi&i cum aqva fimplici, 
fulphureum fpargic odorem, eccochlearargenceumpernodem 

impo- 



16 Obpsrvatto XXIV. 



impoficumnigro notacurcolore,moreaqvarum fulpburearum. 

j i. Ruricolae in vicinia innoxie bibunc hanc aquam ; pro- 
uc incolae prope Clararaontium in Arvernia , Galliae Provin- 
cia , aqvam foncis illius pecrificancis , qui in fundum lagenae 
deponic nonnihil fabuli gryfei ec lapidis albicancis ; qui inno- 
xie pocui adhibecur , (ine pcriculo calculorum in renibus cor- 
porum noftrorum formandorum. Lapides enim Minerales ec 
calculi corporum humanorum nihil inccr fe commune habenc, 
teftc Lemmery in Hiftor. Reg. Scient, du Hamel p. m. 30$. 
Merecur ulceriorem indagacionem Fons noftcr , fateor ; fed 
propccr diftanciam loci plura nondum Itcuic infticuere Expcri- 
menca, praecer hoc ulcimura, 

32. In ipfo pagoeruitur.gypfum \ calcinaviigitur fgij. coqui 
jufllinaquafimplici, folucionem (qvae erac clara, limpidafon- 
cis inftar} praccipicavi olco ¥• p. d. ec pulvis albicans , i. c. 
gypfum cenuiffimum fundum pecebac. 

Ab his Expcrimencis Chymicis concludo ; Sulphur , Lapi- 
dem Calcarium , ec Sal aluminofum , principia cffe aftiva Fon- 
tis hujus. 

Sulphuris praefenciam arguit. 

i # Odor fulphureus. Omnis enim odor eft a fulphure, 
qvemadmodum fapor a Sa!e. Hinc fons, uc dixi, in coca[vicinia 
appeilacur fctt @d)WeffelbrUtm. Probabile eft foncem con- 
tinuo cruflare fulphurea effluvia , feu fpiricum acidum volaci- 
lem , qui aerem fublimiorem feu auram pecic , non fcmper ia 
fenfus incurrens: tempore aucem pluviofo, dum achmofphaera 
craffioribusimpletureffluviis,fpiricus deprimicur ad cencrum ccl- 
luris , ut nares magis offendac ; cc haec, me judice, eft racio; 
cur uno vel akero cempore plus minufve in fcnfum odoracu$ 
incurrat. 

2. Tepor in hyeme , fumum enim emiccic ad diftans fpa- 
tium , prouc Albula qvondam in Lacio , nocance Baccio dc 
Thermis p.56. 

j* Sapor amaricans fulphureus , qui magis in calefafla; 

qvam 



TmtminA fett Experimenta Pby fico Cbymica faBa &c. y 7 

qvam frigida obfervacur aqua, ingracus coim fapor cerrec vici- 
nos, uc ab ejus ufu ad ufus culioares ordioarie abftineanc. 

4. Arcnacalcinacanigcum induens colorem , odorequeful- 
phureo imbuca. 

5. Quia mufcus ex lacuna ^qui natales fuos agnofcic ex hac 
aqva,) odorem fulphureum habec , ec folucio ejus fa£ta prius 
incineratione , cochlear argenceum nigro cingic colore. Vidc 
fupra Exper. 29. 30. 

Per lapidem calcarium, qui fecundum cftprincipium fon- 
cis noftri, non inceiligo in fenfu ftri&iori , faxum verum, quod 
uftum in calcem abic, in aquisftridec, fcrvefcic, aeftumqueex- 
eicac ; fed maceriam quandam gypfo cognacam, quae de nacu- 
ra ec prima maceriagypfi eft, in aqua adhuc fluida, ec in mag^ 
noCirculacoriocerraequafi elafboraca, quac fa&a praecipicacio- 
ne cum oleo ?. p, deliqu. ec Alcalicis liqvoribus fundum pe- 
cic , qvalis eciam in Thermis Teplicenfibus invcnicur ec D D. 
Bergerus Tr. de Therm. Carolinis , ipfis Thermis adfcribic, ee 
Lifterus de Foncibus Angliac Medicacis p.$s omnibus fontibus 
foceriis in Anglia, pro principio a£Hvo accribuic, quo lapidecal- 
cario in Anglia omnes monces abundanc , quiquc folus' cum 
pyrite inter Mineralia , de naturaExhalantium cft ; cc haec eft 
ratio: cur cercis cemporibus plus minus fumare foleac* ful- 
phureumquc fpirare odorcm, nec anno 1709. quo per tocam 
Europam incenfiftimum frigus fuic, non congelacus. Talis la- 
piscalcarius cognofcitur 

1. Qaia fecundum Exper. I; ol. ?. p.d. praccipicac pulvc- 
rcm gypfo analogum. 

2. Verum gypfum in vicinia cruicur , lapides molarcs , ec 
calx viva parantur, 

;. Quia per Experimencum ultimum patcc , folutioncm 
gypfi calcinaci parum difFerre ab aqua fontis hujus, ec praevia 
pracctpicacione c, o!eo ?• p. d. cenuiffimum pulverem gypfi 
fundurn pecere. Sapic igitur aqva nacuram Terrarum , per 
quas circulacur. 

Ohferv. A:al N. C Cent. flL H Ter: 



^S ___ Obfervatio XXIV. 



Tercium Principium A&ivum Foncis hujus vidccur eile Sal 
Aluminofum , per quod non incelligo vcrum alumen , fed roa- 
teriam qvandam, quae proxime accedic ad nacuram aluminis; 
idque ex feqq, rationibus: 

i. Ubi gypfum, ibi quoque praefencia aluminis eft, gyp- 
fum enimeft de nacura aluminis ec quafi minera ejus cruda ec 
(kciflima , judice Baccio, 1. a. p. %\6. quin imo alumen con- 
tumax. 

2. Experientia probac: Omnesaqvasaluminofas, acceden- 
te Alcali, albcfcere, ec ad fundum praecipicare pulverem albi- 
cancem ; idem aucem fieri cum aquafoncis hujus, infuperiori- 
bus probavi. 

3. Quia lac cum aqua hac co&um, in momentoincoagu- 
lum abic. vid. Experimencuma^. 

4. Qiiia calcinacum foncis refiduum (pcr co&ionem para- 
tum) in aqua communi folucum ec evaporacum , faporem alu- 
minis referc, cc linguam conftringir. 

Haec func Principia a&iva Foncis hujus , undc omnis ef- 
feftus deducendus : non excludo camen Nicrum , vel pocius 
Aphro-Nicrum ; gypfum enim habcc Sal nicrofum , obfervance 
du Hamel A&.Reg. Parif. p, m. 32. ec in cellis vinariis in Gallia 
in Nicri fpeciem cffiorefcic. Nuncindagandum forec: anaqua 
Foncis hujus Thermarum viccs fupplere poffic ? Nocum enim 
eft,frigidas aquas medicinalcs in moncanisCorficaeadEfumpa» 
gumefle, quac camen calefaftae, acinbalneis ufurpacae, mirifica 
quadam digcrendi vircuce pollenc. Sic apud Hel vecios , in agro 
Tigurino, aqua fcaturic e cribus foncibus frigidifiima, ex qui- 
bus unus fulphureus. Vid. Wagn. Hift. Nac. Helvcc. p. 123. 
Quid dicam de Fonce S. Johannis in Bohemia , cujus aqua vix 
eft fubcepida : Quid de Foncc frigido prope Ugnicium inSile- 
Ca infcriore , cujus aqua calefa&a loco Thermarum ufurpa- 
tur, ec non concemncndas vircuces habec ? Gaudec enim Tar- 
taro Marciaco , Bicumine, Sale Terrae ec Sulphure, teftc D D. 
Voickmanuo , Pra&ico apud Lignicenfes celeberrimo , amico 

pluri- 



Tentamka feu Experimenta Pbyfico-Cbymica &c. ^9 

plurimum colendo, qui nomine CollegiiMediciFoncem hunc 
Phyfice et chymice examiaavic, propediem forfan edicurusde- 
fcripcionem. Examinandum quoque forec : An aqva foncis 
hujus calefadta , vircucem fuam amiccac ? vel majorem acqvi- 
rac? Pofterius magis videcur cfle probabilc : quia in expericn- 
tia radicacum : Aqvas fulphureas cum parciculis adftringemi- 
bus r. g, alurainis , ferri , parum vel nihil amiccere de vircuce 
illarum; probanc hoc Acidulae calefadtae, pro balneis ufurpa- 
cae : Aquae Albulae quondam in Lacio , quae cefte Galeno, 
Caelio Aureliano, Scribonio Largo, Aecio, lumen cum Sulphurc 
pro principio adlivo agno(cebanc,ec in magno eranc precio. Im- 
peracor enim Auguftus, confilio Anconii Mufac Archiacrilfui, 
pcaelencia fiia condecoravic , cc ipfemec aquis hispro ba neis 
ufus. Nunc ufus illarum expiravic ab annis nongencis , nefcio 
qua cemporum facorumque injuria, In noftri aucem Fontis aqua 
parciculas adftringences v. g. aluminis, lapidis calcani, concur- 
rere cum fulphureis , fufficienter ih fuperioribus probacum. 
Sed quorfum dilabor? Has ec fimiles quaeftiones refervabo ul- 
teriori expenenciae. Difficile enim eft a priori de aquis Mine- 
ralibus ferre judicium. Sufpendo igicur ec meum , m quibus 
morbis conducanc, Deo ec die reliqua commiccendo. 

{ffattera Siles. Augttftam Vwd. d» 20 ,\ 
Mm* An, 1 7 1 7*wjfa>) 

OBSERVA710 XXV. 
Dn, D. Theodori Zuingeri. 

De 
Cardialgia Hirudinofa, 

Job^ Ulricuf Gernlerus , Molicor Bafil. diu finus ec incolumts 
vixiccandem verocumA. 1712/EnceroceIes maloperfelicem 
caftracionis fuc eftjmliberacus, pofteaque ad excremam paupe- 
riem reda&us cffec, pravo femper viftu nucriri coa&us fuic, 
unde paulacim Cacochymiam falfam, candemque fimul foc- 

H 2 ddcn 



£d Obfervatio XXV. 



dam fcabiem concraxic, a qua per infequentem hyemcm, us- 
que ad aeftivum Anni 1714. cempus maxime vexacus, Badam 
Helveciorumconceffic,fulphureis ibidemThermis ad fuimorbi 
curacionem ufurus; hoc aucem in icincre pedeftri pcr aeftuan- 
tem aerem infticuco ficiculofus faepe fa£tus,obvias qualcscunquc 
aquas, quas quidem limpidas, clarasque offendic, pucavicqud 
avide haufic, hincque abfoluco felicicer ufu Thermarum fca- 
biem omnem amific, domumque incolumis fibi vifus rediens, 
variis operibus manualibusmeliorem fibi viftumcomparareftu- 
duic ; fed cum non longo cemporis incerjefto fpatio quendam 
morficacionis vel lancinancis doloris fcnfum in regione ftoma- 
chi perfencire coepic , mucabilem illum, acque nunc incenfius 
nunc rcmiflius affligencem. Dolor vero ifte incra quinquevel 
fex menfes, nonobftancc variorum remediorum, purgancium 
cc cuporiftorum ufu, fenfim adeo increvic, cc auftus eft, ucfac- 
pe aeger prae illius acerbicace cotas no&es ejulare cogerecur, 
fermequc in convulfiones iociderec. In hoc icaque miferabi- 
li ftacu omnia , quaecunque liberalium hominum mifcricor- 
dia fuppedicavic, irrica ac inefficacia plane deprehendens meum 
confilium imploravic, fuamque, qua mifere corquebacur, Car- 
dialgiam icaexpofuic, uc dicerec, fibi aliquid praecordia fubin- 
de perlongum cempus. inprimis aucem nodtu, dum vcncricu- 
lus eflec jejunus, inefFabili cum cruciacu ica mordere ec lanci- 
narc, uc quo fc vercercc, plane nefcirec; hinc appecicu uccun- 
quc adhuc incegro manence fenfim emaciacus, emxe a me pc- 
tiic, obfccravic, uc vchemens quoddam emeticum fibi ordina- 
rcm , cujus ope lancinans illa cam horrcndorum cruciacuum 
caufa loco moveri, vel deftrui planc poflec. Ucuc igicur ho- 
minem facis adhuc robuftum, omnique fcbre immunem no- 
carem , ac nullum prorfus cumoris vcl inflammacionis vefti- 
gium in regione ftomachi deprehendcrem , non camen nifi 
fequencem pociunculam cmecicam, fub ordinaria dofi primutn 
ordinavi f vifurus quam illa operacionem pracfticura forcc : $. 

0X]~ 



De Cardialgia Hirudinofa. 61 

Oxyfaccbar. enet. Dan. Ludow. ?(3. Aqu. Cramin, *>ii). Ci- 
nam. Sjrup. Cort. Aur. aa 5/. Mifc. detur ad witr. pro dofi 
tnatutina. Hoc remedium cum poftridie affumpfiffec, ac in- 
cra trihorii fpatium nullum plane effeftum ex il!o fenfiffec, 
procinus adme excurric, cruciacus fuosindefinentes cum ina- 
ni vomendi defiderio enarrat, fortiusque longe purgans fibior- 
dinandum expoftulac. Icaque vermes inftomachoquosdam la- 
tencesfufpicans,prece defperancis fere hominis vi&usfequencem 
pulverem emecicum mox affumendum praefcripfi : #. Crem. 
f ri. g/. Mercur. dulc. opt. dft.Salis \uniper. gran. vi. ?r/. emet.gr. 
«|3. Ol.ftillat. Mac. gutt. ij. Mifc. f. Pul<v>fubt. D. ad chart. 
cum bauftu alicujus jnfculi deglutiendus. Dum in Officina hinc 
Pharmaccucica effec, pulveris hujus praeparacionem expe&ans, 
male habere, humi k(c profternere , ec animo fere delinquc- 
re cocpic, fcd hauftis mox a Pharmacopoeoexhibicis aliquoc A. 
quae Cardiacae qfficinalis cochlearibus ad fe rediens, magno 
cum angore copiam maceriae picuicofo-mucofae cum fangui- 
nisfloridi ac finceri libra propemodum incegra, ucec Hirudu 
ne adhuc cancillum vivence, in confpe&u Pharmacopoei, ali- 
quoc conacibus evomuic, ac ftacim melius habuic, domumqus 
una cum Cardiaco , ec praeparaco Puluere emetico repeciicj 
quemdein nonobftance prioris operacione degluciic, undeplu- 
res adhucmagnacum vehementia vomicus fubfequuci fuerunc, 
quibus nonfolummucum, bilem, fanguinem ec jusculahaufta, 
fed quacuor adhuc Hirudines alias excrevic, quarum maxima 
indicis digici crafliciem propemodum aequavic, longicudinem 
vero fuperavic, reliquaecancillum minores, omnes vero fangui- 
nc e venis ftomachicis fufto curgidae fuerunc. A quibus ver- 
mibus liberacus aeger omnem mox ftomachi rofionem ec Car- 
dialgiam amific, fibiquein incegrum refticucus eft vifus, exce- 
pca membrorum laflicudine, viriumqueimbecillicace, quas ca- 
men poftea fubminiftraco hinc inde meliorum ciborum ufu 
paulacim incegras recuperavic, acque haufto fimul per plures 
dies Herbarum traumaticarum Infufo laceracas in ftomacho 

H 3 venas 



62 Obfervatio XXV „ 

venas confblidavic , ita uc ab eo ccmpocc in hunc usque diem 
incolumis vixeric, vivacque etiamnum, bonum quocidie vi&um 
laborando fibi conquirens. Si quacracur nunc, unde calia in 
vencriculum hominis animalia provenerinc ? refpondere hce- 
bic, ea adhuc minuciflirna, acque vix fuis ex ovulis egrcfla ec 
vivificaca» aeftace praecedencis anni, dum fcahiofusaegerm ici- 
nere Badenfi maxime ficiviflec , cum aquii rivulorum avidc 
hauftis procul dubio fuifle deglucica, hincque fenfim impecraco 
nucrimenco eam, quam habuerunc molem, adquifivifle. 

Neque vero hoc quid novi eft , caJia in corpus auc ven- 
triculum hominis infefta repere vel degluciri, quae perpe- 
ram a nonnulllis credica fuerunc e pucredine gigni, Habencur 
enim exempla eorum, qui minusculas Iacercas, ranas, ferpen- 
tes vel incauci cum aquisimpuris ingurgicarunc, vel in pracis 
forfan aperco ore doraiiences, dum ingrederencur, nefcii de. 
glutiverunc. Ica Rufticus quidam e vicinae Suncgoviae pago 
Blopsheim d. 10. Februar. Ann. 1714. roe convenic, anxie pe- 
tens,uc Chirurgum indicarern expercum, qui fibi vencriculum in- 
cidendo apenrec, animalque, a quo jam ulcra quinquennium 
immcinicerexcruciacusfuiflec, eximercc, candemque vulnusdex- 
tre confolidare fcirec. Incerrogacus icaque» quale in ftomacho 
animal fe circumferre credac, quomodoque ab eo affligacur? 
Refpondic, fe ance quinque annos Brifaco poft praefticas ope- 
ras cribucarias domum revercencem, incempefta nofle ficibun- 
dum in fylva quadam paludofam, quam force invenerac, a- 
quam pileofuo excepcam bibifle, atque incer hauriendum ani- 
madverriflc, fimul quid molle, lubricum, acque laeve per gu- 
lam defcendifle, ac ab eo cempore moleftum quendam corpo- 
ris alicujus mocumin fuo ftomacho perccpifle, undeftacim con- 
cludebac, (e cum illo aquae hauftu fimul ranulam vel fimile 
aliud infe£lum degluciifle. Dixic eciam, fe poftea majorem ci- 
borum appecicum impecrafle, acque poft ingefta alimenca mo- 
Jeftiam quandam vcllicacionis, veluc ab animali vivo forbil- 
lance concingencis,perpecimfenfifle,imo faepius fimul vocem 

inftar 



De Cardialgia Hirudinofa. 6$ 

inftarranaealicujus coaxantis audivifle, Cum vero moleftiailla 
quotidie propemodum augerecur, iplumque homo animal etiam 
iocrefceregrandiusquereddi animadvercerec,adMedicos, Medi- 
caftros , Agyrtas , Carnifices ec circumforaneosfe confugifle, ab 
iisque juxta plura alia medicamenca plus quam quinquaginca 
vehemencia cacharcica ec emccicafumpfifle, reculic, nulio camea 
unquam fubfcquuco levamine, hancque caufam efle, ob quam 
nunc ad auferendos > quos colerare amplius nefciac , crucia- 
tus immanes excifionem rei moleftancis , qualiscunque demum 
cvencus fubfequucurus fic, defiderec. Quibusaudicis commen- 
falesmeos Dnn. Jobannem Beckium* Ihuno - Bernenfim, Job. 
Baptiftam a PUnta, Engadina» Rhaetum y Job. Henricum Her- 
mannum, Bienna- Hdueiium* etjob. Rodolphum Lauaterum % 
Tigurino - HeiDetiunh nunc Medicinae Dcclores, accederejufii, 
qui curahomine per aliquoc horas converfarencur, cibum po- 
cumque offerrenc, faincque ad fymptomaca, quibus forfan af- 
fligerecur, probe actenderenc. Rccuierunc hi poftea, fe,dum ru- 
fticus comediflec, nonfolum abrupcum quendam fonicum, in- 
ftar ranae cujusdam coaxantis, inipfius vencre audiviflc, fed et 
applicacis firmicer ftomachi regioni manibus , craflurn quod- 
dam corpus, pugni magnicudine, aliqualicer ftfc movens, de- 
prehendifle, ficque perfuafosfcreefle, ingens quoddam animal 
hominis vencriculum occupare , a cujus mocu cancopere ex- 
cruciarecur , camque horrendas anxiecaccs , quemadmodum 
ipfi viderunc, pacerecur. Quibus omnibus ad animum revo- 
cacis promifi ruftico , me praeftancem quendam Chirurgum 
quaeficurum,cumque eo de ejusmodioperacioneinfolica colla- 
curum, candemquerefponfum intra aliquochcbdomadarumfpa 
tiumipfi ad me redire juflb indicaturuixi efle. Sed rufticus 
tum domum reverfus paucis poft diebus Terciana Febri corrc- 
pcus fuic, qua in Heclicam brevi converfa candem paulacim 
confumcus inceriic , poftquam ance obicum ingenccm copiam 
maceriae rauarum fpermaci haud abfimilis fluidiorem per 
plures dies alvo excreveric 

OBSER- 



64 Obfervatio XXVI. 



OBSERVAllO XXVL 
Dn. D. Theodori Zuingeri. 

De 

Variis Infeffis per Vomitum excretis a <virgine quaiam 

fafcinata. 

PRaeccdens Obfervatio memoriam refricac curiofi alicujus 
cafus, qui Virgini Burgundac ancc compiures annos obci- 
gic, meeumque ab Excellenciftimo SerenifGmi Ducis Montbel- 
gardenfis Archiacro, Dn, D. Leopoldo Emanuele Binningero, 
communicacus eft, fequencem in modum defcripcus ; VirgQ 
quaedam, inquic, egregia e Comitatu Burgundiae , annorum 
o&odecim, pcrquam honeftis naca Parencibus, anno 1687. va- 
riis iisque rariffimis corripi ec affligi coepit fympcomacibus: 
primo enim per biennium incegrum indefiaencer grefla eft ec 
obambulavic, nunquam vel ranllime fedens; acque eodem fi- 
mul cemporc quindccim hebdomadas planeinfomnescraduxic. 
Menftruis nacuralicer habencibusmulcociese fincipiceipfius fini- 
ftro per vaforum oscula tanta exfudabac Janguinis quantitas 9 
uc inde capicia tria quacuorve brevi imbuerencur vel hume&a- 
rencur coca. Sed ecipfius Nares, Oculi atquc Mammillae fac- 
pius amplos fuderunc puri fanguinis rivulos, idque in praefen- 
tia Annae Matthiot* quac Macri aegrocancis adfticerac. Leftoin. 
cumbens indufia fuperindufiaque fua quacuor diftindis vicibus 
fudorefanguineo coca cruencavic, prima quidcm vice ab iliisvel 
lumbis fuperiora verfus, coram Claudia choullot> Margareta 
Guarand.Claudia Tarciis, aliisque, Dieveneris, biduo ancc 
Palmarum Dominicam anni 1688. acgrocae Dn. Pater cum 
duobus Capucinis cc loct Parocho, frigida admodum cempefta- 
te foco aftidcns , in conclave conciguum fubico vocacus 
AEgram invcnic humi jacenccm acque fyncopcicam : oftenfac 
vero tum ipfi fuerunc ab alia Filiarum fuarum fepcem in- 

gences 



DeVariisInfeStispervomitumexcretisavirginequadam. 5j 

gentcs Fomicae, aquac in vicro innacances, vivae adhuc, ac- 
quc momento ante ejus acceffum ab AEgra per vomicum re« 
jeftae : Sufcicaca hinc ec ad fe rediens illa triginca rurfus 
aliasformicas, parcim vivas, parcim morcuas, diro vomendi 
conacu *excrevk, in priftinum dein lapfa animi ddiquium, 
omni fenfu mocuque privaca • confpiciencibus id fupra 
diftis Capucinis, ac nominacim Rev. Patre Lazaro, locique 
Parocho. Sanguinem dein eciam ftncerum mulcocies parva 
quancicacc evomuic. Goemicerium aliquando vicinum per- 
means, f>oft anxias praecordiorum opprcffiones rofionesque, 
ac fubfequencem f brevi Liquoris viridis tenacisque vomicunrj, 
Majalem quoque fcarabaeum, vivum ec caudacum , fuperiora 
verfus , galli gailinacei ad inftar, recurvaca cauda , quem dein 
excepic novae maceriae viridis copioft vomicio. Incerje&o 
poftmodum aliquo cemporis incervallo, praeviis infolicis exa- 
gicacionibus , anxiecatibus ec corporis; jedigacionibus, iceraca rur- 
fbs vice Alajfas evomuic pilofas varii coloris , pro crinibushu- 
manis habicas, conglomeracas, chalerumquc imperialem am- 
bicu fuo fermc aequanccs, quemlibec vomicum fcquence Syn- 
cope per dimidiam horamdurance; quemadmodumceftesocu- 
laci fuerunc omnes, qui invicinia habicarunr, non (ccus acque 
dvTOTTTw mulcocics Re v. Pat. Anthidides, Capucinus. In Hor- 
co dein eciam Parencis fui miferanda haec virgo coram adftan- 
tibus mulcis amicis ulcra cencum Scolopendrulas five vermes 
auriculareSt 0!)tej!ttlUcfel/ evomuicplcrosque vivences; w- 
mis aucemtalis Infe&um eft femunciam longum y fex pedibus do- 
natum, fronte bicornu cauda furcata , coloris fusci> alacre>mu- 
ros inhabitans veteres , vei etiam inter lignum et cortkem af- 
borum nidulans, auribus, aliisquecorporis humanipartibus acri 
fua punBurajaepe infeftum. Alia vice noftra AEgyocans Lima : 
cem gryfeum vivum et fumme agilem in plurium confpe&u 
evomuic. Aliquando eciam poft anxiecaces acrociffimas, im- 
manesquevomicuriendi conacus, Ranm excrevic vivam, per 
cubile alacricer falcancem, ec lacebras quaerencem, quam AE« 
obferv. Acad. N. C. Cent. Vll. I * grocaa 



46* Obfervatio XXVI 



grocae Pareos forcipe prehenfam igne cremavic, cujus rci ce- 
ftes fuerunc Claudia Tarciis ec Jobanna Textoris Uxor. Alia 
iterum vice Araneam coram Rev, pagi vicini Parocho evo- 
rouic fimihter viventem : ec non diu poft in praefencia Claudii % 
Jannot aliamrurfus Arancam uivam, praecedenci ferefimi.. 
km, fed plunbus longe pedibus dotatam, vomitu admodum 
inolefto rejecic. lnfeSum porro nigrum ,. fcarabaei cornuci ma- 
jorisad inftar, dorfo verfuscaudam depreflb ec cavo, cvomuic* 
Vivens, vegetum ec alacre* capuc hinc inde fle&ens, quodmul- 
tis coram Ipe&ancibus raenfae impoficum, acque pacina ftan- 
nea coiue<ftumnihiloroinus brevi difparuic. Paulo poft haec 
iceracis dtnuo vomicibus # plura <vi*vi fulpburis frufta , qualia 
ab Aiomatopolis vendi folent, non fine magno cruciacu ex- 
crcvic , quae prunis injedta cecrum odorem fparferunc. Alio 
rurlus cempore AEgra Pacri fuo Moncbelgardo revercenti ob- 
viam una cum forore vadens, haud longe a pago fuo par&lyti- 
ca utroque crun fubico rcddica eft : adftans foror infolici phac- 
nomcni caufam cxploracura miferrimam confpicic AEgram a 
fummis femoribus inferiora verfus AEtbiopica prorfus nigredi- 
ne confpurcacarn : quae camen , cum illa ab accicis ince- 
readuobus vkis domumeflec delaca, aeque ac ipfa virium rcfo- 
lucio paulacim cvanuic SLmife quid ipfi concigic temporc 
meflis auni 1689. Meflbribus adftancibusin agro pacerno, dum 
momento temporis brachium ejusfiniftrum ab axilla ad extre- 
mos usquedigitos nigerrimo colore absquefenfu et motu foeda- 
tum plusquam duodecim perfonae confpexerunc atconicae; 
quod cciam phaenomcnon elapfo crihorii Ipacio per fe iterum 
difparuic. Poft diros poftea excernendi conacus Macer ex il- 
lius alvo excraxic crines equinos >funi$ ad inftar pollicera craf- 
ficie aequancis , pedequc Gallico longioris, arfte convolucos, 
quorum excremicaci Lacerta adhaefic magna, longa et vivax, 
quam per cubiculum veloci curfu reptancem forcipe prehen- 
dir,.operculoquc concexic Parens, brevi ramen, non fecus ac- 
que iupra diftum fcarabaeiforme animalculum dilparens , 

cuj«s 



De VariislnJeBispir VQmitumexcretis a<virgine quadam . 6j 

cujus rei teftcs quoquc oculaci fucrunt quam plurimi. Ulci- 
ma candcm vice in confpe&u R. P.Pafchalis, uc cc Fratris 
Atarcn Capucinorum, aKorumque miferam confolatniura , il- 
la Setas porcinasy centumfafciculis, qualcs fibi comparanc Su- 
tores, vix confumendas, cancis cum vomcndi nifibus excreric, 
ucci concincndae quacuor vix fufficerencadftances viri, imo haud 
fuffeciffenc, raifi folica poflrqucmlibec vomicum Lipochymia cum 
fenfuum privacionc acceffiffeL Temporc tmeffisanni i6yo. il~ 
ladcnuo in acdibus compacrisalicujus,morcuaeadinftar, humi 
proftrata fuic, odoremque fulpbureum usque adeo tetrum de fc 
iparfic, ucilli ferendo impares cxierinc adftancesomnes. Tan- 
dem fub finem ejusdem anni i6?o # toco corpore incumuic mi-» 
fclla, hydropicaque fic fa&a , paulo poft facis conceflic ; cuju* 
dein foror mihi recutic, ex efupomi, a fufpe&a quadam per- 
fona oblari, lcrnam illam malorum originem traxiffe, cum ab 
co mox ccmpore AEgrota male habsre coepcric 

OBSERVATIO XXVII. 
Dn. D. Thcodori Zuingeru 

De 
Spasmo periodico Jfufculorum Cervhisl 

Hlftoriam infolici cujusdam in brachio doloris, cum Spasmo 
conico conjun&i , ejusque curacionis miraculofae, reculi 
in Theatro meo Eotanico pag, 99 1 . Accidic hinc > uc Negotia- 
tor quidam SangaBenfis , noftratesheic Nundinas O&obri men- 
le anni 171 2. frequencans mc convenircc , Medicumconfilium 
auxiliumque follicitaturus adverfus fingularem affeftum mor* 
;bofum, quem non fine magno cruciatu per aliquoc jam annos 
pati coaftus fuic. Narravic aucem mihi , fibi quotidie fere, 
iiunc maturius nunc fero magis, hora videlicet quinta, fexca 
auc feptima macutina , cervicis mufculos fpasmodicc tendi, 
magnoquc cum dolore pcr duas auc tres horas adco cenfos 

I 2 inane- 



m Obferyatio XXVU. 

manere, uc capuc ncuciquam fle&ere poffic , fubindeque prac 
oimio cruciacu propemodum in Lipochymiam labacur: incer- 
dum cciam inprandiovclcoenaeundemSpasmum eximprovi- 
fo canca cum violencia accederc ec affligere , uc oculos clauderc, 
©s fpasmpdice claufum cenere, denccsque ad fe inviccm validc 
apprimere neceffe habear, quamdiu fpasmus durec, ac ica ni- 
hil planc ori ingerere, comedere cc deglucirc poffe. Durarc 
aucem reculic hos cruciacui in quolibec paroxysmo ulcra duas 
utplurimum horas* rarius vero ad cres cxccndi ceffareque dcin 
vel fubico vel paufatim,.atque hinc ftacim fuis iccrum muniis 
fine ulceriore impedimenco vacare poffe. Praccer hoc incom- 
modum dicic coco fc corporc benc valere, fanguineum quip- 
pe, habicuque corporis siW^w praedicum.- Impedrri aucem 
ab ifto malo incerdum quoquc incer peregrinacdum, dum ac- 
cedcnccfpasmo acque dolorc exequo defcenderc , ac in obvio 
quovis praco, vel fylva; fub arbore aliqua decumbere , quicco- 
que corporc finem paroxysmi cxpeftarc cogacur* Conrra 
hunc proin morbum remedia quamplurima anttspasmodica , a 
variis Medicis ordinaca, inccrna extcroaque ia ufum quam di- 
ligenciffime.ait fe vocaffc, Ibermas Fabarienfes Rbaeticas pe- 
netranciffimas ecfaluberriraas, ex ipf& feacurigine bibiffe, carum 
fmul ftiUicidio quotidie in loeum affe&um pcr horac fparium 
admiffo: purgantia affumpfiffe crcbra, pul<veres r pilulas, ef~ 
fentiasy tintturas>potioxes> infufa> deco8a> neruina acquc ce- 
fbalicv fingula, fpe falucaris operacionis avidc degluciviflc \ oieis , 
jpiritibus , baifamis , unguentis difcutientibuf, anodynis> refolven- 
ftfcwj, cervicem illinivifle, {o\itte r empl^ftradiffipantia> parego- 
rica adplicuiffe, ecnefciaquaealiainfticuiffe, uc a cam molcfto 
libcrarctur affeftu , fcd nullum plane effeftum ab illis omnibus 
falucarcm expcrcum fuiffe» quin potius, cruciarus illos au&os 
magis, quam minucos effer feque adco pejora indics mctuerc, 
ac: eapropcer efficaciora longe medicamina cam propbjla3ica 9 
qusm curativa exop car e, defiderare; 

Exa- 



De Spasmo periodico Mufculorum Cernjkis. 6y 

Examinaco proin fingulari hoc Affeftu convulfivo perio- 
dico, confideracisquc oranibus illius circumftanciis, mihi ima- 
ginacus fui, lympham quandam vifcidam intercendinesmufcu- 
lorum cemporalium effe depoficam, eamque per periodos fere 
quocidianas in motum eieri, hinc inftarfermenci cujusdamcur- 
gefcere,tendineipraedi&os expandere, acque fic mufculo* cer- 
vicis fpasmodice conftringere, cenfosque fervare tamdiu, do- 
nec orgasmus illc ccf&veric, ac cendines prius expanfi fuo na- 
turali cono reftituti finc. Conclufi hinc, fequentem medendi 
methodum hoc anni cempore convenientcm, forfanque effe- 
itum haud contemnendum praeftituram cffe : in qua primum 
hasce Pilulas purgantes mane jejuno ftotuacho deglucicndas 
fuafi, ad lympbam iilam morbificam, quantum poftibile, refol- 
vendam acdiffipandam: ^. Ataff. Pilul. e Succin: Craton. *vel 
Marocoftin.$j.Cinnab. Zn.redifvelMercur.dulc. opt. 9(3. Ma- 
gifter.^alapp.gr. iij.oLftillat, Romsmar. q \s.Mifc.f. Pilulae 
num. ty. Inaurat. capimturprodofi^ Poft hafce aucem Pilulas 
fcquens Salwolat. oleofum diligencer affumendum confului: 
y..Tin9ur.Caft.cum Spir; Sall armon. par. s*{3. Guitar.Angli- 
car. 3nB Mifc. d*ad Vitr. Quotidie m. ac <v. capkntur zo # - 
.wlzr-gpttae cum aquafl. Til et Pbeom fuperbauriendo ali- 
qubc cacillos lnfufi Herbar. fequent. jy.Fol. Tbee optim. liij. 
Betonic.Zii&Melifs.Chamaedr.aa. lf. Flor.AnthPrimul.wr. 
Sali). aa. 1$.lncis. mifc- d. adScat.Dummtzm haecintusufur- 
pancur , excurqpoque fequencem PulDtremfumalemmm fru- 
tfu ufurpari poffe cenfui : y. Radic. Ireos flor. Foliori Solani 
bacctf. aa: 5(3. FoL Melijf origam Puleg. FlorXhamom. Sambuc. 
aa. 3y. Ibur. mafcul. Storac. calam. Succin.fla^v. Rafur. Lign. 
Juniper.aa. 53- Semin. Foenic.Carr. aa. sij. Mf.PulwgroflJ. ad 
Scat. Hinc m. ac r. aliquid prunis injiciatur, ut fumus excice- 
tur, quo dein imbuca linre# callde ccrviei appliaenrar, prius 
admodum fricacae ; defuper ulcerius imponendo pellem caci 
fylveftris. Hisce remediis per aliquoc dies in ufum vocacis re- 
culit aeger, in eodem femper ftacu fuos dolores verfari , eos 

I 3 quo- 



?6 ^_^^ QbferMtio. tXVll 



quocidie manc cicra ullam a pracfcripcorum ufu fa&am muta- 
tionem recurriffe, acque bihorii circiccr fpacio duraffc: hoc ca- 
men non obftancc jufti virum bono effe animo , remedio- 
rumque ufum percinaciccr ac diucino ccmporis fpacio coa- 
tinuare, candcmquc fucceffummeliorera fperarc; quacficus in« 
•cerea fimul,nurn ctiamfurno Tabaci fugendo haccenus indulfe- 
ric? refpondic, (c rariflime, nec nifiin juvcncucceoufum fuiffc, 
€C jam ulcra viginci annos ab eo prorfus abhorruiffe; dixi hinc, 
forfan illum fore cancac aegricudinis remedium, fi fugerc nunc 
icerum cencarec, ucaucem canco melius id poffec, fequentium 
fpccierum mifcelam ordinavi, quac gracum magis fumumred- 
dercc e fiftula Tabaccaria fugcndum : ^.. Folior. Tabac. opL 
%j\i.Betonic.Sal<v.Afajor. Aielifs. origan.aa.iij. Semin. Foe*> 
nic. Coriandr. aa. 5tfR. Cinam, opt. Nuc. Atofcb. aa. Biiij. In- 
cif. et contus. grqjfo modod ad ScatuL Hisce fpcciebus icaquc 
meo confilio fiftulam implcvic, accendic, fumum fuxic,ejus- 
que mirandam brevi operationem in praefencia amicorum, 
quos inter etiam Praefcdus Nofodochii noftri firit, cxpertus 
cft; nondum enim inccgram fugendo fiftulam abfolverac, cum 
veluci fragor aliquis quinquies auc plurics in mufculis cervicis 

cxckarecur (es fyat etltdbe mabl m Dem Sttatfen frar<f ge* 

flOPfft ODet gefraC&t) tandemquc calidus quidam vapor fivc 
halitus fenfibiliter a cervice fecundum vertebrarum du&um in- 
feriora verfus dcfcenderet , atque in dorfi vel lumborum finc 
quaftexfpirarec, Ab hoc icaque cemporis momenco cenfio il- 
la dolorifico- fpasmodiea non amplius rediic, magno cum ae- 
grocancis gaudio, quicamen remcdiorum praefcripcorum ufum 
deincepsadhucaIiquamdiuconcinuavit,cc ad huncusqucdiem 
a cruciacibus cjusmodi molcftiffimis hbcr per Dci graciam 
tnanfic 



OBSER* 



Obfervatio XXVlll. DeHemkraniachronicA && yr? 



OBSERVA TIO XXPIII. 

Dn> D. Theodori ZuingerL 

De 
Hemicrania chronica euporifto remedio Undem curata» 

JUvenis annum aetacis 27. praetergreflus, cholerico-fanguineus* 
mulcis icineribus facigatus , aeris ec cempeftacum variarum 
injuriii femper expoficus, candem fub finem anni i7i4.gravcm 
capicis dolorem , finiftrum cranii lacus in regione fincipicis 
maxime occupancem, quem Hemkraniae nomine exprimere 
Medici alias folenc, adquifivic> conrinuedurancen, ec per vices, 
praeprimis ingruence pluviofa tempeftacc , aereque crafliore m 
evadcccc, adeo faevientcm, uc pene in convulfiodes incideret, ' 
Ad profligandum icaque hunc dolorem cam percinaccm ec 
acerbum, ab incraffara ftagnancequeacri lympha oriri creditum y 
plurima jnvenis medicamina f inccrna cxccrnaque adhibuic p#r~ 
gantia ct alterantia, refolventia > dfcutientia acqne anodyna* 
non omiflis quoque veficatoriis > fed fine ullo nocabili effe£tu> 
nifi quod interdum dojores nonnihil miciores evaderenc. Tan- 
dem cum propemodum de faluce fua fub aeftatis An. 17*5% 
initium defperarec, ec ex Medicorum confifio fefe ad iter in Ther- 
rnas Rhaetiae Fabarias aeciflgerec 9 Aquas ibidem minerales 
caientes bibicurus> Embrocationisque effe&um incapicefuoex- 
percurus > Amicus force ipfum vificacum accedens remedium. 
proponie a me fubinde non fine felici fucceflu in Gephalalgia 
praefcripcum , videlicec incus quidem fequencem Fulverem 
mane ac vefperi cum Infufo foliorum Thee per aliquoc hebdo- 
madas fumendum : y. Specif cephaL Aficbael. 5/(3. Pulv. 
bezoard* Senn. 9«g, Ambr.gr yfBft.Saccb. alb.Nitr. tniat.aa.5Rr 
M. f Pulv. .fubt. dividendus in \o.dos. aequ. ad chartam] 
Excus vero Seminis Foeniculi acceofifumum e fiftula , Tabaci 
inftar , quocidie fugendum fuafir, Cum aucem aeger ab incer- 
nis rcmediis, quorum copiam fruftra jam fumpferac , abhor- 

rercr, 



7* Obfervatio XXIX. 



rerec, folum ccncare fumum geftiic. Scacim proin Semen illud 
fibi adporcari curavic, fiftulam implcvic , fumigavic, acquc cx 
prima fiftula fenfim exhaufta levamen aliquod doloris percc- 
pic ; concinuans icaquc talem Fumifu&onem quocidic ad plu- 
res fiftulas, incra cridui fpacium ab omni dolore perfe&e libc- 
racus fuic, remediumque hoc euporifton pracfervacionis gracia 
quandoque repeciic, ac poftea nihilominus, tnc quoquc con- 
fulcore , ad Ihermas F&barienjes kfe conculic , cas felici cum 
fucceflu pocavic, indequc ad hunc usquediembenedicenceNu- 
mine Divino fanus cc incolumis permanflt. 

■OBSERVATIO XXIX. 

D. DN.Theodori Zuingeri. 

Dc 

Partu oWmeftri monftrofo. 

MUiierrnftica in agro Bafilienfi, quadragefimum actacis an- 
num fupcrgrefla, ftaturaemediocris, robufta camen, cc 
habicu corporis sveJfM praedica , vi&ui Iaboribusque duris 
pro vicae condicione affueca , nonnullorum Iiberorum maceri 
menfe Majo anni 1707. de novo gravida redditur, in quo fta- 
cu ecfi a violencis iuis operibus non defifterec , variisque curis 
animi premeretur, nihilominus adfepcimumusquemenfemim- 
praegnacionis bene valuir. Ineunceaucem menfe oflavo, vi- 
delicec Januario Ann. 1708. doloribus frequencibus lumborum 
ec hypogaftrii cenfivis afflifla valecudinem fuam quotidie ma- 
gis debilicacam perfcnfic ; doncc candem d, 21 ♦ Januarii Ann* 
1708. cum quacuor adhuc vel quinque hebdomadae ad lcgici- 
mum parcus tempus deficercnc, dolorcs ac nifus parcuriendi fa- 
tis vehemences ipfam invaderentj acque poft cruciatus plurium 
horarum acroces filiolam morcuam in Iucem proferre cogcrenr, 
monftrofam plane , ec curiofae admodum indaginis , ad quam 
luftrandam proin,cc anacomico culcro fubjiciendam variino- 
ftrac ArcisMyftacexcurrerunc, quifcqucncia proinin illanobis- 

cuna 



De Partu oSimeftri monjlrofo. 75 



cum nocarunc. Magnicudine ancc omnia parcus illc deprchen- 
fus eft foecui macuro novimeftri nihilo minor. Filiola fuic fic 
facis carnofa, parcibus aliquoc a nacuraliforma admodumrece- 
dens, capuc, praecerquam quod jufto cffec majus, plane mon- 
ftrofam fpeciem refercbac, dumcerebrum fuis involucum jufto 
craffioribus pia duraque Meningibus , durae calvariae bafi^ 
qua os fphaenoideum ec hujus vicina jacenc, incumbens , finc 
cranii tegumenco fuperiore ec lacerali, dum haec offa plane dee- 
ranc, nudum pofteriora verfus propendebac, non alicerac ia 
cadaveribus, quorum capicamanuanacomicacraniofuncexuca. 
Dc coecero autem ipfius fubftantiae cerebri acque cerebellicon- 
fticutio, non fecus actiervorum prodeuncium ftruQura nacura- 
li proxima apparuic. Nequc oculi quid oftenderunc vicii, fuis 
in orbicis nacuralicer pofici, fi excipias fupercilia, quae parcim 
longius abillis alciusque remota, parcim ihformia ac denfo pilo- 
rura agmioe inftrudta fpe&abantur. Genae praecerea , nafus, 
labia , osque ipfum jufti eranc decoris. Mencum immediace 
fummo pe&ori auc fterno ., aures vero humerorum acromiis 
commictebancur , uc nulla hinc pars collinomen meruiffe vidc- 
recur. Spina dorfi, cum digicorum applicarioneexpenderecur, 
vitiofe conformaca a fmgulis adftantium judicabacur, fed quod 
effec praecife viciumftru&urae, -fola incifionis ope manifeftan»- 
dum erac. Cumigkurdorfi cucis, reliquaquc involucra usquc 
adfpinam omnia, culcello effenc (eparara, mirumconcigitvidc- 
re fpeftaculum; etenim poficura tocius fpinacdorfiindcabAc- 
lance vercebra colli usque ad ultimam inverfaerac, eaque pars, 
quac in ftatu naturali introrfum fpeflat, convexa illa ec offeo- 
Ipongiofa, extrorfum, ec concra proccffus vertebrarum fpiaati, 
alias excra verfus locaci,incrorfum omnes fpeftabant. Praecer- 
ca excerior illa fpinae pars, proceffibus averfa, uci alias in nacu- 
rali ftacu convexa ec integra effe confuevic, heic per medium 
fiffa , ec fulco vel finu profundo aequabili , per longicudinem 
fpinae porrefto divifa confpiciebatur. In hocfinu aucemcxcen- 
fa eracfpinalis medulla^reliquafui confticucionQnihilanaturarc- 
Objtru. Acal N. C. Qmu VII. K ceden*. 



74 Obfsrvam XXX. 

eedens. Coecerum in co duximus confpirafle capiris ec fpinae 
dorfi monftroficacem, quod ficuci cerebri molcs nullo prorfus 
cranio, ica perinde fpinalis medullanullo exceriora verfus ofleo 
regumenco cflec munica. Quo magis aucem rara ec curiofa e- 
rac monftrofa haec capkis dorfique facies, eo impenfius miraci 
fuimus nacuraein hoc cafu ludibrium, quod cum ia di&as pac- 
tes injuriofa fucric maximc , in coeceris ne quidem crraveric. 
Se&ionem hanc adminiftravic clariff. Dn. D. Ntcolaus Ritzius 9 
Collegii Alamnor. apud nos Praepofitus , in praefencia diverfo- 
rum philiacrorum , nimirum Dn. Cbriftopbori Harderi , Scar 
phus. Dn/jobann. Georgii Dwvernoy , Montbel^ard nunc 
Medkinae Do&orum ec Pradicor. Jacobi eciam Zuingeri, 
Medic, Cand. filii mei p. m. ec aliorum, die 22. Januar, Anni 1 708. 

QBSERV4TI0. XXX, 

Dn. D. Theodori ZuingcrL 

De 
Veficae ruptura letbali. 

QUod Hippocrates alicubi , ec poft eum Praftici ferc omnes 
pronunciarunc, homines vcfica fauciacos plcrunque rnori, 
illud fequcns maxime obfervacio ec hifloria monftrabic. Ju- 
venis Vir, N. annum aecacis vigefimum o&avum modo egref- 
fus, Argencinenfis pacria, achlecico corporis habicu, firmaquc 
valecudine gaudens, arci conficiendorum globulorum addiftus, 
Galendis Martii Ann. 17 10. fub vcfpcram, cura jam notflis im- 
pendebanc cenebrae , duobus cum fodalibus per placeas urbis no- 
ftrae Bafilicnfis domum properans, facali fibi ac improvifo cafu 
Hypogaftrii rcgionem in crunci arboris, ance porcas aedium a 
cive quodam expofici prominencem acucumqueramum valido 
i&u pocencer illifit, unde primum acroces pcrfenfic dolores, 
menrisque conftcrnacionc affligebacur, cum ec Lipochymiam 
eftpaflus,uc a binis fodalibus domum porcari le&oque immic- 
ti debueric. Hdc vcro dum locum ascepcac concufionis in- 

i *P** 



De Vtficat ruptura letbali. 7y 

fpiciunc, cc exploranc, nullum plane veftigium excernae cujus- 
cunque laefionis deprehendunc; usque adeo aucem debilis, feo- 
fuque fere omni defticucus fuic juvenis, uc fpem propemodum 
nuliam refticuendarum virium concipere Iicueric* Incerea ac- 
cerficur Medicus, opem majorem lacurus; qui incellefta re co- 
ta, atqueomnibus circumftanciis exploracis, cum m excerna 
Hypogaftrii facie nihil laefum viderec, incus vero in eadem 
regione magnum paciens doiorem perfencifceret, fimulque vi- 
ribus exfolucus frcquencer admodum animo deficere viderecur, 
protinus incernam quandam laefionem fa&amefle conjecic;hinc 
incus quidem Mixturam cardiacam per cocblearia fumendam 
ordinavicex Aqu.Borragin.fi. Acac. Plantagin.Ulmar. Syrup- 
fi. Tunic* Confeff. Alk- compl tnio diapboret ec CoraU.ppL com- 
poficam: excus vero facculum ex Herbis Artemis. Abfyntb. Ar 
broton. Betonic* Hed, terr.<jMeliff.Scord.SanicuLAlcbymiU.etc+ 
concinnacuni , vinoque inco&um faepius hypogaftrii rcgionl 
dolenci calide facis imponendum confuiuic ; infuperque Clys~ 
mate euporifto domeftico e jusculo Carn. probe fatito , cum 
melle ec oleo olivarum primas elui vias praecepic : naribus candem 
Spiritum Reginae Htmgarue, vel fimilem alium domefticum 
frequencer applicandum voluic; uenaeJe9ionem autem propcer 
pufum dcbilem ac parvum , viresque deperdicas adminiftra- 
re aufusnon eft. Sequenci die, quae erac VI, Nonar. Marcii* 
accedenti Medico refercur , aegrocancem nofle praecerica in 
eodem ftacu manfifle, fi non in pejus lapfum, ac fomno cre- 
briusincerruptofopitum fuifle;perfeveraviceciamdolor in loco 
. concufo, febris fimul accefllc cum firi, calore cotius, anorexia* 
pulfuque non folum debili, fed eciam celeri ac frequenci: Uri- 
nas inde ab accepcae concufionis momenconullasplaneexcre- 
vit, imo nec reddendi ftimulum habuic , alvina aucem excre* 
menca ab hefterno clysmace prodierunc fufficiencer; hoc ca- 
men non obftanceabdomen aegri per noflem tumidum valde 
ac cenfum evafic, cum faciei maximo pallore. Quibus incel- 
leiflis Medicus juxca mixturam reicerandam cordialem infuper 

K 2 puU 



7 6 Obferpatio XXX. 



Pulveres antipyreticos , ex %n. diaphor. Corn. Ceru. pbil. ppt. 
Ebore ppU CoraH. rubr. ppt. Nitro tiat. compofieos , ad 
dimidiatn drachmam mane ac vefperi, cum infufo berbarum 
wulnerar. Alchymill. Artemis .Sankul, Pyrolae, Alillefol. vir- 
gae aur. wincae pervinc. Florum rofar. rubr. et Tujfilag. 
invicem incif.acmixtcxhibercfaffK; praecereaquecxintermif- 
fo urinae profluvio veficam vulncracam haud vana racione 
conjiciens fuafic, uc chirurgus advocarecur , qui cachecere in 
veficam demiffo explorarer, annon quid urinac effluxurum 
(ic. Tercia dic ftacus aegri pejor fuic , febris au£la, ficis major, 
vircs debiliores, appeticus plane abolicus, calores volacici per 
corpus crcbrijfommis inquiecus maximc, dolor Hypogaftrii ncu- 
tiquam minucus, urinae per cachecercm veficae immiffum pro- 
fluxusnullus; Abdomcn incerea incumefcere acque cympanici- 
dis more excendi pergic $ refpiracio difficilis reddi, ftomachus- 
quc naufeabundus cvadere incipic. Unde Medicus jam ex foli- 
diore conje&ura veficaerupcuram, eamque funeftamr plane ec 
immedicabilem praedicic, ac nihilominus in praefcriptorum 
remediorum, praecipue cardiacorum, ufu diligencer pergere ju- 
bec, ucut haec omnia impedirc haud pocuerinc, qua minus 
fympcomaca pcr horas fereingravefcerenr, cumorac cenfibab- 
dominis in immenfum augcrencur , refpiracio perpecim diffici- 
fior evaderec, neguccula quidem ulla urinac unquam per vias 
erdinarias fucccderec, vomicus candem affumpcorum crcber ac- 
quc iliaca paffio, cum maxima praccordiorum anxiecace, mife- 
rum corquereno ac eum deniquc non fine praecedence facic 
Hippocracica pridie Nonarum Marcii Ann. 1710. fexca morbi 
die e mcdio collerenr. 

Hujus icaque morcis caufam veram expifcacuro cadaver 
apericndi licencia fuitconceffa ; Abdomen ejus maxime cumi- 
dum, cc digicorum impreffioni renicens quadantenus , vel cum 
aliquali renitcncia , ac murmure flu&uancium in ipfo aquarum 
cecrcnSjCumfcalpeiro perforaffemus , aquofus mox liquor, i- 
demque foecens 5 oon fine impecu profilivic, copia profefto 

qua: 



, t ;;;•;■ De Feftcae ruptura Utbali. 7T 

quadragintalibras cxcedence; aperco hinc vencre infimo, aquis- 
queejus penicus evacuacis , omencum, inceftina, mcfenterium, 
ipfumque eciam ftomachum Iivido vel coeruleo nigricance co- 
lore cin&a, adeoque gangraenaca ec fideraca confpiciebamus, 
cum venis ubique cumidis apparencibus : canalis inceftinorum 
flaccidus ec omni maceria vacuus excicic ^ hinc nulli dubica vimus, 
molem ec acrimoniam obfcocni liquoris urinofi , in abdomine 
colle&i ac fluftuancis mala illa produxiffe, imo per inflamma- 
tionem inccftinorum caufam iliaci affe&us fimul excicifle. He- 
par iucerim, lienem, acrenes in nacurali ftacu exiftere deprc- 
hendimus: veficam aucem magno hiacu in dexcrofundl lacere 
disrupcam vidimus, cujus vulaus, quinque cransverfos digicos 
longum , labia habuic tumida valde, ec crafficie fua digicum 
minorem aequancia, maxime gangraenaca } per illud hinc non 
folumurina> cempore accepcae concufionis, copiofe in vefica 
praefens, fe<$ ecquaecunque deinceps adhuc erenibus defiuxe- 
rar, in abdominis cavum emiccebacur , uc mirum amplius non 
fuerir, cur nulla per cachecerem veficae immifllim prodieric, 
Cognita fic mortis cauta ad aliorum vifcerum explorarionem 
non' acceffimuj. Adfuerunt autem huic fe&ioni, in aedibusDn. 
Henrici Leobardi, civis noftracis, infticutae, Filius meus joh. 
Rudolpbus Zuingerus, Med.Do3.etProfeff.Dn.Joh. Georgius 
Du Vtrnojy Medic. Do£k. aique nunc Profejfor Extraordinar. 
Tubingenfl Dn.AbrabamusHugomnuSyVi-viaco-Bernenfis, Dn. 
Henr. de Coppet> Ebroduno-Bernenfis > Medicinae Candidath 
Dn. Paulus Sporlinus, Cbirurgus , multiqiie alii. 

; OBSERVAilO XXXI. 
Dn; D.. Theodori Zuingeri, 

De 
Duplici Pbllice Infantis recens nati et altero eorum feliciter 

extirpato.> 

ACcidic fub finem Annii7i2. uc Matrona quaedam hone- 
ftiffima undecimo parcu , eoque haud difficili, hic Bafileae 

K } filio- 



7% Obfervatio XXXI. 



fiiiolum bene valencem, vi vum ac vegecum in lucem ederec, nulla 
per tocum corpufculum labe maculacum, fi manus finiftraeex- 
cipias pollicera, quem duplicemhabebaCjUcrumqueperfe&uro, 
opcime formacum , ungue , cendinibus, mufculis arciculisquc 
docacum , fie&endique pocencia praedicum, dum ucerque fuis 
in articulis commodiffime fine impedimenco moveri pocerac 
Amho ifti pollices eranc ejusdem longicudinis , figurae ec ma- 
gnicudims nacuralis , unici fibi invicem usque ad excremum 
arciculum, ubi dividi coeperunc. Ofiiculis duobus incerina 
poliex uccrque erac inftru&us, quorum pofterioraunoinvolu- 
cro cucaneo fuerunc inclufa ; anceriora vero , ucpoce a fe invi- 
cem disjuncla , fuis quaelibec iuvolucris peculiaribus , ficuc ec 
unguibus pollebanc. Phaenomenon cunofum ec oppido ra- 
rum, quod fi Parenccs ica relinquere voluiifenc , nullumpror- 
fus incommodum filiolo unquam parere pofle vifum fuiflec, 
quin forfan alii commodo anfam praeberepocuiflec. Macer in- 
cerimMedico referebac, fe medio geftaci foecus temporemen- 
dicancem quendam aoce porcam aedium fuarum eximpro„vi(b 
fpe&afle, manum dupiici polliceornacam monftrancem , in- 
deque fe horrorem corpus.pervadencem infignem percepiiTe, 
acque faepius poftea hac dere cogicafle; uc fic unice huichor- 
rori acque perverfae hinc imaginacioni pollicem filioli fui du- 
plicenn adfcribendum efle crederec. Hanc igicur monftrofica- 
tem in fuo infance ferre vel confpicere femper nefciens acque 
colens* una cum marico fuo anxie confilium noftrum Chirur» 
gique peritiffimi* Dn. Chriftopbori Epifcopii , Senatoris BaftL 
prudentifs. expeciic, enixeque rogavic, ucjfuperfluuspollex qua- 
cunque demum fecura innoccncique mechodo ec operacione 
auferrecur. Diu icaque cum nbbifcum confideraflencdigicum 
monftrofum , praecer Chirurgum fupra nominacum , eciam 
Dn. Job.Cafparus Afangold, Medic.DoS. experientiff. hujus- 
quefracer Dn.Job.Jacobus Mangold, cbirurgm peritijfimus, 
fimul ira confilium adhibici , infticuca deliberacione feria, ucer 
di&orum pollicum, qui ambo promifcue ufui eile poccrant, 

refcin- 



De Duplici PoJHce Infantu recens nati et alteroeoruml&c.?} 



refcindendus effec , tandem conclufum fuid convenienciorern 
fore cxcerioris quam incerioris ampucacionem atque cxcirpa- 
tionem, hancque operarionem praefcrrideberecredidimusejus- 
dem ablacioni , per ligationem infticutae , qua digitus fenfirn 
emorerecur mortuusquedemum refcinderetur; hac enim ratione 
dolores infanti diuturniores crearentur, aptae fatis excitandis 
convulfionibus , vel Epilepticis motibus funeftis. 

Cum itaquc Parentes audito confultationis noffrae con- 
clufo proni annuiffent, decretum inter nos fuic , operationern 
non nifi poft elapfum aliquot hebdomadarum fpaciura infti- 
tuendam effc, quando videlicec Infans a meconio penicus li- 
beracus per alvinas excreciones eric. Tempore igieur illo c!a- 
pfo, pridieopcracionis fequencem ordinavimus Mmiuram an~ 
tifpasmoiko .- anodynam : $. Aqu. Flor. Jil. CalenduL Card. 
bened. flor. omn. da\ 51//. Syrup. Poeon. |[3. Syrup\ anodym 
$i%.Julepirofac. xiii. Ungul Ak.ppt.Matr. Perl. ppt. Cinnab* 
tn. reSifaa. BK Mifc. detur adVitr. ac fingulis bihoriis 
cochxare plenum exhibeacur Iambendum^ 

Poftridie mane, cum filiolus per noQem praecericam bene 
dormiviffec , acque hoc mane comedifiec , uberaque macerna 
fugendo exhaufiffec , ampucacio in NomineDornini aChirur- 
go praelaudaco Dn* Epifcopio fufcepca , acque juxta arciculum 
digid anceriorem feliciter fyringotomi ope pera&a fuit. Ad 
compefcendam vero tum Haemdrrhagiam artertolarum ec ve- 
nularum cum adhibica ftyptica plura nihil vaierent, candem ar- 
dente ferro hiantia undiquaque vafcufa exufta fuerunc , defu- 
per infperfo tamen adhuc pulvere ftegnotico cum frufto cre- 
pitua lupi , ec albumine ovorum ; candem his probe Jigaris 
ultcrius Iinteola, DecoUo Herbarum cephalicarum winofo ec 
14/lfzti'htfmerfa; fucrunc applicacaj faepiusquekeraca. Seqiico. 
ubus dein diebus cum periculum ulcerioris Haemorrhagiae 
praeceriiffec , vulnus folico more Balfarao vulnerario, Empla- 
firoqut convenience diligencer adhibicis deligacum , ac incra 

Ipacium 



$o Obfervatio XXXll et XXXIII. 



fpacium quindecim dierum vel criumfcpcimanarumadfelicem, 
Deo bcnedicence, confolidarionem fuic pcrdu&um. 

( Bafilea Auguflam Vindel. d. 29. Mart. 
An. 1717* wffi* e O 

OBSERVATIO XXXlL 

Dn* D. Michaelis Bernhardi Valentini, 
Duo Lienes iu Cane mafculo. 

/^\Uum hoc ipfo, quo jam fcribo , anno 1717, dic 4. Mar- 
V^rii canem mafculum, crifpis pilis nigricancibus invefticum 
(dnCtt35uttC( uc hic loquuncur) ingraciam Audicorum culcro 
Anacomico fubjicerem, fub abdominis apercione duo feLienes 
trudebanc, aker major,alccrminor, quorumhicg. polliccs, alcer 
aucem quacuor in longicudine babebac , ica cameo , uc prior 
crena quadam incerftinZtus ex duobus qtiafi lobis conflacus vi- 
derecur. Ucerque proprio fibi ramofplenico gaudebac, qui 
fua quoque vafa brevia figillacim in venrriculum difpenfabac. 
Ambo aucem rami ance ingreflum in venam portae communi 
quodam involucro concinebancur. In hoc canefimilicerlura- 
bricus lacus in inteftino refto obfervabacur , in taoc brucorum 
genere haud infrequcns. 

QGiJfa Augujktm Vind. d. 3. Apr. 1717- mij]a.) 

OBSERVATlO XXXI 12. 

Dn.D. ChriftianiMichaelis Adolphu 

Dc 

Praeftantiffimo et facile parabiU contra calculumremedio. 

Ilamvis infinicui pcne remediorum concra calculum fic nu- 
^^merus atqucnovum illudexocicumHerbafcil.Pairarabra- 
va adco pracdicccur; facilecamenmulcisaliis(nequidatjdacius 
dicam) palmam pracripere poceftpulvis ccftarum cochlearum 

fubcilis 



Q 



OB&EBVATIO XXXIV. 



fubcilis faepius a 53 ad jj.invefaiculo commodo fumcus, quo- 
niam pocenciflime maceriam ct glaream,exquageneranturcal- 
culi,diflblvic,namque ex ejus ufu multura fabulicumurinaex* 
ccrnicur. 

OBSERrATlO xxxir. 

Dn* D, Chrifliani Miehaelis Adolphi, 
De Inedia noUbili. 

PAraceIfus,Licecus, Cardanus, Hermolaus Barbarus,Ofympio- 
dorus, Joubcrcusaliiqueplures,varia ecincredibiliaexempla 
eorum, qui per plures annosfine ciboecpocuvfcamtraxerun& 
referunt, undc ec mulci credebanc , effe in aerc oeculcum vicac 
cibum ac nufcrimcnrum. FabuIamfapit,quodFicinusCrollius 
ec Rondelccius reccnfent de Aftomaribus di&is ( popdoprope 
Gangem fluvium habitanccjcfiecos omnibusdefticucosacquc 
viverc ex folo aere odoreque per nares haufto. Quod hi dc 
hominibus proferunc, alii de animalibus aliis quoque perhibenc. 
Nam fimik de Manucodiaca Aldrovandus f de capris in Gi- 
manca Aelianus, aKi dc chamacleonce fcribunt* Ad horum 
vcricaccm inquirendam equidem jam noa momcncum 
afFeram ; atcamcn non ignocum mihi eft, eos, quibus fanguis 
valdceft cemperacus,per longum cempus vivcreftnealimencis; 
quamvisnon fine omni alimcnco , quoniam perfuafum mihi 
habeo , efle in a£re huxnidum quoddam,quodcum fanguine 
communicacur, inftaurans. 

Praecer hacc quocidie expcrimur, illos, qui frequenter /piri- 
tum vini bibunc aut fumant tabacum , inediam per longum 
fat temporis ipacium pofle perferre , quod dc fe ipfo Wilh. Pifo 
in H.N. ecM. utriusquelndiaeL^. cap.43, refert, cx illiusufu 
pertocum in defercisicerfenequelaflicudinem nequefamem per- 
cepifle. Liccc eciam non in ea opinionc fim, ac fihauftus oh» 
tabaci fumus nucriac; fedpotiuscumHelmontiointr.de mort» 

Objeru. Acad. N. C Cent. VIL L occaC 



»2 Obfervatio XXXV.et XXXVI. 

©ccaf. cc B, Ecmull. fenciam, illum hoc vi fua narcocica prac- 
ftare. Nocabileejusmodidiucurnae inediae exemplumin puel- 
la anuorum undecim Silefiaca ex honoraciori familia naca, ha- 
bui, Haec per 9 menfes ne hiltim quidem, per 6. aucem menfes 
fubfequucos rariffimequoddam, nequeineaquancicace, quaead 
vicani fuftencandam fufficere pocuifiec , aflumfic. Per cocum 
hoc tempus inamoca plane ac morcuaquafiin Ie&o procubuic, 
Gaufam in arfcnicum conjiciunc in fornace cum lignis ex errore 
concremacum, progliribusenecandisibipoficum, nam ec aliac 
pueilae, quaein eodem conclavi cranc,idemferefacum, quam- 
vis non adeo dtucurnum ec gravc, func expercae. 

OBSERPaTIO xxxv. 

Dn.D. Chriftiani Michaelis Adolphi; 
Singularis Febris tertianae typus. 

IN foemina- quadam Lipfienfi notavi febrcm cercianam quan- 
dam, fingularem cypum fervancem. Sciliccc Focmina 26. an; 
maricatayCcnera.fpongiofioris ccxcurac, fanguinco- phlcgmacicac 
confticucionis,ad iram alias prona* pofteaquam ea inccr pranden- 
dum crat commota, febre corripicur cerciana per mcnfem in* 
tegrum durance, quac per 4. annos hucusque ftaco circa medium 
Marcii rcdiic dic, per didumque fpatium faeviit. Hoc pracfencc 
anno auc medicamcncorum percaefa,aut curioficacedu£ta,nul}a 
adhibuic concra eam remedia, fponccfuacamelapfismcnfepau- 
€isque diebusdeferuit. Exquohaudobfcureintelligitur,miram 
©ffc morborum fpasmodicorum, febrium uc alioica eciamhoc 
in paffum nacuram,nacuramque facile cerxum ordinem pofle fer- 
Tare, atque in confuecudinem abire. 



v 



O BSE RVA Tl O XXXVI. 

Dn, D # ChriftianiMicha'elis Adolphi. 

De morbo quodam incongruo* 
Aria^ hinc indc Pathologi adducuoc morborum difftren- 
cias^ ftdncgliguDCglurimi ( ne 4e omnibus dicam) cam 

inccr 



ObferwattoXXXVll et XXXVUl 85 

incer morbum congruum acque incongruum, Nimirum vo- 
cacur mofbus incongruus , fi vir vel fenex corrjpicur variolis 
auc morbiilis, fi infans afficicur vigiliis*nimiis auc fluxu hac- 
morrhoidali &c. ucpoce qui aecaci huic vix congruunr, 
Hujus cxemplum obvenic mihi in ar&iiTima trecefficudine 
mccum conjuntti filiolo, qui cercium annum agens haemorrhdi- 
dalibus paffionibus ec fluxibus primum vexacus eft, cercisquc 
cemporibus ac ftacis jam per tres annos expcricur eos. Ejus- 
modi quid ( uc alia paiTim noca jam nonadducam) referc Blan- 
cardus de puella menfium fluxum paffafiecundo a nacivicacc 
mcnfe.vid. Colle&anea mcd, I. p. 1 11, dealia fepcem annorum 
p. 1 1 S • 1« c. &c. 

OBSERVATIO XXXVlh 

Dn. D. ChriftianiMichaelis Adolphi, 
De mira idiofjncrajia* 

NGca hicmihi eft faemina quaedam 40. cfreicer annorumi 
cenera alias ec fucci plena, quac omnia medicamenca ex 
regno animali er vegerabili pecica minime poceft perferre, ex 
quo enimeaaflumfic, naufea, conacu vomendi, ipfo vomicu, 
animi ddiquio, palpicackme cordis , arcuura cremore affici- 
cur. Rernedia vero ex regno minerali paraca omnia ferc opci- 
me.-quando aegrocac; aegrocac aucem faepius ex ftrangulacione 
faucium, vomicu cruenco, infrigidacione ec ftupore fubitaneo 
omnium membrorum, inappccencia per plures dies, purpura- 
tis excrecionibus cucaneis, fcorbucicis &c. 

OBSERVATIO XXXVIII. 

Dn. D. Chriftiani Michaelis Adoiphi 

Defilisfic diftis meteorku. 

Flla haec albicancia , lanuginofa, plancis ec arborum frondi- 
bus vernali ec aucumnali maxime cempore adhaerentia, a 

t 2 Pbyfi- 



84 Obfervatio XXXIX. 



Phyficis communi affenfu dicuncur cffee nebularum parcibus 
fibrofis ec glucinofis, quaefilamencorum adinftar coalefcerenc, 
quod me judice concepcu difficile eft. Obfervanci auccm 
mihi acque ex propinquo examinanci conftac , haec fila nihil 
aliud effe, nifi celas parvularum araneolarum in cerra , agris , 
pracis humidioribus- lacicancium , quae vencis fuperveniemi- 
bus cunc cemporis frequencioribus vernali feiliccc aucumnaliquci 
compinguncur perducuncurque binc indc. 

( Lipjta Augtiftam Vwd. d, $, Maij 
An.i?i7 % mijpte.y 

OBSLKVATIO XXXIX. 

Dnu D. Hieronymi Laubii. 
Anatome abfceffu cerebri defunitu 

ANno 171 ; . die Aprilis ulcimo Nofodochio Scatus Maricimi 
illacus JohanqesAndreae filius unus ex operariis naucicis Rc- 
giis , vir proceru* et robuftus , febre concinua gravibus fym- 
ptomatibus ftipata laborabat , quaro, diligenci habica aegroci 
eura , fuperavic quidem Medicina , relifla camcn melancholia 
trifti cum vifus utriusque oculi primo obfcuritate, ec poftmo-. 
dum plenaria abolicionc, quamvis in ipfis oculis nullum omni- 
co vicium confpiciendum fe praebueric. Sub finem acftacis 
praecer diftam vifus obfcuricacem, (^quaefluenceexaure finiftra 
purc minuebacur* ceffance illo au&a rurfus ) acceflGc cumor 
pone aurem finiftram nocabilis, qui fuperveniente copiofb pu- 
ris ex meatu audicorio effluxu ceflabac cantifpcr , poft aliquoc 
dierur» intervallum vcra rcdibac ct hanc fcenam tcr quacerve 
alternis vicibus ludebat, doloribus inde orcismox remiccenci- 
busv, mox ingravefcencibu*,. donec d. r. Novembr. a. e. Apo- 
ple£Uco aeger corriperecur infulcu cum fenfuum ac mocus abo- 
litione per $> dies durancev quo tempore ftipitis inftar in ledto 
jaeebar, die quarco, loquela fed vix diftinguenda redeunte, ci- 

bum 



Anaioml abfcejju cerebri defunWn 8f 

bum quidem peciie aeger, fed non nifi pauxillum deguftavic, 
Paralycicus in finiftro lacere faftus in dexcro ad morcemusquc 
convellebacur, quae d. u. Novembr. circa vespcram cragoe- 
diam iftam finivic, mihi vero defideracam occafionem in caufam 
affe&us hujus non vulgaris per infpe&ionem cadaveris diffe&i 
inquirendi praebuic Aperco icaque fequenci mane cranio , il- 
Iud pro mole* corporis praecer oprnionem cenue inveni ec fu- 
curam fagxccalcm ad nafumusque excurrencem: vafaduraeme- 
ningis fanguine curgebanc f inprimis circa finus puftulas quafi 
elevacas referebanc. Incifa dura macre circa aurem finiftram 
puris ?v. ex ipfe cercbri fubftancia effluebanc, fupra os pecro- 
fum verfus chalamos nervorum opcicorum ancea conclufae : re- 
Iiquacercbri omnia, nifi quod vafa quaevis valde cumida fan- 
guine, illaefa apparebanc. Os pecrofum a puri* ibi per lon- 
gum facis cempus decenci acrimonia in fuperncie fua cariofurm 
erac, dura mater aucem cum eodem firmiftime connexa, qui 
fine dubio locus erac, per quem puscum aure communicacio- 
nem habuic, ec exicu fuo cympanum vel erofic vel difrupic, quip 
pe nullum poft morcem in aure finiftra inveniebacur. PedonV 
ccabdominis vifcera examixxare runc cemporis neclicuic, necne 
ccffe adeo vifunv 

pBSERPATlO XI. 

Dn. D. Hieronymi Laubil 

Sieatoma in cauitate peSoris. 

JOhannes Meiners, juvenis carnofus ec excerna facie facis vege- 
cus, propcer Afthma moleftum ec incumefcenciam faeiei (e- 
rofam no&u au&am , mane recedencem d. &Maj. Anni 171 g, 
opem noftram in Nofodochio publico imploravic, adhibicaque 
neceffaria medicina, incra breve tempus eousque refticuciis fibi 
nobisque videbacur, uc adofficia fua naucicaredicum medrrare- 
tur: cum d. 26. Maji circa vesperam paroxyfmo afthmacico 
convulfivo fubico corriperecur, quem V. S. ftacim adminiftra- 

L 3 ta 



8« Obfervdtio XLl. 



ta exhibicaque dofis Liqu. C. C. fuccin. ec circa vefperam pul- 
^is nicrofus cinnabarinus dacus adeo micigarunc, uc fcquenti 
mane ridens, quid fibi concigerir, narrare pocueric, ec liberum 
ab omni periculo fe crederec, mulco minus morcem inftare, 
quaecamen d.28. Maj. poftquam ludo conorum feu crunculo- 
rum fe exercuiflec, praevio novo eoque acroci pa.roxyfmoafth- 
macico, illum e vivis fuftulic. Sequenci mane cadaver cxami. 
nacum excerius in pe&ore lividum ec coeruleum a fanguine 
fuffufo caufarn fubicaneae morcis monftravic fteatoma feu cu- 
morem album , confiftenciam adipis ccmpafti habcncem , fter- 
ik), pulmonibus, cordiec vafis appenfis acofta fecunda ad cor 
usque connexum, cracheam, aorcam vafaque pulmonumma- 
jora circumdancem,acad dorfi vercebras usque fe excendencem, 
magnicudine capuc infancis femeftris aequancera* Reliqua o- 
mnia fic facis nacuralicer confticuca videbancur, nifiquod crun- 
cus venae cavae in abdominc ulcra confuecudinem diftencus e£ 
amplus apparucric, 

OBSERVAriQ XXXXl 

Dn. D. Hieronymi LaubiL 

Notabilia in anatame hydropici inventa. 

GEorgius Chriftiani filius, miles gregarius d. 24. Jan. 171^ 1 
Nofocomium roilicareincravic, querelas agensmaximas dc 
tumore abdominis dolence, expanfo, duro , vomicu aflur»- 
torum omnium, alvo fumme adftri&a, fiti magna, anxiecace 
fumma praecordiorum , quae decubicum aeque ac inccfllim ec 
feflionem difficilem reddcbac, doloribus juxca longicudinem 
dorfi ad fcapulas usque urencibus : cujus diri affedtus iniciaela- 
pfo menfe Decembri fc percepifle reculic, cum apud Chiliar- 
cham cohorcis fuae cxcubias agens pocu frigido repence fe one- 
raflec,remediisidoneis inprincipiodefticutus miferrimus, quam 
primumNofocomioconcredicusfuic,evacuancibus £vu xxIxcctu 
applieieis, cacaplafmatibus excerne adhibicis crattabacur, fed in- 

caflura 



Nokbilia in anatome hydropki inventa. g}r 

caflbm omnibus dacis , cum per os exhibita quaelibec ventricu- 
lus ftacim refpuercc, nec alvus clysmaca admiccerec, propina* 
tione Mercuriivivi ad |iij, centabatur,fed nec hac ratione alvus 
ad officiurx* adigi , nec ulla fymptomatum remiflio procurari 
potuic, ica uc doloribusac vigiliis candem fra&us vi morbifuc- 
cumbens in rnorce optimum miferiae remedium candem in- 
veneric d.3. Februar. a. e. Poftera die infticuto cadaveris exa- 
nune , ex aperco abdbmine ferum fubfalfum limpidum ad $5 
XX. usque ec ultra effluxic; intcftina omniacorrugacaerancec 
quafi conglutinata, ut fimul fumta vix htpatis magnitudinena 
ordinariam aequarent, rubicunda valde et inflammaca: omen- 
rum craflum erac, durum, (arrhofum, quibusdam in locis plus 
quam pollicaris crafficiei. Ventriculus prae parvicace vix iti 
confpe&umveniebac, donec illum, interaneis exemtis, oefopha- 
gi duftum fecuti candem inveniremus, in pariecibus fuis craf- 
(um, fcirrhofum, vix cres digicos cransverfos recipientem, lieni 
ac hepati infeparabilker connexum. Inceftina cenuia excre- 
mencisliquidioribusinfardarcolbnvero abiniciofuo ad curva- 
turam usque in hypochondrio finiftro ftercore craflb, nigro, 
replecumerac, a curvatura aurem adre&um usqueconcradum 
adeo ec vacuum , ut mirum amplius non fuerit, nec clyfteres 
afcendere, nec excrementa defcendere potuifle* In caeco 
Wcrcurius vivus ante aliquoc dies dacus adhuc invencus omnis 
in ftercore delitefcens. Diaphragma adcoftam usque tertiam 
vcram verfus pe&us elevacum: bilis veficula acro vifcido 
liquore turgida. Pulmones , hepar , lien pro magnitudine 
mali fatis laudabiliter confticuca: Mefedterium ec periconeufn 
hinc inde inflammata: in vafis cordismajoribusomnibus poly- 
pi fatis longi ec crafli, in ramos proximos arteriarum ec vena* 
rum cxporre&i reperiebancur. 

{Hafnia Auguftam Vind. d t / /; J-unii 

A. 1717* mifft*0- \ 



OBSER- 



$8 Obfervatio xxxxii 



OBSERVATIO XXXXIL 

Dn. D. Jufti Friderici Dillenii. 

Gemellarum partm. 

QUemadmodum inccr admiranda nacurae opera partushu* 
tnani opus admiracione digniflimumeft; ica concigit A. 
1701. Aprili menfe, uc Nobilis cujusdam ia vicinia degcntif 
^ximiae ftaturae conjux gravida, poft ingences circa lumbos ec 
os facrum dolores ad crura oedemacofa usque pertingcntes bi- 
duo concinuo perpeflbs» ec praemacurum aquarum effluxum, 
obftecrice accerfica, pariendi ccmpus praecer opinionem (qua- 
cuor enim hebdomadei ad iftud fibi reliquas eflfe credidcrarj 
inftare adverceric. Hinc verisparcus doloribus, ancea ob in- 
tempeftivum aquarum effluxum remiccencibus, opc medica- 
mencorum redintegracis , foccus alcerucrius pedii digicos pri- 
mores ex utero matris excrere coepit, alcero pede cancisper in 
ucero remanentc, donec obftetricis manualiopera ec medica- 
minum appropriatorum beneficio utcrque pes una cum cruri- 
bus ec abdomine axillas tcnus in lucem prodirec. Hic au- 
tcm cum aqua hacrerct, nec obftetrix manum amplius adhibe- 
re vellet , verita , nc t Ci fortius corpusculum actrahcrct, capuc 
ab eo avulfum in utero, cum matris periculo , imo ipfa morte 
remanerec. Quamobrem et cgo cum feniori obftetricc ad par- 
turicntem Gifla evocor, ibique chirurgum noftratem C. R. Ko- 
chium (qui jam tum reiibidem geftae per literas me certiorem 
fcccrat, addendo, alccrius infuper embryi manifeftam in utero 
parturientis adverti praefentiam) praefencem invenio, fcisci- 
tantem ex me, quid in praefenci rerum ftatu agendum veniat? 
Cui ego: obftetricem , manibus oleo hlior. alb. probe perun- 
&is, genitalia parcurientis (exhibito prius medicamine parturn 
pelkate ac confortante) leniccr ampliare ac dilatare, Chirur- 
gum vero , preheofa utraque manu foetus coxendice utraque 
caute ac provide euodem ex ucero cxtrahere debere, fimulquc 

cavere, 



(Gemellamm partus, 8f 

, ■ ■■ III _ ) innMi || | 

cavere, ne corpusculum acapice avellac> iftudqueinucero ma- 
cris relinquac. Di&um fa<3um 3 ucerque enim ec chirurgus et 
obftecrix invicem collaborando mulco cum labore ac fudore 
infancem puellulam rice figuracam, fed in ucero jjamtume- 
morcuam candem foras eduxere , mihique faclum laeci narrave- 
runc. Hinc jubeo, uc Nobilis puerpera ^medicamine cordiali 
ac jusculo inftaurance refocillacaad quiecem componacur, ex- 
pe&ando * ucrum alcerius adhuc parcus indicia fefe manifefta- 
renc , nec ne : Sicque Parencibus valedicens , ec ucrique cum 
puerperae cum foecui fuperftici de medicaminibus neceflariis 
profpiciens domuicionem infticuo. Ubi biduo rurfus elapfo 
mihi nunciacur, alcerum ejusdem fexus foecum vivum nacuraK 
parcu a puerpera nobiliflima exclufum efle. 

Similem gemellorum in dicione Iccerenfi Hafliaca a Ma- 
crona Nobiliflima An. 171 f. fed incervallo crium fepcimana- 
rum in lucem edicorum ec adhuc c. c. vivenctum hiftoriam re- 
culic mihijob. Cbriftqpb. Jafcbius -QixUrffis, $>acria Waldec- 
cenfis, 

OBSERVA710 XLUL 
Dn, D. Jufti Friderici DilleriiL 

De 
Puellulafesquienni atreta. 

QUod Hieronjmus Fabricius ab Aquapendente quadragfoj 
racrium annorumfp^cio, quofcilicec ucramquemedicinam 
(uc ipfe loquicur libr. de Cbirurgicis ^Operationibus pag. 27?. 
edic. Pacav.)fummacum l^ude ac immorcali normnis fui fama 
Pacavii profeflus eft, femel cancum vidic, id mihi anno 1705V 
heic Giflae in Reverendi cujusdam Paftoris filiola nondum 
bienni primum videre licuic. Haec fcilicec inembranam ipiv» 
appcllacam imperforacam 5 tocumque vulvae 'orificium occlu- 
dencem na&a erac. Unde parences ejus verici , he vicium boc 
ec menftruorum cxcrecioni , ec tpfi congreflui conjugali con- 
obferi). Acad. N. C. Cent. VIL M * cepcio- 



9 o Obfervatio XLUl et XLIV. 



cepcionique (uo cemporeimpedimencoforec, de incifionc hujus 
membranae cogicare coeperunc , ac proinde me una cum chi- 
rurgo hujus loci Joh. Georgio Reulingio accerfiverunc, men- 
temque fuam fuper hoc negocio nobis aperiences fencenciam 
noftram exquifiverunc. Cumqueego id ipfum ec absque pe- 
riculo ec mulco faciliusin cam cenera aecace, quam ubi adole- 
vericpuellula, ob verccundiam huic fexui familiarem, fieripof- 
feadfirmaflem, modo chirurgus manum operamque fuam 
commodare audercc : Tum vero ille nil cun&acus, eandemfc 
fe operacionem jam alias eciam feliciccr exercuifle refpondic, 
operiquc fe procinus accingens, cucello acuco membranulam 
(impltci incifione, fecundum fciflurae fiverimae longicudinem, 
qucmadmodum ec Hier. Fabricius /. a. concra Celfi mecho- 
dum fecic,incidic, impoficoque digeftivo, cujus quoque por- 
cionem aliquam parcncibus filiolae, nc ftacira rurfui coalefce- 
rec fciflura, communicabac , operacionem hanc felicicer ab- 
folvic. 

OBSERVA7IO XLIV. 
Dn. D. Jufti Friderici Dilleniu 

De 
Ruptura perinaei muliebris perfuturam curata. 

NOn mulco poft temporc heic Giflae accidic, uc honefta ho- 
nefti ac erudici cujusdam viri uxor puerpera incideric in ru- 
pcuram perinaei five incerfoeminei, anusqueecmacrixunumac- 
que continuum fierenc foramcn , utrum obftecricis inepcae 
vellicacione^ quale cxemplum habet AcbiUes Gajferus Obfer- 
vac. 38. apud G. H. Velfcbium in SjHoge Curat. ei obferv. 
Medicinal.p. 1?. an laboriofo parcu praevio? uc eftapudi?, 
Itmaeum a ©ul&enf lCC Caf. Medicinal 31. 1, 4.incertumhaac- 
nus. Gonfukui ego de medela fi ve unione rupcurae hujus,com- 
mendavi fomencacionem et glucen ab eodem Tiwaeo l. a. de- 
fcripca. Enimvero cum nec obftccrix nec Chirurgus Reulin- 

gius 



Obfervatio XLV et XLVL 9t 



gius eyfce/^crivfivc applicacionemgiucinis a T/wdeopraefcriptarn 
redtc adminiftrare noflenc, unica fpcs in fucura fuperfuic, qua 
ipfariceachirurgo praememoracoadhibica, ac Timaeanoglunne 
defuper impoficoifthmus iftebrevi cempore adeo perfe&e coa- 
luic, uc aliquocies cx illo ceropore puerpera ifta minus laborio- 
fe peperenc. 

OBSERVATIO XLV. 

Dn. D. Jufti Friderici Dilleniu 

Obferuatio Anatomica. 

ANno \yo6. die 6. Februar. Vir Nobiliflimus Excellencifll 
ec Experienciflimus Do. Georg.lheodorus Bartbotdus> Pbil. 
et Med. Do<Skor> et in bacalma GiffenaAnatomin, Cbirurgiae 
ac Botanices Profeffor ordinar. Amicus et Coliega quondamcon- 
junSiffimus b. ?w t furciferum fcxagenariurn uvrix^et fe&ioni pu- 
bHcae fubjecic,verum ad exercicia anacomica eundem non admo. 
dum idoneum deprehcndicjeo quod fibrae mufculofae jufto mol- 
liores cc flaccidiores ec vifcera quodammodo corrupca eflcnc, 
inprimis lien, cujus cxccrior cunica arenulis quafi confperfa vi- 
debacur, ob induracas glandulas minimas vifum in ftacu nacu- 
rali fugiences, Ofla friabilia cc veluci cariofa cranc, ica, ucfaci- 
li negocio cerebra perforarcncur. 

OBSERVATIO XLVL 
Dn. D. Jufti Friderici Dillenii. 

De 

Offium pubis arlkulatione tnolli et laxa. 

Idcm D. D. Bartboldus Anno 17 13. d. 28 Januar. in folem- 
ni anacomc mulieris infanticidae inccr alia praecipuc obfcr- 
vavicoflium pubis arciculacionem adeo raollem ec laxam, uc in- 
ftarceraeeam cranfieric culceranacomicus;five quodrecensfuc- 
ric pucrpera , cc oflahaec in parcu, difficili praefercim, didu- 

M 2 can- 



3* Obfermtio XLVIL 



eancur ab invicem,. uci Tbomas Bartholinus , ec cum eo plurcs 
Anacomici ftacuunc : five quod merus naturalis difpoficionis 
efFedus iftefueric; quae Petri Dionis ,. Anacomici Parifienfis 
eft fentencia, Anatom. C H. pag 87.Caecerum geminamhuic 
©bfervationemhabec/oA. Maurit. Hoffmannus DecIL Ann. 
VL obf 246+ Epbemer. Med, Ebyfc N.C pag 461. 

OBSERVATIO XLVll 

Pn. D- Jufti Friderici Dilleniu 

Haemorrbagia uteri letbalis itt puella fexenni. 

ANno 1703. circa finem O&obris Dn. Job. Georg. Frefenius», 
Med. Licent. et Bobenbufae Hanovienfium Pnyficus ordi- 
narhiSy Auditor antehac meus maxime induftrius , vvv i v «V&^i 
fequencia ad me perfcripfic ; Ne hae prorfus> ad ce ferancur fteriles» 
oon pocui quin obfervaciones quosdam curiofas ad ce perfcribe- 
rem, cc praeprimis cafum puellae fex circicer annorum fcbre acuca 
maligna corrcpcae eademque excin&ae. Pafla haec eft haemor- 
rhagiam uteri immodicam, generoforum medicaminum vime- 
ludencem» quaeque eciam ad morcem usque eandcm comica- 
ta eft„ Portentofam ej,usmodi haemorrhagiae fpeciemin cenel- 
la hac aetate, fi faceri licet quodres el\ nunquam legi, propcer- 
ea eandemoculistuisfummaplerumque fpeftantibus fubjicien- 
dam fum arbitratus,cujuf rariflimi fymptomatis infignem fangui- 
nfc commotionem ec falia acria cauftica tenerrimos vaforum 
utcrinorunrc parietes difcindentia non tantum,, fed et vaforum 
praediftorurrc tonum nimis faxum er flaccidum (pirituumque 
vitalium^defe&umcaufam fuifle firmitermihi perfuadco, qui- 
bus pofitis aliter fieri norx potuit , quin vasculis flaccidis et ru* 
ptis repagulis ingens ejusmodi cruoris cum anima concigerit 
«ffuffow 



QBSER- 



Obfervatio XLVUI et XLIX. 93 

OBSERFATIO XLVlIh 

Dn. D. Jufti Friderici Dilleniu 

Adenfes Matronae nobili oSogenariaefalutares: Nec non aliu 

gra^vidae ex faucibm erumpentes iiidem 

reflitutae» 

IDem Dn. Lic. Frefenius etiam feqq., Obfcrvatione* addiditr 
Annotavi in Macrona nobili oflogenaria fcorbucicfr confum- 
maca Cacameniorum profluvium* fatucarecamen er pro cricico* 
a me habicum., Huic tamcH Obfervacioni palmam reddicdu- 
biam ea, quam in Nbbilr quoque Macrona graviday eademque 
fcorbucica fepcimo poft concepcum menfe ance femeftre vidi,. 
cui fingulo manc faucium ifthmus per cres feptimanas fubni- 
gricance fcatebat cruore, feliciter tamen>Ded finc grates, per 
reiteratam medianac fcflionem haemorrhagia ifta fublata , a 
fangvine acriori ftagnante, oris, palati, gingivarum faucium- 
que vafeula dilaeerante force oriunda. Qualem quoque , fedi 
pracgnanci lethalem^Gr^ Horjiim lib.V* Obfer^ I^v con- 
fignavic. 

OBSERFATIO XLIX+ 

Dn* D. Jufti Friderici Dilleniu 
Dolor Nephriticm acerbiffimus» 

AD virum doloribus nephriticis acrociftlmis divexatum ex> 
tra moenia,evocacus (verba funt laudaciDm L. Frefenii, ) 
tantam morbi concumaciam dolorumque faevitiam deprc- ' 
hcndi r uc clyfteres omnes per Chirurgum faepiufcule injctii 
nullum exererent cffe&um , quo vilb contumacemrenum vi- 
cinarumque partium membranofarum ac tunicarum incefti- 
nalium per confenfumaffe&arum fpasmum efferatus, balneum 
€& emollicncibu» etr paregoricis parari r enema cx iisdem ec 

M $ earmi- 



pj± Obfervatio t. et LL 



carminacivis cum colocynchide in pecia ligaca addica cerebin- 
china cum vicello ovi foluta, ncc non oleo amygdalor. dulc. ec 
fcorpionum concinnacum aegro infundi , ac incerne oleum 
lini puriffimum cum vino Hifpanico propinari cum fucceflu 
curavi j magnam quippe maceriae mcphicim olencis , cenacis 
ec vifcidae, ieu picuicae conglomeracae ec concrecae ad fpicha- 
mac fere longicudinem , ac crium circicer digicorum cransver- 
forum lacicudinem accedencis copiam dejecic , idque cocies, 
quocies clyfterem ulcimum fibi infundi curavic , cxpercus eft t 
cum plenaria fua refticucione acque adftancium applaufu. 

( Gijfa Attguftam Vind. d, i $> jfunii 
An. 1717. mijfae,) 

OBSERVATIO L. 
Dn. Lic. Philippi EberhardiDilknii, 

De Spafmo Venae Sedione curato. 

PUer IX. annorum, cemperamenci fanguinei, faepiflimis alias 
a nacivicace convulfionibus epilepcicis obnoxius, ceffancibui 
iis , fpafticis adhuc faepius manuum ec digicorum praeprimis 
concrafturis affligicur. Memor Hippocratici illius cffaci 6. 
Aph.3?. Conuulfionem fieri aut a repletione auc ab inanicione, 
fuadeo Venea fedionem in brachio ad §111, ranto cum fucceflu, uc 
puer nihil amplius convulfivi hadenus fenferic. 

OBSERVATIO Ll. 

Dn, Lic. Philippi Eberhardi Dilleniu 

De Cura Omphaloceles fjmpatbetica. 

PUer Hanovienfis XI. annorum, jam per aliquoc annos Her- 
nia umbilicali laboravcrat, mulcaque ab aliis erancincaffum 
adhibica, focus, unguenca^Hgacuraejaliaque cam incerna quam 
excerna huic fcopo ahas fatisfaciencia remedia : Confulcus, 
tempore occafionem fubmimftrance , fympachecicam illam cu- 

ram, 



Ohfervatio LIL 9^ 



ram , per ovume nido depromendum , ec crudum cali- 
de, prout e gallina venic, forbillandum, evacuacaque ceftauri- 
na aegri replendum ac in camino fufpendendum, experiri in- 
fticui ; nec fucccffus defticuic experimencum , eodem enim, 
quo urina in camino exficcaca erac modo , herniofus pugni 
magnicudinem aequans decrefcebac cumor , aegerque praecer 
fpem plenarie convalefcebac. 

OBSERVATIO Lll. 

Dil Lic. Philippi Eberhardi Dilienii. 

De Noxa Terroris in Cura Salwatoria. 

FEmina Hanovienfis XXXIX. annorum, vcgecae alias confti- 
cucionii , fanguineo - cholericae, ance novem ec quod exce- 
dic annos in puerperio cubans, maricumque, Gonorrhaea ma- 
ligna laborancem , ex infcicia admiccens , paticis poft diebus 
infignem verfus finiftram uceri regionem percipic ardorem, 
quem vehemcns tocius corporis horror, ec hunc calor incen- 
fus cum notabili omnium membrorum laflicudine excipic ; 
puerperium egrefla, variis hinc inde circa pudcnda ec anum 
affligitur condylomacibus , menfes antea ec excra gravidicacis 
ftacura alias fac ftaci ecordinarii fupprimuncur, fubfequicur ma« 
teriae vifcidae coloris ex albo flavefcentis , quandoque grumis 
fanguineis cinftae ex ucero effluxus , accedunc punftorii in ar- 
tubui dolores fub le£H calorem ingravefcences, calorque prae- 
di&us circa nocacam uceri regioncm canquam in foco fubfiftic, 
adeo, uc(juxcaaegrae verba) quafi inde afcendences fumico- 
tum corpus halicibus ardoribusque concinuis divexarenc. 
Gommictic fe ab inicio imperici conforis curae , ec per fac lon- 
gum cempus externis tancum, iisque corrofivis cra&aca reme-« 
diis , candem violencae adeo percaefa medicacionis , aliorum 
Medicorum fucceftivis vicibus expecic auxiliuro. Per IX. fic 
annos lcvatur quidem nonnihil laxancibus fennaco-rhabarba- 

rinis 



y6 Obfervatio Lll 



rinis diaphoreticisque lignofis, non camen curacur, perfiftenti- 
bus di&is ardoribus membrorum cam fixis quam vagis ex uce- 
to canquam e foco concinuo furgencibus : ordinancur ucerina 
^aperiencia; emmenagoga , V/S. in calo aliaque, nihil minus 
vero fuccedic, quam tribuci lunaris folutio. Ego candem quo- 
que in confilium vocacus , ec in affe&us mcuram, orcum ec pro- 
greflum , aliaquc ad morbi dignocionem fpe&ancia fedulo in- 
quirens, nihil aliud ab aegra» niii quod menftruorum fuppres- 
fionem , indeque proveniencem corporis adeo caediofum ardo- 
rem accufarec, expifcari pocuu Seleftiora praefcribo ucerina, 
parcim in forma pulverum , parcim in nodulis laxacivis , fed 
faaud meliore ac 'haclenus centacum fuerac fucceflu. Calorem 
p. n. « dolores punftorios fub nottem praeprimis ingrave- 
fcere incelligens , venerei quid force fubefle haud falfo fufpi- 
cabar. Serio in vcram afFedlus originem hinc inquiro , dico, 
curabilem adhuc efle morbum , eundem vero brevi fore Iethi- 
ferum * ni candide, fine fuco^c noxio pudore , quomodo ec 
quando ab homine venereo infefta fic, revelaveric, uc aflfeQui, 
licecgraviflimo, in tempore adhuc medela poflic afFerri; qui- 
bus permoca di&as ancea circumftantias amplius celare meno- 
luic. Puerperae ( quibus ofcula cc vafa ucerina a parcu magii 
dilacaca ec paculafunc, ideoqueadcotxagium malignum facilius 
recipiendum* firmiusque deinde , ni lacens macurc fubmo vea- 
tur ignis, xecincndum ecfovendum, difpoficae) adhuc recenci 
communicacum miasma venereum, idem externa cancumEm- 
pirici cura finiftre traftacum, firmiores nadumjradiccs , humo- 
ribusque vicalibus per IX. annos penicius ingenicum , aliaque, 
difficiliorem mihi fore curam facilc praedicebanc. Nec camen 
faco permictendam acgram exiftimans, cuneum huic nodo pa- 
rem, filtrcurium* in fubfidium vocabam, ucque quid Aetbiops 
mintralis congruis aliis ( TTmQurae praeprimis Antim.acri oleo 
L. fajjafras et fanffi impraegnacae) fociatus, in tam rc- 
belli malo valerec, experirer, ad ejus per aliquoc fepcimanas 
concinuatum ufum melius paulatim habere incipiebac aegra, 

calor 



De Noxa TerrorU in Cura [alivatoria. 9 7 

calor p. n. cc dolores pun&orii fenfim decrcfcebanc, ec quod 
mirabar, faliva fluere aliquantifper incipiebat. Inccntio nacurae 
clarc hic elucebac , medicamencum huic eflreftui alias impar, 
ec per fulphur fufficiencer caftracum , in falucem aegrae adeo 
cfficacicer ec fapiencer dirigcntis. Nacura ficpraceuntc, quarn 
alias dedinabam, eligo viam, falivationem per exhibiras debito 
modo Afercurii dulcu parciores dofes, gradatim au&as, mo- 
liturus. Nimia humorum tenacicas ( quam ex vifcidicace incre- 
dibili et quafi glutinofa materiae ex ucero prodeuntis , ec per 
catharticum fac force pcr alvum quoqueexcernendac, praeftr- 
tim colligcrc poceram ) falivacionis fucceflum optatum re- 
primebac adco, uc exa&e licec obfervaco regimine calido , ec 
cura diaphorecica , per rcfolvencia ec incidentia ex Pimpinell* 
umbellif. L. fMSoyfaffafr. rad. farfaparill. berb. faponar. &c. 
infticuta, au&aque mercuriidulcis dofi ad^i. ec 5R. usquc, ulcra 
tamen §iii. falivae yifcidac foecentis diei arcificialis fpacio non 
profluerent. Aegra curae Iongius nonnihil praeter fpem pro- 
traftae percaefa , fortius cra&ari ec via breviore a maloliberari 
cupiebac. Defcendo licec invicus inejusdefiderium, ccad prae- 
cipitatum album 9 )udicio CeleberrimiD. Stablii prae aliis magis 
tucum, foliis tamenauriecancimonio diaphorecico probe cor- 
re&um , accedo, dofin a granis ii. iij. ad v. usque fuccefliveau- 
gendo. Succedebacficfalivacioexvoco, icaucnyfthimeri fpa- 
tio $j. praecer propcer falivae flavefcencis ecfoecidaeprodirec, 
glandulaequc oris et faucium (futurae copiofioris falivationis 
indicium) intumefccre magis inciperenc; fed poftaliquoc dies, 
improvifo marici fui in capcivicacem ec vincula publicadaciin- 
fortunio vehcmenter perterrefafta aegra , fupprefla fimul ec 
femcl falivacione, ka mifere periculofiflimisfymptomatis, ven- 
tris nimirum graviffimis corfionibus, anguftacionibus praecor- 
diorum fuffocatoriis , fpafmis hyftcricis, lipothymiis &c. (prac- 
greflo per cocum corpus graviitimohorrore, dencium quoquc 
ftndoreminference) affligi coepic, ucdevica cercccjusdem aftum 
fuiflec, nifi incemporc praefens, refocillancibus , focubus cali- 
Objtrv. Acad. N> C. Cent. VLL N diori- 



98 Obfervdtio LIl 



dioribus, aliisquc a ccncro ad periphcriam commovenubusforr 
cioribus, macure fubveniffem. Affe&uum fic procelhs agica- 
tam aegram , omiffis mercurialibus , folis fudoriferis foruori- 
bus crado, iuderefolucoquadanceausmercurio, fuccedic rur- 
fus falivatio, adeo camen irregularis f uc hoc die nonmhil, alio 
minus, alio vero ne cantillum falivac excerneretur ? Nacuram 
fic in operationefibirelinquerecoa&us,fympcomacibuscancum 
gravioribus, a coagulaco ec rccropulfo per cerrorem mercurio 
indu&is, capicis nimirum vehemencibus ec nuchae aliorumquc 
membrorum pulfatoriis vagisque doloribus, ac fi vivum quid 
per illa rocarcc faevicncibus, pcr interpolaca faepius analepcica 
ecnervina eousque obviameo, donecmeliormariciftacusani- 
mum aegrae ferenarec rurfus, ec acommocionumlabcimmu- 
nem pracftarec. Sudorespoft coc mercurialium dofes prodeun- 
tcs frigidiufculifunc, dolorcs capitis, nuchae, aliarumque par. 
tium gravacivi acqueac punftorii ( ac Ci innumerae cuci infige- 
rencur acus) ardoresque p. n. fenfim imminui fic incipiunc» 
omiffis vero iisdcm per unicum eciam cancum diem , difta 
fympcomaca , liccc miciora , ftatim repullulanc. Hinc mer- 
curii dulcis parciorcs dofes icerum exhibco per ofhduum, fed 
irricafunc omnia, ecfalivacio fcmel ad irregularicaccm dedufla 
in ordincm convenicnccm rcdigi nulla arte poceft , nec eciam 
poft inunftionem carporum in manibus ec calorum in pedibus 
augefcebac : fuccedic camen, dum haec aguncur , moderacc 
tancum ad § iij* pcr cres mcnfcs, ica camen, uc in hoc die plus 
(eciam faepe poft purgaciooem, in alid minus, inalio plane ni- 
hil falivae excernerecur. Salivacio foli cumnacurae commicti- 
tur, fudores quocidiani cum euphoria conciouancur ( omiffn 
fiquidem iil fcgnius longe fuccedcbac falivae fluxus et parcius ) 
funcacres, acidum quoddam naufeofumfpiranccs, aegramque 
cion cam debilicances quam pocius Ievances , ex ano ec utero 
prodeuncia fimilis, acrioris nempe ec corrofivae quafi funcna- 
turae, quippc quac earundem parcium cxcoriacionem faepius 
induxerinc. Valedico decnum falivancibus, nulla arce, uc or- 

dinacc 



De A 7 oxa Te rroru in Cura Sali vatoria, 99 

dinace ec in jufta propomone aganc, difponendis, ecfi calorem 
ex ucero*afcendencem concinuo adhuc experirecur aegra, nec 
tubercula venerea, licec quoad molem minora topicis convc- 
nientibus reddica, in cocum perirc vellenc; ardores univerfales 
incerea reftin&i eranc, parcicularibus circa ucerum etanum fub- 
fiftencibus , quibus repecicas hebdomadales per CMercurium 
dulcern refina Jalappae acuacum catharfes, ec fudoriferas alcer- 
nis nunc cancum diebus infticucndas commociones opponebam« 
Ec quoniam uterus concinuo adhuc maceriam illam ex albo- 
flavefcencem ftillabac, ec anum cum inceftino re&o dolorifica 
admodum infeftabanc condylomata, dy/lerem ex abftergenti- 
bus> balfamicis ec emoUientibus ucero ec ano injiciendum cali 
cum fucceflu praefcripfi, uc ex ucero incredibilispurulencae ec 
foecidae maceriac copia , cum tubcrculis venereis , nec minus 
cx ano iac nocabilis quancicas maceriac vifcidac fanguineis gru- 
mis percnixcae , parcicis vicibus fueric reje£ta, Quibus inje- 
ftionibus concinuacis, ardorcs illi parciculares cx ucero ec in- 
teftino re£to canquam c foco afcendences nocabilicer remitte- 
banc , fluxus maceriae faniofac imminuebacur » menfesque fac 
copiofe rurfus prorurnpcbanc. Sana nunc ct vcgcta crat fe- 
jmina , deque nullo magis fymptomatc conqucrebatur , nifi 
de refticance quodam adhuc circa uccrum ardore, cc defedtu 
amoris conjugalis, qucm unice a marico fuo, qui pcr empiri- 
cum fafcinacionibus dedicum fterilitatem fibi induxerit , de- 
penderc , firmicer fibi perfuadebac. Suadebam ipfi hauftum 
illum aquae frigidac ex ore equi mafculi non caftrati claben- 
tis, de quo apud MichaeL in Prax. Clin. pag # mih. 2^4. cap. da 
Sterilicate , quam cum tcrnis vicibus haufiflec , adeo fibi relu 
quias ardoris reftin&as efle mifera cum gaudio edixic, uc noa 
modo in pofterum firmiflimum abcjusmodi malisfibi promic- 
teret praefidium , verum eciam de foecundicate cerciora fpe- 
raret. Nocabile in fihe cft , quod puella x. annoram, quam 
macer ( malignicacis morbi, ec quod incommodi quid in infan- 
Cem redundare poflit , ignara ) fub piimummorbi infukum 

N z lafla- 



loo Obfevvatio LUL 



laciavcrac t firniiem cum macre macenam , viicidam nempe, 
ec cruore faepius tin&am per alvum nunc demum reddere in- 
cipiac , Jicec aliis nondum fympcomatibus infeftecur, nec cu- 
bercula quaedam venerea adhuc confpiciancur , ex quibus ca- 
nien de igne latentc facile judicare licec. 

OBSERVATIO LIII. 

Dn. Lic. Philippi Eberhardi Dillenii, 
De Artbritide Haemorrboidali. 

Vlr plebcjus Gieflenfis 40. annorum cemperamenti fangui- 
neo-cholerici An.1716, menf Majo praecer confuecudr- 
nem Haemorrhoidibus coecis affligitur* Chirurgus vicinus 
haemorrhoicos mocus cc nacurae dirediones falucares parum 
cogicans , dolorem ec cumorem infignem unguenco nephrici- 
co-anodyno non cam curac quam paliiac. Duranc haec ica 
per cres hebdomadas , vocacus tum, ct io praecedencia aequc 
ac praefencia inquirens, cercior fio de omnibus , cc quod chr- 
rurgus dolores haemorrhoidales pro nephricicis falfb habueric. 
Tumor in ano difparuici cc dofores alias ferc incolcrabiles jam 
func colcrabiliores , ct circa 01 facrum cancum fubfiftunc alf- 
quales, c concra pedcs, brachia cc nucham aegri fucceflivis pc- 
riodis miferrime cxcrucianc, cc quo magis circa 0$ facrum eva- 
ciefcunc , co vehemencius circa praedi&as parces inccnduncur. 
Artbritu crac <vaga exbaemorrboidibus in Aiaffam fanguineam 
translatis. V. S. in calo pedis fac larga, Balneum uaporofum 9 nuefi- 
catoria in brachiis, ec Spirit, TberiacaL campbor. exccrne, in- 
tcrnc vcro diapboretica* refrigerantia, Ctnnabarina et anodyna, 
adeo benc inccncioni mcac refpondcbanc, ucaegerincra 14. dics 
a dolorum cc mali ferocia ex voto Iiberarecur. Excernc Spiric. 
Theriacal. camphor. iocerne Mixtwa fimplex omnium opck 
me fe gefferunc. 



Obfervatio LIV. 101 



OBSERVATIO LIK 
Dn. Lic.Philippi Eberhardi Dillenii, 

De 
Hydropbobia et Rabie canina* 

PUer V. annorum cemperamenci fanguinei An. 1^16. diebus 
canicularibus, canis absque dubio rabiofi morfu in excremi- 
cace indicis manus dexcrae graviccrfauciacur. Parentes, mor- 
fus virulenciae parurn confcii, necquicquam indemalimecuen- 
ces, vulnus, uc vulgus fblec, chirurgo cra&andum, ecincrabre- 
ve cemporis fpacium occludendum commiccunc. Puer, fana- 
co vulnere, fac bene fefe habcre videcur, ncc ulla fubfecucuri 
gravioris mali indicia apparenc ; donec elapfis aliquoc , ec 
quarca circicer amorfu fepcimana, infulcibus febrilibus, fpafti- 
ciscommocionibus,acmeIancholicis cencaricoepicdeliriis. Con- 
cingunc haec ec advercuncur a parentibus die 28. Augufti , fub 
cujus no&em puer e le&o furgens cam cocam infomnem ducic 
cc delirac. Summo mane fequencis diei vocacus, in praecerica 
inquirens fimulet praefentia, de morfu non modo canis di&o, 
verumeciam de omnium liquidorum aequc ac folidorum hor- 
rore ec fuga cercior fio. Puer nunc melancholicis cogicacioni- 
bus defigicur, nuncfuribundis agicatur motibus, corvum vider, 
de capitis dolore cordisque ac pe&oris fummis oppreflionibus 
conquericur, crebrius ofcicac, fpuicionibus fpumofis adftances 
confpurcac, liquida ec folida quaevis, quibus camen non vifis 
quam maxime inhiabac, vifaccporre&a horrec, ec nihilominus 
urinam folico copiofiorem emiccic, Conclamacam video rem, 
ccnco camen dofin pulveris refrigerancis ex Nitr. cryftallis. Bj. 
cc campbor. gr.j. fub diverfis vehiculis ipfi exhibere, fed fruftra, 
ob fauces enim quafi fibi praeclufas modo fumcum refpuebac» 
Sub pomeridianum acceflum meum,vifurus,num venaefe&ione 
oppreftiva illapedoris fauciumque conftri&io relaxari nonnihil 
fanguinisque ferociencis orgasmus repnmi quadantenus poftic, 

N 3 dece- 



102 Obfervam L\V. De Hydro phobia etRabie canim . 

deceriora mulco deprehendo omnia, cum impecu enim adftan- 
tes adoriQbatur , vina morfu ec quovis modo illif illacurus, 
nifi cenera obfticiflec aecas, ncc forcior quoque vir furori huic 
coercendopar erac,echinc quoquevenae feftionem adminiftra- 
re, quoniam parences vincula manibus injicienda decre&abanc, 
in incegro nonerac. Ingravefcic in horas ec momencaquafima- 
lum,poft aliquoc enim horas rurfus vocacus accedens , omnia de- 
prehendo conclamaca : Rabies invalcfcic, morfibus quosque pecic, 
nec parencibus quoque (quorum camen feverioribus admoni- 
tionibus locum incerdum dabac,ecpreces,balbucience licec lin- 
gua, fac exa&e repecebac) parcens, nec propriis digicis, quos 
morfufauciabac, nec pilisincapice, quos evcllebac; praecerea ia 
circulum decurrebacfaepius, ac quaevis in menfa Iocaca in cerram 
projiciebac, ucque paucis dicam, cocus rabiofus erac. Cum ve- 
ro faepius vomendi proderec conatum, oblacam firubi emetici 
dofin avidequidem petebacec hauriebac, verum mox horridis 
icerum refpuebac minis* Repecicam in aquas immerfioncrrv 
quam fubprimumftacimacceflumcommendaveram, ec parcn- 
ces abnuebanc, verici, (uc cale praecipue muliebre, mollc ec ci- 
njidiusculum hominum genus eft) ne quid gravius (ac fi gra- 
viuspraefenci cogicaripoflccmalum:) exindeinpuerum redun- 
dec epilepcici forcc fpasmi damnum. Puer faco ita a me reli- 
Qu$ circafinem di£ti diei hora circicerXII. nofturnaincer cales 
furiofos mocus, precibus camen parencum ec fuas quandoque 
focians, reje&is ancea per vomicum nonnullis viscidicacibus,ani- 
mam Crcacori fuo reddidic. Se&ionem cadaveris, quam incen- 
debam, ec parences, ad capcum ec ftolidum vulgi fenfum, no- 
vae fcilicet corcurae infancem cradi pucances, canquam crudele 
ec inhumanum quid horrebanc, Excernusvero corporis habi- 
tus poft mortem varios livores fanguineos , quales fugillato- 
rum efle folenc, hinc inde ec potiflimum circa pedlus oftende- 
bac , fanguinis absque dubio fubfiftentis corndi ec grumofi 
efFe&us. 

(fiiflk Auguftam Vind.L i8*$ann A*i7i7* mijfae.) 

OBSER- 



objer^vatio LV. Acidulae Uberkingenfis, 103 

OBSERVATIO LV 

Dn. D. VitiRiedlini. 

Acidulae Uberkingenjes > &b objer^vationis Auflore in 
ufum duffae. 

DIu faepiusque vexacus doloribus colicis,hiscc quidcm melius 
mederinon pocui, quamftri&am diaecam fervando, ec in 
primis in coena carnem omnino vicando : aliquocies Camen 
reproducebancur , in prandio nempe , vel pluribus vel co£lu 
difficilioribus cibis ingeftis ; ec inprimis anno fupra mille- 
fimum fepcingencefimumdecimo quinco, menfibus aeftivis can- 
cum aliquando mcprofternebanc, uc non parum folicicum red- 
diderinc A Concigiccum, uciisvix devi&is ad cerevifiarium quen- 
dam in ipfis AcidulisUberkingenfibus afthmacc periculofo cor- 
repcum vocacus, locum accefierim ; cui cum Dei gracia felicicer 
adfticifiem, ipfemec ad foncem acidulas (nil minus quidemco- 
gicans, quam colicos dolores impedicum iri,fed uc cencarem,quo- 
modo fcram, ) ad fesquimenfuram fere bibi, hincque icer do- 
mum demum infticui: quemadmodam vero cumurinam prae- 
cipucprovocarunc, ica per incegrum femeftre a modo di&is do- 
loribus immunem me praefticerunc; ncc forfan rediiflenc ; nu 
fi in convivio quodam carnem fuillam ceneriorem quidem , ac 
fumo induracam ingcfliflem y quae illos fac acerbos refufcica- 
vic. Uci vero ab illo fere cempore, quo acidulae rancum pro. 
fuiflcvifae fueranc,de horumufu, moreconfueco aliquando in- 
fticuendo, faepius cogicaram ; ica cum archridis eciam, quae ance 
fepcem fere annos mulcum ec diu me divexavic, fubinde redi- 
tum minarecuc, membraque conforcacionem , mens requiem, 
requirerenc , cum in praefacis doloribus archricicis mulcis 
profuifle noflem , candcm mecum confticui , fcquenci anno 
' casdcm me acceflurum : quod ec , Dei auxilio prius invocaco, 
menfejunio ad finem properance, fexagefimum primum aecacis 
tnnum cum agens die fcilic^c 2p,hujus menfisperfeci. 

Cum 

l 



104 Obfervatio LV. 



Cum vero jam praeter Ekolcum bcacus meus parens de 

his aquis incegros ediderinc cra&acus: echofce longe fe fupera- 

rc quidam medicus , in craftatu de iisdem edito, mulcis prae- 

cipue ad rem minirne fpe&antibus verbis referco,cocusficper- 

fvafus: dc illis quidem incegrum novumque craftacum fcriberc 

minus confulcum duxi, quae camca nocacu dignamihi occur- 

rerunc, hocmodocum Eruditis communicabo : Diftac Uber- 

kinga unahora, ab oppido Ulmenfis cerricorii Geislinga, fica 

in valle amoena er fluvio Filz pifcofo, rivoque, quem fcen 

9?6tClba(6 nominanc, perflua, ec ficquoque majorem amoe- 

nicaccm na&a. In hoc ipfo pago vero fons a quibusvis aeris 

injuriis opcimc municus camprofundus, uc fundus nullo modo 

ha&enus accingi pocucric; ex origine , fepcem pedibus profun- 

da, ec defuper ce&o munica, per duos canales in vas fuppofi- 

tum cacicequafiprofluic;cantamaquaevim fuppeditans, ucnon 

folum incolis ec peregrinis quam plurimis quocidie infignema-. 

quae copiam fuggerac, verumec, quancum quidem pro balneo 

requiricu* ucuc mulci huic infideanc, fic fuppedicec, uc nun- # 

quam aqua defic : ec cum curiofus quidam Nobilis mcnfura 

echorologio exa&o exploraffec, quancum aquae viginci qua- 

tuor horarum fpacio in cifternam fuppoficam cffluac, 6888. 

menfuras numerare pocuic. 

In concenca harum aquarum quo plures inquirunt , co 
magisqua ea incer fe diflidere videncur: igne qui haeceliciunc, 
minus certiefle poflunc, reverahoc ipfo modo ilia priusin iis- 
dem ficexcicifle^ cum certiflimum fic, quaecunque concinent, 
tamincime illis efleimmixta, uc vix ac ne vix quidem fponcc 
diuturoo cemporis fpacio a fe invicem (ecedanc : ec fic vel ipfe- 
mec hanc ipfam aquam pcr incegrum biennium aflervacarn 
claram adhuc ec absque ullo fedimenco vidi : innacac quidem 
cremor aquae in puceo fuper fancem excru&o , ac hujus fa- 
por concenca minime prodic* ec quoniam variegacus ille iri- 
demquafirepraefencans color, non nifi quando multus calis cre- 
mor colligicur, in eo confpictcur; (ego enim»cum una cum pluri- 
bus hofpitibus, propius ec diligentius quidem colleftum,ut mani- 

bui 



Actdulae Clberkingenfes. xoy 



bus tcnerc potncrim , infpexiffem > cinereum deprehcndi, qua- 
lem etille, qui quando fonsrepurgatur, variegati coloris ab o- 
ipnibus quidem confpicitur, extra&us , tamen ct affervatus 
cinereum fervat,) foliluci in loco obfcuriore refrado origu 
nem faam dcbet; hincque color hic nec minimum de con- 
tentis teftabitur : martem continerc a priore fapor atramento- -*=^" 
fus prodit \ ct hunc ipfum in fubftancia quidam ope ignis au- 
ftioris ex ochra (quid vero fub hac intelligat , cremorem fcili- 
cet modo defcriptum , an ahenis, in quibus aqua coquitur, ad- 
haerentem cruftam, cum aliud quid non inveniatur, me nefci- 
re , ingenue fateor,) fe produxiffe prodidit : et hinc Vir Medi- 
cinae noftrae multis modis proficuus , Leotilius, fautor meus, 
prae Wiirtembcrgenfibus cum Egranis convenire Uberkingen- 
fes aquas medicatas in Eteodromo fuo Pra&ico afferic; a qui- 
bu$ tamcn ut hoc differunt , quod rariiis noftrae alvum mo- 
vent, quemadmodum illae tantum non femper; ita cum hoc 
ipfo anno ex meo eonfilio quidam mecum Uberkingenfibus 
in doloribus arthricicis ufus fuiffet , nec ita multum levaminis 
perccpiffet ; Egranis tamen poftmodum etiam potis, a dolo- 
ribus fuis liberatus fuit: fimul tamen quidam, quem fifto no- 
mine D. Lentilius Hardefium nominat, qui terras diftri&ushu- 
jus penitius exploravit, haud procul a pago Uberkingen mi- 
oeram martis longe ditiffimam invenit, et quidemferritampu- 
ri , ut alias f Hardefius enim illi portionem dono dederat,) tales 
particulas ex aliislocis collettas longe poft fe reliquerit: a po- 
fteriore vero tot cffe&us, qui marti in ufum du&o meritoad- 
-fcribantur, ab his acidulis praeftiti abundeteftantur. 

Veneris feu cupri haud ita participes haberi has acidulas, 
laudatus modo Au&orperfuafus eft ;cujus camen ab aliisnimi- 
um accufacunlicetque et apracfato fuperius au&ore defendatur 
eo,quod, fi talesparciculasconcineret, vomicusmoveret^hocta* 
tricn argumento nil prorfus obtinebic, cum fic tales particulac 
in his aquis fint corrc&ae, ut , quod alias ex hoc mctallo vo- 
micummovec, omninoquafi abfumcum fit; quin quasdam et 
■Obftrv. Acal N. C Cent. CIL O hujus 



io£ Obfervatio LV. 



bujas mecalli eidcm aflerere parces, eidcrn laudipociusquam vi- 
tio cedec. Ec fane iocimior marcis ec veaeris amicicia , qua io- 
ter fe iovicem ec commucaocur , ec Poecarum furcivas Veoeris 
marcisque amores iode noooulli derivaoc ; cc medicameoca ex 
veoere, quae fummedepraedicaocur, paraocur, idem fuadenc: 
nec plane nullos fed falucares, ucuc rariuscule movenc vomicus; 
ec inprimis cuprum fic purificaoc, uc ecillud, quo muoicum ell 
vasillas concinens, ec quodappcofum, uc bibercquilibecpoffic, 
fooci coofpicicur, cc alia ex cupro, quae hac aqua mundancur, 
tam egregium iode acquiruocoicorem, uc vel iofima plebs ibi- 
demobfervec. Saporembujusjaquae, abejus.quae Bollenfis no- 
men a pago vicino obcinuic, noo difFerre bis ccrve cgo obfen- 
vavi \ hiocquc ec fulphurcis parciculis efle impracgnacam, 
|udico. 

Verum coim vero fufficiaoc haec de fooce, de foocis ufa 
jam profereoda magis ufui efle pocerunc. Praemifi vero ego u- 
fui acidularum laxans exlnfuf. Fol. Senn. sij. ftm. Anif 3(3. et 
Mann.Calabr. §i|3. paratum, quod alvumblandefubduxic^ nec 
absque tali mcdicamcnco facileinchoandum eflcpocumharum 
aquarum, camfana ratio (quocusquisque enim exillis, qui cales 
aquas bibunc , eam fervavic diaecam , uc de non reftancibus ia 
corpore excremenciscercus eflepoflec?)quamufus quocidiaous 
docec. Dic i. Julii aquas bibere coepi , dimidiam quidem 
menfuram maoe , ec quarcam hujus parccm vespcri ad ipfum 
fooccm iogcrens : d« 2.cres menfurae parces, mane ec vefpcri unam 
bibi: ubi cum fudorcm movic, cum alvum fubduxic, nec de- 
fuere indicia materiae diu io inceflinis haeficancis; Hcec, ut 
ccrcius alvus moverccur, me morejam per quindecim ec plu- 
res annos confueco,in cocnae priocipio Pilular.FF.uoamfum- 
fifle, mious fic fubciceodum : cum hac no&e hora fere fecun- 
da macucioa cvigilarem , cam acerbot vcocriculi dolores per- 
feofi, uc vix acerbiorcs efle pocuifleoc: bibi acidulas, ac pon^ 
dusio vencriculo minus confuecum , doloresquehincau&os po~ 
tiusnowns, nec dubkans, croccas pifccs ia coena comeftos, 

cum 



Aaiulae Uber kin genfes. i£7 

cumplusconfueco^necabsquc^aufea, pifcium inceftinis pcr 
incuriam coquae non rcjea^ comcderim, m vencriculo refti- 
tare , digico vomicum movi; nec opinio mc fefelhr, necmini- 
mum mutacus pifcis in vencriculo, hoc fuic rejeftus; non o- 
mnis camen; hincquc ec infufo Thcc vomicum ulccrius pro- 
«nnvi , nec ramen doiores ance horam duodecimam mcndia- 
uam ceilarunc, licec ahquocies cc alvus fueric moca: vel paulu- 
lum vero ceffaacibus doloribus acidulas denuobibi, quaenunc 
uon cam cosdem non adauxcrunc, quam alvum ukerius mo- 
verunc: ac die 4. Julii talicer qualiccr me habui, a doloribus 
quidem immunis, fedlaflus, cum veffisconfpicuis praecer mo- 
rcm inflacis, ec appecicu plane proftraco; edi ramen, Iicec pa- 
rum, ncc hoc quidem vero fub vcfperam co&ionem fubiifle, 
nocavi; bibi camen acidulas ad dimidiam menfuram, an finc 
concinuandae? haeficans; concinuavi aucem casdcm dic 5. Ju- 
lii , ct cres Vlmanac menfurae parccs absque ullo incommo- 
do haufi , non absque fpe quadam , profucuras, quia fudo- 
rem iterum commoveranc ; bibi aliquanco plus d. 6. Julii> fi- 
roulque, cum mocui neceflario prius vacaflem, balneo primo 
ufusfui, cum quidem opcans, ucacidulae per unam alceramvc 
viam magis excernancur: in balneo, cui d.7. Julii per fesqui- 
horam infederam , cum prius acidulas iccrum bibiflem* 
nil nocacu digni obfcrvavi , nifi quod hae aquae carde, ma- 
ximamque parcem per alvum feceflerc : bibi nihilominus 
hujus aquae cc d. 8* ulcra menfuram , balneoque per biho- 
rium » (ulcra quod cempus non afcendi) infedi, ec fic fac bc- 
nc mc habui ; ac fubfequebacur nox fere infomnis , nec ven- 
triculus planenon dolebac; bibi nihilominus d. ?. Julii, quin- 
quc menfurae parces foncis falubris, ec balneum ficuc heri in- 
greffus fui , boram , cempore cciam vefpcrcino in codcm con- 
fumens: licecque nec per urinam nec per alvum cainum quan- 
tum aquae biberam , reddiderim, fic foc benc camen me 
habui : ncc quicquamd. 10. hujus menfis obfervavi, quod mc 
fpedenuo conccpca velminimum decollaflecjeundera ctdiem 

O 2 12. 



*o8 Obferyatio LK 

12. expercus, quodominicoa~Qr^feriabamur; bibebam ta- 
men acidulas, nocabamque, qumque fcre parces ingeftarum 
per urinam, vix uaam harum vero per alvumec fudorem ex- 
crecas fuifle: nil camen refticare, cum oullam plane moleftiam 
perceperim, perfuafus fui: comedi hodie in prandio carnem 
anferinam, ec panem,cuiec ov,a fuerancincofta, fed haec diffi- 
cilius coqui> perfenciebam , quia dolores archritici , ucuc Ieviores, 
fuboriebancur \ nec licec d. 1 3» ficuc praecericis aquam biberim, 
cc ei infederim, quicquam nocacu digni fe exferebac^ficfac be- 
ne Dei gracia me habebam , ucuc omnem fecedere aquam f 
nocare non pocuerim; menfurae fcilicec „ cujuscunque fuppo- 
fitae, (uc mencem meam magis explicem,) cx oflo parcibus 
duabusfcre refticancibus: nec d. 14. nocacu digni quid obvenicr d. 
I f . vero, cum ad foncem in vencriculo fic refticarec aqua , uc 
is ciciusac alias replecus viderecur, quarcam menfurae parcem 
pocui confueco fubcraxi, nec alium ac alias cfteftum dcprehen- 
di : balneo camen egreftus in pedc finiftro exanchcmaca rubra 
obfervavi, quac fequenci 16. die ulcerius fe excendebanc, qua 
icerum fesquimenfuram aquac mincralis ingeffi , fic fac bcne, 
mc habens: d 17. ec 18* nocacu digni quid concinuacus hujus 
foncis ufus non fuggerebac ; nifi quod femper plures puftulae, 
non folum inpcde, fed ec reliquis corporis parcibus confpicie- 
bancur, pruricu quodam mokftae: d. 19, quae erac dominica,a 
balneo abftiaui , ac aquam in confueca quancicate bibi 5 facra 
hinc frcquencavi, cc poft meridiem in pagum 3t(tenftflfctultra 
horam diftancem pedes exfpaciacus fui, unde non parvam qui- 
dem concraxilaflicudinem,acpcr no&emfic diflipacam,ucd.2o* 
Julii cc biberc ec concinuare balncum pocuerim , codem quo 
priusfru&u: ec quidem, ficuc mecum confticueram , ulcimo 
in gradu fupremo, quo fcilicec fesquimenfuram Ulmenfcm bi- 
bi, manequc per bihorium, vefperi vero perhoram balnco u- 
fusfui: hincque d. 2i.quinque fere parces menfurae aquae 
medicacae fumfi, cc pcr fesquihoram mane, vefpcriper horam 
ferc balneo infedi, jamquepauciores in cuce confpiciebancur ma- 

culac, 



Acidulae Uberkingenfes. io? 



culae, balneumque ficfinii, cum d.22. prius mcnfuram unam 
bibiffem , ec illi pcr horam infediffem : d. 23. icerum quidem 
menfuram unam bibi; fed d, 24. Jul.Iaxansfumfi, quod advo- 
tum fedes movic, ficque cum 6.2$. acidulas icerum bibiffera, 
Dei gracia domum reverfus fui: ubi haclcnusquidemnocaviin 
primis viis fic profuiffe-acidulas, ut dolores colici per incegrum 
annum non redieriac; fedfi ventiriculas aliquancum folumonc- 
recur, loco horum vel cercio die alvi fluxus levior fubfequacur, 
fic camen, uc femper ventriculo hunc originem fuam debere, 
facis conftet : in arcubus quidem nec minimum nocarepocui, 
quod vel magisroboracifuiffenc, velminimumhaberem, quod 
fperarem , illos ec a doloribus immunes fucuros , fi diaecam, 
quam ha£tenus fervavi, non concinuarem. Incerea camen cum 
ance mc plures fummo cum fru&u in archricide his acidulis 
fuere ufi; ec mecum Mercacor quidamadeofalucaricer jam cer* 
cio quarcove cas adhibuic, uc cum primo in illas deporcandus 
fuiffec , abhinc non folum ipfcmec illas absque auxilio excer- 
no ingrediacur , quin plane a doloribus immunis^vivac: ec ac- 
eeffic , me adhuc praefence, hofpes quidam Weiffenhornenfis , 
qui cancos dolores patiebacur, uc ec me confulueric; licecquc 
exhibico a mc fpecif. Cepb. D, M. levamtncum quoddam per- 
ceperic , non nifi difficillime camen movere fc pocuic, ec 
femper duobus robuftis viris opus habuic, qui eum ec in bal- 
neum collocarunc , ecex hocin Iedum icerum cransculerunc: 
tam fanus vero domum reverfus hic fuic , uc ec falcare po- 
tuiffec. Ec jam ance plures annos ex locis fac longinquis 
archricicos huc deporcacos fuiffe, per cerca monumenca con- 
ftac: adeoque meum exemplum , cum nunc nec dolores paf- 
fus fuerim, arcuumquc minus robur non cam doloribus 
quam aecaci fam ulcra fexagefimum annum prove&ae ad- 
fcribam , ullum archricicum ab ufu harum aquarum decerrear. 
Qucmadmodum vcro olim jam fracrem meum locum hunc 
tranfeuncem folum, cc vix bis has aquas bibencem, fclicicer ab 
I&ero libcraruntj ica nupcrrime ejuscemodi quid cuidam con- 

O 5 Cigiffe, 



iio Obferuatio LV. 



cigifle, qui hunc morbum colicis infuper dolonbus itipacum, 
brevi iisdem deviceric, incolae loci narrarunc ; aec cgo credo 
Ktericum ullum, qui fanabilis eft, fruftrahasaquaspotaturum: 
quae ec in hacmorrhoidum fluxu profunc, adeouchacdeeaufa 
cc ipfi Medici quidam Wiittenbergenfes hoc malo aflfe&os non 
cam ad fuas quam noftras hasUberkingenfesacidulasablegenc; 
uti quidem Confiliarium quendamoflrendi, quifibiinhocmalo 
eas prodefle, ceftacuseft. Ncc magis illarum ufum hofpes qui- 
dam Ulmenfis, utuc eo, quo opuserac, modoinufum nondu- 
xeric, fruftraneum expercus eft: quinhae laudes ejusdem ec ad 
llluftremHelvecorumMedicum Pfifterum fuere delacae, qui ia 
ixalo , cui nomen diarrhocae haemorrhoidalis impofuerunc, 
illas adiic, ec calefacTas quidem in le&o bibic, nec in balneum 
(quod in hoc malo proficuum mulci experci func, ") adhibuic: 
de hoc ucuc per cercos nuncios relacum fucric, dolorcsipfiad- 
huc ibidem moranci acerbifiimos fupcrvenifle, <juin camen ce- 
tera levamencum acculerinc acidulae , quia redicum illum pro- 
mififle, icidem reculerunc, non dubico. Pro anchora falucis hy- 
pochondriacorurn haberi acidulas , quis ignorac ? hancque ec 
hae non uni folum ec hoc annopraefticerunc Commendarunc 
vires illas in fenacoria dignicate haud exigua confticuci duo Vi- 
ri ; profuerc alteri vix ance biennium maniaco : Confulueranc 
me paulo ance abicum meum duo Cives Ehingenfes, alccr ob- 
ftru&ionehepatis, alcerlienis ec manibus palpanda laboranccs, 
hifce fruftra jam aliis rcmediis in ufijm du&isaciduJashascom- 
mendavi , ec adire foncem nequeuntibus , ipfemec per meos 
vafis idoneisexceptasetfigillomunitasmifi; hisquecancumpro- 
fuere, uc ambo lllarum ufum mulcum exculerinc : quo ipfo 
fimul conftac , viribus fac incegris ec ad peregrina loca has 
acidulas deporcari; uti quidcm hic Ulmae quoque mulci curn 
infigni fuo fru&u experiuncur, incer quos non unum folum 
novi, qui vel per cocum annum eas bibunc. Cum ancc bien- 
nium calculo renum laborans fracer meusdileclushas aquas bi- 
bittct 9 calculo moco, hincquc acerbos doloces excicancc per- 

mocui 



Acidulae Uberkingenfih n i 



mocus fuic , uc co magts huc Ulmam propcraric, ucuc ego coa- 
fulcius duxiflem, uc acidulas concinuaflec, inprimisque cciam m 
balncum has adhibuiflec ; hoc enim hic Ulmae vix infticuco, 
calculoquc inde excreco , ill-a qua excrevic, hora exfpaciari po- 
tuic. Ufus fuic his aquis quidam calculo renum obnoxius , dc 
quo idem hoc mecui, primofcilicetdolores revocacum iri: ac 
non folum nullos hoc cempore fenfic \ fed ec crimeftri jam exa- 
fto non folum ab his, fed ec aliis quibusdam malis immunis 
exiftic, manerccque, fi diaecam fervarec : alius vcro, qui adhuc 
majorem mecum calculi veficae mihi jam diu injecic , cuique 
hinc itidem minus profucuras acidulas , fufpicacus fui , eas ca- 
mcn non folumabsqueulla noxa, fed eccumfrudlubibk, dura 
cecera hypochondriaeus cxiftie , cc per haemorrhoidalia vafa 
fubinde mulcum fanguinis perdic, Unus alcerveinulceribusan- 
tiquis habuic, quodlaudesaquarum harumdcpraedicaric* Au- 
rium cinnicu diu quidam divexacus , juxca me balneo infidens* 
quod hic phce ceflaric , ceftabatur. Sique ex aliis repccere vel- 
lem , quid olim jam praefticerinc , plura non deeflenc , fed 
attum non agaro, Juvac vero, unam alceramve quaeftionem, 
dum hic verfabar, ad mc delacas cum brevibus ad cas dacisre- 
fponfis anneftere ; Sic fcilicec unus alterve mala fua primo au&a 
pocius quam imminuta nocans, incerrogarunc, an acidulae ni- 
hilominus finc continuandaje ? ec ego omnino easdem conci- 
nuandas efle , judicavi; cumficcaufam morbi aggrediancur, 
quam ec debellare pofiint} nec ulii minus felicicer ceflTjfle, ob- 
fervavit cum oacarrhus Macronam quandam mulcum divexa- 
rec, ncc huic, uc a pocu acidularum ceflarec, fuafi,ecfanc cum 
fru&u eas concinuavic : quin cum alius quidam propcer Ca- 
tarrhum parcius bibiflec hunc, cum poftmodum cx meofuafu 
dofin pocius auxiflec, poenicuic, quod uon cicius fic fibi confu- 
lueric. Menfibus flucntibus num pergere in potu Iiccat ? non una 
folum cx mc quaefivk, quam quaeftionem* ficuc quaaliame- 
dicamcnta Cic incerrogacus decidi , fi fcilicec auftior expecacur 
fluxu§, ut omnino concinuenc menftruacae ; fiu nimius videa- 

tur» 



na Obfervatio LV. 



cur, ucvelperbiduum ceflcnc, ccfe quiecidenc, Mocum fena- 
tor quidam fenex per aliquQC jam annos cam neceflarium fibi 
invenic, ucnifi huic ad fudoremusquevacarepbffic, fempermi- 
nus benefehabeac: ec fane ego quoque, fimocufudaciunculam 
proraovcre porui, quod fole praccipue favcncc haud ica diffi- 
culccr fucceffic, longe melius me habui: ucuc mocum nimium 
ec ad laflicudinem moleftam usque non approbem; ncc illos, 
quibus aliis de caufis corpus movere non eft conceflum , fco- 
pum fuum propcerea non obcencuros , afferam , quod vcl du- 
dum jam alibi hiftoriis probavi ; nifi vero aliis modis cum cc 
infenfibilem cranfpiracionem promoverinc, minus fibi confu- 
lenc Legifti de meipfo, non femper per viasconfuecascancum 
aquae pocae feceffifle, quancum fueric ingeftum,nec camen minus 
profuifle; quod idem ec alii nocarunc: quodenimmodoinnui, 
per infenfibiicm cciam cranfpiracionem mulcum excernicur, 
<quod Sanftorii inprimis aflercis cxperienciae fuperftru&is acc&- 
dens minime negabic: modoque minus gravenc, auc ecinflenc 
inferiorcm vencrem , aquae hae pocac cuco concinuari po- 
terunc. Num pocu ec balneo fi muluci liceac ? dudum jam in- 
cerrogacum fuic, necmelacec, quosdam hocminusrccommen- 
dare; utplurimum camen magis prodcfle, quam noccre, non 
folum inme, fed ec in aliis nocavi ; modo fcilicec in temporc 
bibancur, uc hora minimum poft-pocumparcimmocui, parcim 
quieci decur ; fic enimcam proficuam infenfibilem cranfpiracior- 
nem icidem promoveri , nemo dubicabic ; non vero cam dc 
in plures horas procrado , quam poft bihorium ad fummum 
finito balneo me fic fentire , ex mea hiftoria pacec. Cum vix 
fic infticui poflic prandium , uc ad vefperam usqueomnis cibus 
coquacur, fi fub hanc quis plusaquae, ac quidem ficispoftulac, 
ingerac , incer mulcos vix unus de fruftu inde reporcaco fibi 
graculabicur. Nc nimium calidae infideanc aquac, qui iq bal- 
neum adhibenc acidulas , femper moneo ; quamquc parum 
hoc profic, Mcrcacoris cujusdam uxor damno fuo experca 
cft ; nimium cnim calefa&um ingrcfla balneum fcbrim cor*- 

craxic, 



Acidulae Uberkinginfef. j ] % 



traxic , Ephemeram vero , cc Tin&urae Bezoarcicae facillime 
cedencem , cam moleftam camen , uc in poftcrum non nifi 
temperacis fe ufuram balneis fponce fecum confticueric ; ncc 
fruftra alii eandem fequcncur. Sufficianc vero faaec de his aci. 
dulis j ec merkas carum laudes iac decantancia ; ec non pauca 
cum circa harum cum aliar um calium aquarum ufum nocacu 
digna fuggcrcncia ; quae quilibec ia fuum ufum adhiberc po* 
ccrk. 

OBSERVATIO LFI. 
Dn. D. Viti Riedlinu 

Paracentefi non jwvante apertum Cada^ve^. 

CUm Uberkingac morarer, non ita diu anccabttum meuu. 
incola quidam loci me rogavic, uc fuamaccederemuxorem, 
jam diu cumorc abdominis decencam canto, uc craflkies ejus- 
dem cocius fere corporis longicudinem aequec; ec quae per in~ 
tegrum jam fepcennium cc quod excurrac , abdomen fuum 
tancum incremencum paulacim fumfifle nocaric : primo qui. 
dcm in finiftro lacere , fic camen uc hoc cumido licet exiftence, 
nihilominus in principio conceperic, cc feliciccr quoque pepe- 
reric : poft hunc parcum vero non folum tumorem in finiftro 
lacere magis fuifle au&um , vcrum cc in dexcrum usque lacus 
fc excendifle. Cum eam acceffiflem, fedencem in Ie&o, (acquc 
alacrem adhuc ec robuftaro inveni , cc, cum filo abdominis 
circumfcrentiam mecirer, parum admodum deerac, quintum 
duas cum dimidiaulnasnoftracesaequaflec: de uceri velpodus 
ovarii hujus hydrope nullus fcrc dubicans, cumpraecipuenec 
minimo quidem figno praecer cumorem communis hydrops 
fc proderec \ ec cot jam medicamencis fruftra omnino in fubfi- 
dium vocacis, in fola paracencefi opem quandam rcfticare, 
pronunciavi ; nec tamen nifi maximc anceps remcdium efle, 
fubjunxi. Opis aucem avidiffima acgroca non folum haecac- 
obferv. Acad. N, C. Cent. VII. P tentis 



5f? ob f* revatio Ll/ i> 



tentis auribus pcrcepic , fed paulo poftperrraritum fummopc-* 

re merogavic, uc operationem hanc per Geislingenfium Chi- 

rurgumHirfchleniuminfhtuerem : quoinftrumento illo,quod 

Scultecus dcfcribic, maximeque idoneumhuicoperationiperfl- 

ciendae exiftic r deftituto, hoc Ulma uc Uberkingam miflum 

fueric, per litceras efTeci : Ec eoipfodie, quopoftmodumabii, 

qui S. Jacobi feftus erac, flnica S. Concione, adftanceeciamPhy- 

fioo Geislingenfe, Excellcntifs. D. D. VicoEberhardoRochio, ex 

beaca fororeNepoce meo,ec quibusdam acidulas bibencibus prae- 

fentibus , auxilioDivmo prius invocaco, haecoperacioinfticue- 

bacur. Quemadmodum aucem ftacim difficilem hanc reddebac, 

quoniam excra le&um federe nonpoceracaegroca, ecficinledto 

infticuenda erac; ica umbilicus, tumoreadinflmumabdominis 

fpacium decrufus, hinc difficulcer inveniebacur, ec inftrumen- 

tum non cam infra quam juxca hunc ferc incrudendum crac: 

ec forcicer quidemhocChirurgus perficiebac; non minuscamen 

forcicer aegroca fuftinebac, adeo uc nec faciem quidem muca- 

ric: Vix aucem cxcra&aacucannulaeinclufacumimpecuferurrv 

fufcum prorumpebac, ec absque ulladifficulcacefesquimenfura, 

quin aliquanco plus evacuabacur, hincque cannulaicerum clau- 

debacur, ne fcilicec, juben.cib.usficquibusdamgenuinismedicis, 

nimium aquae una vice fubcrahcrecur : nec male poft haec 

aegroca fe habebac, quin pocius dolorum quoddam levamen^ 

tum percipiebac^ in finiftro aucem laccre abdomen ficapercum 

fuerac: ac quemadmodum maricus , infpe£to demum fubcra&o 

fero, referebac, fimilp plane ferum in rpagna copia>iiiam ore 

rejecifle , ica hoc omnem fere fpcm felicis.evencus rnihi exime- 

bac ; qua adhuc magis cadebam , cum vix domum reverft* 

cognacus meus D.D. Rochius per licteras referrec, ucutfecun- 

do aliquid adhuc feri profluxeric , poftmodum tamen illud ul- 

terius nori fuccefTifle, neccachccere percaanulamimmiflb,nec 

aliis modirrquos tencaric, vel minimum elici pocuifle ; fem- 

per adduriufculnracorpusallidencibusinftrumentis ; cumprac-* 

cioue ec quacdam figna recenferec iraaungnti* jam igha#eli: 

liccc 



Paracenteji nonjtwante npertum Cadavef. 1 1 ? 



licec enim, fi hicpermitterec, uc ecin dexcro lacere tencaretur ab- 
dominis aperuoy fuaferim , mors tamen imminens id minime 
concedebat. 

Commo3e vero contingebat , ut hac fuccedente , aci- 
dulas eciam ^ccefleric Excell. Collcga meus D. D, Ufenben- 
zitis, qui laudanda curiofitate in inceriora hujus mulieris inda- 
gandiexcicacus,abifIuftriDiftnflusPraefe€loIicenciamhujus rei 
obcinuic} qui mcnfuramambicusabdoministribus ulnisdimcn- 
fus eft ; longtcudine fepcem ulnae quadrantibus conftante; 
uci quidem cum fubfequencibus benivole mihicommunicavic: 
Veficulae excerius confpicuae facfidaefphacelicefteseranc:etex: 
dextro lacere quadraginca ferc adhuc menfuraeferi vifcidi coiv 
rupcique evacuabancur 5 Omenti fere confuraci reliquiae fero 
quafi innacabanc: Inceftina non ica ftacimoculis pacebanc, fed 
membranae inclufa ierant 1 qua difcifla fphacelum minicancia 
confpiciebantur : juxta vulnus per paracencefin infliftum excre- 
fcencia infignis inveniebacur, quae molam Jacam five placcncam 
ucerinam repraefcncabac ; per tnquificionem vero ulceriorem 
conftabac , efle hanc finiftri lateris ovarium, quod ec veficae 
plures in eo confpicuae, nucem juglandem magnicudine 
aequances , ( ucrum pro ovis, an vero hydadicibus fint habendae, 
du?)icac Exc. Do.Coilega, ) OTembranisferemufculofisinftru- 
ftae , maceriam vifcidam , tenacem ecglutinofam continentes, 
( hincque mihi omnino proovulis habendae) prodebant; Li- 
bras vero duas civiles haec mafla ponderc excedebac; cum at- 
cerius laceris cefticulus fanus vix duas drachnras pcpende rit. 
Ren laceris , ad quem haec mafla pofica erat, nec fitu nec ma- 
gnicudine novi qiiid fuggerebac , pure camen foetido replctas 
fuas cavicaces oftendebac; hoc vero pus ad vefieam non fuiflc 
dclacum, haec eo vacua indicabac. Ucerusplanefcirrhofus ma- 
gnicudinem confuecam parumexceflerac;vacuumtamenomni- 
no fe fiftebat. Vencriculus, hepar, lien , veficula fcilea ec ren 
dcxcer omni labe immunia femonftrabanc. Lol usPuImonum 
Gnifter pleurae fic annacus erac, uc non nifi dilaceratusfeparari 

P 2 pocue- 



Ii6 Obfer<vatio LVIL 

potuerit , dexccr concra plane nacuralis exiftebac; Cortandern 
fiaccidum ec fanguinc vacuum , quancum per cam diuturnum 
morbumfueritpaffum,declarabat. Ha&enusUfenbenzius, Ce- 
terum docec haec Obfervatio , Hydropem,quemUcerinumno- 
minanc, plerunque in tefticulis et originem et fedem fuam inve- 
nire, unde et facci illi faepe tam magni, cam infignemaquae 
copiam concinences > et inceftina concegences, fimul camen ce 
muniences,me quidem judicccommodiffime derivautur * quciu- 
admodum vero in parce a ffefta paracencefin hic infticutam 
fuifle per modo narraca conftac, ica non tam in hacquam dex- 
tra maximam parcem feri cxcravafaci delituiffe cadem indicanc, 

OBSERVATIO LFll. 

Dn. D. Viti Riedlinf. 

Aquae Zaifenhufanae non quibmwis falutarcf* 

CUm ante quatuor ct quod excurrit annos, fato plerisque 
calibus fontibus foteriis communi, ct is, qui juxta pagum 
Ducacus Wurtembcrgici Zaifenhaufen inventus fuerac , brevt 
cemporis fpatio tam infignem fuiffec na&us famam, ucinfignis 
acgrotorum numerus eundem adierie , cum quidem et ego a 
diverfis illius crgo confulebar , quin per litteras Vienna huc 
fcriptas propterea interrogabar. Eccumquidemprimofcheduja 
communicabacur, tn quapluresnotacifucranc, quimorbos aliafr 
fcre inlanabiles codem mediance dcviceranc: Eoipfb verofem- 
pcr magis curiofus fiebam ccrti quid dc hoc ipfo fonpc expe* 
riendi \ taademque aquae hujus menfura fere in vafe bcae 
imunito ab llluftri quodam Patronocommunicabatur, ubitum 
colorc, tura odore, tum fapore, cum fonce, qui jam antcin- 
tegrum feculuno,quindiucius,mirabilisnomenobcinuic, quem- 
quc ipfemec bis in ufum duxi, Bollenfis nuncnominenoto,con- 
venire dcprehendi 9 licet color quodammodo obfcurior roihi 
%erit vifus: dimidiana iiaque menfuram ec ahquanco plui cum 

igne 



Aquae Zaifenhufanae non quibusuis falutaresl 1 1 7 

^— — — — ■ — i .ii. — __ ■ " 1 »1 

igoc confumfiflem , quindecim grana pulveris albi refticere, 
in quo plusculae reliquas albedine vincebanc , rocundae quae- 
dam,quaedam oblongae , faporem vel nullum, vel fane vix 
tiocacu dignum linguac imprimenccs> igni ioje&ae nec odo- 
rcm nec fragorcm edences ; per microfcopium margam ae- 
quances , ab aliis cragacancho comparacae : Acecum confu- 
fum liquorem ftacim curbabac, ec hinc inde fibrillac quae- 
dara confpiciebancur , nec priorem recuperabac claricacem : 
Spiricus Vicrioli nec minimum quidem mucabac hquorem, 
fundum pecens , fcd absque fedimenco ; oleum ¥r. per del. 
eciam curbabac, fed absquc fedimcnro; ucuc per aliquoc dies 
priftiaam claricaccm icidem non acquifiveric aqua : Sir. Viola- 
rum fuum recinebac co!orem,nec alio modo mucabacur,quam 
quoddilucior fiebac: quae licec cum illis, quae fedulo indaga- 
vic, Excellenciff. Phyficus ec aquaru<\* Infpe&or Dn. D. Joh. 
Macch. Brigelius, non omnino conveniaoc, auc paucicaci tamen 
aquae,quae ec pluraexperimenca nonperoufic, auc illicamlon- 
gc porcacae adfcribendum eric; aucecuiceriori indagacioni an- 
fam praebebunc. In cra£tacu fane, quem edidic, cafus nocacu 
digniflimi defcribuntur, quos in dubiumvocare, parum hone* 
ftum merito judicarecur: ac in vocis habere, uc ec ancecedcncia 
ec confequencia in quibusdam cafibus adjefta; uc ec cafus quo- 
rundam, quibus minus profuerc hae aquae, fubjun&i fuiflent, 
quodquc ideohaec, ec quae fequuocur,hieaddere fuftineo, di- 
ligentifllmus Au£tor non male vercec, fpero. Quemadmodum 
autemexil!is,quimc prius confuiuerunc, Melancholicus quidam 
ad incicai fere reda&us, has aquas fic cum fru&u fe in ufum 
duxiflc credic; uc tamenillis, quaeec ancea juxca plurium cele- 
berrimorum medicorum confilia, ec poftea quoque adhibuic, 
icidem aliquid cribuaC: ica cum filius meus p. ro. miliccm cum 
incer Badenfes agens,ab officialibus quafi adaftus,me, vix praefcio, 
illas adiiflec, phchifico in fummo fere gradu eas laudacus Dn< 
Brigelius dpcime difluafic, finc dubio enim incer bibendum fa. 
Cis ceffiflec, uti nonica diu poft ad me redicns ceflic : llber- 

P 3 kin- 



niS Obfervatjo LVii.\ 



Ikingae fubfiftens per Dn.Paftoremloci, certior fui faftus,invi- 
fus debilicacc, cujus malt ergopraefertim commendancur, quen. 
dam loci incolam jam bis fruftra casdem acceflifle : ec Juris 
Confulcus ijuidam, infignis hypochondriacus, aurium praefer- 
tim cinnicu diu jam divexatus, qui inprimis non icaexiguamin 
his aquis fpem pofuic utuc illastam intcrne quam cxcerne fedu- 
lo adhibueric, tancum camen abeft, uc vel minimum levamen- 
tum inde perceperic, ucpotius non femel poftmodum dolue- 
ric, quodacidulas Egranas, quae alias non parum profuerc, Io- 
co Zaifenhufanarum aquarum non biberic : ucuc varios, quos 
hae juverc, videric ; inprimisque pauperrinae condicionis ho- 
minibus mulcum commodi acculiflc obfervaric : praecipue au- 
tem uchaec fcripferim, Philofophiae quidam ftudiofus ofto- 
decim annorum mepermovic, qui atencris, illis malis , quae 
fpinae vcncofae cribuuncur, divexacus vel criennis, fi refte memini, 
ulcus in fronrealuic, quodnonnifiexemcoofliculocoaluic; ncc 
arcus poftmodum ab ulceribus calibus mox pus ec ferum fun- 
dencibus, mox iterum exficcatis immunis excicerej donec candem 
inftar ferpiginis humidae malumdexcram malam fic occupavic, 
uc non folum hanc mirum quantum deformaric, fed ec corro- 
fericecfero fubindecopiofo excillance mbleftum exfticeric, ec ad 
tnfum usque collumque prorepferic. Variaicaque cum incerna 
tum excerna medicamenca adhibebancur , fed omniaomnino 
fruftra; candemque fpem quidam ipfi faciebanc, huncfoncem 
omnchoc malum finedubio fublacurum; dequo ego quidem 
dubicabam; ac nihilominus eundem adiic, ec pro fua faculcacc 
non parum pecuniae infumfic ; licecque per ofto fere hebdo- 
madascam incerne quam excerne aquam fedulo adhibueric, 
tancum camen abcft, ucindc vel minimum fruflum reporcaric, 
ucpocius haec ferpigo ec plus ferifuderic, ec lacius fe excende- 
ric.licecquepoftmodum falivationi mercuriali aliquandiu ceffe- 
ric, minus camen fervata diaeca, ec adhibicis nefcio quibus un- 
guentis feproducta fuic. Hoc ipfo etiam cempore cexcor qui- 
dam rufticus curae mcac credicuseft, qul primo quidem in fa- 

ciei 



jfquae 2aifenbufanae non quibusvis falutartsl 7\f 



cici ulceribus jamdiu inftaocibus, quae forciori abequodudum 
fa&ae percuflioni adfcribic , bas aquasfeliciceradhibuic; ac bre- 
vi repululafcencibus malisfruftraomninoeasdem denuo oppo- 
fuitr Abfic vero, uc hisce obfervacionibus laudes cam falu- 
briumaquarum velminimum imminuereccncemr communico 
haec unice, uc paceac , cam univerfales easdem , uci quidem 
non pauci illis cribuunc, vires non poflidere ; uc, duminca- 
fus, ubi profuerunc» ulcerius inquiricur , ecii, ubi nihil iisdem 
proficiebacur , juxca illos pofici, examinancur, magis innotefcac, 
quibus cuco commendari , auc difluaderi poflinc j plurimum 
enim referc, nofle, quibus cales aquae foceriae magis minusve 
finc profucurae; longeque diuciusec hae laudibus fuis refponde- 
bunc, fi non promiscue quibusvis, fed illis folum, quibus per 
varias obfervacioncs e£ raciones profucuras conftac, commea- 
dencur. 

(Ulma Akguftam VivtL d> $o\ ffmnA. 1 7/7. mijfae.y 

OBSERVATIO LVUI, 

Dn. D. Johannis AndreaetlfenbenziL 

Mors momentanea ex uulnere^ 

TEmuIentiam plurimorum malorum macrem efle foecundifll- 
mam> fapientiflimus quondam Regum Salomo effaco fuo 
divinitus infpiratocomprobavic, Prov. 23. v.29.30. Cui <vae? 
cui rixae ? cui fovae? cuifine caufa uulnera? cui fuffufio ocu- 
lorum ? Nonne his , qui commorantur in vinoy etfiudent catici- 
bus epotandis. Ejusmodi triftiflTmam er temulentia hiftoriam 
hic Ulmae experti fumusdlr.Sepc.An. 1716. Duoquippeprae- 
fe&i militares (quorum nomina lubens reciceo) cemulenci, ftri- 
ftis confcftiro gladiis in femec infurgunr, ec alcer alcerum nemi- 
ne ferme advercence confodic, tanco vulnere, ucftacim corrue- 
rec, et infelicem animam in inftanci efflarec. Ex Confulari 
maadaco ocyflime vocacus ego , una cum Chirurgis Georg 

Riedlen,. 



iio Obferwtio LIX. 



Riedleo , et David Conrad Heking , hora fecunda macucina, uC 
eadaveris vulnui rimaremur. Accedences confpicimus vulnus 
in dexcro humeri lacere anceriore , idcer musculum delcoi- 
deum ec perforacum infli&um, ftyloparcim, parcim fe&ione 
ulcerius inquirences, vidimus ejusdem progreffum fub rnuscu- 
lo pe&orali usque ad incerfticium fecundae ec cerciae coftae, 
quod icidem perforacum , pulmonis Iocum feucium oftendebac. 
Apcrco igicur chorace, infignem fanguinis grumofi copiam of- 
fendimus, unde de majoris vafis fanguiferi laefione nullum re- 
ftabac dubium, id guod pergendo reperimus: Perfoffus quip- 
pe erac dexcer pulmonum lobus, ec in parce poftica vena arce- 
riofe plane diffe&a, ramusque afperaearceriae primae divarica- 
tionis hunc lobum ingrediens magnum ex laefione hiacum ac- 
ceperac, unde eciamper hanc viam ftatim poftacceptumi&um 
languis magno cum impetu ex ore ec naribus prorumpebac. His 
obfervacis, iechalicacem hujus vulnerii abfolucam, ec rnorcem 
neccffario momencaneam decernere nullus dubicavi. 

OBSERVATIO LIX. 
Dn. D< Johannis Andreae Ufenbenzii, 

Foetus tnonftrojus Cerebro carens. 

TAntamcercein omnibui Obfervacorum documentis pariccr, 
ec ipfis E. N. C. Colle&ionibus reperimus monftrorum co- 
piam, variecaccm ec raricacem , uc anceps haeferim , utrum fas 
fic,ec hujus hiftoriam cpmmunicare ; Cum vero videamus, 
nec nacuram formacricem, pocius dixerim deformancem, abe- 
jusmodi anomaliis defiftere, hinc ea, quae circa hunc foecum 
obfervavi , filencii involucro obvelare nolui. Enicebacur quip- 
pe in Nofocomio Ulmenfi uior milicis cujusdam praefidiarii 
Anna§rte(ftti7ic. d. 31. Marc* debico parcus cempore pucl- 
lam, quoad cruncum ec arcus opcime conformacam , quoad 
capuc vero ec collum infiguicermonftrofam,vivam quidem,fed 

pau- 



__ Foetus monftrofus Cerebro carens. 121 

pauculas poft partum horas dcmortuam. Curiofiushuncfoetum 
Iuftrans obfervavi, itipoftcriori capicisparteeranium nulla con- 
teflum cffe cuce,Ted loco illius fuperftracam fubftantiam car- 
neo fungofem rubicundam, laceracionem ibi fa&am oftendcn- 
tem, quae fine dubio a fccundinis ibidem ante parturn cohae- 
rentibus ortum ducebat. Confpiciebatur luculeocer in hac 
maffa motus quidarn pulfatorius, uti in fic dida fontandlaob- 
fervare licet. Cranium jpfum adeo^erat depreffum, ut planc 
deficere videretur , hinc et nulla frons apparebat , oculi vero 
prominencesec valde elaci, inftar ranarum curgentium confpi- 
ciebancur. In labii fuperioris dexcra parce fefe fiftebat fiffura 
leporina infignis, quae totam fuperiorcm maxillam dividebac 
usque in meatum narium, undeeciam os ^ralde hiabac, cc dc- 
formem faciem pracfentabat. Separatis jam cranii integumeo- 
tis, illud totum fercfolidum reperiebam, eodemque ob duri- 
tiem aegcrrime apcrto parvam admodum cavicatcm, nucem 
juglandem ne vix quidem admittencem obfervavi, in qua vero 
nc ullum quidem cerebri veftigium comparebat. In collibre- 
vioris jufto inveftigationc nullam tieprehendi vercebrarum 
diftin&ionem, fed breve faltem ec continuum folidum offeum 
magma. Inquifitionefaftainprintipiumnervorum mcdullac- 
que fpinalis , haec ipfa quidcm in maffa illa externa occipitalt 
carnofa ioitium haberc videbacur , nervorum autem emiflio- 
nes ad organa fenforia , quamvis acutiflimc attendens , nullas 
plane perveftigare licuit, De cctcro cum rcliquum corpusna- 
curali firaillimum conformatum fuerit , hinc ec yifcera in eodem 
conccnca calicer confticuta dcpreheafafuere. 



Obferv. Acal N. C, CenU Vll Q^ OBSER 



i2* Obferwatio LX 



OBSERFJTIO LX. 
Dn. D* Johannis Andreac Ufenbenzii. 

Hiftoria quaedamnotabilis foeminae ex deliriomelancbolico 
in propria <vifcera faevientis. 

QUam tragicos quandoque Melaneholia delira producac ef- 
feftus, hinc inde ex Obfervacorum libris non folum, fed 
ec lpfis Eph. Nac, Cur. praeprimis Dec. 2. A. 8. ObC 1 28. ec ejus- 
dem Dec. An. 10. Obf 10. abunde Hquec ; quibus ec fequen- 
tem, ob fadi raricatem, variaque nocacu digna adjicere, forfan 
Eon adco eric inconcinnum. Gafus aucem eft calis : An. 1 71 f. 
d. 24. Oft. ance horam macucinam cerciam ocyflime vocacusin 
Nofocomium Ulmenfe publicum , una cum Chirurgo David 
Heking ad foeminam quandam adhuc coelibem 50. annorum,. 
oomine Anna Maria 9JtlirMtn / quaeper Iongum faciscempus, 
aduodecimo quippe aecacisanno per intcrvalla rariora quidem 
tencabacur delirio quodam melancholico. Haec in ejusmodi, 
ucicaloquar, paroxysmo culcello quodam marfupiali viliorii 
mucronaco quidem, fed nulfa fere acie praedico , infuperquc ae- 

rugine obdufto (mtt einem fletnen Ifefcerltc&en unfc rofftgen 

2ftji&ennvefier)abdomen confodic in dexcro ejusdem lacerein- 
fraumbilicumtanto vulnere, uc ftacim ad 4. ulnarum longicu- 
dinem inceftina prolaberencur. Nos celerrime quafi advolan* 
tes, vulnus ec inceftina fcrucances, deprehendimus vulnus fa- 
flum efle in modo di&o loco ad digici fere longicudinem noa 
folum , fed inceftina prolapfa ter efle fauciata ; confpiciebatur 
quippe primo foramenfimplex, deinde duplex , percufionem- 
pe inceftini cocalis, eedenique paulo fuperius plenaria ejusdem 
difciflio; mefcnrerium infuper ejusdemque vaia (anguiflua in- 
(ignicer eranc fauciaca ec laceraca, unde immanis haemorrhagia 
fequebacur. In hoc miterrimo cc plane defperaco aegrae ftacu, 
praemiflb prognoftico , camen egiraus* quod pocuimus? con- 

futa 



Hifioria quaedmn notabilis fominae fae < vienti r l 113 

fuca funcimeftina cam enormicer vulneraca, la<3e et vico cepido 
foca,in abdomen repofica,vulnusqueexcernum opcime deliga- 
tum. Incer hos iabores non fine violencia inevicabili cransa&os, 
ingences ejulacus, clamores ec ftercores ob dalores exquificos 
fiebanc, finicis autem illis , quiece facis, quancum ejusmodi re- 
rum facies permiccic, fefe gefiic, nulla plane accedence lipochy- 
mia,redincegracispocius in cocum fun&ionibus racionalibus, ica 
uc facinus duroxB^ixg animicus agnofcerec, moefta vere poeni- 
terec, plenaque fiducia h\>%<x,%iqUv expecerec» Quem poenuen- 
tiae ec confeffionis aftum praefentibus Dominis Chriftoph. 
Sltncf Paftore, ecJoh.Frid.|)ertfejlflemDiaconoecProf,PubL 
ad horam concinuavic. Vericaaucem, ne propcer vomicus 
jamjam praefences Panis ec Vinum Sacrae Coenae icerum evo- 
merencur, prudencer aquam fimplicem prius tencaminis loco 
expeciic, hac incencionis fpe, quod fi haec incra corpus per- 
raanerec, eciam illa permanfura finc ; quod ec fa&um, reci- 
nuic quippe aquam, ec poft horamdeincepsfacramencumfum- 
ma cum devocione accepic. Per cocarn illam diem de dolori- 
bus quidem incenfis conquefta fuic, pacienci aucem animo illos 
toleravic, incegra femper praefence racione $ infequence eciam 
nofte quamvis parum, ob concinuos dolores , placide camen 
dormivic. Cum fequence dic 2^. mane eahdem vificaremus,de 
doloribusincenfiflimis continuo affligencibus, ec inftar ignis u- 
rencibusconquerebacur, infpe&o ec religato vulnere, curunda- 
que exemca, pus bonae nocae profluebac, nullus aderac foe- 
tor, nullaque abdominis incumefcencia , hinc novis applicacis 
emplaftrisvulnusicerum deligabacur. Vesperi eandem adiens, 
casdem audiebam querelas , vires aucem jam valde declina- 
banc, vox eracraucaecdebilis, pulfusdurus,inaequalis, ec quan- 
doque cremulus, uc hincfere concluderem, mox finem mife- 
riae affucurum. Aft dies&mane eandem vificans, de*no<fle 
quidem inquiecaecdoloribuslancinancibusconquerebacur, vires 
tamcn magis firmae videbancur, loquela eracfacilior, ficis ca- 
m%xx incenfa, Infpq&o vulnere, pus icerum emanabac fatis lau- 

CL2 dabile, 



i£4. Obferqjatio LX. 



dabile, nullo pucredinis foecore inquinacum y comedic paruna 
de jusculovini calefa&i; cransegic quoque hanc diem in acqua- 

li ftacu~ 

. Die 27* mane illam icerura accedens pcrcepi, eam prac- 
terica no&e per bihorium placide dormivifle; poft mediam 
noftem expetebat pyrum majus, etne^Pfun&btM/ quod eciam 
totum confricatum comeditj videns quoque quendam comc- 
dentem raphanum nigrum, fruftum quoddam petiic, ec acci- 
piens, fruftum ad digici longicudinem manducavic,necnonpo- 
nium incegrum cum dimidio^ De cecero idem reicracftacus. 
Religaco vulnere, pusicerum aderac, Ccd cum foetore nocabili. 
Pulfus erac valde debilis. Hac ipfa die ab hora 1 1. usque ad 1 a. 
qqacer per alvum dejecit foetidiflima» poft quas dejccliones in- 
ferioret corporis partes frigefieri incipiebant; poft horam 4, 
vespertinam lipochymiac iteratae accedebant* ec pallor faciei, 
mortis inftantis prodromi, quae eciam , me pracfence, placi- 
diflimc fubfecucaeft, fine ullis mocibus convulfivis paglum an- 
teo&avam vesperae horam, uticapoft vulneracionem hancin- 
figncm fuperius annocacam fupervixeric 8?. horas, quod cerce 
nocacu digniflimum judicavimus y necnon id^quod anceajam 
monui, quod nimirum ftacim poft inceftinorum repoficionem 
vulnerisque deligacionem mens alias valde perturbaca infamfli- 
mum ftacum redieric, in eoque ad ulcimum usque vicae hali- 
tum perfticeric. Per totum quoque decubicus decurfum nil 
nifi aquam frigidam defideravic* eaque, uti ajebat ,. infignicer 
recreabacur. 

Dic infequente 28* cadaver ejusdem manc fe&ioni fubje- 
fturtir aperco abdomine > inceftinum ileum vulnerarum, nec 
non mefenterium laceratum confpe&ui ftatira fefe fiftebanc,o- 
mniaque inceftina in cxcremencis pucridis, mulca bile cinftis, fero 
et fanguine permixcis fluftuabanc, pracfentemque gangraenam 
oftendebant* Curiofitatis gratia in liencm quoque inquirebam, 
quemofFendinacuraliquancicatcmulto minorem, coloris quali- 
$ate exterius nigerrimum,interius fubfuscum, nulliscamenduri- 

tiebus 



Hiftoria quaedam notabilu foemin ae farvientu. 12? 
ticbus vel fcirrhcfcenciis inquinacum. Hcpar ec renes fatis ricc 
cranc confticuca. Plura fcrucari neeeffe non judicabam, cum 
haecfeftio confirmacionis falcemgracialaefionuminfticucrecur; 

( Vlma AHguftam Vind. per Nob. D. D. Vit. RUdlinnm t , 
d. 30. ^ftnii An. 17 17> mijfae. ) 

OBSEKFATIO LXh 
Dn, Lic. Rofini Lentilii. 

Deglutttionis impeditae notabilis Hiftoria. 

MEnfe Augufto anni 171 ?. cum Sereniflimo Principe Du~ 
cacus Wurcenbergici haeredicario Bruxellu aliquandiu 
haerens ,.. ejusdem menfis o&avo Louanium > celeberrimam 
Belgii Hifpanici Univerffcaccm ■„ inqua cum olim erudiciflimi 
Medici floruere, cum ante hos paucos annos vicam finiviciodu- 
ftrius Anacomicus VERHETENlUS* vificavi. Profeflbres Me- 
dicos cunc ibam falucacum , fenes venerandos Dnn. PIEIERS 
ttSOMMERS* quorumulcicr.us mulieris cujusdam mihihi- 
ftoriam recenfebac, quae, uc omnia, tam efculenca, quam pocu* 
lenca > promciffime deglutire fcirec , Hoftiam tamen confecra- 
tam nullo modo pcjfety quin, adhibita magna vi faucibus inge- 
ftam vomicu rejicere cogerecur. Durare malum ajebac jam diu* 
quaeficaque ec applicaca varia fine fru6luremedia;neceflemu~ 
lierem aliis morbis obnoxiam , nen hyfterieam, non fpafmis af- 
fiigi folicam , nil infolici circa menfium negorium unquam acci- 
difle» eam appecere, hilarem effe &c. Dicebac, fc hodielegiflc 
in EXTMULLERI praxiCaput de DegluMione laefa, nec ibi, 
quod e rc fua effec, reperiffe, nec ullam ex adduflis ibi cauflls 
huic Individuo applicari pofle , quosdam de fafcino fufpicari , 
mulierem hoc nomine feproinfeliciflimarepucare, concriftari, 
animo angt, mecumque efle, ne denique malum in me- 
lancholiam veram cerminecur; Incerrogavic Vir opcimus,. 
quid de hoc malo fcncirem ? quacfi vi ex ipfo : an nullam cius 

d 3 origi- 



Ztt Obfervatio LXt 






-originem vel cauflam occafionalem fcirec , qua forian im- 
pelience id primicus obfervacum fuiflec ? Nullam refpondic. 
Igicur in hunc modum difterere coepi : Quandoquidem iftius 
mulieris gula omnia reliqua , degluticioni camen apca , non 
refpuerec, excepca fola Hoftia,non mihi quacrendam videri 
cauflam vel in organi quodam auc mufculorum ocfbphagi vi- 
tio, vel in aliqua peregrina humorum, adde, fivis, fpiricuum, 
qualicace, vel alia quavis affetfione pbyfica. Verifimile potius 
*J]e, quodifta tragoedia ludatur a caujfa morali\ idque praeci- 
pue , fi magicam flbefle velimus. Majorem efle pachemacum 
animi vim ad impediendas quasdam adiones maceriales , uc- 
cumquefalvisomnibusorganis, quam fibiquisfacileperfuadere 
poflec. Quid ? fi haec mulxr ad Corpus Dominicum aliqaando 
accefleric, relu&ance ob peccacaquaedam commifla, nectamen 
cqnfefla, confciencia, adeoque cremulaec perculfa, fic, ucfihi- 
mec ipfi vifa fueric indigna, quae pignore iftopocirecur, acque 
fic eo revera pociri non valuiflec? Quid? fi cunc, cum eamacci- 
perec, ipfi concigeric, quoGermani vocamus, ttetf ttnetl / nec 
fatis emphatica voce lacina reddcre callemus ? Myfterium hoc 
adeo facrofanftum habecur, uc fine facro horrore vix capianc 
cciam illi, qui fibi nulJius mali damnabilis func confcii: fuflficic 
autem vel femel cale quid evenifle. Talismodi cnimideae cam ake 
animo inflxae haerenc, uc alio cempore idem cencances eodem 
tnodo afficiancur , fic , uc per cres vel quacernos a<3us res ca 
omnino in confuecudinem (rem nacurae adeo familiarem ) ab- 
eac, uc fciliccc cerrore ac mecu affe&i toties quoties accedanc, ncc 
quancacumque vi fibimcc iliaca propoficum exfequi valeanr* 
Non haec a me gracis dici, plures obfervaciones parallelae circa 
res, quae canci momenci nequaquam func, abundc compro- 
baverinc. Chirurgum quendam novi, quiVirum primarium, 
fibique praepofitum, novacula fua,nifa!Ior,inccr radendum ali- 
<)uando levicer vulneraviu Ab eo fane cemporc, cum ec mc ec 
alios omnes Ievi manu raferic, nec caeceroqui fic pufillanimis, 
iftum virum adeo non amplius radere poceft , uc raanu vix ad- 

moca 



Deglutitionis impeditae notabitis Hiftoria» 127 



moca cocus contremifcac, ac ab opcre ceffare cogacur. Nota 
nocius eft, incer cauffas impocentiae virilis noneflVpoftremam 
pufillanimicacem, uc, qui non alacri animo rem aggreditur, fe 
curpiter dare confueverir. Nam ec mrhi noci func , qui apud 
fcorca plusquam viri, uxoribusconjugale debicumfolverenullo 
modo pocuerunt, quos tamen caeteranon odiohabuerunr. Sua- 
for itaquefui optimo feni,uc, poftpofitis omnibus epharmacopo- 
lio petitis remediis, curafolamoralisadhiberetur, inde forca/fit 
adhuc fpem nonnullam fuperefle, uc, pufillanimicateomnipro- 
cul relegaca, mulieri animus addacur: ficenimhaucraroetma.' 
ricos ad fua munia rediffe &c. Non oinriem mihi aflinfum de- 
rogavic Vir optimus , ec forfan evencus , quid inde fucurum fic» 
ahquando docebic. Nefcio*an unquam deglutienda cradica 
fueric huic mulieri boftia eciam non confecraca, ec quo cum 
fucceffu l quamvis, fi id fadum effet, non dubico Dn. SOM- 
HEBS ejusmodi circumftanciam valde memorabilemmihirela- 
curum fuiffe. Quod fi non confecratam infcia deglutire uak- 
rett mali caujfam altius omnino petendam effe UquereL 

SCHOLIUM. 

IN fcntentiam noftram non male quadrac Qbferv. LXXIX* 
Ann.L Dec.llL Epbemer. noftr. ubi B. ALECTor nofter 
mencioncm injicic cujusdam , qui ab haufto cabaci fumo deglu- 
ticioncm ica fenficimpediri, nc nonnifi magnoconacu cercium- 
quc repecico molimine cibum aeque ac pocum decurbarcc, ne- 
gociumque difficiliusadeoproceffiffe^T/to^ ipfi di3umajfe- 
8vm cum timore altim imaginaretur , et de degluttendi facul- 
tate foUicilm ejfet, func vcrba GOCKELIL 

Incer fcribendum occurric, an non Hoftia liquore macera- 
ca facilius deglutiri potuiflet? Sed,cur aliafolida potuic? Eadcro 
diflficulcas premit 

De maxima ui Confuetudinu in aBiones humanas* uti jam 
fuo tempore GALENUS, ica complures alii ejus in arcepoftero- 
rum fubinde mulca nocacu digua tradiderunc, omniuip aucera 

opci- 



%i% Vbfervatio LXL 



opcime deciaravic lUuftris Medtcinae Inftaurator , STahlIuS 

nofter , quem poftes fecuci func alii , quos incer STAHLIUS Ar- 

gentoratenfis , inclycus Dn. NENTtRUS. Nacura cerce, uci re- 

bus v. gr. cibis infolicis, quinimo fibi adverfis , pcdecencim af- 

fuefcic, quo de videacur BAYLE Probl Pbjfet Afed.^i, Ica 

non minus iiidem antea graris ec fuavtbus, ingraciis aliquando 

obcrufisrurfum adco defuefcic, uc oblacos poftea oon amplius 

aflumere vel deglutire queac. Plura mihi hujusmodi exempla 

func noca , ac in praxi numerofa non infrequencer occurrunc. 

Inveni v. gr. qui offarum e vino cum faccharo, ovis, crocd &c. 

co&arum ($BeUtfuppen) amantiflimi, ubi femel ingraca mc- 

dicamenta eidem offac, ceu vehiculo, permixca deglutirc co- 

gerentur, illaspofthac ne quidem olfaccre, mulco tninusaffu- 

mere valuerunr. Hinc eft, quod aegroci quidam decre&anc uci 

medicamcncis cum jure carnium, ne poftea hujus avcrfatione 

puniancur , ( man mofltc t&nen fcie ©uppen Damit mltu 

ten. ) Olim in Curlandia comedendus mihi offerebacur pifcis 

ibi locorum vulgaciflimus , quem WlLLUGHBEJUS Hift. 

Pifc. LlV. cap. V. p. m. 249. nominac CaraJJium, alii faperdam 

Germani JtaVflUfdjen/ qualem vel fexcenties alias cum volupcatc 

comederam. Hic vcro , pro indole Polonorum , tauta croci 

xopia condicus erat, ut fapor mihi valde moleftus effet. Nihi- 

lominus , ne hofpes par um commodus viderer , ejus portionem 

non infimam fumma cum averfacione comcdi, ftacim poftea 

iebri tcrtiana intermittente diuturna correptus. Ab ifto tem- 

pore pifcium iftorum tantum me faftidium cepit, ut veladeo- 

rum commemorationem horrerem. Medicamentorum ea« 

dem eft ratio , ad quorum certas formulas , qui minis aliave vi 

adhibita coguntur , eas protiaus averfari difcunt. Curiofa por- 

ro de Gonfuecudine ejusque vi vide ap. PECHLIN lib. lll.obf 

37. Itemque BRUNONIS Difp. elegant.de Cgnfuetudtm habicarr* 

Altdorfij An. 1 677. Fluit inde caucela pra&ica, neminem aegrum 

wel ad alimenta welmtdicamenta>quaewaldeaverfatur,wio- 

lenter adigendumejfe. 

VBSER* 



Obferwatio LXIL ! ii? 



OBSERVATIO LXII. 
Dn. Lic. Rofini Lentilii, 

Foramm ouaie intnilite quodamfufpenfo adbuc 
apertum. 

TAmetfi nil iaauditi proferam , profcro tamen, quod raro 
facis obfervacur. Tuncetiam, q*uum eflem L07//W/7, fufpenft 
milicis corpus anatomico cukro parebat. Monftratum mihi 
fuic Cor diflc&um , cujus adbuc ica pacebato<7;tfte foramen* 
quafi nunquam poft miferinacivicacemclaufumfuiflec,velclau- 
di pociusdebuiflec* ReferenceDn. /?£G^,profedore,anacd- 
mesque Profeflbre extraordinario, viro perhumano eterudico, 
cujus amicitiam ioioj miiitis illtus tota pulmonum compages 
nusquam libera erar, fed circumquaque non tantumlaceribus, 
fed ecfpinaedorfi,fterno, fauciumifthmoacdiaphragmaciadco 
firmicer adglutinata, uc fine fubftantiae laefionqnusquam avelli 
quirec, quod quidemipfimec mihi in milice quodam, ex abfceflu 
finiftri vemriculi corcfis rupco fubicoexfpiranceobfervatum,cu- 
jus hiftoria exhibecur in Eteodromi mei /7.689* Annon quis 
merico fufpicari poffic, hujus milicis pulmones jam inde a naci- 
vicace parcibus iftis adnatos , adeoque , pro exigentia mocus 
fanguinis circulacorii , impedica fic refpiradone, ncn facis eos 
dilacari vel concidere potuifleJ Hocenim fi Iocum l]abec,/o« 
ramen ouale ab ipfo vicae primordio apercum manfifle, adeo 
mirum nemini videri debec. An afthmacicus fueric bicmiles, 
vel dyfpnoea falcem laboraric, diccre non pocuic Dn. REGA> 
quippe cui mifer ancca cognicus non erac. Verifimile eft, nil 
tale paflum efle, cc quidcm propzer foraminh ova!i$ r ivanCiiu(ri 
fanguani concedencis , permanenccm apercuram, cujus benefi- 
cio tam libera Iargaque relpiracione, quae claufoiftoforamine 
rcquiritur, opusipfinonfuic. Alioqui enim vix camdiuperen- 
nare, immo commodd vivere, iinmomiliciaeincommodafuf- 
Obferv. Acad. N. C Cent. VLL R. ferrt 



tjo Obfervatio LXIL 

ferre poruiflec. Olim aliquando in lanione ferme fepcuagcaario, 
viro robufto ac corofo, caiempulmonum , quamvis adhuc le- 
viorem , adhacfioncm obfervavi, fcdis, refcrencibus filiis, jam 
a longo temparc alcum fpiraverac, 

SCHOLIUM. ] 

IN corpore caemencarii viginci ec aliquoc annorum , prac^ 
cer pulmonum validam adhaefionem , foramen o*vale , uc in 
infancibus, pacebac, reference HARDERO Ann. IX. Dec. 
11 Epb. noftr. Obfyz. Opcandum crac, uc, qua fueric ance 
facakm ukimumque morbum confticucione vir i)le,cumpri- 
mis quoad refpiracionii negocium, penicius innocuiftec. Pa- 
raileiam exhibec BRENDELIUS Cent. IIL et IV. Epbem. 
Obf 166. de femina zi. anoorum foramen owaie pacens ha- 
bcnce , cujus quoque pulmones ucrinque adoaci fueranc 
BARTHOLINUS in AnaL nowae Lib.lK cap. 8. Hoc /b- 
ramen in adulcis pervium PINAEUM cer , RIOLANUM 
femel , feque non fimplici vice obfervafle aic^ quinimmo ec 
MARCHEITUM in Juvcnc jjg. cc MAUR. HOFF- 
MANNUM in ^lio ao. annorum idem vidifle, cc paullo 
poft , apertum tantum 'manere dicit , cum alias *vias occlujit 
Natura, uc Patavii in co fene animadverceric , cui venofa ar- 
tcria phlcgmace obcurabacur. Rariflimum igicur eft , inquit 
DIEMERBROEK Ahat. L 4 II. cap. 10. fi hocforamen in ad- 
ulcis pervium invcniacur* idque cx decem millibus. vix in uno 
©ccurrit. 

Num urinatorem agere pofuerit bic miles > problema eft. 
Hoc foramine aperco mancnce non quidem difficile cft conci- 
pcre* quo pafto quis diu, falva vica, fub aqqis durare queat. 
Sanguide enim per fioc foramen cranfeunce, non opus eft rc- 
fpiracione; Hinc perfuaderi fibi paflus eft TH CORNEL. 
€ONSENlINUS f hominem arce ficri pofle amphibion, fici- 
dem nuper naco facpius in die comprimancur nares ec labia, 
fic ccim foramcttovalegervium maafurum, ?id. cjus Progymn. 



Foramen ovatem milite fuf penfo apertum. t$ f 

Phjf. VIL de vita p. 308. Vanitatem auccm hujus arcifici* 
quaraviscclcbcrr. ETTMULLERO Difp. deabftrufo refpir* 
buman. negoth cap.IX.§.?. non dilpliceac , tfcuci nequc Dn* 
LENDOUlLLEJT£Zediac. Medgall. An LAuguft. obfi j. clare» 
tii faiIor,oftendi in Jatromnem. PJL p. $2sfi<l<l- vid.etiam SEBL 
Zll Difp. eiegant. dellrinatoribus et arte urinandi habica Ar- 
ventor. Ao,i70o. ubi et ipfe §. 11. teftacur, fe injuuene 
tJelvetio hydropeafcite cxtm&o 9 forammovale nonexiguum 
et monogrammon , fcd pacentiffimum , qualein fetu efle foler, 
obfcrvaflc. 

Incidenter commemoro Lovanii mdcmcffc mihimonftra- 
ta diverfi fexus quinque adulca corpora, arce cclebris olim Lu- 
dov. de BILS condica. Sacis adhuc funt vifu curiofa , teredinem 
tamen hincinde expcrca, et per haeredum Bilfianorum incu- 
riam furs quibusdam partibus mutila. Quin ct hoc apparcr, 
minus virum iftum ambitiofum , <quam publico per gloriofa fua 
fcripca promiferat , illa fua conditura pracfticiffe. 

Oftenduncur ecibi pauca quaedam infeda in tiquore fer- 
*vata> quaeincer cminec vipera quaedam Americana, e cujus 
utero fui quadam parte propendet fcriptorii calami craffitie <ui- 
percula. Si res«o, quo parcft , candore agicur, lefninata vipa> 
cula viperas cffcrcvera viviparas clare demonftrac. 

{Stultgardia Jugttflam Vind. i+zz^jfnlu 
An. 1717. mijfae.*) 

OBSERfATIO LXllh 

Dn. D. Gothofredi Heldii. 

PeftU vera origo ex Ventribm Turcorum a maslach fre- 

quenter comefto, cum fubjun8a funefiiffimi bnjus Morbi 

aliquali idta et Curatione. 

VNanimis Loimographorum fentenria eft, Peftem ex Orien- * 
te ad nos dcferri, utpoce ibi frequentiffimam : Afia enim 

R x cota 



i ^ Objervaiio LXlll 

coca illi fubje&a , ec qmdera tsm Orientalis five proprie ficdi? 
fta, in quaipfaOrienralis Indfa iacra ecexcraGangem cumim, 
pcrioMagntMogoIis, imperium Perficum ec Sinarum, cum in- 
inlis Afiacicis , in quibus imprimis celebris Cbinae adjacens Ja- 
ponia; quam c IurciaA(iatica s in quaPalaeftina nocabilis, icem 
Natolia five Anacolia, Icalis cum Oriencem refpiciac, Levance, 
alias Afia minor appelfaca , cujus Smyrna, emporiutn celebrc, 
pefte, curreneehoc MDCCXVII. Anno,nimium quancum agita- 
ca, cum infulis Archipelagi, Natoliaeadjaeentibus,exquibus im- 
primis Chius five Soio,cc Lesbus fi veMecelIino,quae alias Graeciae 
annumeraticur, exitialihocmorboquaffacae. Sic cciam Aegy- 
pcus Africae, Turcis hodie Mifir didta , gravinonraroconflidta- 
tur peftilencia, qualem ex Aechiopia in Aegyptum Libyamque 
cc Achenas defcendencem, jam olim obfervavic, eamquegra- 
phice ec quoad omnia fympcomaca curaciffime defcripfic ec 
delineavic celebris Athenienfium Hiftoricus Thucydides Ltbr. II, 
dcB^lloPelopoaneffaco pag.m. 130. feqq. Major vero vis pe- 
ftis Cfctiftancinopoli in Romania, ec ficin Oricnce quidcm, fed 
cxcra Afiam, Turcos hoc ipfo, quem decurrimus , Anno afFe. 
cic, ubimulci pcfte abfumpci fuerunc : unde Sulcanus ipforum 
Adrianopoiin feceffic, ubt haftenus cela fua ferocia ec virela, 
Chriftianis immiccenda parari ec acuminari curavic, fed opcet 
auxilio Dei, a naftris parcibus ftancis ec pugnancis, fruftra. 
Ecenim viftoriofiffimo Caefari noftro jam ance obfidionem Bel- 
logradi , navali bello viflrices aliquoties manus dare coa&us; nec 
non d. 1 6. Julii Venecorum exercicus claffem Turcorum fepcua- 
ginra navibus ex Dardanellis Hellefponti prorumpentem ecex- 
eurrencem , navali praelio in aquis ad Imbrum profligavir, uc 
fumma cum ja&ura fugam capeffere, fe incra porcus fuos, in 
quos refugium pacebac, curpicerabfcondere, Venetisquevifto- 
nam c6ncedcre coa&i fuerinr. Ec ne quis puccc, nos crium- 
phurnf ance vifitoriam ceciniffe, effe flagelfum noftrum curci* 
cum, fufis die 16. Augufti Sarracenorum copiis, ec capfc>, die 
18* ejusdem, Bellogrado fiveAlbaGracca iterum fenfibiliter cc 
f elieker flagellacum, Turco- 



Peftis wra Origo i\* ventribus Turcorum a Mashch etc 1 3 $ 

Turcorum gentes habuae funcChrifticolarum 

perpecuum belh cerraque marique flagellum; 

Aft nunc Acbmecem CAROLUS devincicubique, 

EUGENIO forci Duce, nullo Marce fubaftus. 

JOVA juva vireac CAROLUS cognomine Sexcus, 

ac expallescanc molimina acrocia Lunae» 
Flagello Turcorum bellicofeliciflimeficad morcemcae- 
fo , DEUS mifcricordifiimus ec a nobis alcerum eorum f fla- 
gellum , nernpe peftem ex iis enatam, ec ha&enus in illorum 
visceribus immanicer faeviencem, clementiffime avercac, 

Unde autem dira haec lues primitus oriacur , Loimo- 
graphi diu mulcumque discepcarunc, caufamque ucplurimum 
excra homines Ionginque vel ab aftris eorumque malignis ia 
haec inferiora influentiis, vel a venenofis cerrae effiuviis dcdu- 
xerunc; mihi vero, cum aer, pefte faevienre, plerumqueinno- 
cuus deprehendacur ., ec peftilicas femper fpecificaca , non bru- 
ta fimul cumhominibus, fcdhosfeorfim ecfoloscontagiofein- 
ficiac, quodtamen aereinfedoindifferencer fieri debetec, magis 
verofimile efle videcur, caufam peftis primigeniam in ventri- 
bus Turcorum quaerendam efle, cumabarbaris his gencibus ia 
nos perpetuo transfundacur. 

Confidenterigicur adftruo, caufampeftiferam \n ipfisTur- 
corum visceribus delicescere, ec fuo fcCc cempore manifeftare, 

hincquepcftempoftmodumepidemicegraflari, quemadmodum 
variolarum fomes in hominibus non raro usque ad adultam ae- 
tacem vel diutiuslatec, donec exanchemacahaeccumimpecuin 
habicum corporis procrudac. 

Ex quanam vcro caufa epidemica ejusmodi peftis in Tur- 
corum corporibus generecur , uc fingulis ferme fepcem annii 
tamnocabileminceripfosftragem edat, inquiri merccur. 

Non hicinordinata vifrus feu vivendi ratio vel perverfa dJae- 
taaccufanda, cumTurcifimplici tantum vi£lu utancur, acdrae- 
tam tamexattam obfervenc, uc Augerius Gislenius Bushequius, 
qur Legacionibus nomine Impcratorum Fcrdinandi Primi cc 

R 3 Maxi- 



^tXA Obferwth LXlll 



Maximiliani II. apud Portam Octomanoicam claruic^ Epiftola 
I, pag, ntu ?i. de Turcisaflirmareaufur, unumaliquem noftra- 
tem, majorem fumpcum in cibos facere uno dic, quam Tur- 
ca faciac duodccimr Cum vcro pfcudoprophecica lege Ma- 
bomeci m Alcorano Surac.8Mahumedani$caucumfic, uca vi- 
ni pocu ad giiccarn usque abftineaac , nec fine fcelerc, eo uci 
pofiint f Iicccclamquandoque illud ipfum deguftenc, alia inebria- 
mina quaefivere, acque ex iis maximc fibi elegere, eorum lin- 
gua MASLACH nuncupacum , cui avide inhianc, idquc vx 
quocidiano ufu habenc, ec in burfa fecum circumgeftanc, quo 
alacricacem ec hilaricacem fibi conciliare ftudenc, et fefe indc a- 
oimofiores fieri, nequc belli pericula formidare aflerunc. 

Nonaurern per Maslachanobisincelligicur (r.)Indorum f 
ex herba Cannabis, Asrar Turcis didta , quo Indi m ulceriori 
Afia five India Oriencali utuncur, ccipfis Beng, Bengi vel Ban- 
gue, icem Heiram-luc vocacur, quodfubforrnapuiveris, loco 
Turcorum Maslach, frequencifiime aflumunc. Nec(2.).ftr£- 
monium Malabarkum % Turcis Dacula five Tacula, Perfis Ta- 
covreh, in CanaraDaciroetDacuro,Luficanw Dacuraec Ducroa, 
Arab. Marana , Unmaca caya Malab. Solanum pomo fpinofo 
rocundo, longo flore C.B P. n. iv.exfolanis pomifer. pag.168. 
Stramonia feu Datura, pomo fpinofo rocundo, longo flore, 
Hermann. in Borc. Lugd. Bat. Melofpious Venccis, Mas- 
lach Bocanicis quibusdam, di&um: quia aflumpcum ^jus fe- 
mcn plenariam mencis alienationem producic, uc homo facuo 
fimilis perpecuoridcar, ec varias gefiiculationes ludicras faciac, 
undeeciam aLuficanis Burladora h. e. faceca vocatur; adlorum 
icem ne in minimo recordatur , fed fe cantum dormivifle cre- 
dic, quae mencis alienacio per 24. horas durat, nifi aqua frigida 
vel lac moxpoft afliimpcionem ori ingeracur , auc pedes eadem 
aqua frigida lavencur , hoc enim modo ance ftatutum id tem- 
pus expergifcicur et ad fe redk. Furibus infervic ad foporandos, 
quibus furtum intentanc, hominei, vel etiam excubitores in- 
carccracis, ec fugae fe mandare volentibus; item lafcivis mulie- 

ribus 



Pe ftisvera Qrigoex Vtntribus lurcorum a Aiaslacbetc. i $f 

ribus ifl Goa ec alibi , quae perfri&ae frontis func cc pudo- 
rem exuences omncm , fic incoxicacis maricis , fc adulce- 
rare permittunc. Stramonium hoc fuiffe Nepenthes Homeri 9 
quod Helena vino indtdericut Menelao marico fuo, ec hospici Te- 
lcmacho , filio Ulyffis, illud bibentibus , criftitiam depellc- 
rcc, hilaricacem ciercc, ac oblivioncm ec infcnfibilicatem o- 
mnium malorurn procurarec, mulci affcrunc, die quo Nepen- 
the Homerus Odyffcae Libr. IV.a verfu zio« usquc ad verf 226. 
ioclufive, morc fuo , pachetice cecinit. Prolixe de hoc ipfo 
Homeri Ncpcoche egeruoc Pecrus la Seinc, cc Pccrus Pecicus, pe- 
cuiiaribus Traflatibus , (cujus pofterioris libri concenta rccen- 
fentur in A&. Erudic. Ann. 1689. Menf Novembr. pag. 57J. 
fcqq.)ncc non illuftr. Df». D. Wedelius, Patronus et Amicus 
meus, nunquam fine veneracione nominandus, Exercicac. Mc- 
dico-Pbilol. Decad. VI. Exerc. X, pag. ft. feqq. cui ctiarn 
lubensadftipulor, Opium Nepenthes Homericum adftrucnci, 
utpote juxxa Poetam , AEgypciacum ex Thebis five The- 
baicum* 

Muko minus (3.) Solanum feu Strjcbnon maniMum^ et 
fommferum r quas duas fpecies Theophraftus Hift. Planc. Lib. 
IX. c. 12. pag. iotf«?. adducic, ec prius ica di&um fcribicquod 
infaniam inducai, aliisSolanum maniacum cc furiofum, Icalis 
Bella Donna vocatum , de cujus noxa prolixe egk Dn. D. Fa- 
ber in Strychnomania r pofterius profundutn imo lcthalcm 
fomnum inferc, cujus fpecics videcureffe radix illa Ungarica,in 
monce Carpathico crcscens , Nadragulya fwe Nairugala di- 
£ta , pracfentiffimum putatum adverfus Podagrae doloresre- 
medium,dequaradiceobfcrvatiocx Epiftola 10, Chriftoph. Wa- 
genfeilii de Hydraspide fua ad Petr. Valkcnierium fcripca, in Aftis 
ErudicorumAnn. 1691. Menfcjanuar.pag. 38. affercur, qualem 
ctiam adduxic Dn. D. Carol. Raygerusin Mifccllan. Curioft De- 
cur. III. Ann. II. Obferv. 23. pag-3*. feq. quamvis Nadragulya 
in Lexicis Ungaricis vulgo dc Mandragora afferacur. 

Scd C4O t* r Maslacb lurcorum propm intelligimus 

opium, 



136 O bfervatio LXIII 

bpium , idque vel (implex , ex capicum papaveris albi, ad macuri- 
tacem vergencium,fcapis decuflacim incifis fub forma fucci prole- 
&um , uc ec ex chyrfis ec foliis expreflis colle&um ac infpifla- 
cum: <vel compQfilwninftav PhiloaiiPerfici five Mefuae, ec Ro- 
mfiani, quibus eciam non raro uci folenc cam Turci quamPerfae, 
quale eciarn majoris apparacus Opiacum (quodTurcis plurali 
numero Esrar dicicur) ex cempore conficiunc addicis aromaci* 
bus, AmbraquoqueetMofcho,imprimis ubipro fcopoaphro- 
difiaco confedtiones parare incendunc; alii cefte Celeb. Dn. D. 
Kaempfero in Amoenic, Exocic, Fafcic. III. p. 644. omiflis aro- 
macibus, cancum croco ec ambra maflam infarciunc ; nonnul- 
lis vero formula pulveris velpocionis magis arridec. 

In gcnere aucem Maslacheftomne id, quod alacricacem ec 
hilaricacem conciliac, eoque Turci adpugnam animofiores fie- 
ri dicuncur, unde quibusdam Opium Magnanimicacis vocari 
folcc. 

Maslach hoc Turcis,quibus admodum familiare ec in deliciis 
eft, fub inicium capucaggravando mencis alienacioneminducic, 
uc a vino quafi ulcra faciccacem haufto ebrii videancur, unde 
ejusmodi homini cemulenco inftarprobriobjicicur, eumopium 
comediffe, uci apud nos vino vel cerevifia nimium pocus ob- 
jurgacur, ebriumefle. Praecerea animofi func, hilares, cancan- 
cesr faliences , pecu!ance9, ad venerem proclives , imo feroces ec 
quafi furiofi redduncur, licec alii ex iliis opio ica fucceflive 
afluefcanc, ut nullam inde ampliusalterationem, nifi mencis a- 
lacricacem vel e corfcrario ftuporem ec oblivionem fenciaoc. 
Concrarios ejusmodi effe&us, quos xMaslach in Turcis produ- 
cic, Exc. Dn. D. Alexander Maurocordacus , Porcae Occoman- 
nicae Confiliarius ec Archiater, in refponfione ad Epiftolam illu- 
ftris noftri Wedelii(quaeinhujus Exercicac. Med. Philol. Decad. 
V. Praefacione leguntUr) egregie defcripfic hoc modo: Quod 
vigilias excicec, fomnum afferat; mcmoriam firmct, obiivio- 
nem inducac; ingenium acuac, obcundac; fenfus roborec, hc- 
becec; nervos ftabiliac, diflblvac; fpincus accendac, excinguac; 

ejus 



Peftiswra Qrigo escPentribuslurcorumaLMa slach etc. i j 7 
cjus ufu mcmbra vigeanc , langueanc ; venus cxckccur, cohr- 
bcacur; cor laecccur , moereac; quid plura? concrariis affeflio- 
tribus corpus animusquc corripiacur. Haec CI. Maurocorda- 
tus. Apud nos verocxempla illorum occurrunc, qui crebrius 
opio ad agrypniam arccndam cc fomnum conciliandum ufi, 
fub tnicium quidem aliquocics blandofomno recreaci, poftmo 
dum aucem ejus ufum concinuances , agrypntam magis pro- 
moverunc 

Varias has ec contrarias operationcs opium propcer diver- 
fas, quibus conftac, parces producic. Nocum enim eft , Opio 
incfle parcim Sulphur narcoticum, quod in corpore, praevia a- 
liquaK ferroentacione in halicus verckur f qui fpiricuum anima- 
lium viis fefe infinuanc, ac eas aliqua cx parce oppilando fpiri- 
tibus corporcm inducunc; parcim fal diaphoreticnm volacilc, 
quod fubcili rcfokicione penecrans cvadic, cc fuiphuri illi narco- 
tico oleaginofo refrftic, hincqucprodifpofixionebumorumymo- 
do fomnus, modo agrypnia fubfequicur. ficquc fpiricus ec fan- 
guiscumreliquishumoribus varic curbancur , cc cempcricicor- 
poris humarrifenfrbilicer mucationem fufcipic; taceo terrtftrti 
faeculentas opii particulas* quae in vencriculoecconncxis incc- 
ftinis refiduae, chylum varie confpurcare , conco&ionem tur- 
bare, cc poftea fanguinem corpidiorem reddere queuncuc illc 
htnc fucceffive in mocu fuoturbecur, acris reddacureccorrum- 
pacur, ex qua acrimonia ec corrupcione fuecefiive morbus o- 
mnium acuriffimus , Peftis> oriripoceft, quam nihiialiudquam 
gangraenamincernam, fumme malignam, cc fubico ad veK^n 
fphacclofam tendentem efle aucumo. Exinde homines pefte 
correpci, cam vivi quam demorcui , mox cxceflive foecenc et in 
pucrilagincm folvuncur, ficque effluvia haec concagiola facilc 
alios proximc adftantes inficere, vel utcnfilibus aliisquc tebuJ 
mobilibus, ad rccipiendum aptis, communicari queunr. 

Non mirum igicureft, cjusmodi feminium peftiferum fivc 

maceriale contagium, fe cum temporis obviis Turcorum mer- 

cibus infinuare: qualcrocenfum fubeuncexTurciainEuropam 

Gbftrv. xicai. N. C. Cent. Vll. S crans. 



■fj8 Obfervatio LXIll 



cranslaca fila curcicar ( 2ur<f ifd) ©Mtl) goflypium,coconiun), 
aulaea, (JCipCteil) tcncoria , cexcum fericum varium ecc, ex 
quibu» miasma peftilens aliis hominibus, imprimis fame ema- 
ciacis er mala vivendiracxoneufis, accedcnce eciam cerrore, can- 
quam primario peftis propagacore, faeile communicaripoccft; 
id quod uc plurimum per infpiracionem ac deglucicionqm fali. 
vac ec alimencorum fieri confvevic : exindc virus hocprimo- o- 
mnium vim fuamin primisviis, etquidem maxime in vencri- 
culb exercec, unde pracfto adeft naufea, fapor oris amarus,car- 
dialgia, anxiecas praecordiorum , vomicus fponcanei, ec dum 
fermencum peftilens ad inteftina progredirur, diarrhaeae ma- 
Iignae oriuncur * donec candem mediance chyto confpurcacov 
fenguinilabes affundacur, qui hine pcr pareiculas hecerogeneas 
turbacus, varie exagicacur, ficquc tncernus calor vel acftus ac fi- 
cis cum debiticacc virium cxorirur; quando aufem in fanguinc 
adhuc fufficien* robur adeft* parciculas corrupcas ferofas a fe 

J>ropeIIic> echincinpartibus glandulofis bubones caufacur, vel 
anguine nimium corrupco et corrofivo rcddico , carbunculi 
exfurgunc; his vero non rice prodeuncibus, candem Pccechia 
omine malo effiorefcunc, fanguinc nimirum in coagulum cc 
pucrilaginem defcifcence, cc vix§(o<rtv concipfcnre; 

Reftac nunc, uc eciamaliquiddccura peftisfubjungam,quam 
quidem experiencia edo&us adornare nequeo, cum nunquam 
Loimopra&icum cgerim \ quoniam apud nos in Cireulo Fran- 
conico ecadjaccncibus civicacibus ab hoc maloper DEI graciam 
Iiberi vivimus : hinceminuscancum, uccumHelmoncioloquar, 
fcribo , ec exAnalogismerfebrium maKgnarum cc peteehialium, 
tanquampeftisprivacae, quas non ra-ro, Circuli Fraaconiciance- 
hac Medicum campeftrem agenscra#avi, argumencabon Igi- 
tur cum mihi curandus pefte infeftus obcingerec , miniftrum 
nacurae agerem , hancque preflb pede fequerer, non camenau- 
tociratiam nacurac expeftarem, cum ipfa quidem bene operari 
irceipiar, folacameo ad cam dirum hoftem ejiciendum non fuffi- 
ciar. Ad primuro igicur mali fenfura mederer , ec mox fi ex 

naufea, 



r 



Pejlis <vera origo exVentribusluYcoruma Maslacb etc. i& 

naufea, inappecencia, anxiecace praecordiorum , cardialgia, a- 
marorcoris cc inclinatione ad vomicum , cacochymiam inpri- 
mis viis adefle conjicerem, vomicorium propinarem , abomni 
auccm draftiGO Jiali, ? uc funcfcmecicus, gvicae , flores Anci- 
monii, Vbenedifta RuIandietc. ; confulcoaMinerem;cumAn- 
timonialia emecicanonfolum vomicusexce0ivea)overc,fcdin« 
fimul diarrhaeam enormem , fympcoma peftis pernieiofifll- 
mum , excicarc foleanc; nec vicriolacca emecica adhibcrem^uc- 
pacenimisnaufcabunda, ccnonraro maccriam peccancem can- 
tum commovencia, non promoventia; ut de aliis nihil dicam* 
Loco vero horum, vel forciccr nimis, vcl non fufficienter, ct 
fic cum periculo agentium, pro emerico cerriori propinarem 
pulverem radicis Ipecacuanhac, tanquam appropriatumpeftis 
vomicorium, omnibus aliispraeferendum : radix enimhaec A 1 - 
mericaaalive£ratjiienfls,adulus ad 9j.vel.gDXxiv.ad fummutti 
ad 3[3. cum vehiculo calido, e. g # infufo herbae cheae , rutae 
murariae, velcciam pro divkibus cuminfuforadicisNinfing vcl 
Gmfeng» curti haec ica ad 5j. isfufa (q-uae eft ordinariacjus do- 
fis) mplurimum vomicumper fe cieatj fimulqueegregie con- 
fortec, exbibica, viscofam ac biliofb- acidem acrem amurcam 
cum h$ofa ejicic, nec ulcra quacuor vel fex vomicus cxcicac: 
cumquefic fimul bezoardica , finico vomicu acgrum ad fudo- 
rem difponic, ficquevomitumiponcaneum ac diarrhaeam me- 
tueudampraec&vebic: unde eandem in eaftris adcurandamdy- 
ienccriam miliribus .ordinarie feliciflhno cum efFeftu ordinavi, 
fubjundta hinc Ellentia mea alexipharmacacum tindtura anodyna 
remixca, ica uc aliis medicamencis nunquam fcre opus habue- 
rim. Obfcrvandum vero , uc aflumpco radicis Ipecacuanhac 
pulvcrc, vehicyli liquidi parum falcem ingeracur, ne mox cvo- 
macur ; poft primum aucem vomicum , infufum in largiori 
quancicate propinecur, ec fic operacio finc omni incommodo 
blande fuccedet. 

Hoc igicur benedi&um vomicoriumad pcftis curam nun- 
quam non commendo, fivc jam adfic manifcfta fobrilis com- 
mocio^fivcnon. S z Pro 



*4<> Obferyath LXllt 



Pro his cciam circumftanciis, nimirumobfervando an ca- 
Jor exceflivus cum fici adfic, vel non, curam meam profequerer,ec 
gorpusaegri adcrifin perapoftemaca, imprimis buboncs, fum- 
me hic neceflariam,difponcrem, uciflbsper blandadiapnoico- 
bezoardica ad fupcrficiem corporis cempeftive promoverem, 
non nimis camen per calida urgendo fudbrem , ne nacura in 
mocu excrecorio curbecur , vel nimis praecipicancer bubones 
vel anchraces feu carbunculos procrudac. Ubi icaque aeftu fla- 
gra;ec aeger, fpiricum cheriacal. cum fpiricu vicrioli marcis aci. 
dulacum, vei mifturam fimpliccm propinarem, uc fic calor re- 
fracnarecur \ natura camen in excrecionis opere juvarecur; cui 
eciam adjungerem nicrofa cum alexipharmacis cc diaphoreri- 
cis cemperacis mixca;fola veronicrofanoadarem^canquam pcr 
fe minus cuca, cum baec aeftum quidcm abiganc, diarrhacam 
tamen noxiamexcicenc; tioc vcro non cimcndum, fi nicrofis a- 
lexipharmaca admifccancur , c. g. Pulv. Pannon. rubeus cc &e- 
zoardicusSennercupulv. bez. major Wcdclii, cujus bafis radix 
concraycrvae, per fe hic commendanda, Spec, dehyacinth. ec 
feorfim ccrra figilfec. ftrigon. bol. Armen. uniconuver.ee foffill 
C.C. philof. myrrh. erc. quibus cciam pro racione circumftaa- 
tiarum cheriaca cacleftis jungi poceric. Ubi vero calor inccr- 
mjs noh adcourger, acgcrcamen debiliieft, ad afFe&um fopo- 
rofum inclinac, buboncs prodirc renuunt, fpiricum cheriacalem 
fupralaudacum cum fpir. C. G. fimpl. vel fuccinaco, fpir.eborir, 
yiperar. auc fpir. bez. Buflii mixcum propinarem , qt*o cafu ih- 
fignker eciam Ipir, fal. ammoniac, vinofus laudacur, nec minus 
tin&urae bezoardicac variac cum Elixiriis peftilencialibus locum 
habere pcflunc , ne quid camen nimis , his cardiaca ec bezoar- 
dica ccmperaca femper incerpolarem , ubi pociones cum cor- 
iic»cicr. recenc. concufis egrcgiac. 

Nonpoflum eciam, quin hic EfT. cordialemmihiuficatam 
laudem ex grants chermes cum fpiricu juniperi , addico parum 
c&raphorae, paracam, quam in febribus mslignis ec pecechiali- 
bus, uc ec purpura cam ma%na febrili quam eciara feorbu- 

rica, 



Peftuwra origo ex<ventribtuTurcorum aAfaslacb. 141 



iica, item variolis cc morbillis, feorfimquoqueinepiiepfia aliis- 
quc ncrvorumaffefiibus, femper expertus fura fidiflimam , ncc 
dubico candcm in peftefore efficaciuimam> ucpoteblandedia- 
pnoicam» quam hinc Loimoprafticis etiara atque etiam com- 
mendo, 

Prae omnibus aucem triftem aegri animum blanda per- 
fuafione erigerem. 

Quomodo denique peftis Magiftratu* autoritace, ct focie- 
tate infedorum cum fanis incerdi&a, inhiberi poflk, fedulo in- 
quifivit et Anno 1710. thefibus fuccindlis accurate docuic 
ExcelL Dn. D^ Alardus Mauruius Eggerdes, Sereniflfimi Ducis 
Supremi Magifterii in PrutfiaAdminiftratOris , Teutonici OrdL 
fnagni Magiflri,nunc EminencifT. Elc&oris Trevirenfis, Confilia» 
rius ct Archiater, nec nonin Silcfia, Patriameafuaviffima, Pro- 
tophyficusv Anricus mcus fingjularis etcharifiimus; quas thefes 
etiam Ephemerid* Nat., CurioC Centur. III. et IV. addi curavic 
Vir Celeberrimus.* 

(Barutho Norimhrgam i- ifir 2% Attg. An. rpj/. mijf*.). 

OBSERVATIO LXlK 
Dn; D. Godofredi Klaunigif. 

Hiftoria et Anatomt Puellae fteatomate Ovarii b&- 
trjoidt demortuat. 

NOn folum in abftrufiffimo conceptionis ac generacionisne- 
gotio , fed etiam in- organis huic dcftinatis et circa mor- 
6os fedem ibidem figeutes latere myfteria, quis negaret? Lu- 
bcnspraeccreo pafiiones hyftericas,q,uae,ctiamfi quotidieobviae, 
faepius Medicis imponunt, uc perfpicacifiimi in formanda dia- 
gnofi pariter atque progpofi- coecutiant. Multo rariores func 
roorbi ovaria infeffantes, Ctquidmirum, fietiamcorum cogni- 
tio denfioribus tenebris involuta dicatur ? Quis cogitaflTec de 
ovarii tubercab Hardtro Epbem. Dec.ULA. $. obf x$o. ab- 

$ i fceflv 



142 Obfervatio LXIV. 



fceflibus, a gte&enmflt&t Dec.eaiem A.\.obf.$2. etaLaubb 
Cent. V. et VI obf. 21. Hydrope, a Zuuingero Dec. 2. A. p. 
obf. i%6. et ReifelioA. 10. obf tj. &c. dete&is ? nifi demum 
poft fata genius morbi in lucem fuUTec produ&us. Ne Oedipus 
quidem fomniaflet de materia nigricance gelacinofa dcxtrum 
tO varium diftendcnte,qualem ance aliquoc annos culcro anacomico 
perluftravimus in femina falaci, cujus hiftoriam medicam op- 
pido raram Ceieberr. Collega D. Cbrift. de Hetovicb. Epbetn* 
Cent.I. ttll obf 148 ttcent. III. et IV. obf 142. communt- 
car. Cum icaque ceftes muliebres alcioris jndaginis morbos 
occulcare foleanc, operae precium me fa£lurumconfido,iipro- 
ducam^jusdem cpxnmacisQbfervatioaem, tanquam ceftemin- 
^ercae diagnofeos. 

Anno 1716. circa finem Augufti Virgo formofa (angutnci 
temperamentijaecaris fuae ^inno j 4. primicias expericbatur flu- 
xus raenftrui , qui mox emanens miferiis tali fuppreffioni fiic- 
cedencihus anfam dedic. Habicus corpcris floridus fucceflive 
degcnerabat in fubcumidum virore quodamalbicanrem, arcus 
invafic laflicudo , rcfpiratioerat debilis acque rara, verbo : Cachc- 
xia virginea ex vitiatofen^uinismotu echinedependcnte ejus 
dyfcrafia ubique tandem innotuit. Conquefta adhuc fuic dc 
dolore in regione renum cc in urechra , cum rcdderet urinam, 
quac fabulo rcnali faecunda de renum morbo mc certiorem fe- 
cit. Huic paricer atque chlorofi obicem ponere allaborabam 
medicamenxis utrique inorbo appropriatis, quibus camcn ni- 
hil cfficiens non pocui , quin Parentum confilio de tcntanda 
thcrmarum Hirfchbergenfium cura affentirem. Verum his in 
aquis fponfum, non fanitatem invenic noftra, utpote quac ad 
pacris Lares revcrfa indics pejora fymptomata ct (equentis anni 
mcnfc Martio cumorcnrtH abdominc primumanimadvertebat. 
Hic cumor cadlu durus cc doloris cxpers circa finem Maji ab 
oflcpubis addiaphragmausqueproccdeas tocum ventrem infi- 
mum cympani inftar magnam in molem diftenderat , fibiquc 
aflbciaverac frequcnccs lipochymias , omnimodam appetitus 

pro- 



Anatome puellae fteatomate o varii demartuae. fit 
proftracionem cum fummo virium languore. In hoc rerurri 
ftacu Paretices de faluce unicae flliae follicici ex more hic con- 
fucto locium ad prophecasmediepsrriiccuuc, qui fubaudico de 
ycncris cumore vcrbulo ec uriria apparence nacuraliter confti- 
cuta cx frivolis Uromanuaefundarnentis puellamgravidam de- 
clarare haud verebantur. Tametfi non extripode , fedexma- 
cula dcfumcum efiechoc oraculum, nihilominus vcnco velocius 
tocam occupavic viciniam^ef adipfasinnocenciffimaeauresper- 
venic. In lacrymas cfFufa miferrima; pcr Dcum precaca fuic 
Parcnccs ab ignominiofo rumore pa icer percurbato*, ut poft 
ejus obicum in illaefum virginitacis florem inquiri faeerenc, nc 
cum vita infiraul pcrderec famam. Ad me perlaca hacc pro- 
gnoftica norr cancam quidem obcinuerunc fidem > tjc abftrahc-* 
rer ab opinionc, quam defcirrhoconftanterfovebam; actamcnr 
aut^r fuaforquc fui, uc ad confundendas maledicas iinguas ob~ 
ftecrici negotium exarninandiclauftrurn virginale mammasque 
commicEeretur^ Enimvero Charybdin evicaturi incidebamus in 
Scyliam; fcilicec haec veculaprofeflionis fuae minus gnara, necr 
concenca mammis gracilibus vixque confpicuis ec ancro virgi- 
neo adea ar&o, ucnon niiimagno doloreejulatum provocante' 
admictetec digitum > adhuc fanguinem ad ineorruptae virgini- 
tacis ccftimonium pbftuiabac, quicumnoninhacfii^ecp^ocra(So , 
digico indici, obftetricem eorrimoverac »■ uc uromancis fymbo- 
lam fuam adjicerec. Cum fioiftra haee fudicia civicacem pcr> 
volicarenc, eccel junior medicuspopulari aura enucricus advo- 
fot * qui rem actf tadurus {anguinem coDgrumatum pcr 
toc mentes in abdomine extravafa habitantem praefupponic, 
brevique fanicacem promittic, quam ego nunquam, fed cerco 
morcem exfpeftandam cfle fincere pronunciavr. Vana fpela- 
fiaci Parences filiamhujushominis curaeconcredebant, urima- 
ginarium fanguinis coagulum rice ec fccundum arcis fuae rcgtr- 
las diflblverec acque propeliercr. Haud dcfuit in applicandis 
cacaplafmacibus ec exhibendis decoclis purgancibus , effenciis 
cmmenagogis &c* hifce verocf fimilibusnecpracdi£lum cumo- 

rem. 



X44_ Obfervatio LXIV. 



rem, ncc febremlencam evacuare valuic, quae, Puellamdie 31. 
Julii enecans, Medici promrfla elufic. 

Ad vocum Defun&aeadimplendum racaecuracofFcrcbacur 
cadaveris intpe&io, cum eciam ipfoobicusdiecum Medico ex-. 
traneo ccleberr, ec duobus chirurgisinarceanacomicaexcrcica- 
ris opcram navavi folicice. Tabulae impoficum cadaver inftar 
fceleci cuce obcecK apparuic, fi excipias abdomcn ec pedesftu- 
pende cumcnces* Illi primum manus admovcbamusdiflccan- 
do decuffacim ejus ccgumcnca, quibus ec omenco aranearum 
tclis cenuiori feparaco, nonkiccftina, fed deformc cbaosomnia 
abdominis vifcera occulcans inconfpc&um vcoic. Inquirences 
debica cura in principium hujus monftri, tandeminnocuicillud 
originem duccrc ex dexcro ovario. Ovarii aucem nullum refta- 
bac veftigium, poftquam propaginem dcdiifet huicexcrefccn- 
tiae, quae inftar bocryonis cum (uperficie nodofa uvas reprac- 
fencance longeiaccqucprogermrnaverac, Gaudcbac baec mo« 
les , deeem hbras ponderans, propria cunica vafisquc in ea re- 
pcancibus , ec diflc&a ubique oftendic maccriam flaveicencem 
fcbaceam , uc non haeficaremus fcirrhofam hanc compa^cm 
fteacomacis bocryoidis nomine infignire. Intcftina fubcus vio- 
lenccr prefta , uti eciam faepar ca parcc, qua fteacoitia accinge- 
bac, fphaceli ftigma ec finifter ren fabulumcum minoricalculo 
concinens nephricidis indicium praebuic, Ucerus nucem avcl- 
Ianam magnicudine exprimeus,ecincavicacefalcempifo fpackrm 
conccdens,(ecamin ucramquc tubam Fallopji, admicccbac. AI- 
terum innocenciflimae cafticatis ceftimonium virginale clau- 
ftrum ob ocuios pofuit, quod caryophylli nondum explicari 
auc calicis parvae rofae femiexpanfac formam rcferens evidenci 
documenco fuic, nemini adhuc pacuifle hanc porcam. Clico- 
ris adftabac facis nocabilis , ec in ipfa uceri cervice rugae circa 
incroicum mulcac , pauciflimafe , vcro eranc in progreflu, Rcli- 
quorum vifcerum concemplacioncm nec ocii, necpropofkino- 
ftri racio videbacur requirere. 

{VrttisUvia Axgttjttm VinLi. $* Sept. A*. i? 17 >**$*>) 

GBSER- 



ObfirmttQ LXP. i4 ? 



OBSEltrATW LXF. 
Dnu D. Michaelis Friderici Lochneri. 

Dt Scrofulariae aquaticae majoru <virtute travmatica mira: 

ubi obiter de Liquisaja Brafiltana et Scrofutariis Mala- 

barenfibus$ Uolufacris* aliuque* 

NOper in praediolo meo circa Idus Julii,pcrquam fercno 
die*ad vivarii, quodarccmcingic. margincmobambulans, 
cum quandam animiiacgricudinai), qua ex obicu pro dolor, 
liberorum dulciffimorum afficicbar , amocniffimo quaquavcr- 
fum confpcdu illa mencis vagacione decoquerem ; ex aedi- 
cula prodeuncem confpicio virum f innixum fcipioni , qui 
ligno findeodo fcindendoque , ex atrociffimo fibi in furas 
infli&o- vulncrc , efFufoquc nimium vicali cruore , animan» 
pcne exhalaveraCi isque in cancum refticucus ec ccmpeftaris 
fcrenicace alleftus , aerera icerum libcriorem haurirc cupie- 
bac* Vbi propius isacccflic, quompdo valerec» ec cur vulneri 
cam horrendo lcnicndo » ulceriorcm apud me non quacfi- 
vcric mcdelam, fcifcicor; cc relpondic, in promcu cxciciffe har c 
quas ad aquae oras confpicercm manus medicas* fimulquc 
fcrofulariara aquacicam majorcm monflrans , illam ipfam 
plancam efle, qua,Dcofic volencc ecin fomnoquafi monence/ 
in inccgrum fucric refticucus* Hauriebac enim quoiidie 
ejus deco&um,pulvercmque radici cichorii fylveftris balfamico 
ccmpore collc&ae faccharoque mixcura aliquocies dedie, fac- 
cum expreffum fcrofulariac infiiper inftillans vulncrijquod fe- 
licicer inde confolidacum # cicacrice equidem maxima p!aga« 
acrocis infli&ac, quoad vivcc, ccftc uberrimo. 

Rcvocabac cafus hic in mcmoriam cocies jam a virisin arto 
aoftra fcienutfimis, imprimisHelvecicisPoIiacris,incabuIas mc- 

T dicai 



14« Obfervatio LXV. 



dieas relacum fuifle , fcrofulariam aquacicam opcimi vulne- 
rarii incerni mercri cicufum. Nec enim ad fcrofulas, unde Mli 
nonren, ec haemorrhoidumcumoresacdolores, (exinde Gallis 
Herbe de Siege dittam ) glandulasquc induracas earumque ob- 
ftru&iones* excernus tancum cjus ufus valec; quas vires omnia 
praedicanc dc herbarum vircucibus confcripca monumenca: 
majoribus cercc ufibus deftinacamplancam, excernaequalicates 
ftnfileSy inquepmesconfticuencesfadaChymica analyfis often- 
dit, uc non immericofolerciflimo/, Bauhino in Hiftor. Plancar. 
Libr. xxx. p. 42 1. Aiillemorbia audiac* ec Plinio Hcl vecico Ges- 
nero\ Agripalma, quod incer plujrimas agri pfantas in plurimis 
concumaciflimis malis dcbell andis palma m auferac , nominecur. 
Accenfecur aucem vulgo haecplanta bicapfularibus,polyfper- 
«nis, cc ex amiciflimi Volkameri, Bocanici ftudii Scacoris opcimi, 
delineacioncilli func femina parv*,fufca,rugofa,inaequalia,rocun- 
da, pericarpio mcmbranacco bicapfulari,fubrocundoacuminaco 
incfufa,flores perfefti,,monopecaftquafilabiaci riftu hiance,folia 
mor incegra» moxdiflefta, admodurnamaricancia J hincquod 
veneris lumbricos,ficxhibeancur> pclfanr* Vcrmicufaris nominc 
plancaparicer infignita* malcolet,. liceromninanulfameoncri- 
tionis violcnciam paciacur ; quo ipfo a Gafeopfi diftinguicur, cu- 
fus fofia non nifitricaodbremgravem exhalant, 

Analyfin ejiis Chemicam cernerc licec io Academiac Scicn- 
tiarum Parifinac Regiae CoIIe&aneorum Indtcibus,cquibus Tra- 
ftacui utiliflimo aeque ac doftiflimo Gallicc infcripco : /' Hiftoire 
(ks Plantes, quinatffent auxenuiron de Paris* awec leur ufage 
ians laAfedicine P wtulk immorcalis gloriae Turnefortius » ct 
quidcm fequcncibus t 

les feuiUes de la grande fcrofulaire font trtf ameres* trts 
pf$ani&r>plu3 memeque celles dufureau* etrougxffenttresfeutepa- 
pier btettXa racine le rougit daDantage, ce quifaitconjeSurer, que 
le fet ammomaCf auieft aans lefetnaturel delaterre, domine dans 
ceite plante\ oueue eftuniavee uncgrande quantitid! huilefettde. 
Par P analyfe Cbymique? on tire de la grande fcrofuiaire 
beaucoupdefet^volaiile cmcreUet beaucoup d'buile:ainfitln y eft 



De Scrofulariae aquaticae majorisvirtutetraumatica. 1 47 

pasfurprenant, quecetteplantefoitfirefolutiue,fiemoUiente, ei~ft 
adoucijfante, cefont les qualitez effentielles des remedes propres 
afondre le tumeurs le plm rtbeUes accompagnees dHnflammation, 
et celles auffl, que l on appelle froides : /' huile fhide amollit les 
fibres , dimmue leur tenfion,et adoucit, pendantque lefelammoniac 
attenue, diwife, etfait euaporer lamatiere,quioccupe lesporofi- 
tezdescbairs: lapluspart desplantes f qui fentent commelejureau, 
ou comme le Scramonium 9 ont presque les memes qjertus 
par rapport aux inflammatiom et aux tumeurs : il n' y en a pas 
despluspropzespourie btejjures des partiestendineufes. Onfefert 
du fuc detiCgrand fcrofulaire pour mondifler les ulceres les ptm 
fales, et ceuxmefme, qui font caninomateux % pour refoudre les 
tumeurs fcrofuleufesypour adoucir t inflammation des htmorrbou 
deSjon employeronguentfaitaweclesracmesdecetteplante: on 
Joupoudre auffl ces parties avec tepoudre de m memes racines : 
Haeclatine verfa propemod&m fic fehabenr: 

„ Folia fcrofulariaeitiajoris amarorc excellunr, foetido od ore 
fambucum yincunc, charramcoeruleam lcvi rubore cingunc. " 
Radix magis rubedineinficic, unde inferri pofTc videtur * fal am- « 
moniacum in fale «nacurali terrae lacens, praecipuum hujus <c 
plancae cc plurimae oiei foecidi quantitacifociacumefre. c< 

„ Pcr analyfin Cfaemicam, c fcrofularia majori copiofum fal 
volacileconcretum^foecidiqueoleiplurimumelicicur^ bincne- <c 
mini mirum videbicur, gauderehanc planram vi refolvendi, '* 
emolliendi ec leniendi; hae efleaciales func qualicatcs remc- " 
diorum apcorum adrebellcstumores, quibusinflammaciones c< 
fociae,ec ad illos quoque,quibus frigidorum nomen imponicur, <c 
fundcndos accenuandosque. Oleunn foetidum emollicfibras," 
carumque cenfionem diminuic ec cemperat, dum incerim fil <c 
ammoniacum incidic, dividit, rcfolvic, attenuac, ec ad evapora- <c 
tionern difponicfnateriem,poroficacibus nuifculorum inbae- c< 
rencem. Maxima plancarum pars , quac fambueum olenc, tC 
vel Stramonium , caidem penc vircuces exferunc in <c 
inflammationibus ec tumoribus , nec apciBra illis remediV* 
fuppetunc in vulneribus partium tendinofarum. Infervicfuc- <c 
cus fcrofulariae ad mundificanda ulcera fordidiiTima, eaquo- " 

T z «qu^ 



148 Obfervatio LXV. 



„ que, quac in carcinomatis jam labem prona funt; ad refolven- 
„dos fcrofularum tumores,leniendashaemorrhoiduminflamma- 
„ tiones, unguentocx radicibus plantaehujus parato utimur, cc 
w pulverc ejusdem radicis, parces ulccrofac confperguncur, 

Sic ratio et experientia fcrofulariam inccrnc ct externeopti- 
mis adriumcrac vulnerariis , ct fi quid mca obfervata clinica 
probare valenc, fancle affeverarepoffum,dccoc1um fcrofulariae 
mira in xenodochio noftro, mcis curis commiilo, pracftitifle; 
hino pcrmotus extraclum plantae parari judi * quod excraclo 
rnyrrhae fcordtique fociatum, in invicliffimis illis fpinac ventofac 
dolonbus levamen baud contcmnendum actulic* 

Nulla equidem plancae hujus cx antiquitatcauQoricas^nuI- 
lumque hujus nominis apud veccres vcftigium 7 quale fatum curn 
plunbus in artc nihilominus utiliffimis commune habec, (bry* 
jippeam quidem Plinii ficis ftrumisquc mcdentem nonnuIH crc- 
didcre, ferf in canta verborum Plinii brevicace adhuc fub judice lif 
cft. Robtrti ConJiantini> viri alias doftiffimi, haud fecihor con- 
je<ftura,qui clymcnon DiofcoridU,a regc Clymeno didum,arbitra- 
cur, cui Anazarbeus quadrangulum caulcm,fohaquepfantaginii 
cnbuic, quaetamencumfcrofulariac foIiisminimecomparanda t 
Licec autem vcccrum auftoritacecc praeconio deftituatur haec 
planta 7 vix fufficerenc tamcn brcviculae hujus differcatiuncu- 
}ae limites ccftimoniis uberioribus rcccnfcndis , dc feliciffimo ejut 
ufu incernoinyulneribus. Ex Ephem. ulcim Centuriis, vericati, 
quam modo cradidi, affurgunr, magnus MAXlMl CAESAr 
RlS NOS7RI Protomedicus * JLLrsnis FACKHirs , Pa- 
tronorum fummus, quiObferv. 79.Cencur.VrPilulas travmaci. 
cas, quae ipfi crcbcrrimo in ufu ? publicocommunicando, fcro- 
fularia quoque impraegnacas cffc voluic. Ec in Excell. Catne- 
rarii Obferv. 82.Ccnr. VLmirus hcrbae hujus effe#us paricef 
gravmacicus internus recenfecur. 

Melior hac noftra haclenus recenfita Scrofularia Germanica 
tcnfecur m curandis ulceribus ob yim traumatieam infignem 
Scrofu&riafsorodpniae fcliisCL Griski inviridar. Lufitanic.et 

Mori- 



' De Scrofulariat aqMticaentajorU^irtiUefra^vmatica/ 14? 

Morifon* Hift.Oxon. pare.2.p.482.HaecLufi:anica Scrofularia 
indigena cenfccur Infulae Jerfeyadjacencis Angliae, quod Excell, 
Plukenetium inAlmag.Botanico monuic illuftris Sberardus. Vi- 
decurhaeceadem effiecum Scrofularia meliflae foliis. Geleberri- 
mus Turnefortius dans la Relation £ un Voyage du Lei/ant 
faitpar ordre du Roy, Tom.l. p.264.delineacam dedicnovara 
Scrofulariae fpeciem, quam efitluris rupium marinarumin Ar- 
chipelagi Infulis rcpcric y ec mfcvipCitScrofutariam glauco folm 
in amplas lacinias ditrifoy quae, cum amaricie ec foecido odo- 
re rehquis pracpolleac, non dubicare finic> vi paricer vulneraria 
excellere. 

Ec ccncLiquitaJ4mBrafilanam>£CGrofuforkeCexu plancarrc, 
pocius ec felicius vulnerario fcopo, quam corre&ioni decodi fo* 
Lorum fennac r adapcari pofle crcda. Cum auccm Liquitaja 
tndi$a adhuc plurimis ineognicaqu^ fic, ejus brevem d'abo hr* 
ftoriolam. Exeollebacur plancae hujus Brafilianae vircus a Chi- 
r urgo Gallo f qui in Brafilia aliquoc cransegerac annos. In Lu 1 - 
ficaoam redux* mira de ejus in Apopkxia cc Pleuritide effeftu 
narrabac, praecipua camen faculcas eidem cribuebacur adnau- 
feofum -deco£h foliorum fennae faporcm Gorrigendum, quod 
felici cum fuccefiu aliquories cencacunu 

Eranc aucem incer folia hujus plancae (quae utplurimurn 
m groflum reda&a pulverem,neagnofciqueancjAcademiacRe* 
giae Scienciarum Parifinat cransmifla, granulacapfularumque 
leminalia fruftula^ quaeftacim cferexicilluftr./^0W^rgmj,quem 
irreparabili reipublicae liccrariae damno eripuere nobis nupec 
invida faca. Dum haee cum Excell. Marcbanth^d quem decule* 
rac, incencius adfpiccrcc granula, fcrofulariac fcmenf efle conje* 
cere, Nee eos conjcfturafefellic; cerrae enim a Dn. Marcban- 
tio commifla, adoleverehincfcrofulariae plancae, quarumfdlia 
exficcaca fennacquc foliorum decoflo jun£ta, eundcm cumLi- 
quicaja praebuerc cfFeftum. Cognovic binc vir folerciflTimu^ 
Liquicajam nullam aliam efle quam Scrofulariam aquacicam 
majorem, licccEuropacae noftrae fpliofior, ccrarqofioFexiftac* 
ftcolore viridiobcufiore ad brunum vcrgencc, odoreque mi- 

I| tm 



i<o Obfervatio LXK 



nus penecranci deprehendacur; quae qualicaces equidem Brafi- 
lianam hanc ab Europae noftrae fcrofulariis non eximunc. 
Corre&ionem ipfantidecodH foliorumfennaeopeLiquicajaepIu- 
ribus expofuic Dn. Marcbantius, adjungens , quomodo foliari- 
ce exficcanda,quae BXe&or dans VHiftoire de t Academie de Pa- 
ris An. iyoi.p. 97. ec p. 281. reperire poceric. 

Liquicajae Brafilianac fuccedanc plancae MalabarenfesTo~ 
Jajfi ctTirtava lingua Bramanum Gaudarti di&ac; icem Nal- 
Tirta<v* , Cattu-Tirta*ua> ec Soladi - lirtava > quas plantas 
omnesob convenientiam,quamincer ft habenc,Senacoriae dig- 
«icacis fumme confpicuus Dn. Commelinus Nocis felc&iflimis 
in Hort. Malab. T X. ad fcrofularias Indicas relcgac, commcn- 
datiilimae ccrce efficaciaein concumaciffimisafFeSibus, earum 
vero hic cacalogum nc&ere cc cempus eclocus prohibenc, e re- 
gio Malabarici Horti opere, cui lubec, hauriendarum. 

Haec cancum anneflere placuic , fpeciem Malabaricae fcro- 
fulariac Soladi - Tirtai/a di&am , folum facram , ec Dco Vtftno 
dicacam , ipaximoque in faonore cfle>adeo uc oullus Bramanum 
fic, qui hancfecum non tulerk plancam, Numini ram amicarn. 

Eftaucem Viftnum idoluxn Malabarcnfium wow^uxov xti 
fr9\vPe*xtw<> anonnullisprofummoNumincomciainmundo di- 
rigencc habicum; e cujus fanguine filius nacus, maxicni arcice- 
oencis viccs, concragigantemSagacracavagen, quingemis capici- 
bus millequc manibus inftruftura fuftinens. Sedes dcaftri 
Viftnum ftacuicur eflc in mari ladteo, nympbaeac floribus fera- 
ci,hincNymphaeac floribus infidens faepius Viftnum aliique In- 
dicidcaftri pinguncur; id quod teftacur «uroW^ illuftr. Kaem- 
pfer* Exoc. Amoen. Fafc. V. p. 880. 

Ren liceracis, ec vulgo kcmHatfis ec per Indiam Tarate 
di£taNymphaea>cftIndica five AEgypria Faba Profp. AIpini,Plaa- 
ta paganis facra, cujus flore aras fanorum exornanc, eideminfi- 
denccs depingunc deos, ac pias moriencium animas coelum pecc- 
redocenc. Seddehisfufiusin Schediafm, de Papaverepalu- 
ftri Jlpulcji five Nymphaea. 

Scro- 



De Scrofulariae aqtiaticae majoris *virfute traumatica. r $>? 



Scrofularia • lgicur Malabarenfis, acque ac Nymphaea,e(t 
idolo Viftnum facra, de cujus numipis mecamorphofibus r infl- 
deliumMalabarenfium aliorumque Indorum myfteria fidci fabu- 
lofae concinencibus, magoo laboreegicPlur. Revererjdus vir Phi!» 
BaldaeuSy verbi divini quondarn in Indicis his oris Minifter, in de- 
JcriptioneRegionis Alalabar , Coromandel et Cejlon, cum re- 
cendone Idololacriae incolarum bujus cradus Indiae oriencalis» 
qui non concencus largiorem defcripcionem diabolici hujus Culcus 
dedifle , figuris paricer aeneis monflra illa imprimi curavitr 

Cur aucem haec Soladi-lirtava tdolo VHlnum facra fuc 
ric, confcdura aflequi non licec ; forcc ob illam , quam dc hac 
Serofularia planca referc, qualicacem Excell. Bodaeus a Stapel 
CommentMlbeophrafi.Hifl.PlantarAxbr. Vlf. p. 7jy, a.quod 
prae reliquis plancis drucifTime virear. Sic cnim ille ; Alemora- 
bile eft, quod quidam referunt* nsix aliam reperiri herbam, quae 
'diutius njireat > tt ab interitu <vindicetur. Germaniae quaedam 
TKUlierculae in wigilia dvvi Jobannis in tabulaio fuspendunt, 
pariettbus quoqne imponunt , fuper januas collocanU quibus if% 
locislongotemporeuigeU^viridisquepermanety etcontinue repul- 
hdafcit, adeo ut circafeflum Natiuitatis Domini noftri Jefu % <vi- 
rentem adbuc eam inrvemri liceat, 

Perpecuo vfrence coma, ccefegancia omncs fcrofulariae 
/pecies fupereminec, Scrofularia peregrina frucefcensfoliisTeucrii 
crafliufcutisilluftr. Erejnii Patrts J?rodr. 46.VCI ex mente magnt 
Ptukenetii Scrofularia Telephii foliis AEchiopica;qui pariccr hari- 
ohtur caa-atajamBrafilien/umfivcErw 
Luficanis diffam eiTe,Pifoo Hiftor. nacur.Brafil. iibr.^.c^ j.p.250. 
quaeliceclaccevrrefcacecfubamaricancis faporisacquediurecicac 
vircucis fic, acque ac aliae fcrofulariae , foliis camen, quaefi- 
gura etmagnicudine chamaedrias ec veronicae folia referc Pifooi, 
emmenagoga infuper ec purgandi per inferiora efficacia , plane 
fingulari ec fpecifica , dirTerre videcur a Scrofularia peregri- 
na fruccicence foliis Tcucrii craiTiufcuIis. Hanc camcn ob clc- 
jantiam ecperpecuo virentem comarji, caccerasomnes fcrofu- 



Zf% Obfervatio LXP. 



lariae (pccics ancecellere, ideoque incer amoeniorcs plancas a 
Florae cukoribus opcimo jure poni pofle, credic Ccleb. Her 
ntannus Hort. AcaL Lugd. Batav. p. ^6. 

Erigic enim c radice, in concorcas fibrillas abeuate, caulcf 
re&os, firmos fruccfcences, alcicudinisfcsquicubicalis,quadran 
gulos, virides, ftriacos, geniculacos, frequenccsinramos divifos, 
quos adfingulagenicula ringunc folia crafliufcula , fubrocunda, 
crenaca, unguem Vix excedencia, vulgaris Teucrii facie, parce infe- 
riorehina adverfa, fuperiori vcro folicaria. Flofculi infident cxiguis 
quinquifidis caliculis fcrofulariae ruca canina didtae fimilhmi, 
monopecali , fubrocundi, in quinquc lacinias quafi cocidcm 
pecala diffc&i , pecalo fuperiori purpurafcence bifido galeae in- 
ftar, binis laceralibus auriculacis pallidis , irno labiaco cxiguo 
purpurafccnce , profluencibus e medio ridu ftaminibus candidis, 
apiculis purpurafcencibusdonacis. Flores excipic vafcuJum fub- 
rocundum,acuminacum,bicapfuIare,induas carinulas debifcen 
concinens femina exigua fufca. Propagacur felicius ramulis qua 
feminibus ; quodulcimum exiramarccfcibihplancae virorepr 
venire aucumo* 

Hacc ipfa perennis quafi Scrofulariac viriditas peculiarcs ad 
huc inficasque plancae viituces arguit, cum Deo cc die adhu< 
cruendas* 

Neque tamcn, quod deniqueaddam, Malabarenfes acln- 
dicae Scrofulariaehadcnus recenfitae aequc,ac Liquicaja Brafi- 
liana, commune quid habcnc cum Scrofularia Indica capiculit 
maximis defcripta Hift. Plant. Job. Baubim L. XXX. cap 
XXXIV. p. 423.Conjedurapocius nafcicur,Liquicajamaccederc 
ad Rrafilianam Caa-acayam modo defcripcam, ec a Chirurgo Gai- 
licocxlacaa-ataya, liquitajam dctovtam efle ; quam camencon- 
je&uram ncmini obtrudo. Haec occafione traumacicac 
Scrofulariac inccrnae vircucis dich funco. 



OBSE& 



'Jab.Wj?- 



nJ. fact.iz:. J&<!$ 




Obfervatio LXVL -ijj 



OBSEBVJTIO LXFI. 
Drw Johannis Georgii Liebknecht. 

Sjrmatum et CorufcationumBorealium, d. 20. ApriLfeq^. 

An. cid 1 occx vi. in Horizonte Gieffeno obfer- 

watarum. 

QUae natura fparfim exhibec phaenomena, eofunccuratius 
obfervanda ec confervanda, quo cercius deinceps colletla 
nos ad penitiorem univerfi confiderationem deducunc, ec po- 
ftericaci demum cerciorem indepccendum forte ipfius naturae 
nexum docenc, Exemplum danc Borealcs Corufcationes no- 
fturnae ( feu uc alibi vocavi in Adtis Erudit. Lipf. an. cididccxi. 
p.325% Luculae Boreales\ ubi ec fac notabile recenfui pbacno- 
menon ) quarum fuperior annus cum infequcnce hoc 
cididccxvii. huc usque ferciliflimus fuic. Tancii aucem fcacent 
iftae difficulcacibus , uc doftiiTimaindeomninoingenia habeanr, 
quid cercius hodicnum ftacuere dcbeanc , quam anciquiores 
pocuerunc , nullis obfervacionibus nec inftrumencis accuracio- 
ribus adfuci. Ego quidem omnem fere aetacem perquifiui, 
habicis more academico hac de rc fuperioritacftace Ieftionibus 
publicis , inftitucisque obfervacionibus variis , ac parum certi 
apud veceres inveni; quas medium aevum, fpiffum illud ec ce< 
nebris involutum dedit, apcae funt ec animis ectemporibusfa- 
bulofis hiftoriolae ; quare noftrotempori qui inhaerenc, videncur 
cerciori via incedere ec venire cicius ad mecam , quam force in* 
teridunc. Incerea non planc negligenda func illa phaenomena, 
quae mcdium ec anciquius acuum referc; modo rationes quas 
addunc, moleftae imagines et triftiffima faca* quae indefingunc 
ec pingunc libere pro cujuscunque rei affeftu ec effeftu, quem 
opcanc vel cimcnc , a re ipfa amoveanrur. Sic exinde falcem co- 
gnofcimus, quod unus prac alceroannoinunaalceraueregionc 
eciam in noftris oris, frcqucnciorcs dederic ejusmodi adparen- 
Obferv.Acad.N.C.Vent.VlL U iias> 



if4 Objervatio LXVl 

tias, uc alias inde colligendas ucilicaces jam caceam, quas fedulo 
cc laboriofe conquifiui. Equidem in eo fui, utlongiorem quan- 
dam iftius rei .confideracionem publicarcm, ex parce maxima 
elaboracam, una cum tempeftatum per tntegrum et diverfos an- 
nosindicato aequilibria, quod obfervacionibus variis compro- 
bavi ; verum caai annuum Re&oracus mei Academici munus, 
quam negocia alia impcdiuerunc, quo minus laborem perfequi 
cc parcum hunc enici valucrim. Ec quianuper demummagni 
nominis vir certiorcm me fecicnoviecejusdemgenerisphaeno- 
meni, ncc dcfunc qui ancca diftum chafma faepius urgenc; 
nolui praefcnces has meas obfervacionesulceriusrecincre» neica 
dittae mecae obefle vel inceriifle pcnicus videancur. 

Nimirum ann. cio ioccxvi. d.xx* mcnfis April. pcrcrcbuic 
rumor,fuifle vifum fupra urbern noftram nofte praecerica fignum 
aliquod igneum, quod vulgus, quafi cercofucuriincendiiprae* 

fagium , vocac, etn5euer*3eicben/ 95ranb^3^*cn/inbom. 

bardac cujusdam longioriseilier ^ltn^Ctt forma, cum mulris hinc 
indc volicancibus globulis rgneis. Ec quia delueula illafingulari 
d.xvi r.Marcii,mulcum ex Haffia inferiori,Saxonia afiisque regio«- 
nibus offerebacur; per incegrum ccmpus admonui fedulo mcos 
audicores, uc mecurainvigilarencaftris, coelumqueintucrentur 
faepius, licccifthacc d. 17. Marciiin noftro Gieflcno Horizoncc 
necin vicinis alirsvifafueric; fiquidemipfedchacadEminentifl, 
aulam Moguntinenfcm fcribcrejuflus, Sedd.20. Aprilispracccr 
rnmorem illum parum (pecialius rclacum fuit;nihilo fecius eodera 
die convocatis nonnullis Auditoribus meis , obfervacorium pu- 
blicum adfcendi, ut falcemmorcreceptoaftraillisfamiliariared- 
diercmj ubine cuncquidquaminfoliri deprehendimus , praecer 
fingularc quoddam verfus icpcemrioncm cum ftridore pergens 
meteoron , id quod nocabiliccr magnum ad ragecarum modum 
lcncc furgendo permulcas fpargebac ucrinquc lucentes fteHuIas 
cc fcincillulas. Tab. Hf. Fig. 1. , quae camcn poft explofionem 
cum ipfo corporc, furfum, aeorfum cnpiflac, cvanefcebanc. Vix 
•alcquidheic mcmoraffem,nifipofterodieacurforionuncio ille 

prigr 



Symaiutn H €ortfcationm B orealium. $*$ 

prior rumor ec cimor fueric au&us, dum narravic, fe Gifiam 
proficifcencem no&e elapfa in coelo fereno magnum ignis glo- 
bum feu corpus fupra urbem haercns vidifle ; quod ideo pro- 
cul dubio idem cum noftro fuic meceoron. Fuerunc incerea 
ftellae verfus coeli eulmen confpicuae admodum, ec illae ho- 
fizoncem verfus exhalacionibus, quafi cencbris, involucae-, uc 
iic, ceu id cemporis folec, dicm obcmuerk fudum, Hora ix. 
min.46. prope fepcencrionem adparebac lucula quaedam palli- 
da, aftprobe dignofcibilis incer jam di^las nebulas , horizonri 
adhaerences, quae eciam crefcendo, dccrefccndo incendii cu/us- 
dam in locd vicino fufpicionem faciebac. Tubo mediance 
praecer iftas exindc clariorts vici/Ticudiaes, nihilampliusdcpre- 
hendi quam quod radii ex nebulis ipfisabhorizoncenocabilicer 
elaci obfervarcncur* Eyanefccbanc camen iior. x. mio, 48. 
penicus. 

Oie xxi. Aprfl. conveniebanc cemplurcs, uc mecum fpe- 
&acum irenc aftra, forceobpraedi&um rumorem; quibus ego 
non defui, fed ad perluftrandum Jovis difcum, qui d. n . con- 
junflioncmcum $recelebraverac» eccommonftrandaaIia,cubum 
quendam mekoris nocaeadfumfi. Vbi incer alia hor, ix. mi- 
cuco fere eodem , quo nofte elapfa Iuculam priorem cura fui* 
mucacionibus obferva vi, ad hor. x. min. 45*. durancibu*. Erac au- 
cem hac vice Jucula mulco clarior ec ab horizoncclonge elevacior * 
<juam ancea; quareinopinionemveni, ac fiforfanComecapos- 
fic fubeffe, quia de tali praefcrcim novellae publicae variaec va- 
na cunc undicunque narraverunc. Incerea necininictoluculae 
A, nec in fine quicquam folidi, quod nucleuoi vocanc , adpa- 
cuic Fig, 2. 

Dte xxii. ApriLineo eram, ut diverfa adponerem in- 
ftrumenca iiluftriora ad alcicudines ec diftancias fiderum ca- 
picndas, nuperreparaca, quae eciam adfcenfum meum macu- 
rabanc. Hor, ix. min. i 2. ad cauri cornua, ubi Jupicer haud 
procul cunc haercbac, ftellam AFig. 3. (quampociuscbafraaad- 
pellarc oporcec, nififorma ficalicer fuaderec) admodum rubc- 

U 2 fcencem 



iy& O bfe rvdtio L XFl 

fcencecn dcprehendimus; quae uti mox flammulam, mox ar- 
dencis carbonis figuram mentiebacur, infuperquelocumincon- 
fuetum tenebacf ica ec varias cogitationcs excicabat. Praefer- 
tim cutruftaec longa adparebat oculisnudismin. 20; aft armacis 
dua* licebac , bene diftinguibiles ibi notare ftellas. Fiebat min. 
30. longioradhuceclucidior, quamcubus ctiam tribusnotabat 
ftclluiis. Quibus obfervatis ego ad maximum tubum, quem ' 
tunc raecum habebam, nempe 12. pcdes longum properabam, 
ubiinterca {pedratores quarcam indicabantitidem oblongam, at 
differentem aproximis fuo tantumcolbrefulphureoi Adplicato 
tubo^ novo. (efc egregium oculis objiciebat fpe&aculum, feptem 
nimirum ftellae;. Quaepraeter unamilli meridionaliori B. fig. 
y # . quafi capici inhaerentem C.inlineacumHbrizonce parallela,, 
aft ab hoc notabilicer elevaca , cxiftebant,.;nudis oculis confpi- 
cuae. Notabilc erat y quod corpora duo cxtrema A. B. intcr- 
mediis exiftebant majora, utut ifta longa magis ad ftcllarum fi- 
xarum modurn fcintillarcnt , et m perpecuo mocu ab uno extre- 
morum A ad alcerum B pergerent., Accipicbant etiam duo 
excrema corpora* A. B< caudas ad duas fere ulnas procenfas cc 
paulifper incuruatas , imo meridionalioris capiti inhaercns ici — 
dem projiciebat caudam cum prioris illa conjun&am , fed bene 
diftinguibilem r undc, horridulum omnino crat fpe&aculum, 
duobus quafi oculis confpicuum , nec tamen ica diu durans. 
Nam inccrmedii globuli motu fuo perpetuo veluti arcus fig. 4. 
adinvicem formantes , cxtrema adaugebantcorpora, quaenunc 
obfcuriora fiebant, nunc fuarn verfus horizoncem; lucem refu- 
m cntia, denuo emicabant % donec illud B. hor. x, m. 31 .difparuir, 
CKaltera A. fuam paritercaudam et cotbremamifir,horaqucx, 
mijf^oculis nudis non ampliuf adparuit.. Erat tunc altitudo ab 
Horizontc 1 f. grad. Circa horam decimam quoque illa lu- 
culafigo.2; prioribus noftibus vifa iterum micare cocpit, feptcn- 
trionalior fa&a. inftar fcopae cuiusdam vix ad dimidiam ho- 
satn durans. 

Dic 



Syrmatum et Corufcationum Borealium. 157 



Die 23. Apr. jam ante folis orcum, coelum fudum nunc 
verfus oriencem paulo rubefcens cum --Barbmetro a gradus 31. 
minuco^recedentead 3 °, m.3.mucacionem aeris ec cempefta- 
tisindicabac. Quaeucicum ipfameridie coepic vencofufflanceo- 
riencali haemifphaerium integrumnubibusobduftumjvix ullam 
ftellarum advencante nocle adparrcurarum promiccebac fpem. 
Nihilominus ex, mulcis alibi addu&is exemplis conftabat (conf. 
Maeftlinus in confideracione comecae anno croiotxxx vifi ae- 
therei aftronomica, Ricciolus io fuo Almagefta novo, ubi de 
comeca An. idi8. viforererc, praeceflPiflciftumFaces igneas-, sra- 
bes,g!obos de coelo cadences) ejusmodi chasmaca ec fyrmaca 
fuiilc inftancium comecarum indices, vel certius fi adfuerunc, il- 
lorum comices ;. quare in obfer vacorio de varie concurrentibus 
circaarduambancmaceriamcaufisecdiverfisquoadcomecarum 
origrncm doflorum fententiis quendam praefentibus audicoribus 
vi Stacucorum Academ* difcurfum inftituebam. Ubi interalia 
in menteov veniebant verba oiai rvdbeck in commun* Vpfa- 
lienfi ad 8TANTSLAVM de ivbienietzki in cheacr. cornec. fol. m. 
352. Si flamma eft,.lumenve fuccenfum m Comeca , poftquam „ 
corpus<eju& eft generacum, urfic inftplliscadencibusi globisve,,, 
ignitis, aliisquefimihbus meceoris, nacis cxfulphurea nitrofa ec„. 
vaporofa mareriai quae perindc acceoditur, ficuc FuHgo in carni- „ 
no,quae ad cempusnoninflammacur, dum colligicur exlignis,, 
humidioribus, mox «xficcaca ex aridioribus lignis veicalore foci ,,> 
minimaex caufa flagrar,non eflec impoiribile, fi obfervacum ha- 5, 
bcremusa machernacicis, dumdiligencerobfervanc aftra, nec„ 
videnr corprus uilum folico clarius obfcurrusve, eo momenco „ 
comparuifle comecam lucidi corporis, curn lucida longaquc,, 
cauda, facis manifeftum forer, corpus illud igne flagrare. Sed„ 
cui machemacicorum fors accidic? id pocius invenimus, cum„ 
eorum legimus obfervationes, nullum ab ipfis primo obferva- „ 
cum effe comecam , fed vel ab rufticis nofturna icinera facierr-,, 
cibus vel a vigilibus urbaois > vel ab ahis per placeas graflan- „ 

U $ cibus 



*fl Obfervatio LXVl 

cibuseec. Sedhaecdum, ne cempus |percae, cum obfervaeioni- 
bus aliorum reccnciora mclioravc feneiencium adduxi. Hora ix. 
min. 6. emicabac denuoprioriHalucuIafig. i. dievigcfima vifa; 
cui, adplicaco cubo longtore, complures adftanccs nubes im- 
pedire radios perccpi, quorum nonnulli cum impeeu pro/ilie- 

t>anc,tm§ man au<b fcie ^SoldPen genau difttnguiren fonte/ 
unt) ju gleicb fe&en/ tt>ie&iefe$2i<btmei W&er att Die 2BoI* 

<fen/ UnD fCJ)r penecranc getlKfen JC. Cum quadrantceciam 
majori cjus inicium A ulcra i8« gradus clcvacum percepi. Hor. 
ix,m. 1 3.in feptcntrione praecife icidem inter nubeslpifllores vide- 
bancur duae ejusmodi Juculae fig, f . cum perpecuis mueacioni- 
Ijus, quae minuco z^. crcfccbant j eraac eciam iftae inverfae , ia 
quancum ex nubibus licebac judicare, quae adeo (piflfae exifte- 
banc, uc ne ftellae quidemfixac potucrincpercipi. Nihilomi- 
nus fyrma illudoccidencaliusfig.j. hor.ix. m.28-cxindedenuo 
adparebac, difparence illa fepcencrionalilucula, id quod faepius 
hac no&c obfervavi,, ad modum fumantis quafi clychnii , fb 

fcageinige metjnen foflen e$ rodre em15ti§en fleroefen; allei» 
tai ojfcere 2lnf)alten auf 6 - big r o. minuca horana nidjt nur/ 
ali audbDte funcflenDenunDfliegenben ©terttlem mit ibrem 
l&t&alten l)inter ten2SBokfen/$umaI>l in Denwriaen Zao>ml 
lebtten utts einanDertf/ Die wir atle$ mit Sluflcn angefe^en/ 
unD woU erweget ; Docfc bat j]# hor. x. rain.31. afletf »er- 

Die xxiv. Baromccron aequc ac aeris conftieurt'6 incegra, 
vix quicquam promicccbanc. Conveniebanccamen nonnulliad- 
fcenfum in Obfervacorium publicum urgentesjquoruronumc- 
rus poftea mihi ec inftrumencis ibiexpoficis videbacur moleftut. 
Quod vero fubfequences accinec luculas, illae fub initio orcus 
Horizonci quafi adhaercbanc. Nimrrum ad 3 °,m,3o. verfus o- 
ficncalem plagam permagnus oculos noftros feriebat fpfendor 
veram referens ftellam D,ad cria cancum minuca durans; cu- 
juscum<Jccrcfcencia dcin iile oriebacur fig. g. a fepeencrione«6r. 
gradus recedcns, prioremque fuamab horizonce alcicudinem 
. 1 obci- 



Sjrmatum H Corufcatiottum Borealium. i cj 

obcinens, cum fociofuo eccauda, uc fig. 6. referc. Cur aucem 
illc in Dcam cico fefeabfcondcric, ejus forte depreflio vel nu- 
bcs fpiffiores, cx quibus fuum projiciebac fplendorem , iu cau- 
fa fuerunc, Concra illa in fig. 6, egregiam monflxabac facienu 
akicudinemque 21.gr. £.m. ucramqueaugebancmoxduaealiac 
ftellulac advolicances quafi; fed cunc quidem in eadem manens 
alcicudine min. y$, colorcm igneum mucabac , ficque fubindc 
decrefccndo crcs alias fig. 7. in eadem alcicudine excicabac ftel- 
lulas, quarura duac excremac concinuo commovsbancur. Imo 
nouum adhuc fyrma oricbacur indeafeptcncrione 4 £ remotum 
fig.8. adeocrefcens, cotiesquc fuam faciem in eadem alcitudi- 
ncpermucans,ucvixpocueritdiftingui, donecpoft min. I4?pc- 
nicus abiic. 

Erat aucem hoc tcmpus maximcnoratu dignunn*omnes enirrc 
hucusquc rccenficae luculae,etfyrmata videbantur in feptentrio* 
nem coctcndere, idque ideo , quod nunc ibidem duo , deirx 
cria vifa fuerunt corpora lucencia et ignea cundisque reccnfiris. 
alciora> quorum accuracam alcicudtnem equidcm impedimenca 
non pcrmictebanti ut caperetur. Erat etiam cgrcgia iftorum 
fecies hor. min. 20. ix, dum caudas fuas ad quartam ulnam longas 
projiciebanc , ut perfe&am cruccm bene dignofcibilem fig,?. 
formarent. Vnde fimul cognofci poffunc toccruces, quas fibi 
tocies iacoelo vifas,quotiesfyrmataejusmodiadparuerunc,con- 
ceperunc fuperiora criftia fecula accuracioribus, uc fupra dixi, 
obfervacionibus defticuca. Duravic quoque haec figura fepcen^ 
trionalis longius, quam reliquaeomnes; ct quiafubinde verfus 
ortum novae oriebantur Iuculae, in eam quivis venic opinio- 
nera, ac fi hae cunflae tandem verfus integram hanc regionem, 
quam accuratc quadrancemajorifubduxi, cc delineavi,in unana 
quafi fiammam coicuraefint. Fiebac porro, ur min. 33. in fc- 
ptentrione6, dein ^adparerentctiam min.3^ nudisoculis cog- 
nofcibilcs ftellulac ica, ut mediam majorem plane juxca fig. 9. cir- 
cumvolicarent rcliquac minorcs , illamque Iucidiorem redde- 
renc in maxima ab Horizonce akitudine 2y. gr. Poft aliquot 

tempus 



i6o Obfervaiio LXVl 



tempus fefe occulcabanc omnes f illamque fig, 3. denuo quafi ex- 
cicabanc icidem ftellulis variis ftipacam ornacamque maxima 
cauda flammance Fig» 10. forcaffis ob vencumtunc cemporiscx 
NW. fuffiancem. 

Syrma fepcencrionale incerim ^unacum illo fig. g.acque a- 
liis verfus orcum, (quae ukimae cum merasrefcrebanc luculas) 
ftuporem xion exiguum ciebanc, non ob fplendorem folum, 
fed infuper ob faciem illam in fepcencrione cribus quafi oculis 
confpicuam fig. xi. quae circumcirca coronam admodum 
fplendencem exhibebac, adeo uc horizoncem exparceilluftrarec. 
Haec incuence» omnes, non fine ftuporeperceperunc. Prasfer- 
timcum quae ancea fueramominacus, nunc veluci cvenire vide- 
rencj nam flamma indeexfurgebac a\S €lfl.C M$ CtnCm gCUC^ 

Dfcn fteigenfce un& flanctucnbc ^tyramtbe ttonlautergeuer/ 
wclct)C fo Ijeffti&flammctc unb walletc/ fcaf? flc aud) ein sBlen* 
T>en unb @*mcc§cn tn unfern Slugcn fcerurfacfccte / ali 
fcaS ju gefcfeeben pfleaet b$\) einem tyttm glcfrt/ wd(bc*man 
fo unflcfef)? in Dcr §crnc crbltcf ct/ unD ftarr anjufefren pffe^ 

get JC. cxcremitaces quafi ncbula inclufae eranc, ec ejus corpo- 
*ra criafixa ad 20. gr. elaca. Quanca aucem flamma ipfa fueric ob 
diftum ftuporem ec impedimenta^apere haud pocui. £xcin- 
guebancur fucceflive reliquae lucuiae, excepcis illis,quaeftellas 
habebanc indeque varias mucaciones tam coloris quam ipfius 
fplendoris paciehancur. Vbi concra fepcencrionale fyrma con- 
tinuabac usquead horam duodecimam, qua icidem remiccc- 
bac a fuo fplendore, meque, ubi res ifta vigiliam exigebac, in« 
fomnem, viribusque candem deficiencem dimicrebar. 

Die xxv. nihilamplius nocacudignumobfervavi,necquic- 
quam per dies reliquos. Incerim quod reliquaaccinec heic ad- 
dcnda, ad aliamoccafionemdiffero, velinfupraindtcacotra&a- 
tu uc explicencur promicco. 

(Gijfa Aftgvfiam Vini,. A.1717^* i^Seft.mifa.) 



OESER- 



Obfervath LXVih *6i 



CBSERFJTIO LXWl. 
Dn. D. Joh. Chriftophori Spr6gelii. 

Strangurk et inflammatio fpbincteris wepcae t ex baemorrbd- 

Jibus toecis, curata. 

Clvis non infimae forcis noftrac urbis, haemorrhoidibus coe- 
cis laborans ex improvifoinfigni ftranguria, quae calculum 
veficae menciebacur, correptus eft v Chirurgus igicur voca- 
tur , uc calculi praefenciam inquirerec cathetere;; fed in vanura 
tencabac veficae incroicum , (phin&er enim ejusdem adeo 
erac tumefa&us ec inflammatus, uc cathetcr aullo modo» cucn 
prae dolorc aegri, tumprae conftriclionefphincceris fpafmodica 
impingi poffec. Caufa hac fpeciali ec vera doloris cognica , fii- 
fpicio omnis dc calculo abliciefcicur* ec de caufa hujus Inflam- 
mationts proximiori confukabacur auferenda. Haec nulla alia 
efle videbacur t quam affluxus nimius haemorrhoidalis circk 
varices dittas haemorrhoidales, per conferifumfphin&erem ve- 
ficae afficiens cc inflammans. Daco icaque leniflimo purgan- 
ce ex ?io tdulci gr. v. c.f. q. corifervae *ofarum , per fiogulas 
tres dics cribus vel quacuor vicibus reicerato , incerpofica fola 
Tin&ura Martis cum vino malvatico facla , aeger pofl: primam 
laxacioncm hanc pcr Mereurium ftatim ab omni dolorc veficae 
ec ftranguria/fenfimquc^hisceconcinuat^^ab haemorrhoidi- 
bus coecis ipfis eftliberatus. 

Haemorrhoides non folura per arccrias ftri&e flc diclai 
haemarrhoidales, ad ora venarum in ani cunica exceriori ec in- 
teriori fe aperiences.fluere, jam Hippocrati innotuit> qui cco- 
ris haemorrhoides agnovic, cc D. D. Helvwicb plura quam 
.elegantifllmedc iis inEpbem. N C.Dec. 5. An.y.Obferq; 1 18. 
difleric.Per aures obfervaviceasdemX),D.L^/;ttjiniisdem£- 
pbem. Dec. j. An. y. Obferv. tty. ec Hippocrates maniam vi- 
dic in Alcippo ab haemorrhoidibus per mecaftafincapucpccen- 
Obferv.A&alN.CXent.VU. X tibus. 



tte Obferwtfo LXVIL 



tibus. D.Job. Henr. Herlinus quoque firigularcm traftatultim 
fcripfic depraeternaturaiu ac lethalifluxushaemorrboidalisfup- 
prejfi ad peQus translatione , Altenburgt 171 6. 8xw. Nihilideo 
eft, quod miremur, illasad veficam moveri incerdum. De- 
ploratam hujus expcrientiam ancc nos habuifle fupradiftus te- 
ftamrDn.Heli>-vichinEpbem N.C.Dec.i*Ann.?.Obferi,\ 1 1% 
ubi hiftoriam aegri recenfet, qui haemorrhoidibus veficae cor- 
reptusfaco conceflk A Adeo uchuic ulcimae obfervationi noftra 
fic parallela , qua fcilicec affluxus haemorrhoidalis fphin&erena 
veficae inflammaveric Sed qua racionc, ilfa morcem inferen- 
te , cura hujus per folum mcrcurium, et tintturam di&arn mar- 
tis, ex voco fucceflerit, paucis videamus. 

Mercurium triumphatorem in medicina efle, Gowin tra* 
! flatu fuo, Mercurius triumpbator t pptimc dcmonftravit, ucr- 
nam fimul praeparationcscjusdem, quas fingulares fe fcire de- 
praedicat, in ufum rei publicac, more virorum boirorum, do* 
cuiflec, uteomeliusad accidenria varia morborum dirigi poflec. 
Hinc hoc ioco non plura deejusdem vi abforbentc, ec acidum 
tnliofum corrofivum, gfandulofas propagatione* arteriolarum 
faepius erodens, ficquc ftagnationcm fenguinis circa eas indu- 
cens, tcmperantc, illudquc in circulum redigentc ct dehinc 
per glaodulascommodiores, vcl per fedet, vel perfalivationem 
educcnte, difleram. Tantum boc dicam, nihilmagisinacgra 
noftro indicatum efle, quam acidum ejusmodi biliofum corro- 
fivum in mafla fanguinea, quod anima per hacmorrhoides e- 
Vacuare tenrarat ; froc vero in majori copia affluens ob fpif- 
ficudinsm fimul ramificationes glandulofas arteriolarum in tu- 
nicis ipfis arteriofarum, et circa casprius difpulit ecerofit,quam 
©rificia aperire potuic, quippe haec , fero illb acri pcr glan<- 
dulas abfcedencc, non facilc opcriuntur; binc ©rificia hacc 
comprelfa funt, unde tumor vafcrum hacmorrhoidalium varr- 
cofui , quem potius ancurifmaticum , cum magis in arccrirt 
ctuam vcnis exfiftat, quod alia occafionc demonftrabo/ voca- 
rem , nifi communis opinio hanc vocem jam rctinere fua- 
derec. Obftru&is icaquc hisce glandulis, ad vicina loca in no- 



Stranguria et inflamtnatio fthmUeris curata. 16$ 

ftro molimcn fa&um cft earundem, nimirum ad veficam, fcd 
codcm infelici fucceflu, unde in cjus fphin&ere ftagnatio, tu- 
mor , cc inflammatio, Mercurio icaque propinaco, magna 
quancicas bufus acidi biliofi, ftacim prima vicc dcccm vel duo- 
decim fedibus, eliminaca eft perglandulas inceftinorum,.adeo~ 
quc vafa func liberaca, circulacioque liberior ec fuavior reddi- 
ta; hiocdolores fpasmodici in vefieaftacim rcmtferunc, cc fta^ 
gnans hic fcrum acidum corrofivumin venasreccflicficquefenu 
fim ec haemorrhoidum ipfi cumores receflcrunc. Quod , rin- 
&ura marcis vaforum roborance coaum > crac jam demoa*' 
ftrandum* 



OBSERVATIO LXVlll. 



- 



Dn. D. Johannis Chriftophori Sprogeliu 

i 

Empjema ex Pleuritide negleSta per clyflerem fortem 

curatum* 

GLyftcrcs imeftina cluerc, ec parcibus cufusvis vcntrif, infi- 
rnii mcdii er fummi, quam opcimum folacium afferre, ra- 
tione et ufu adeo omnibus probatum effe videcur,ut f nifipu- 
dor fubrufticus acgros ipfos ab corum ufu revocaret, Langius 
hodic vcl fycophantas fruftra quaereret, qui, f\ mcdicus pcri- 
tus ad lenienda alvi cx obftrudione aut inceftinorum ulce- 
racionecormina, auccalculi cruciacus, alvum clyftere eluendam 
fuaferic, ec aeger id genus fubfidii ob pudorem decreftaveric, 
blandiciis aegro il!i fubfcriberenc, et faluberrimum enematum 
ufum vcluc paralyfeos, quae horuro corminum eft pediflequa, 
caufam iofamarenc , uci hujus in Epift. 80. lib. \\ mencioncm 
facic* Non enim olim folum apud AEgypcios, <juos Ibis avis 
eorum docuic applicacionem , horum ufus adeo frcqucns fuit, 
uc finguKs mcnfibus triduo fe purgarent vomcndo, atque intc- 
ftina diluendo, gratia fanitatrs confervandae; nequc tancum vis 
corum nucriciva ad tcmpus, abeodem LangioL c. cxAvenzoar 

X z edofta* 

I 






tU Obfervatio LXVlll 

edofta, ec ab Hddano olferv. 30. Cent.4. exemplo compro- 
baca, cam experienria Galenu qui lib.6. de cauf.fympt. refcrc, 
nonnullis clyfteres adeo afcendifle, uc vomicione reddicae fue- 
rinc, itcmHildani obferv. yo. Cent. 6. etaliorum in Epbemt- 
ridibus bisce ' nocacis paflim ejusmodi obfcrvationibus nicicur; 
duam, quod maximum eft, fundamenco illo firmiflimo anaco- 
mico, Baubini in fine inceftinorum cenuium valvulam efle 
fabulara, id quod Biancbi Epiflola ad Sancajfanum , in Man- 
geti Theatri AntomiciLiblL cap. 4. p. m; 3oo,facis fuperque de- 
monftrat; fed eorum vis curactva hodie adeo cmerfic, uc ingc- 
niofus apud Gallos Medicus , Dn. Adrianus Helvetiur y in me- 
tbode pour guerir touteforte des Fieuresfans rienfaire prendrt 
parla boucbe, modum propofueric, corciccmdePeruin fcbri- 
bus cum fucceflu pcr enemaca applicandi , qua/n mechodum 
£)*D. AlbrecU iniisdemhisctEpbemeridibwDet.fr Ann. 3. Ob- 
ferv. i27.illuftrar, ec infignenx eorum ufum, aflenrience fimul 
folicicae prudenciac Medieo , D. L. Lentilio in Epbefn: Dec.^.Am 
f . et 6 App. p. 1 jovnon immerico* depraedicac. 

Praeloqui hacc libuic », cum cafum expficare inflicuerim, 
xjuem honoraciflimus Dn. Parens , Dr. Aiicbatl Sproegelit^ 
Medicu^ Halberftadienfis , non ira pridemmecum communica- 
vic his verbis : Accidic mihi ance non paucas hcbdoraades, uc 
vefperi vocarerad virum quendam cx noftra familia , aliquoc 
40* annorum , ex negle&a pleuricide empyicum faftum , cui, 
cum.exmeciBfufFocacioniSrukima viderccur agere, necproprer 
faniei foecemis cqpiam , qua faucesopplebancur, & cujusquai*- 
iim facis magna incerdum cuffi obfcura procrudebacur , incerne 
Eefdisdia amplius adhiberi poflenc,, praecereaeciam aegrocusfum- 
mcvdfebilis eflec, pulfus camen viribusrobuftioranimadvercere- 
cur, ec arvus? pecduoj diesobftru3a,dyfterem ; de fubito facis for- 
tfcm applicaricuravi.Di(fhim fa£hxm Opcaciffirxiusfequebacuref- 
fti^us, raagna^nim copia faniofae maceriae ejusdem coloris cc 
fcmoris, qualis perfauces ejiciebacur,perfeceflum cdu&a eft^uc 
mane ad aegrocum accedens ipfum admenfamfedencemecju- 

fculun* 



Empj ema ex Pleuritide negleBa per cljfteremfortem curatum. i6y 
fculum cibancem in venerirruQuaeritur, pcr quas vias Archeus,feu 
hodiernorum medicorum Anima, materiamhancpe&orirupto 
abfceflu infufam per alvum fimuleduxeric? Sciocommunem Me- 
dicorum fencentiam,nacuram fibifabricare viasnobis ignocas,fed 
nunquam baec opinio mihifecisfecic, neccredidiflem veras dc 
hoc affe&u hiftorias, nifi ipfe cum admirationc hancobfervafc 
fem. Haec Dominus Parens. Ad quaeficego, quemlibec alium 
fenfix fuo abundare lubenciffimepaciens, refponfum vellem; 

Ex pleuriride negle&a empyema fieri, non eft quod mire- 
mur. Sanguinem.enim cxcravafacum, necftatim in circulum,re- 
dadlum.in 14. diebus in faniemmucanVexperiencianon folum af- 
Rvmzt Hippocratis in c. lib.Apborifm. S.C^jicunque, ajens, rnor- 
bo lateralt laborances in 14. dicbus nonrepurgancur^itsmateria 4 
adfuppuracionem vertitur - y , fedecracio fuadcc,licetfanguis,quodi 
Drelincurtm vulc, in vafis fuis ftagnans non putreac \. nec in- 
flammecur, fed cantum coaguletur, eundem extravafatum, ec 
m interftitiir glandulofis ftagpancem ->.ab- ambiente calem impe~ 
cum pati, ut parciculae ejusdem fpirituofiores, pucrefatfionem 
alias praecaventesv it* vcnas fadKus abripiancur , er, quod idem 
eft > difeutiantur^reliquis aqueisec v^fcidis in putrefa&ionem ec 
ianiem abeuntibus. Boc pus , nifi per (puta repurgetur , rupta 
wmica, in cavitatem thcraci&effundi, arque aegros ^mpyieos 
reddere affirmant vcteres cum plerisque neotericorum^ Eo, 
ajunt , auefuffbeantur , aut liberantur , nifi probefpatio dicrum 
quadraginta per tuflfimpurgentur, quod hifce verbis Hippocra- 
tes in<j. lib. Afbor. 1?.. docuit: Quieunque er morbo lacerali 
fiunc empyi, id eft, fuppuraci, fi quadraginta* diebus purgan- 
cur , a die quafitruptio, liberancur ; ec Galenus in Comment. ait : 
uifi iis diebu* per fpuca pus tocum expurgetur , pucrefcic > pul- 
monesque putrefadfrjm exedic, acque ad cabem conducic; uci 
Jhaec pluribus recenfec FrofperAlpinus Itb. 7. cap. 1 9. p. m, 526. 
de praefagienda nnta et morte aegrorum. Ex hifceconcludere 
incendunc, faniem iftam per fpucaexpurgari deberc, alviqirepro- 
fluviun* vircucis, (nacurae fcilicec) inbecillicacem, fpuci* reren.> 

X 3 cibnem 



%66 ObTewatio LXPllt \ 

tionem ec deploratam fuffocationem plerumque pracfagirc^ 
minori icaque cum racione purgantia applicari. 

Quemadmodum vero nulla regula, ica nequc hacc fiia ca- 
rec excepciane, quando nimirura faniesiftaintancacopi^adeft, 
dc fuffocacioinfter, faucesfincreplecae, necfpesvitacullaafful- 
geacfervandae, g'u-S-*vao-Xs cancum aegroprocurandavidecuralvo, 
imprimis, fi eadem fimul fueric oMrucia, clyfterefoluta , ma- 
teriaque ex parce fubduita, Quod liccc acgrum rariflime cx 
orci faucibus eripere valeac; interdumtamenficripoffc, narraca 
facisaffirmachiftoria. Sedquaracione, quibusque viis, jam pati- 
cis inquirendum eft, 

Pleuritidem mecaftafi io parotides intcrdum , licec rarifli- 
me , cerminari , ceftacur obfervatio D. D. Alajeri Efhemeru 
dum harum CentW. obf 38; per univerfum corporis tumorcm 
fanacam exhibcc earundemCent L obf. 74; per purpuram plu- 
res obfervaciones ceftancur, ec ego ipfe idem Auguftae Vindeli- 
corum obfcrvavi; in podagram abfcedencem cciam obfervavit 
D. LedeliusinEpbemer. barum Dec. 3. Ann. 3. obf. \6. Quac 
mecaftafes omnes opcimo fucceffufunc cerminacae. Praeterea 
per fputum plerumque, faepius pcr fudorem ec incerdutn pcr 
urinam pleuricidemcurariquocidianadocecpraxis; ecimprimis 
hoculcimum Hildani 0&/31, Ctnt. 2. Urinamnimirumpleuri- 
ticae primo curbulencam ecrubicundamvelutiadmixcofangui- 
nc, deinde fanguincam, et denique omnino purulentam bunc 
morbum fcliciffimc judicaffe, ceftatur. Dc aliismorbis in pleu- 
ricidem verfis, imprimis de communicacionc peftoris cum cruri- 
bus, licetlocis longiflimeremocis, uihil dicam; de qtribus bc- 
ncvolus Lcftor in Epbem. Nat. Curiof imprimts in earundem 
Dec z.Ann. 5 . obferv. 28^ et Cent. VL Append.p. 107. plura 
videre poceft. 

Quas vias aucem in hifcc non tam procrcacionibus, quam 
refolucionibus ec curacionibus unius cjusdemqucmorbi vanis ef- 
fingere volumus alias, quam arccrias ipfas, quac ad fauccs can- 
quam locura cordi proximum cerciflime maccriam afferunt, 

ut 



Empye m i exPteuritide negle^aper clyfl eremjortem curatum. 167 

uT/WT Antonid. uan der Linden in ManuSzript quodExcel- 
lentijfimus L entilius AHJceUaneisfuu Medicu adjunxity ibidem 
p, 3. 214. b. aic: quando fpucum fkvura exccrnicur in pleuri- 
cide, non vidco alias vias, nifi ftaruacurcum falivaexcerni. Saliva 
auccm non aliundc ad du&us falivales pervenic, quam ex arceriis. 
Haecenim pro vcris vendico. Mirandum vero, quomodo ma- 
tcria illa ex loco affedo pcne immucaca perveniac y uc nobis 
fignum praebere poffic humoris pcccancis ec co&ionis. Ec can- 
tum abefKuc, quemadmodum quidam voluncpus, rupcavo- 
mica vel abfccflu, incavicacern choraciseffufumviasaliasfeper 
fpucumevacuandicruaerercpoflic, praccerordinarias glandulas, 
uc pocius, eadem rupca, nifi incifipne pedtoris cvacuacio puris 
procurecur, qualcm pzractmhcfin D. Dr. Riedlinmin Epb. N. 
C.Dec.\. Ann.i.obf.126. felidffime inftitui curavic, aegros 
plerumque fuffocec, vixque unus ex millibus ab ca liberecur. 
Neq,ue alias vias fupponendas cfferacio fapierjticuivis anacomi- 
co fuadec> quicquid quidam de novis viis, quas nacura fibi fa- 
bricecur nobisignocas,fencianc. Venacenimarceriiscapillaribus 
vel concinuacaeadhaerenc, velcum iis fe ofculancur, ica ucjuxca 
fingulam ofculacionem vas laterale feparatorium ad glandulacn 
pcrficiendam abeac , qualem fabricam vaforum Iymphacico- 
rum ec glandufarum ex Guitielmo CoDuper Tabuta LUI.fig. &et 
9. inMangeti Ibeatro Anatomico edit.iyid, Tom.h p.2\6. 
cx parce exhibec. Rebus icaquc ffc ftancibus faciriime concipi 
poceft, nacuram nullis aliisviisadEmpyema, id eft, fuppuracam 
maccriam % exgtandulis, ideft,exmembranis, quibus glandulae 
a nervis fubdu&ae fum, etin quibus concinecur humor vcl 
maceria , vafis glandulae propriis corrofis, fuppuraca, educen- 
dum opus habere, quam venis, in quas fenfim abforbecur vel 
potius incrudicur humor cNfrus vi mocus nervorum ibidem 
loci inccrcexcorum , dehinc ad cor cum fanguine ec 
pcr arcerias ad glancMas alias pro fecraionc ex gr. fau* 
cium ec afpcrae arceriae in exfcreacione defcrcur. Sed quid 
©pus cft ukcrius hanc theoriam racionibus fuffulcire, cum , in 

fib- 



i6g _"" Obfervatio LXVlll. 



fanguine circulante pleuricicorum per vecae fe&ionem emiflb 
incerdum pus inftar fevi liquari inveniri, cc cum ipfo fimuler- 
trahi, quod neutiquam , nifi fimul circumfcrecur , ficrcc , ex 
Obfervacione 71. in Ephcm. Nac. Cur, Dec. 3. Ann. i. ec aliis 
fenfus doceanc. 

Materia igitur, noftro rupco abfceflu , ec glandulis proxi- 
mc adjacencibus pleurac cc pulmonum mcmbranae fimul ia 
fuppuracionem du&is, adeo abundans per impoflibile ©mnis 
pcr^landulasfaucium fcparari poflevidjebacur, ec finc dubio 
aegrum fufFocaflec, nifi alia fimul via oftenfa nacurae pacicnci 
f uiflec. Alvum quidem fagaciflima anima , opcracionem fuam 
in aliam viam dircdura,prudenciflime claudic, uc quocidiana 
docec cxperiencia in febribus malignis ec infiammacoriis, quo 
magts hccerogeneum perfudorem, id eft,glandulas,fiibcucaneas 
expelli poflic. Nec ab hac via fri volenacura , id cft, motus ani- 
inae cum^orporefibiproporcionacoconjun(2ac,cftfcducenda t 
imprimisflmaceriacft venenofa, velfubjcftafunrbiliofiora, ve- 
nenum ^nim illud vel biliofae purulenciae nimisadinceftina vo- 
xacae parcibus illis iiervofo- mcmbranaceis maxime fenfibilibus 
facillimc diarrhocam, inflammacionem<c gangraenam , id eft» 
morcem induccrc poflunc. In noftro vero aegro, cum macc- 
ria non nimis fueric acris ccbiliofa.fedpociusphlegmacicapu. 
trefa&a, quod foecor demonftravit, anima auriga opcimo cum 
fucceflu , ^ quod aliasinpleuricidc, ob di&am racioncm, Iechalc 
videcur, ) glandulis inccftinorum per clyfterem forcem fcmcl 
ftimulacis ct apercis., ftacim equosteflcxic, hancquc viam fecuta 
cft, ec aegrum a fufFocatione, alias cerciflimcfubfequenda, li- 
beravic feliciflime; ec hoc quidemnullisaliis viisdcnuo ab ipfa 
fabricacis, fed folo ordinario faoguinis per arcerias mcfcraicai 
circulo adminiftrance. 

Trcs nobis ufus cx hac obfcrvacioncinpraxiinnocefcunc: 
(j) Glandulas inceftinorum, imprimis craflbrum , non folum 
ferum quoddam pro lubricandis inteftinis cc cmolliendis feci- 
bus, quod plurimi cum Pejero volunc,fcpararc, fedfimuleflfc 

emun- 



Empyenfaexpleuritide negledaperdyfleremfortem curatum. 16? 
emun&oria vaforum mcferaicorum , quicquid D. Nuckim 
concra veceres difputec, ec percoufequens cotiasmaflaefangui- 
neae, fi ad has vias perpurgsnciailliusdeftinecurmocusfepaco- 
rius, aeque acglaadulaecuusecrenumejusdcm, mocuadhafce 
uvias per fudorifera vel diurecica dire&o, maflae func emun- 
doria. Ec patec hinc ratio obfervationis D. Dr. Heiuvichii 
in Ephemer. Nat. Cur. Dec. 3. Ann. $. et 6. cbf 1 90. pag. 4$ 9, 
qui fieri pocueric, uc aeger ab uno clyftere fedecies ec ulcra dc- 
jeceric ; quod canca excrcmencorum copia non in inceftiQii 
craflis delicueric, fed, horumectenuiuroglandulisfemclapertis, 
a mafla fanguinea, velglandulisadminimuminccftinorumpro- 
ximiori, feparaca fueric. (2) Clyfteres C\ non cucius, accamea 
aeque ac purgancia incerna,glandulas hafce ftimulare,ccani- 
mae, hecerogeneum fibique incommbdum ec mafla fanguinea 
feparandi, viam monftrare. Licec enim quibusdam a prima 
fronce difficile concepcu viderecur , quomodo fieri poflic , uc 
pcr eos motus huc dirigatur; fcianc iidem , non illud fieri tan- 
cum per clyfteres, fed peranimam ipfam, quae, folucis cancurn 
organis fecrccoriis in primo apice, ipfa per circulationem pro- 
fequacur mocummalum excernendi, ec excernat camdiu, usquc 
dum maflTa fanguinea vel depurecur, vel, fihaectoraficimp.u- 
ra, candem illa ipfa exfpirec. Ec (j) excrecionem per alvum 
leniflime infticucam in pleuriticis cc hinc oriundisempyicisnon 
femper efle cimendam, quinpotius, rc alias defperata, fuaden- 
dam,ex hac apparec hiftoria. Racumtameninterimeftvete- 
rum praefagium, in pleuricicis ecphchificis diarrhoeas efie ple- 
rumque lethales: fic hoc nimirum,ceu proxime illud adnotavi, 
fi corpus eft biliofum ec humores acres, vel fi ulcera adfuncvi- 
fcerum incerna majora, tunc, alviprofluviovelarce, vel abani- 
ma ipfa, vel humoribus acrioribus produ&a, mocu illo nimis 
irritancur inceftina ec inflammancur, vel ulcera incerna magis 
augencur, ec omninoredduncurincurabilia; quaequealiasmo- 
tu lenifllmo fudorifero facis fuperque expurgari, cc abftergen- 
tibus folis ufurpacis confolidari pocuifleoc, hoc motu nimis rc- 
Obferv. Acad. N. C. CenU VII. T vulfo- 



f/o Objervatio LKIX. 

vulforio magis exacerbancur , ec aegros citius morti craderc vi- 
dencur. Quibus vcro corpus non adeo eft biliofum, fed magis 
phlegmaticum , lenius purgans vcl clyfterem fortiorcm minus 
obefle, quinimoprodeile, hac noftra forcaflis docuimus obfefr- 
yacionc 

OBSERVATIO LXIX. 

Dn* D. JohannisChriftophoriSprogelii. 

De Pefteper incifionem bubonum anteeorumintu- 
mefcentUm curanda. 

MUlci quidcm muha dc peftis pracfervacionc ct curacionc 
fcripca rcliquerunc; ncc male, cum non folum morbus fic 
dirus, qui omnium ftudium requiric, fi modo remcdium con- 
tra cum cercius, quamhucusque datur, quod ab omnibus ap- 
probarccur, inveniri poflec; fed eciamintricatifiimus,fequehu- 
jus judicio boc , alius alio modo curandum fiftacadeo ut, 
quemcunque fuum momentum adderc , implicicasquc ejus- 
dem radones explicarc, ctcum orbc erudito communicarc, rci 
publicac interfit. Quicquid autem difpucenc , id tamen omnes 
in finc confitcri oporcet , varia medicamcnta morbum hunc 
peftilentialcm minuspracfervare, minimcquc curarcpofle, nifi 
in eo confiftac corum ratio opcrandi , uc mafla fanguinca cc 
aethcr microcofmi, quem alii fpiricus animales, fuccum neryo- 
fum, vicam animalem, velarcheum vocanc, quamblandiflimc 
ab impuricacibus hecerogencis liberecur cc depurecur , ne hac 
illam corrumpant, hujusvcelafticitatiremoramobjiciant, quae 
alcerucra morcis fubitancac in pefte eft ratio cerciflima. Hanc 
vnicam efle indicacionem,certo certius eft* tantumineolis ver- 
facur, quibus viis caedemfaciliuseliminaripoflinc, ecquibuscu- 
tiflime finc eliminandae. Hincnocumcft, quosdam purgancia 
fuadere, quosdam ftacim indiaphorecicisomncmfaluccm quac- 
rere* quosdam purgancia cum fudoriferisec diurecicis jungcrc, 

quale 



De Pefteper incifionem bubonum curanda. 171 

■ I I— - II - ■»« ■ ! ' ■ ■- II ' _ 

qualc Elixir habecur Ancipeftilencialc Gcdanicum. Quancum 
vero hi ulcimicumprimispeccenc, ec quampeftiferumficelixir 
illud ancipeftilenciale ? quam folerciflime egrcgius nofter incer 
primarios excellens MedicuSjDfl. Dr.Ktrcbboffin praefatione 

Itbelli diSi : X)itt ^Etactathin von btt anfhdmbm 
£5eudx/ wtldw Anno 171$. inbae )£tt$^ttt%OQtt)um 
XXitbtt * «Deffertetcb cinnefcbltcben / btt wtttbm 
&tabt ibambuiQl mb alltn ttitbttt®adb{m m 
J^ebeunb iD&enfl nebff tinttVotttbt von tinttfthab* 
lidtmDtthsMedicinwm&md btfotbttt von tintm 
^amburgifcben Medko> ^amburg* 1714* 4-tox exem- 

plis probavic, illudque confulences ipfos peftc dignos damna- 
vic, cc hocdc jure. Demonftracivum ejus argumencumin eo 
vercicur, quod nacur^ ordinarie eos, quos fanac, per expulfio- 
nem veneni a ccncro ad circumferenciam in pecechias , carbun- 
culos, bubones &c. fanarc vidcacur; purgancia vero mocum 
hunc invercanc, ec venenum a peripheria ad cencrum reducanc» 
ficque neceflario morcem plcrisque, nifi robuftioribus nacura* 
inferanc. « 

Huic nacurac molimini eciam refpondec novum illud ex- 
perimencum chirurgicum, quod in hac obfervacione pofteris 
relinquere liccac. Eggebeckius, Ghirurgus noftrae urbis prora- 
ciflimus , eum A. 1 7 13. quo peftis noftras quoque oras, proh do. 
lor! pecierac* copiaeiofFcrcbacurpeftelaborancium pauperum 
cc miferorum, primus ejus fuic operacor in noftra civicace, ec 
non cancum decem, fed cencum ecplures, quicumorcoracio- 
nem habcbanc , hac adjuvance operacione chirurgica, eidem 
cripuicadeouc nullus, cui ance practerlapfumfebrisaggredien- 
tis cercium diemapplicuic, morcuus fueric \ meritoicaqueeilaus 
cc honor manec invencionis. 

In animumnimirumfuuminducebacoperacionesnaturaeia 
pefte curanda obfervacas , eam plerumque per expulfionem 
veneni in buboncs &c. candem curare. Simulacigicuraegcripfi 
offerebacur , qiji de Iafllcudine, fcbri ec dolore fn inguinibus 

Y % COB- 



172 Obferi/ath LXX. 



conquerebatur, ftacim adhuc ance ruborem ec cumoremglan- 
dularum in bubones abfceflurarum plenarium, macuricaccm in- 
dicancem , incifione obliqua profunda trium Iscorum digico- 
rum iongicudine loci dolcncis cucem , pinguedinem ec 
glandulam ipfam incidebac , digicis propriis ukerius vulnus 
dilacabac > ec glandulam obftru&am perfedte dilacerabac, uc lu 
berior affiuxus allidencis fanguinis, ec cffluxus maceriae vene- 
nofae pararecur. Vulneri applicabac folum Iinteum rafum fu- 
perimpofico emplaftro defenfivo, quo mediance poft 24. ho- 
ras calis fuppuracio fuccedebac, qualis percacaplafmaca per de- 
cem dies vixacquirendaeft, ec hinc quotidie his illud repurga- 
bac. Febrisftacim poft operacionem remiccebac, ecvulnus ele- 
ganciffime poft cres vcl quacuor fepcimanas, incernc cancum 
propinacis vulgaribus diaphorecicisfixis, ancimonio diaphore- 
tico , Iapidibus cancrorum cum cinnabari nativa pracparata, 
confolidabacur , ncmincunquam malafympcomacaexhacope- 
ratione, (quod inquadamgravida, quaeoperationem eandcm 
perpefla curaca eft, ec parcum adhuc vivenccm ne minima Iabc 
infe&um edidic, ccrcc admirandum erac, ) perciptence , ncc 
ullo, cui ftacim ancc triduum praecerlapfum incifio fafta eft, 
morcuo^ quod fi vero poft criduum fa&a fucrac, non omnes 
evaferunc, id quod non cam incifioni, quaromorae, eccorru- 
pcae jam crafi fanguinis adfcribendum eflc videcur. 

OBSERrATIO LXX. 

Dn. D. Johannis ChriftophoriSprogelii* 

Entero-epiplocele per operationem cbirurgicam felicijjime , ab- 
fcijfo Bpiploo , curata. 

Mlnime obfervacionis rarioris ciculo dignam aeftimaflcm 
obfervacionem jam recenfendam de Encero-epiplocelc,. 
inccftinis una cum ornenco pcr proceflus pcriconaci in fcro- 
cum usque dcvolucis , felicifllme a chirurgo noftro jpcriciflimo 

Eggc- 



Entero - epiplocele per operationem chirurgicam curatal 17 j 



Eggebeckio per operarionern manuariamcuraca; nifi excellen- 
tiffimus Dn t Dr. Htifterus in Epb. Af. C. Cent. V. obferu.%$. 
teftaretur,epipIoceiem quidem efieafFeftum rariflimum,et a qui- 
busdamindubium vocari, entero epiplocelem vero frequentius 
conciogere racioni magis confentaneum judicaret, quam epi- 
plocelem folam five fimplicem. Licetenim hoc verumfit, ra- 
tio camen hujus herniae curo ftrufturae,.epipIoo fupcr incefti. 
nis libere per fe ptopendence, nec ab incefttnis licec cum ipfiV 
procrufo , ec refticutionem inceftinorum omnimodo impedieo- 
te; cum curae ejusdem, omenti parcicula abfcifTa , heroicae, il- 
Iius publicacionem non abs re futuram effe fuadet. 

Tercius jam praeceriic annus , quo laudatus Eggebecldus 
ad juvenem judaeum tfigintio&o circicerannorum vocacus, in- 
venic miferum hernia inteftino-omencaii, ad finiftram fcroci 
cavitatem, minoris infancilis capicis inftar, extenfa, laboran- 
tem, Per plurimas dies juvenis jam erat affli&us abdorni- 
nis intumefcentia , faeviftimisque doloribus colicis , cum fin- 
gulcibus, vomicibus enormibus ec fudoribus frigidis conjun&is, 
omnibusclyfteribtis etcacaplafmacibus pro emolliendacc repo- 
nenda hernia fruftra applicacis. Confiderando igicur fy mproma- 
ta non remiffura effe, nifi inccftina rcponancur ; hacc vero pro- 
pcer incumefcenciam ec induracionem omenci minime poffe e- 
molliri, nedum reponi; deoperacione chirurgica poft: plurimas 
perfuafiones convenic aeger cum di&o Chirurgo , fi modofym- 
ptomata leniri poffent. Confeftim idcircohic, praefentibus 
medicis aliis, rem aggreditur, ne poeniterec aegrurn refolucio- 
nis, fe&ioneque a regionc inguinis oblique ad fcrotum , fe- 
ptem latorum digitorum Iongitudine fa&a , incidit cutem ct pin- 
guedinem usque ad peritoneum; quo demum pertufo, ftatim 
ipfiflimum omentum , extra annulum mufculorum abdomi- 
cis, perquem tranfic proceffus periconei, in cavitace fcroci* 
praegrandius tumefa£tum , vafisque fanguiferis, in quibus 
fanguis ob regreffum difficilem jam multum erac coagulatus, 
maximediftcncis, ecpinguedine copiofiffime replecum, ct qua- 

Y 3\ fi icir- 



i 7 4 Obfervatio LXXl. 



fi fcirrhofum apparebacquod inferius accolli pocerac, fupcrius 

vero annulum di&um adeo anguftabac , uc neque omencum 

cum inceftinis, nequeinceftina fme omenco folareponi pofTenc. 

Quid hic confilii , nift ampucacio omenci? Ar&iflime icaquc o- 

mencum ance anoulum periciflima fuamanu, fine fingulari, ob 

coagulacionem jam concraftam, fanguinis profufione , forfice 

inftru&apraefcindebar, quo fa&o omencum ciciflime fe ipfurn 

recrahebac, ec inceftina dchinc faciliime reponi poceranc , nec, 

quod alias raro evicacur, vafa (permacica cum cefticulo ap- 

pendencc ullam laefioncm ab hac operacione conceperunc. Rc- 

poficis hisce, annulo pro racione vulneris ec dilacacionis immic- 

cebacur curanda.elinceo rafo, hinc ille fenfim fenfimqucfe coa- 

crahebac, ecica cicacrice obducebacur, uc poft menfem aegec 

ab hernia fua perfette curacus evaderec, ec adhucdum, abfcifla 

parce ifta omenci ejus in propria pinguedine apud nos fervaca, 

vivac. Haec fimul ad hanc operacionern adnocare liceac , quod 

ftacim, repoficis inccftinis, omnia remiferinc fympcomaca, ea- 

que magna exceperic diarrhoea, qua maxima flacuumec appli- 

cacorum enemacum copia,nullisfympcomacibusfcbrilibusaliii- 

vc accedencibus, eliminabacur. 

OBSERVAllO LXXL 

Dn. D. Johannis Chriftophori Sprogclii. 

De 

Amaurofi, GJaucomate, et Qatarada in uno eoJemque oculo 

diffeSo obfervata. 

AD confirmandam fimul Dn. Dr. Heijteri fenccnciam dc ca- 
Cara£ta,eam nimirum frequenciflime efle opacicacem humo- 
ris cryftallini, rarius membranam ancehunc concrecam, haud 
parum conferre videcur, quod don ica pridem in cane, quem 
in graciam difcipulorum meorum chirurgorum diflecavi, ob- 
fer?andum fc praebuic. ExcelkociiTimus nomiuacus Dn. Dr. 

Heifler 



De Amaurojiy Glaucomate, et CataraSta ek. 177 
Heifler jam quidem hiftoriam cacara&ae lafteae in canis cu- 
jusdam oculo diflc&o reccnfait inEpbem. N,C.Cent.lV.obferu. 
$8. p. 46% Cum vero in meo canc adhuc praecer obfcuritacem 
humoriscryftallini, fimulcorruptionemhumoris vitrei ec aqueif 
cum aridura nervi opcici repererim, rarior ccminus recicenda 
mihi eadem videcur obfervacio. 

Jam per duos, cresveannoscanisbiccoecus fucrac ucrisque 
oculis, adeo uc viis in domo fua afliiefa&us cancum ambula- 
rcc, ec ex gracia dominiipfum amancis, ipfique femper aliquid 
cibi praebentis iacis lauce vivercc. Tandem chirurgi cyrones 
cum domino eius de ipfo conveniunc , uc anacomiae eum cra- 
dac, ficque ad nos delacus ftrangulacur ec difleeacur. 

Cum in vivisafpiciebam oculos ejus , albidi hi apparcbanc, 
cc canis vera cacara&a laborare videbacur. Curiofusigicurego 
ex lice laudaciHeifteri ec Vuoolhufii fafius, inquirebam m eps- 
dem ocuIos,ucrosqueex orbicis fuis cauce feparabam , ecbuf&bs 
eorumab omnibus mufculis cc pinguedineliberabam. Scacim 
fingularc quid apparebac, cum digico leniflime pupillam frica. 
rem, cornea cam friabilis in ucroquc oculo erac ec exfucca , uc 
fimulcumiride dcfricari poflet, usquc ad coalicum corneae cum 
uvea, fine ulla vetminima profufionehumoris cujusdam aquei, 
bumore cry ftallino Hbero, elato,e* opaco ftacim,cancum per cilia- 
' ria filamcnca conncxo,nec ulla membrana,nifi propria, tcQo, ap- 
parence^ec jurarcm, corneamnon adfuifle,ecuveamcancumcry- 
ftallum firmaffe, nifi filamenca quaedam albida cum iridedefri- 
caca apparuiflenc. Oculum cum verccrem, (ucerque aucem erac 
idem cceodemmodocorruptus>J nervus opticusitidemeracex- 
fuccus, viecuseccorrugacus,vixfilomediocrifimilis, quemcum 
porcione cunicarum pofteriorum refecavi. Hinc aqua efflue- 
bac nigriufcula pauca foecida , humorque vitreus in propria 
roembrana non alicer apparebac collapfus, corrugacus ec exfic- 
cacus,ac cerafum calorcficcacum vel malum viecum, ancrorfum 
erac cum humore cryftallinoperfibras quasdam ciliares conne- 
xus, in pofteriori vero oculi parcc Iiberior videbacur, aqua difta 

nigra 



a y6 Obfenmtio LXXl 



nigra circumfufus; humore cryftallino caeceroquin tancum in 
fua membrana opacoexiftente, ncculla alia membrana obvela- 
co. Facillime praecerea hica cohaefione cum ligamenco cilia- 
ri feparabatur, qua feparacione fa&a nihil, nifi foramen uvcac 
latiflimum, irisenim, uc d?x?,jam eratdefricaca,apparebac. Tan* 
dem quoquecum hunc humorem cryftallinum difleearem, co- 
tus ille erac exfuccus, nec alio modo fe habebac, ac cryftallus 
fanus ex oculo viculino decotto. 

Ex hac obfervatione facis fuperquc demonftrarc Iicec, dari 
in uno oculo incerdura omnia cria haec viciaoculorum, cacara- 
£iam, glaucoraa ec amaurofin : Cacarattam , fine membrana 
fingulariinhumorc aqueo ancc cryftallinum concrcca, humorc 
cryftallino ipfo obftrudlo cc exficcacoj glaucoma, corrupco fi- 
mul humore vicreo ; ec amaurofin, cxficcato nervo optico. Vn* 
dc vero hacc vicia provenerinc fimul omnia, credo, primum a- 
maurofin orcamcc influxum fpiricuum tn recinam ec humores 
proprios oculi efle denegacum ; hinc fubfecucum eflb glaucoma 
ec cacaradam , ablato nimirum mocu in vafis hos humores ve- 
hencibus, undc ftagnacio, coagulacio ec exficcacio eorundem 
humorum. 

Quod fi aucem hoc in cane obfervacum, humanis oculis 
non ica accidere pofle, in dubium quidam vocarenc, iisdem 
idera , quod faepius laudacus Heiflerus L c, cadem ad ipfius 
obfervacionem proclamancibus facis bcnc rdpondec, regeftum 
vellem; hanc nimirum obje&ionem infirmo ftarc calo, quia o- 
culus humanus ec caninus nullain re differanc, cx quaconclu- 
di re&e poflic, quod id , quod in canino oculo concingic, noa 
etiaminoculo eoncingere queachumano. 



(Hamburgo Auguflam Vind. d, 1 S. Seft. 
A* 171 7. mijpie,) 



OBSER- 



Qbfervatio LXXIL j 77 



OBSERFATIO LXXll. 
Dn. D; Georgii Dethardingii, 
Mattr ntinquam mmftruo fluxui obnoxia. 

AD foeminam tenuioris forcunae (nupferac ?ero hortulano) 
vocabar, uc locii fuppreflioni mederer, quae per fepcern 
jam dies concinuaverac Hanc incellexeram nunquam folviiTe 
tribucum lunare, quamvis Lucina propirta fepcem liberos exclu- 
feric. Ipfam adiens , exore ipfius compe^fe quinquagefimum 
jam annum fuperaffe, aft , nec virginem nec conjugem fluxu 
menfium fuifleinquinatam, ne quidem abillo unquam centa- 
tam ; achlecicam fe vixifle ec laboribus domeftieis fac arduis, 
commode vacare pocuifle; a parcu manaffe quidem lochia, aft 
longe minori flumine, quam in aliis foeminis obfervaflec, nec 
inde quicquam damni in feredundaffe; Macrem paricer vixiflc 
menfibus immunem , ec accigiffe aecatis annum cencefimum; 
aeque filiam, quam unicam pcperic,(reliquis liberis ad fexum 
digniorem fpe£tantibus)jam cranfiiffe annum decimum o&avum 
cicra veftigium evacuacionis talis uceri, vel quod inde male ha- 
buiflec; fe hinc mecuifle, quin ec haecmenfibus fic cribucumne- 
gacura; aft, quod maluericuceademfead morem atiarumfoe- 
minarumcomponacfehuicexconfiliomedicaftricujusdampro- 
pinaffe pharmacum, aquoincer lu&as vicae cum morce proru- 
pcio menfium fueric infecuca, uc jam menftruacim ucerus fan- 
guinem pendac. Ance fesquiannum veroipfi moerore ex obu 
cu filii correpcae, ucerum fanguinem ftillaffe, ec abhinc valecu- 
dinimulcum deceflifle, addebac, uc ex mucacione adeo infolica 
ipfa credac diem emorcualem fore proximum. Praefegium 
hocevencus non vanumfuifledocuic,quando dienonofuppref- 
fionis memoracae obiic. 



Obferv. Acal N % Q Ctnt % Vll Z OBSER- 



i 7 8 Obferiratio LXXUL etLXXIK 

OBSERFATIO LXXIIL 
Dn. D. Georgii Dethardingik 

Haemarrhagiae faucibus; 

OBfervarehanc KcuitParentimeo b. m. in mercarore juvencr» 
cui olim quidem familiare facis fuic (purum fanguine cona- 
mixtum , ut ex confvecudine ne quidem ad illud arcendcric^ 
aft dum aliquando, Sirio urente, fub dio|longius obambulavir, 
©bfervatdomum redux, anciquo more fpucum fanguinetin£tum r 
aft canto jam flumine ex ore manans, ut animam reddere vi- 
deretur. Advolans parensecmcdicamencis concra hacmopcy- 
lin fruftra haftenus pugnacum efle comperiens (nec vero indi- 
cia folennis c pe&ore haemopcyteos adfucranc) deprefla fpccil^ 
lolingua, videcfanguinishujusfcaturiginem exfaucibusponeu- 
vulam rivuli in morem prodeuncem. Siphonc ergoita accom- 
inodaco, ucappellere pocueric,inje&a aqua aluminegravida, hic 
infolicus fluxus cito ec cuco fuic fedacus, ct quem fauces orco 
wkbant cradcre, ex hujus faucibus ftrcnue erepcus, 

OBSERFAIIO LXXIF. 

Dn. D. Georgii Dethardingii*. 

Haemorrbagia ex ano. 

QUam familiaresfincfangtiinisexcretiones ex tubo inccftina* 
li fub dyfentcria, haemorrhoidum fluxu - ccc. tam incon- 
fvecam ec raram cgo quidem judico fequcntem fanguiois per a- 
crumeffufionem. Foemina viginti quatuor annorum ablafta- 
verat infantem, quem per biennium marnmis admoverat. AE- 
gre vero fe habuic ab ifto tempore , ut tandem laflitiwlini ce- 
dens lc&um peteret. Vocatus pulfurn offendo aequalem, nec 
wlerem, locium pallidum cum muko fedimenco, calor paulo 

crac 



Haemorrhagia ex atttf 



erat inceoiior, ficis nulia,liogua humido rore madida. Be qui- 
bus conquercbacur, eraGcvigiliae;faucium ftri&ura, ru&uum 
^aegre furgentium moleftia, quos, uc folenc mulierculae, utero 
tribuebac, ec arcuum lafficudo dolorofa, uc hincindein mem- 
brorum vario fitu levamcn quaererec, alvus obftipaca. Hanc 
jusculo prunorum folvere fvaicram, illis Icnioribus diaphoreci- 
cis obviam cundo, hoc obtinueram, uc fomno fuccedencepla- 
cido, omniacompoficaeffe vidcrcncur, corporelenifudorema- 
dido. Aft cercio die, quo alvus mane fponre folvebacur, excre- 
mencis obfervavcrant adftantes tancillum fanguinolenti fuifle 
commixcum, ac ficri folet, fi quando durior ct conftipaca al~ 
vus nifu duriori infequicur; fcd a mcridic praevia iterum dolo- 
rofa arcuum laflitudine ec faucium ftridura , quando pedere 
ipfafibi vifaeft, nullis praeviis torminibus, maximo fluminc 
fanguis per anum ruic, cicra quod cancillum fcybalorum fuiflec 
commixtum, echicfluxuspervicestanca feroria conciouavit,uC 
febri Iipyria acccdente incra 24, horas animam efflaverit. San- 
guis fimilis huic erat * quem lochia folenc referre, omni gru- 
moficace, omni odorc deftitucus. An menfcs, quos cemporc 
la&acionis ftaco cemporc viderac , fcd qui afc abla&ione non- 
dum icerum fluxerant, huic hacmorrhagiaeenormianfamdede- 
rint? pcnei alios fic judicium: meae conje&urae eo cenduac, 

OBSERVATIO LXXK 

Dn. D.Georgii DethardingiL 

Facilitas deceptionis in infpeUiQne Cadduerum. 

DEcepcionem opcicamincufarc folenc Machefeos ftudio dedi- 
ci; aft deceptionem in ftudioMcdico acquc familiarem ef- 
fe, magis adhuc in judicio de vulnerum ratione, ancequam in- 
fpedio ocularis accefleric, negari non pocerir, Vocacus, chi- 
rurgo focio, ad infpeaioncm cadavcris milicis, praecedcnti die 
^iadio occifi, ex vulncre non mulcum fanguinis manafle, ec 

^ 3 prae- 



i8o Obferuatio LXXV. 



praefentes referebanc , ec linceamina monftrabanc ; fubico ta- 
men inde occubuerac, Vulnus quia infli&um erac, fubclavi- 
cula dexcra, medio circicer Ioco, humerum incer ec fternuro, 
ac furfum cendebac, nec aliud quoddam laefionis veftigium; 
(equidem pe&us finiftrum livido colore cucem tenus videbacur 
tin&um, fed quodficui cribui pocerac, velpugnis fub confliciu 
accepcis) merico hinc fufpicio erac, gladium perforafle quandam 
fubclaviarum, Juflihinc, incegumcncis remocis, flcrno deor- 
fum declinaco claviculam provide colli, et ipfemec in vafculo- 
rum memoracorumlaefionemfollicice inquifivi: aft, omriia hic 
falva efle, comperi, Quod vero hoc vulnus fuerac mortife- 
rum, etfanguinis fluxusvafis lacfi indicium , non minus regio 
claviculafuperior, cam dexcra, quam quae adfiniftrumcollum 
fpe&abat, fuffufo fanguine obfufcaca, fufpenfa porro manu ia 
venam jugularem excernam inquiroec ofFendo, hanc transver- 
fim, levicer camen, fauciacam; fed dum fcrutando pergo, en! 
non modo jugularis interna ultra medietatem difcifla, fediftus 
quoque cransvcrfim penecraverat afperam artcriam paulo fub 
cartilagine annulari^icauc fubctis ct defuper adhuc cohaerercc) 
ac cufpis gladii in mufculis colli finiftri laceris dcmum finem 
invcnerat, Penecraverac ergo gladius inccr coftarum primam 
ec claviculam dexcram,faluis fubclaviis, jugulumque pecendo 
finiftrorfum deflexerac, cujus deviacionis excus ne rninimum 
veftigiurcu 



(Roftochio Atiguflam VinL d* 22, SepL 
4,I?l7.mifai.) 



OBSER- 



Obfervatio LXXVh 181 



©BSERfJTI® EXXri. 

©»♦ D. J@kaamis f}e©rgii H^yeri. 

jEte GiUtimis iu wallewj&fyphtt emntu Uihali % a caufis 
phjficis derivato, 

PLuribus horrendis obfervationibus, quae decitacioneinval- 
lem Jofaphat hinciaderefcruncur, binas, quashaud ica pri- 
dem nocavi, fuperaddo. Lechales aucem evencus ec faca fub- 
fecuca a caufa nacurali derivari pofle , hic ec ounc evinco. Foe- 
mina quaedam vidua ec paupercula 40. annos naca, cum alia 
foemina quinquagenaria, caufam coram fummo,quod Werzla* 
riae floret, judicio agens, adverfa valecudineaffli&a, fuam ad- 
verfariam 5 fiquidcm lice pendente necex vocofinica, inrerum 
egeftace pereundum fic , coram divinum cribunal, vernaculo 
idiomace t)C£ ©OtteS ©Cttd^tC / cicacuram, minis faaud obfcu- 
ris afleric. IHa vero inopinata morte, poft datum a pharma- 
copaeo purgans,quod lethales fine fede anxiecaces afferebac, 
defunda, haec triumphos cumconvocacisfororibuspoculohi- 
laricatis agens ance vi&oriam , bonis licigiofis pacace quafi fru- 
icura. Brevi poft cercior fafla , quod ab adverfaria defunfta in 
vallem Jofaphat cicaca, animi quodammoerore, mencispercur- 
bacione et folicicudine difcruciabacur, moeftamque vicam ad 
fexcam usque fepcimanam procrahebat, tandemque poftquam 
yix per criduum le&oaffixa, celeriusopinioneviveredefinebat, 
Pari ferme modo vir primarius cum famofo quodam Ad«- 
vocaco caufam coram fummo Imperiali judicio per 20, anno. 
rum fpacium agens , ab ancagonifta coram tribunal divinum 
citatus* ficulncas minas flocci penderc quidem videbacur, cc 
cum ipfemec eciam ab adverfa valecudinc affligerecur, mulciva- 
riis ambulacris tempus confumere curasquc fallere quafimolie- 
batur. Ex confiliis celebriorum Medicorum vivens exaftam 
fcrvabat diaetam , uc nemo de longiori vica dubicarcc. 

Z j Ac 



TU ObfemathLXXPL 

Ac cnim vcro poft criumhebdomadumdecurfumappecicu 
fenfim abolico, fenexfuaforeecimpulforecrcduloparocho, Mc- 
dicis racionalibus negleclis , empiricam periclicacionem elige- 
bac , qua auri Tin&ura , faleAnglicano , pilulis polychreftis, 
pluribusve nefcio quibus arcanis, quae verbis fesquipedalibu* 
ad .coelum usque laudibus efferre fciebac medicafter, cercifli- 
xnam falucemfibi fpondebac. Indevcroecpraeprimis a pilulis 
jpolychreftis concinuo alvi fluxu fufcicaco, vircs mirum ia mo- 
xlum depauperaban.cur, adeo, uc fub finemfexcaepoftmorcem 
adverfarii fepcimanae, mencc quidem opcime conftance, incer 
pias preces praecer fpem ec opinionem animamCreacori fuo 
redderec, Non rimabor impraefenciarum, an cicaciones ejus- 
modi homini Chriftiano licicac ? Quin pocius Theofophis hanc 
licem deeidendam relinquo. Id falcem probacurus , lechalia ci- 
tatorum faca a caufis nacuralibus arceffi ec confilio racionalis Me- 
dici declinari pofle. Hinc fuppono (L) Cicacionem in vallem 
Jofaphat, niflcicacus de eadem cerriorfa&us, fruftraneam efle. 
Neque enim unquam vel legifle vel audivifle memini^, didlam 
cicacionem ulli fuifle exiciofam , nifi illi, qui de eadem cercior 
faftus. 

(II.) Gcatum cerrorc > macrorc» curis, vigiliis ec crifticia 
affici. 

(III) Ab affiduo moerore, terrore ct curis, tUtxgi yol^roi 
ts vocxs Sva-juiocs, morbos, id quod in febribus malignis ecimpri- 
nnis in pefte coco die nocamus, cc morcem ipfam pluresfibiac- 
celerare. Exinde vero colligere liccc , ab adverfariis cicacos 
coram cribunal divinum, praefercim fi mali cujusdam vel in» 
juriae finc confcii 3 quamprimum cicacionem comperci funr, 
magna quadam animi alccracionc corripi, praefercim cum per 
toc criftiffimos lechales evencus ha&enus fueric comprobacum, 
cicaciones cales non fuifle fruftraneas. Quemadmodum cnim 
io judicium vel forum cicacos ec delifli vcl injuriae cujusdaru 
reos magna faepiusanimifubicalceracio: icalongcmajoralccra- 
lio concingere poceft iis, gui coram cribunali divino racionem 

red- 



De Q taiionu invattemjofapbat rventu, a caufispbyfou &c* rgg 

reddere cicancur* Hinc cales non folum ccrrore afficiuntur , fed 
moerore ec morcis mecu. Mox fubfequuncur curae, produ- 
cuncur vigiliae cc anxiecaces. Qualia quidem phaenomenra 
proftracus appecicus non poceft non fubfequi, vircs depaupe- 
rari ec confequenter univerfa oeconomia animalis mirum in 
modum curbari. tlsque dum circa cicationis cerminum acfere 
momentum, quod animo fufpenfo ec ancipiti quaficicatus ex- 
pe&ac, elater vitalis defperacione prorfus compreftus, cocalem 
fanguinis coagulacionem eaufecur ec fic fubitanea morte extin- 
guacur. Non alicer fane ac illi, qui moribundis afirftcnces, ft 
force moriens iisdem dixeric : Tu me propsdiem fequeris : (eu 
ego brevi ce craham poft me, Cu Wixft mit MD tiae&folijen/ 
COer ((& Witl biti) balD nacfe^O&len ■; fiquidem cerroce corripian- 
sur ec inde moerorQ afficiancur » plerumque brevi vel aliquan- 
diu poft moriuncur. Id quod haud ica pridcm paftori cuidan* 
pagano, quem moriens conjux eodem modo fuerac allocuca, 
concigrffe nnemini ec pluribus aliis, Cum itaque exhypothefi 
di&a morbis animi ec fpirituum acccnfenda quafi fic cicatio in 
vallem Jofephac , quacftio jam ventilanda, anMedicus rationa- 
lis fuamedcndi mcthodb proficere quicquam queatethiscafih 
bus? De quo cum dubitandum nonfic, paucisvidebimus,quid 
agendum ? Medicus itaque omnes nervos in id intendat, uc cicato, 
praeprimis fi mali confcius haud fic, ficulneas minas, panicum 
terrorem, vencorum ftrepicus, afinorum crepicus negligere cc 
fiocci pendere blandis verbis perfuadeac,tritumque quafi inculcec: 
Hic murm ahenem efto, 
nil confcire fibi, nulla pattefcefe cu/pa. 
Sin vercr cicatus eonfciencia minus redta forfan affligatur, 
Mcdicus omrii modo ftudeac excicare ec eum accrrofeecmecu 
liberare, fa&a confolacione, fiducia ec fpe, promifraquc fecuri- 
tace. Impendac ec operam, uc curarum pondus leniacambula- 
cris, converfacionibus , colloquiis, jocis, (ficut enim vix prae- 
fcccius irae remedium, quam jocus, itaet curarum eft, ucexpe- 
riencia didici) uc hilaricatis pocula procuret, uc vigilias ec an;- 

xieta^- 



1 34 Objervatio LXXVIL et LXXVlll. 



xiecaces,fi quae adfunc, anodyno blandoque fomno collac. 
Porro ad medicamenca confugiac balfamica, ambraca, aroma- 
cica, qualia efle poflunc, Tin&ura vicae, auri, coralliorum, cf- 
fencia ambrae , fpiricus ec falia volacilia praefercim aromacica, 
fpecies diambrae, diamofchu dulces, laecificances Rhaf Galen. 
cum infufo Thec aqua cinamom. Reginae Hungariae &c. Vi- 
cacis apprimc evacuancibus, purgancibus, virei accerencibus. 
Nam ec vir cicacus nifiacircumforanedpurgacione fuifleclabc- 
fadacus, diucius fuperftes efle pocuiflfec, Diaeca lauciori fimul 
fervanda. 

OBSERVATIO LXXVII. 

Dn. D. Johannis GeorgiiHoyeri, 
De Cocbleis feu domipoYtis vivis per alvum ejeftU. 
Uer cres annos nacus, coloris faciei pallidioris, corminibus 



p 



aivi fubindc vexacus , aliquando praeviis doloribus acrocio- 
ribus cochleam vivam feu domiporcam, non fine exquificifli- 
ma doloris fenfacionc, cum excremencis picuicofis, inftar fper- 
macis ranarum confpicuis per alvum cxcernic. Torminibus 
aucem parum vel nihil remicccncibus cc hinc parencibus confi- 
lium implorancibus, puero dacur fyrupus laxacivus, poflcujus 
ufum mox cres aliae domiporcae vivaces facis ec hinc inde fer- 
pences , cum corminibus ec excremencis picuicofis dcnuo pcr 
alvum ejc£lae. Puero fequenci cemporc, colore viyaciori prac- 
dico, ec adhuc vivence ec ex voco valcnce. 

OBSERFATIO LXXrill. 

Dn, D. Johannis Georgii Hoyeri. 
De Melancbolka <veneficam fefimulante. 

STupenda funt phaenomena , quae Melancholicis facpius ob- 
venire poffunc, Sic perfona fexui fequioris viginci ec quod 

excur- 



De Melan cbolica ueneficam fefimula nte. i8y 

cxcurrit annos naca phlegmacico -Melancholica , veneficam fc 
fimulans , ultro fefe offerebac incarcerandam et cxcrcmo fup- 
plicio affieiendam s ex caufis: Quoniam non folum paucis ab- 
hinc annis binos pueros , gcrmattosf racres fuosincerfeciflec, ve- 
rum eciam cum cacodaemone fub forma carrirvenacici rem ha- 
buiflec ec dracones pcperiflec &c. Miferrima haec, poftquam 
aliquandiufuerac incareeraca ec diverfis vicihus examinata , can- 
dcm fencenciam impecrabac \ Uc Medici racionales cam vifica- 
renc, et in circumftancias rerum prius inquirerent, quam tor- 
mencis carnificis exponeretur. A Cenforibus itaque hujus ur- 
bis ex ordine Medieorum Dn. Jufto Andr. Schmidio Med. Do- 
flori cc PhyficoOrdinario anceeeflbri mto^ m. Dn. Chrifto- 
phoro Hagendornio Med. D 4 p. c. Pradtico Megapolicano 
celeberrimo ec mihi,lacaefcntenciae exequendac fpartademan- 
dabacur. ConfticucioMelancholica primo ftacim incuicu diju- 
dicabacur. Erac praecerea xorpus^acochymicum fqualorc cc 
foecore (hircum quippe olebac ) moleftum. Omnia confir- 
mabanc geftus ec fermo, ucpoce quae nihilmagtsin vocishabc- 
bac, quam uc graciofo gladii fupplicio (a rogoabhorrens) ia- 
cerficerecur. In caedem germanorumfracrum ejus inquirentes, 
ipfos concagiofo quodam morbo, tunc temporis graflante ec 
plures incerimence, non violenca morce periiite deprehendcba- 
mus. Inconcubicum cum cacodaemoneinveftsgantibuspate- 
fiebac, infomniis decepcam fuifle. Scilicec cum incerdm canem 
venacicum oenopolae in viciniadegenris ex feneftra careerisfae- 
pius confpexiflec, noftu, cempore fomni in infomniis quafi 
polluca vcl incubo vexaca , fe cum cacodaemone lub forma 
difti canis concubuiflefirmiflimecredebac. Deniquecum ali- 
quandiu menfium obftrudHone laboraflfec* menftrua denuo cx- 
perca, fub forrna cruoris cruccroexcreci, ft draconespeperiflc 
aucumabac. Veracro aucem , a faburra vicioforum bumorum, 
corpore ec capice rcpurgaco , menccmfenfimfenfimquc muca- 
bac, priftinae libercaci poftmodum reftituca. 

(Molhufit Auguftae Vind. d.27. Sept. An.iyij. mifTac.) 

Obferv.AcalN.aCent.nl Aa 05- 



f gtf Qbfervatio LXXIX. 

OBSERVATIO LXXIX. 
Dn* D. Adami Friderici Pezoldti. 

De wra atque genuinafpiritus *vitrioliant-epilepticiTbeophr. 

Faracefjt* atque exinde Mixturae fimplicu, ut etpecu- 

liaris fulpbum Vitrioli anodyni praeparatio- 

ne> eorumque Diribm medicis. 

INcer ca medicamenca chymica, quae Theophr. Paracelfus m 
fuis fcripcis poftericaci feriocommendavic, acque pauloapcr- 
tius communicavic, laudem fuam cuecur fpiricus Vitrioli anc- 
epilepcicus ec inde paraca Mixtura fimplex. Ncfcio aucem, quo 
faco accidic, ucfpiricusbujusanc-cpilcpcici genuina praeparacio 
fecundum mencem Paracelfi non recenca, fcd loco ejus, com- 
inunis fpiricus Vicrioli acidusinMixcura fimplicifubfticucusfue- 
ric, cum camen elaboracio rcemorati fpiricus Vitrioli anc-epi- 
leptici fecundum praefcripcum Paracelfi , non folum minores 
deftillandi labores acque impcnfas requirar, verumeciamquoad 
faporem, odorem , & vires medicas, longe diftec a communi 
fpiricu Vicrioli acido ; fiquidem cancae vircuces anc- cpilepcicae, 
quas Paracelfus fpiricui Vicrioli ex fua praefcripcione paraco ad- 
fcribic, in vulgariilloacido, ec inde paraca Mixcura fimplici, mi- 
nime inveniuntur , quamvis huic nunc receptae, cum vulgari 
nempe fpiricuVicrioliacidoparacaeMixcuraefimplici, fua laus, 
in diverfis aliis morbis, defraudanda non fic* Auguror vero 
hoc exinde concigifle, quodnimirum Paracelfus fpiritus hujus 
elaboracionem quidem indicaveric, enchirefes aucem quasdam 
pro morc fuo rccicueric , unde,cumhujuselaboraciofecundurn 
praefcripcum Paracelft ccncancibus non fuccederec , pro falfa, 
fruftranea ac impoilibili habica , cc cjus loco fpiricus Vicrioli 
communis fubfticucus eft, Ec profe&o me hocnonfruftraau- 
guracum efle, cxinde colligo, quoniam aliis ecmihi ipfi^ hujus 
daboracioncm plenariam, imprimis aucem rediificacionem feu 

coho- 






De werafpiritm Vitrioli ant- epikptki praepdratione. tgj 

cohobationem repecitam non ftatim fucceffifle, bene mcmini» 

'ct Paracclius Oper. Tom. I. libr. de rebus natural. cap. VIII* 

p. io$3- ubi fpiritushujusVitrioIiant-epilepticipraeparationem 

docec, non obfcurehoc fequentibus verbis ipie innuit, fcribens: 

SRun fbllet i&r amtjwtfFen/ ^ag i>t'e 9?ecv'ptcn/ »on ben tih&t> 
melbet babc/ gum erfjen p mad)cn ben fpiritum humidum 
Vicnoii, mftt mafl ftiriidjer flefd?rteben werben / benn ei mug 
tutr tin Anift wrfteben/ tie ©ubler Slpot&etfer/ moflenS nicbt 
wijlen/ bennfte&abengnid)tadernet. ©arumbcnben a™- 
ften/ Aichymifjen / bet) ben Laboranten / roerbet i&r allen 
93erfranb finben wai W Slct&burfft u erforbcrf. Pco- 

ponit autem ibi Paracellus praeparationem fuam his verbis : 

©a§ i* eud) aber unterrte&t meinen Procefs, ben Ub bamttfle* 
fubret fjab/ unb eincm jeflfid)en Irfct benfeibigen rat& aifo 
fttrpnebmen/,.fonberftd) ber fallenben ©ttdbt baiben/ Ut 
tbre Sur in bem Vitriol fjat / barum aud) mir h \lo beffer n unb 
feobern gieifj ber ^ramf beit rjafbcn/ bic bem2ir&t befoblen 
fetjn/ju baben/ tit 2itU gegcn bem Sflecbflen erforbert. 
<So iflbag raeinProcefs, t>ag ber fpiritusVinimerbeinbett 
Vitnoi imbibiret/ nactfoiflenb deftiiiirt/ wie tdb angejeiflt 
bab/ wn benfeucbten unb trotfnen fpiritibus, mie obfrcbr/ 

(pauloante autemdocuit, t>a$ fte bftt fpiritum Vitrioli corre- 

flum »on Coicothar diftiiiirts. ober 10. mabi.) ©emnad) fo 
$a$ gemad)t if? / fo beftnb id) / bafj biefe addition grofTe ©tng 
tgut/ fo fpiritusTartaric6rreair)insugemifd)etn)irbaufben 
britten^beiigegenbem vitrioi: ©ajuaud) berfpirnus aquae 

theriacalis camphoratae uf ben fttnfftett ZtjtH SCgetl ben Vi- 

trioiifcben fpiritus,aWbenn benfrancfcn adminiftriretticrbcm 
unb ber Paroxysmus fbmmt/ ober im £ag ofmgefebr etiicbe 
mabl t @o follct tf)r miffen / bafj grcffc jfrafft tn litfe\; 
jfrancfbeit/infcfmerSIrgnei) ifrVunb bermafeufbgrofj/ oa$ 
ia) nid)t ad)ten mocbte/ fo esrounfcbenfiilt/ einbefTerSjuer* 
bencfen/ bann bieSJlatur bafeibfrinibrfjatjc. Pauiopoft 
fcribit .- ©arum fo berfranben aud) in biefcm gapitel/ U$ afic 

9la 2 ^iinfre 






IS8 OBSERVATIO LXXIX. 

jvunfte unb ^rdffte Ded vkrtois aUem an fcem Itegt/ Da§Der 
fpincus vicrioii wol)l fteraul9ejoftenn)er&/ unD juml)6d)flen 
graduirtr^arju aucb mit fceraddicionalleinin fcaS pcnccriren 
sebrac&t werDe/ fcamit ba£ Cencrum, Radix un&Scmen fcer 
SrandP&eitgefunten werJbe. 

Tocum icaqueproceffumpaucis hisverbiscomplc&icur, uc 
nimirum Vicriolum imbibacur fpiricu Vini, poftea deftillecur f 
graduecur, feu a&us imbibicionis ec deftillauonis facpius repe- 
cacur,; 

Primus labor imbibicionis cc deftillacibnis prompcc fuccc- 
dic, aft repecicio hujus a£lus, finimirumfpiricusprimavice dc- 
ftiilacus ec coci reli&o Colcochari icerum affufus, dcnuo pro- 
pclli ec deftiUari debeac, haud amplius fuccedic, eciamfi fum- 
mum igqisadhibcasgradum e . Ucauccmfpiricushicdefideracus 
impecrccur^acque cunaa.rice,accxpcdicafucccdanc, fcquenccs- 
obiervandae func enchircfess : 

(1) Vicriolum depuracum cc ad albcdincm vcl flavedincm 
in radiisfolaribus feu ad ignem in vafeaperco, morefolicocalci- 
nacum , jrrorccur fpiricu Vini ad pulciformemconfiftenciam , cc 
ex Rccorca cerreadeftiUecur; appoficocapacivafcvicreo feuRe- 
cipience yua. leni ignis» gradu prodic fpiricus Vini odore vinofo 
fefe commendans: quem,adhibicomajoripaulacimignisgradu, 
ibfequicur fpiricus Vicrioli blande acidus, qui ucriqucconjunfti. 
valde volacifera ec odore fulpbureo nares adeo, fericncem fpiri- 
cum conftituunc; uc fub remocionc Vafis Recipientis vix colerari 
queacj abfolvicuraucemcoramodcplenaria haec deftillacio incra 
wx^k^ov.- ld quod poft peradam dcfttiiacionem in Recorca 
remanec, Cokochar fiveCapucmorcuumdi&um, mafla rubra, 
admodum porofa ac cumcfa&a exiftic, fecusacpoft vulgarem 
fpiricus Vicrioli acidi deftillationem fic, ubi corpus paricer ru- 
brum , fed valde compa&iim repericur. 

(2) Pera&a hac deftillacione , reli&iim Cblcochar poro- 
fumdtvidacur, ec cancummodo cercia pars de eo recipiacur , ac 
coca memoraci (pjricus volacilis fulphurei quancicasaffundacur, 

acque 



DeqjerafpiritusiDitrioli ant-epilcpticipraeparatione. 1 89 

atque ex Recorca cerrea vel vicrea luco obdufta in arena fuccef- 
five icerum fplricufr propellacur vel deftillecur; Hac enchircfi 
impecracur prompcefpiritus volacilis* penecrans > odore graco 
vinum malvacicum vel hifpanicum aemulans ; fpiricus aucem 
Vicrioli acidus remanec ia Golcocharev neque ulla ignis corcura 
e rccorca expelli pocefK Idem hoc concingit quoque cum fpi- 
ricu volacili vinofo , fi coci acque: incegrae prima a vice reli&ae 
maffae feu capici morcuo affufus fueric , ubi omni adhibica ignis 
torcura ec arcificioj nihil nifi forcc pauca quancicarphlegmacis, 
deftillando excorqueri poceft.> Acque hacc eft caufa y quod 
mulci proceffum hunCyignoracarKac memoraca enchirefi, fru- 
ftra cenca verincy ec poftmodum re&ificauonem pro irrico acque 
falfo habuerint; 

5. JQuod fi fpiricum Kunc voladlem altera vice c colcothare 
deftiUacum,uIcet itircum Colcocbareimbibeadaunire ecinde co- 
hobareplaceretfecundiim Paracelfi^praefcnpcum^id ftmpcf cum 
divifionefeu adhuc minorequancicace Colcocharis fisri debec. 

His icaque enchirifibus rice acque expedice impecrari po- 
te(V genuinus a Paracclfo Mcdicis tantopere cnnmmendacusfpi- 
crcus vicrioiianc-epiIepcicus> dc quo ceftari poffum , quodcam 
fblicariequan^ fub mixturaffmplici adhibicus v in mulcis epilepci- 
cis praefentanee (edaverir paroxyfmos , imprimis aucem con- 
vulfivos illos^ fympcomacrcor ex paffione hyfterica , variolis, 
morbillisi aliisque impuruacibus fanguinis vig; er recroceflio- 
ne fcabiei ecc. concingetites, ex vococuraveriti cujus efficaciam 
Faracelfus irr fimilibus affe&ibur quoque" commendat ioco fu- 
pta cicaco fequencibus> verbis : STttcfrtttKCtll WitW&ttntlM 
fjdbl Jfli folc^e Vicriolifdbeexcraaionunb Arcanumtnterfal^ 

lenDen @u*t gut feu/ fonfrern audHn &?nen spedebus fcer* 
felben aletc&en ; al*nem!icftin Syncope , in Ecftaff , unfc fcerglet' 
<&en : fcargu aucfr tn allen oppiiacionibus unfc fnwenbtgen 
Apoftemacibus , unD rcaa tctflletcfeen me&r 5?rancft)ettett 

feijnl); audj in fuffocacione macricis Ullt> praecipicacione ma- 

tticis^ UnO no4) »ielmef)rwurfce man Suaenfcen tfn&en tn 

Aa 3 fcte* 



%9 o Obfenmtio LXXIX. 



titfmVimoUaii aMnbk scyntciOe/fo cmDers in fcenSlerfc* 

Utt Ctn getreiUT JSeig \DdrC ld Aliis sn locis Paracelfus hujus ' 

medicamenci menuonem facic fub Spiricus Vicnoli diapho- 

recici nomiqc in peracunis , cc commendac ad incerna apo- 

ftemaca pulmonis, jecoris, Lcnis e: peftem: praecipue vero 

in peftis fufpicione jubec cochlear ifto liquore plcnum ebi- 

bere ec fudare cum bonae diaecaeregimine. Quernadmodum 

vero Paracelfus has vircuces de mixcura fua fimplici, cujus 

poriflirnum ingrediens eft , faepe mcmoracus Spiricus Vicrioli 

ancepilcpcicus , praeprimis depraedicac* i~a cuilibec pacec r 

quod, fi quis has depraedioacas vires cxperiri ^eftiac, necefTario 

eciam hujus genuini Spiricus Vicrioli anc-epilepcici copiainftru- 

dus efle debeac. Sufficianc haec devera acque genuina Spiri- 

tus Vicrioli anc-epilepcici Paracelfi, ec ejusdem Mifturae fim- 

piicis praeparacione ac vii cucibus medicis. Pergo ad alcerius 

medicamenci ex hoclaborc proiicifcencis, ncmpepecuiiarisSul- 

phuris Vicrio.Ii anodyni fixi defcripcionem , cujus Paracclfus io 

fuis fcripcis, quancum quidem fcio,non meminic , licec alias 

in commend2ndo Sulphure fixo Vicrioli anodyno, admodum 

folers imo adhyperboien usque facundus inveniacur. Confi- 

fticauccm hujus praeparacio in fequencibuf manipulacionibus, 

i.) Supra inemoraco, poft cohobaciones Spiricus Vicrioli 
anc-epilepcici, reli&o colcochariaffundendaeft aqua frigida de- 
ftillaca pluvialis, quae illud quoad maximam parccm folvec, ac 
inde colorem rubicundum , inftar Tin&urae Tarcari facuracae 
induec ; quo fa&o filcrecur, ec charcam bibulam cranfibic ad- 
modum coioraca. 

2.) Fikracus faujusmodi liquorincucurbica vicreaigni ad- 
tnoveacur, usque cbulliac; vix aucem aliquocies ebulliec, quin 
ftacim fe curbabic, ac exinde copiofe pulvis fubciliffimus inftar 
Magifterii fe praecipicabic, fundumque pecec: de quo clarifica- 
ca aqua pluvialis caucc defundeuda, ac pulvis remanens aqua 
dulci feepius edulcoracus , leni calore ficcandus cc poftmo- 
dum aflervandus cft fub ticulo Sulphuris fixi Vicrioli anodynL 

Sapor 



De wera fpiritus njitrioli ant- epileptkipraeparatione. i 1 

Sapor eft fere infipidus ad mineralcm feu leniffime adftrin- , 
gencem inelinans. Color eftluteus inftar fuiphuris commiF 
nis* Virtutes ejus funt anodynac feu fcdativae fub dofi gr, ij» 
iij. v. in podagra 9 aliisque doiorificis afFe&ibus praefente ato- 
nia partium„ Sifulphur hoc forti ignc calcinetur, eum quidem 
conftanter tolerar, fed induie colorcm obfcurc rubicundiNrnn- 
ftar crociMartis, imprimis fi Vitriolum afibmtum fuerit mar- 
tiale; faporautem calcinatione infigniter alceratur , nimirumia 
fenfibiliter adftringeocem vicriolicum mucacur, 

SCHOLIONL 

CUm Faracclfus aliique plurcs cx pofteriori ec recencrori sevo 
Ghymiacrorum cc Medicorum unanimi fere confenfu, Sul- 
phur Vicrioli fixum r ceu exccllens ac fecuriffimum anodynum 
cc fedaMum medicamencum depraedicarinc , acque mihi fub 
cxa/hine colcocharis, a deftillacione Spiricus Vicrioii anc- epile- 
pcip Paracelfici refidui, ex improvifo eveniret, uc poftejusfo- 
hmtyoem ct filcrationem Ievemque ebullrcionem , pulvis fubti- 
liffimusflavus magnain quancicace, ecqiudemabsqueulloajce- 
rius rei acceflu, fe praecipitarec, non immerko fufpicatus fum, 
pulverem hunc forcaffis ejusmodi fupramemorataefuiphureae 
cacurac acque efficaciae efte; hinc pro plane inuciii negiigerc 
atque habere nolui, fed poft debicam edulcorationem, aegri s 
cautc propinare fufcepi magna cum euphoria : ec quoniam 
probc fcirem, praecipicacumhuncpulveremejusdemprofapiae 
lubcilicacis cc cnergiae efle , ac fulphura fic dt&a fixa vi- 
trioli anodyna a Chymicis vario modo paffim defcripca ac- 
que commendaca (utpote quorum praeparationes antea varie 
tencaveram per praecipitatronem , fublimacionem, deftillado- 
nem cc extra&ionem, cun&a vero non alius quam cerreac mi- 
neralis indolis cenerac, vel nondum nacuram mecallicam adepcae, 
vel ad minimum a particulis mecallicis craffioribus fepararae, 
reperi) ideo ec hunc fponte praecipicacum pulverem eodem 
jure Sulphuris Vicrioli fixi nomine falucari pofle exiftimavi , a& 

vece 



i?2 Obfervatio lxxiX. 

9 veceres ec recentiores Chymici mecallorum vel mineralium par- 
ciculas fubciliores ec coloraciores , ucuc minime inflammabiles 
vel fpiricu acido fulphureo praegnances, fulphura appcllarunr, 
praefeccim cum quoad.effe&um medicum , ec alias proprieca- 
ces cc qualicaces Sulphuri Vicrioli anodyno accributas opcimc 
conveniac: nam non folum fixum in igne recinec nacuram, ve- 
rum eciam eandem vircucem anodynampoflidcc, acaliis,qua- 
cunque raciooe paratis Sulphuribus Vicriolianodynisineft. Ac- 
cedichoc, quod icidem, ceu verum fulphur commune, fpiri- 
cu acido incime mixco ec unico adhuc gaudeac, qui fub calcina- 
tione naribus, ec pofteam fapore vicriolico fac luculencer per- 
cipicur cc manifeftacur, acque hinc aliis praeparationibus, quae 
his qualicacibus fulphurcis carenc, praeferri mereacur, Prae- 
cerea hujus mencionem cciam ideo praecerire nolui, quoniam 
fine peregrino addicamenco, nullisque novis impenfis, fed ex 
praeparacione Spiricus Vicrioli ancepilcpcici Paracelfi , quafi gra- 
tis uaa impetracur. flngenue aucem faceor, me cam praefen-. 
caneos ec univerfales cflfcdius anodynos ecfoporiferos nequc ia 
hoc mcmoraco, nequc in alio quocunque modo praeparaco 
fulphure vicrioli nondum inveniflc, quales alii, imprimis au- 
tem Paracelfus Oper.Tom. i. de rcbus nacural. LJ. c. 7.p. 1 04?» 
dceocelebranc: SJutt ttjiffet/ inquic, t)0tt &em embryonaco 

fuiphure im XJitnol unbfeineSgleicfcen/ wai fpedes vicrioli 
fepn/ ali bie satia, &a§ fle gar routt&erbarltc&en Suiphur gc* 
ben / inbem fo Dtc corpora animancaca gefdjieben werben t>on 
&enencorporibus embryoiaacis,aW t>on@al8/tton@alflemmen/ 

ttOtt &en fpeeiebus Aluminis,»OttbettVicriolis ecc. 9Jun aber X\M 

furfce SHegel roill ic& eucfc insemeine fleben / ba§ alle fulphu- 

ratiOtt Ben Vicriolacis Salibus:ftupefaftivafet)ett> narcocica, ano- 
dyna,foranifera: Utttabermtt ettterfolcbett Propriecdt/ t)ai 

an bem Ort bie Sommferifc&eSlrt fo rubis unb fo milb &in> 
gebet/ baiobnaflen ©cbaben flc&abjeudjt/ nic&ts aufopia* 

tifcbe SXBltrtf Ultfl / ali in Jusquiamo, Papavere, Mandragora 

xw. fon&ern w milb / tugen&li* o&ne afli infe£hv;barum 



De <vera SpiritusVitriolian t • epileptici praeparatione. x$ j 

td) Da$ JUm bodjften tOb / DaliW{ofdrSomniferum,ftupe- 
faftivum foU »0n Der SRatUr fcJbfrdecoquirCt fcp/ praepari- 

ret unD corrigiret. Uno Dieweil wtr 5ter§t aHe febertD/ Dag 
Die Somnifera mI tbun / unD 'Qroffe 5Dinae tbun / uno Da§ a* 
ber m Den Opia«n ein fol* ©iffttft/ Dag fle niftt jusebrau* 
d}enfeonobneoie©e|1altQuintaeEirenciae: @o foHen xoic un- 
fere Suftudjt uno 33erfianD Defft) mebr fegen bm an DaS £>rt/ 
Dfeweil wir wijfen / Da§ t)iel£randbcitenfet)nD/bie cbn 
anodyna nid)t m6flen ge&eilet wetDcn/ unD alle ihr Suc tn 
Dic ano<Jynen sefestfetjn »on ©Ott Durd) Die 9ff atur. ©ar* 
um bewest mid) Daf?elbiA.e Diefen Suipbur DefJo ba§ poe^ 
fcbreiben: wie er gefunDen wtrD/ unD wie man tbn guroc* 
ae brin&t/ werDet tht ftnDen in Den Aichymirtjfd)tn <pt ccefTcn. 
£>ie foliet tt)r abet wiffen &on DiefemSuiphur/ Da§ unter a(« 
lcn Det »cm 23ttrtoI am befdnnt!td)ffen ift/ Da§ er an ihm 
felbft ffjr tf? : gum anoern bat er einc ©iifTe / Da§ ifm Dic&u* 
ner aUe effcn / unD aber entfd)laffen auf eine gett / obne 
©djaben wieDet aufftebenD. Diefen Suiphur foltet ibrntdtf 
anDerS erfenncji/ Denn wo es ifl/ Da§cine;ftrancfbeit Durd) 
anodyna foH curiret werDen / Da§ Diefer Sulphur thnn mag 
chn allen ©c&aDeJi/ alle pafilones leget er/ fedirt obn <S<ba> 
Den afle doiores.extinguirtaHc caiores, mkigirt alle gtimmi* 
ge SucnebmenoDer^rancfDeiten: UnD ift einc 5ir$net)/Die 
m allen SDingen foQ worgebn unD Dic Gur/ Das rft Da3 con- 
fortativ QuintaeEffentiae bernacD. SSaS wclte einen groffern 
2lt§t macben a(3 Die 2. ©tucf e aflein uber alle Apoiimes.Ma- 

chaones.Hippocrates unD Podalirios ? UtfD mercfent CbCtt 
tf)r ^trgt/ Da§ DCr 6ulphur hcift SuIphurPhilofophorum ; Dat* 

um Daf afle Phiiofophi Dem lanaen gebcn feynD nacbacpn^ 
acn/ Der ©efunDbeit unDauwiDerfMjen Der ^rancf beit/Da* 
babcn fte in Dtefem Suiphur gtfunDen am treffiicbflcn : Dar^ 
um baben fte ibcem QScACbren Jtad) acbciflen Suiphur Phiiofo- 
phorum ynD feynD eingcDcncf aucb Da§ ifc ibn miffcnD ju 

gradirtn / feparircn UnD putrificiren. Hucusque Paracelfus. 
Obferv. Acad. N. C. Cent. Vlh B b Qyam- 



194 ______ Obfervatio LXXtX. 



Qyamvis verohujusmodi a Paracelfb decantacaelaudes ec vircs 
Sulphuris Vicrioli anod^ni, nec ubique, nec io cam excellenci 
gradu fefe exfcranc, (id quod genio Paracelfi acque prifcoruin 
Alchymiftarum condonandum eft, utpoce, qui fua ad coelirtn 
usquefauftuofeefferre, omni modo cunc cemporis ftudebanc) 
fufficic interim, e Vicriolo aliquid produci pofle, quod aliquos 
effc&us laudabiles perpecrare, fcilicec blanda vi motum nervo- 
rum praecernacuralem fedandi polIeac r cc quidem diverfa abo- 
piacis ratione : nimirum id quod opiaca nervos fibrasque laxando 
agunc, iftud concra hujusmodi fulphura mineralia praeftanc 
adftringendo,acque ficpvo morbi exigenciaillud, quodhuic vel 
ilii affcdtui quadrac, eligi ec appltcari poceft; dancur cnim cafus, 
ubi opiaca ob vim nervos relaxandiecquodammodo debilican- 
di haud quadranc, vel ob effectum cico cranfeuncem non fuf~ 
ficiunc, v..g. in variis morbishabicuahbuschronicis, ubi ab Epi- 
lepfia, vercigine, Apoplexia, Paralyfi, Podagraecc. parres dcbi- 
licacaefunc, ibi mineralc ec vicriolicum hujusmodi medicamen- 
tum fedacivum et anodynum, juftum invenic locum, quoniam 
non modo nervos laxacos roborac, feu lenicer conftringic, fed 
etiamobfixiores fuas particulas, equibusconftat, non cam cico 
fubigicur, inverckur, cc difflacur, hincque opiatis certis in cafi- 
Bir> praeferri merecur. Hunc diverfum ab opiacis effeclum ano- 
dynum eciam Paracelfus agnovifte videtur,. cum fulphuris hu- 
fus vires ab opii, Hyofcyami , Mandragorae, alioruraque oarco- 
ticorum opcracionibus in fupra allegaco loco evidencer diftio- 
guic; in quo celebcrrimus Sylvius quoque confencic, qui vim 
opiiftupefaclivam, ec anodyni Sulphuris ec Vicriolo paracivir- 
rucem pacativam toco coelo incer fe differre aic Pr. X. II. C. 26* 
§. 31. quamvis differentiam hanc de caecero pauloalicer expli- 
cec. Quemadmodum autem anodyni hujus fulphuris vicrio- 
Jiciefficacia ab ejusdem vi blande adfrrictorianon absqueratio- 
ne deducicur, icaquoquenullum dubiumcft, fpiricumant-epi- 
fepcicum vicrioli Paracelfi fupra defcripcum fuas vires pocifti- 
mum leaiter adftrigeado exfcrere, cunftaque alia medicamen- 

calr- 



De *verafpmtus*vUrioli ant» ep iU ptkipraeparati one* ijj 
ta liquida , quae a vicriolo crudo vel cjusdcm colcochare afa- 
Qyatta func, incer quaeeft ufuaiis (piricus ccphalicus beati D. 
Cbr, Langii ecc. de vircuce vicrioli adftri&oria pariccr parcicipa- 
te ec huic pociorcs vires deberc, quod manifeftepacec cc (piri- 
tu vini a vicriolo calcinaco abftra&o, qui mora pulvifculutn 
rubicundum fponce ad fundum dimiccit. Ideoque in mcmo 
raco fpiricu cephalico B. D. Chr, Langii, aliisque mcdicamenris, 
ubi ab Aucoribus addicio vicrioli commcndacur, ccmere iilud 
omiccendum haud eft, uci communicer cx nimia fapicncia auc 
ignorancia fic, nifi medicamencum pociori vircme roboranc^ 
privacum efle veluu 

OBSERVATIO LXXX. 
Dn. D. Adami Friderici Pezoldti. 

Cura Pernionum extdceratorum facilis ac certa. 
Eum benigniffimum ad confervacionem nobiliiTimae fuac 



D 



creaturae , hominis non folum regnum minerale ec vege- 
cabile ineffabilibus exornafle vircucibus, verum ec ipfis anima- 
libus praecer vires largiflime alendi corpora humana, medicas 
quoque vircuces ad corrupcionem ecincericum corporum hu- 
manorum efficaciflQme praecavendum ec removendum , quam 
demenciflimc sonceflifle , aeminem «oftrum fugit ; imo nc 
plebcjo ac cxcreme egcno mendicodefic, quo fe a variis gravio- 
ribus corporis affeftibus liberarc , ac Creacoris fui benignica- 
tem ac providentiam uberrime agnofcere queac, abje&iffimis 
cc ubique fere obviis gracisque obcinendisanimalculis, viresad- 
modum faluciferas impercivic, quod kicer alia invidiofumiftud 
animalculum, mus nempcdomefticus, pariter ceftacur, ucpoce 
qui cx coco combuftus, cinercm praebec ad perniones exulce- 
racos efficaciflime ec cerciflime fanandos : nimirum , ubicun- 
que in membris frigore acerbius affe&is, cumorescurarubedi- 
oc , dolore, aeftu ecc. quos perniones dicimus , in ulceraerum. 

B b 2 punc 



S9 6 Obfervatio LXXXl 

puntfordida, chronica, facile repullulancia, opcimisque remc- 
diis refiftencia, ibi fane cinis de muribus combuftis, fi in ulce- 
ra haec feduloinferacur, adeo convenic, uc brevi hujusmodi 
ulcera ex voco, fine ullarecidiva perfanencur, id quod experien- 
tia in quam plurimis comprobacum habeo. Eundem hunc 
cinerem aliis quoque morbis camexcernisquamincernismederi, 
ucmi&ioni involuocariae fivc nofturnae ,. cuffi refra&ariae, •» 
lopeciae, condylomacibus , ficubus, marifcis ec morisani, o- 
mnisque generis verrucis , cx Pharmacopoeia Schroederiana, a- 
liisque aucoribus, conftac. Opcimum praecerea Acrophiae re- 
medium emuribus pecipofle, ceftacur Obfervacio CI. Excellen. 
tiff. Dn. D, Joh. Cbnradi Payerr, Ephemerid. hifce Nacur.Ci* 
riofl Decur. II. Ann. I W infcrca, 

(JLiffia AtiguJIam VinLA. 2$. Seft.. 
A^i7i7»mijfae,y 

OBSERVAllO LXXXL 
Dn* D. Joh. Rudolphi Zuingerl 

De 

Dislocatione Vertebrarum cum Absceffu Abdominis fm- 
cedente letbali. 

CAEmentarius quidarw adhuc juvenis ance quatuor circicer 
annos infigni nifu praegrandem lapidem fuo movcre loco 
tencans, ex inopinaco qucndam in regionc lumborum percepic 
audivicquc fragoremcum incenfiflimo ftacim cruciacu acdolo* 
re conjun&um.. Infpiciencibus mox affe&am parcem appa- 
ruic prima lumborum verccbra fua fede nacurali dimoca,adeo- 
que elevaca, ae eam gibboficacis fpeciem formans, quam non- 
nulli *e<pu(riv appellare voluerunc, Ab ©o cempore infelix hic 
Juvenisdifficulceradmodum fiiae vicae ec condicionis munia la 
borando obire , nec nifi baculorum ope inccdere ec obambu- 
larc pocuic. Neglexit aucem malum fuum, unicc juvencucis 

fuae 



De Distocatione Vertebrarum cum Abf ceJJu Abiominu &fr. 1 97 
fuae robori confifus , donec tandem fpe certiorisfanacionisfre- 
tus in vicinas Thermas, non inconfulcis, quorum auxiliumim- 
plorabac, fefereciperec, earum balneum ufurpacurus, expercu- 
rus, A primo aucembalnei ingreffu Ecchymofis ftacim in dex- 
tro lumborum latere exbriebacur, infignis illa magnicudinis ec 
excenfionis ; ob quam nonamplius baculi adminiculoiticedere 
pocerac , fed fulcris five furculis fubalaribus ad ambulandum 
opus habebac, quibus incer eundum innici poffec. Tum vero 
demum remedia in unum trahi , ec caufticum ucrique Vercebra- 
rum laceri applicari cocpic; fed boc non ob fta nce majorem in 
inceffu difficulcatem quotidie fenfic , ica uc lumbis quoque fuis 
ere&us non ampfius infiftere » ec ftare , neque fefe incurvare 
pocueric, impedience id vertebrae lumborum au&a ruxacione, 
quam probe examinacurusIacro-Chirurgus deprehendic in la- 
tcrer dextra illius locr tumorem rnollem, ac humorofum, cui 
proin applicabacurEmplaftrum raaturativum ad praeparandam 
materiam inibi contentam , cumque tumor jam fatis mollis 
etfet, acque ad aperiendum maturus,novus apparebar tumor 
paulo fupra Inguen dextrum , priori illi lumborura tumori 
apparencer refpondens , unde confultum magis effe duximus, 
hunc pocius quam illumapeririy hoc icaquefineulceriore mor^ 
fa£to ingens puris probe codri quanticas effluxic, Iumborum- 
que cumorem ica mox difparere fecic, uc vix ulla ejus veftigia 
amplius deprehendi poffenc. Verum Aeger nihil plane melius 
inde habuic, quin apercum fic ulcus magnam fcmper copiam 
exhibuit nunc puris finceri, nunc lymphae, nunc ec chylofi 
humoris, idque continuis cocis quacuor velquinqucmenfibus, 
ucuc craumatica fimulaliaqueabrorbencia , conforcancia»eccon- 
folidancia Remedia in ufum fuifferic trafta ; tandem enim liedri- 
cus, confumta paulatim omni carne,viribu8que prorius ex- 
hauftis inter vivos effe defiic. 

Cadavere hinc adapercuram conceffo r cavicas Abdominis 
haud parum cumencis ac cenfi plena confpiciebacur lymphae * 
«awillum flavefcentis ac limpidae. Vifcera, Hepar, Lien ac Re- 

Bb 3, ne* 



$$$ Qhjerwttio LXXil 



nes jufto grandiorem fubftanciae fuae, alias minus durae, auc fc*r- 
rhofae molem habuifle videbancur. Io caya camen hepacis par- 
tecuberculurn cyfticum, nigcicans, purereplccumoccurric^uti 
quoque in convexa icxcremicacis lobi fuperficie fugillacio five 
Ecchymofis ingens comparuic. Pancreas, vencricuius, ecincc- 
ftina in flacu nacurali excicerunc. Mcfencerium vero pluribus ia 
Jocis inflammacum, coloris p. n. rubicundi auc lividifuic: ple- 
risquc cjus glandulis cxiftencibus nonnihil cumidis, nigricanci- 
bus, coagulaco fanguine curgidis. Epiploonpucrilaginofumac 
fine pinguedine. Elevacis hinc abdominis vifceribus , corpus 
aliquad infolicum in regione lumborum apparuic, quinquc 
vel fex digicos cransverfos longum, duosque lacum, duriuicu- 
lum, quod apercum deprehendebacur eflecongeries glandula- 
rura , magnicudinem avellanae nucis majoris exacquantium# 
fcirrhofarum valde , crafla admodum pelle ce&arum, ec feba- 
ceam maceriam in fcfb concinenciurru Supra hoc corpus Ver- 
rebrae quaedam dorfi a fe invicem ica disjun&ae fuerunc, uc mi- 
oorem incer illas digicum dcmiccere licueric. Supcrior harum 
vercebrarum , quac ulcima erac dorfi , vifa nobis fuic nigra, ca- 
riofa, friabilis penct fuoquc perioftio orbaca ^ nequc mehoris 
«condicionis erac, quae fupra hanc exiftebac, penuJcima dorfi, 
ucpoce fuo quoque magnam parcem dcflicuca perioftio , colo- 
rispracccrnacuralisj/mollis* fquamofa, ecafpera. Vercebraelum- 
borum, fcirrhofarumillaglandularumcongeric obceftae, cocac 
fimilicer excicerunc nigricanccs , molles , ec pucrida carie cor- 
rupcae, nonminus, quam carundem Epiphyfes ec Cartilagines, 
ica uc levi raiium parcium comprcflione ipinalis incer illas me- 
dulla prodirec. 

Poft haec ftylum in fiftulofum inguinis vel Hypogaftrii uh 
cusincrudebamus, qui ad os usquc ilii fivecoxcndicispercingc- 
bac , fuo icidem perioftio nudatum. Cavicas quoque faeic oo- 
cabilis animadverfa fuic, usquc ad vcrcebras lumborum pcnc- 
*trans , imo ulcerius fed fenfim anguftiore finu juxca vercebras 
thoracis afcendens in cavicacem pedtorii, in qua nihil obferva- 

bamus 



De DhlocationeVer tebramm cumAbf ce JfuAbdominu^fc % 159 

bamus accencione dignum, nifi> quodnullus ferefanguis in cor- 
de vafisque fueric repercus. 

Verifimile proin eft, Juvencmifturoinvehemcnri,quem ia 
dimovendis lapidibus adhibuit, nifu, quo quidemfragoremali* 
quem in lunaborum regione perfenfic, non folum cendines, li- 
gamenca ac nervos valide excendifle, fed quosdam eciam cuna 
impecu dilaceraflc, acque ficvercebraeluxationi, dolori, frago- 
riquc occafionem dedifie \ unde poftmodum per membrana» 
rum, ac jfilamentorura nervoforum communionem Icrna illa 
malorum (ubfequuca fuic, dum e ruptis hinc inde vafculis ef- 
iSuens qualiscunque humor, isque putrefa&us tumorcm, ab- 
fceflus, ec ukus finuofum reliquaque pachemaca poft fe craxir. 
Equidem vifa eft nacura per bicnnii fere fpacium vulnus inter- 
num fanarc voluiffe, quoniam coco illo ccmporc juvenisadhue 
kborare potuic, tamque vehemcnces cruciatus ec dolores nun 4 - 
quam perfenfic. Quamprimum aucem Thermasfuerac iogref- 
fus, fanguis magis rarefaftus,.ec effervefccnsparciculasadcon- 
folidacionem sendentes diflbciavi*, ftagnances humores ia mo»» 
mtn putrefa&ivum concicavic, ac ica inflammacioni , abfccflu?, 
ulccrique finuofo vel fiftulofo anfam dedic, a quibus candena 
He&ica Febris produ&a hominem paulacina morce confum* 
pfic , ee incer vivos remanere prohibuic. 

OBSERfATIO LXXXIL 

Bn. D. Joh* Rodolphi Zuingerk 

Hiftoria quaedam Empyematis funefti, 

JUvenis Leodienfis, coquus ac fimul venaror, quintum vicar 
fuac luftrum ingreflus, byberno cempore nimioperc frigefa* 
&us , acrociffimo laceris finiftri dolore pundorio corrspie- 
bacur , cum omnibus praefentis cxquifitae Pleuricidis fignis* 
Tuflis adcrac alpera» ficca cc fubinde cruenca, cum excreacione 
lara rnaceriae gaucae: ficis icexhaufta; fanguis aiiquocies fuis 

e&cra- 



*oo O b fervdth LXXXll 

extra&us, nuilo cum Acgri lcvamine: inter haec abiunptnco 
quodam , nefcio cujus fuafu > purgans affumfic facispocens, ad 
maceriam peccantem e pedore una vice excerminandam ; hinc 
revcra per unam ec alceram hebdomadam purulcncamulcaper 
tuirimcxpcftoravicucaliqiianco meliusvalereviderecur J verum 
Empyemace fuccedenceOrthopnoicusevafic Juvenis.Faciesejus 
incumuic, crevic in molem Venccr, cumuerunc quoque xnanus 
ac pedes; fitis quocidie aufta, fimul adfuic Febns lenca; anhe- 
lofo pe£tore, non fine acerba cufli, purulencaquaedam, pauca 
illa , nuilo cum levamine excreavic: quae ingurgitavic potulen- 
xa, haudquaquam fiye quoad colorem, five quoad odorem 
immiicaca, cico per urinae vias excrcvic: Alvus liquida femper 
exticic, ingeftaquefcrecrudarurfusdejccic: candcm poftfepcem 
hebdomadarum incervallum he&icus, fanae mencis ad excre- 
mum usque vitae halicum compos, placide obiic, accernae ma- 
gis quam cemporalis falucis cupidus. 

Apcriendum cum permiccerecur Cadaver , Abdomcn 
mox occurric conipiciendum, amplum illud, vaftum, acque 
cenfum; hujus involucris percufis, cruciacimquead lacera pofi- 
tis, cavicas ejus pure ec aqua confpiciebacur repleca; imo ipfe 
quoque vcncriculus, vafa piura alia, veficaque fimulpucrilagme 
infedta, purisque acrimonia erofa ac pcrcufa fuerunc, unde li- 
quor omnis pocus ftatim ventriculum cranfiic, inquelaccracam 
five crofam veficae fubftanciam reccpcus, per urioae vias ordi. 
narias excrcrusfuic: immucacusplane, quoniampurulencacpar- 
ciculae cranfirc fimul haud pocuerunc, racque cum urina per- 
mifceri. li\ Thoracisfiniftro larere Pleuram maximc ulccracam, 
proximumque lobum pulmonis ex parcefibiadnacum, vel ad- 
glucinatum, cocum pucrefattum, fedeccamcavicacemThoracis 
fimul purulencae maceriac copia repiecam invenirmis, a cujus 
pondere duftus thoracicus concinue preffus dubio procul 
tranficum chyli acque lymphae facilem impedivic, ficque an- 
fam expandcndis ubique vafis Iymphaticis , cumorique abdo- 

minis 



Obfirvatio LXXXtlL 20 1 



minis ec crurum praebuic. Haec cx communicacione Expe* 
rientifi. Dn. D. Anconii Dreliocurtii , Aiedici Verbigenfis m 
Ditione Bernenfi. 

OBSERVATIO LXXXllh 
Dn. D. Joh. Rodolphi Zuingeri. 

Exenteratio Puellae Phtbifi extinffae. 

MEnfe Februario Anni 17 14. in Orphanocrophio Bafilienfi 
phthifi obiic puellaquaedarr^annos circicer quacuordecim 
naca. Hujus Cadaver dein luftrare acque aperire prolubium 
fubiic; illud icaque in praefencia Philiacrorum cum quorundam, 
nuncMedicinaeDo£rorumClarifl , . Dnn.Johann. Rodolphi L&* 
waleri , Tigurini , Henrici Htrmanni^ Biennenfis , Johannu 
Beckii, Thuna- Bernenfis, citfob.BaptiftaeaPlanta, Engadma- 
Rhaeci, aperuimus, ubi ftacim ad exccrnum Cadaveris adfpe- 
ftura fummam tocius corporis maciem ec confumpcionem , 
qua vix cucis offibus haerere videbatur perquam cenuis, depre- 
hendimus: fublatis hinc incegumencis communibus, feparacis- 
que abdominis mufcufis, quancum quidem perexcremam ma- 
ciem licebac , vidimus primurn in inceftino Ilco incipiencem 
gangraenam , cum fubincracionibus binis, fpichamaecimcer lon- 
gicudine a fe invicem dtftancibus. In finiftro rene, qui male 
conformacus erac, duos obfervavimus ureceres, qui e duplici 
pelvi defcendences , in medio verfus veficam icinere in ununi 
coibanc ducturq. Renes fuccencuriati adeo magni comp urue- 
runc, ut magnicudinem ordinariam in homine adulco quacer 
fuperarenc. Denudaco fcmore ucroque, cum forteea digids 
per longicudinem , abdomen verfus, comprimeremus, polypi 
plures-e venisincra cavum abdominis apertisprodierunc, quos 
primo incuicu vermes cfle credidimus, fedpenitiusexaminances 
polypos efle vidimus. In pe&ore lobos pulmonis utrinque, 
grandes facis, fterno ec coftis ar&iflime adnacos confpeximus, 
Obferv. Acal N % C, Cent, VLL C c quibus 



2oz Objervatio LXXXIV j 

quibus ubique feparacis ec ad lacera preffis, fingulari encheirefi 
deceximus, acque perfpicue diftin&eque monftravimusnonfo- 
lum du&um choracicum , fed ec ipfum chyli recepcaculum 
cum mulcis hinc inde appenfis vafculis Iymphaticis, glandulis- 
que conglobacis. Pulmones hinc incifi quancicacem ingcnccm 
fanguinis cum pureec faniep,ermixcifundebanc, graveolenci ad- 
modum odbre nares feriendo. In Pericardio lympha flave- 
fcens copiofa aderac, chalami vcra cordis aperci nullosiufepo- 
Iypos , fed pauxillum duncaxac fanguinis grumofi concinuc- 
runc. Cerebrum modo* convenienci praeparacum acque calva- 
varia exemcum hincinde in lobis majoribusconfpicuafacis ha- 
btbac vafcula Iymphacica expanfa. Glandula pinealis, magni- 
tudinem phafeoli mediocris exaequans, coca quanca curgebac 
exundance lympha quadam vifcida. Plexus choroidei veficulis 
aqua replecis pluribus erantinftrudti: coecera, quancum qui~ 
dcm obfervare pocuimus, bene habebam; 

( Ex comm*NobiL D*D. Theod. Zmngeri,^) 

OBSERVJTIO LXXXIV., 

Dn» D. Leopoldi Emanuelis BinningerL 

De 

Vini et Aquae PotatorWus infignibm ftbimet 
Afedick. 

POfl dedicionem Vcfoncinenfem % Ludovicoxiv; Galliarunrc 
Regi fa&am, Regiae loricacorum equicum Legioni Vefuli 
Gomicatus Burgundiae ftacia refeftionaria ad menfcm unum 
vel alrerum circicer daca fuic. Milici cuidam er hac, nominc 
Carre , habicus camen non valde quadraci , pavimemi ftru&o- 
ris cujusdam paupereuli aflignacum fuic holpicium. Hic ad- 
venam pro viribus belle recepcurus , ex unico , quod habebac, 
vini doliolo, thinnarum noftracium duarum cum quadrance, 
vel librarum vini praeccr propccr i?j; capaci, unam appofuic 

menfu- 



De Vin\ etAquaePotatoribminfignibmfi io\ 

menfuram , libris haud minus quinque aequiponderancem ; 
hanc unicomilcscxficcavic hauftu,rmoxfccundam, ccrciam,ec 
infuper alias , ica uc hofpicis cocum inunopaftu vel prandiofere 
evacuacum fueric -dolium^ quod eciam reverafa&umfuiflec, ni 
crga pauperculum aliquali miles affe&us fuiflet mifericordia. 
Finico fic advenae nimis curco prandiolo, aedibus ambo fue- 
runc cgrefli , mfles quidem in fodalium concubernia, uc pro 
more a fingulis vini aliquoc acciperec amphoras, (tunc cnim 
ternporis licebac quidquid libebac: ) pavimenci aucem ftru&or 
rogacum ivic, uc a cali helluonc lihcrarecur. Fa£H funcambo 
fui compoces voci; Mfles quidem plurimos na£tus hofpices,iin- 
gulis diebus ulcra ducencas hauijc vini libras civiles \ cujus 
praedifta urbs oculaca fuic proprio damnoteftis, nonfecus ac- 
qucTheologus ille fidedigniflimus, quicanquamAucapta hanc 
mihi hiftoriam d # 2 1 . Januar. ann. 17 j 3. coram aliquocaliis hu- 
jusce rei probe memoribus vlris narravit. 

Salubrius fibi confuluic Hydropota infignis , fibi ipfc prae- 
ter fpem Medicus, Juvenis nimirum aliquis Metenfis* criginca 
propemodum annos natus, S. Themidos ftudio antehac addi- 
£tus, qui me in Tbermis Lotharingiae Plumbariu menfe Junio 
anniiyotf. convenrt , quippe ob denegatum fibi a Parcncibus 
cum virgine peramata conjugium domofponteexul, variasLo- 
tharingiae ec Alfatiae pervagatus urbes, tumida minus crume- 
na. Hinc proin diverfis eapropter curis ac follicitudinibus agi- 
tacus, tandem evafic hypochondriaco* fcorburicus, triftis fem- 
per, errabundisj ac infulfe circumgyratis oculis lenro obambu- 
lans greffu, nec non lividis per totam corporis peripheriam 
ab aliquoc annis defoedacus maculis •} Morbo fuo , hujusque 
caufis lacina oracionemihidenunciacis, interrogavic, numpotus 
aquarum in iftis chermis mineralium fibi profuturus foret nec 
ne? Importuno confukacori^celfirtimoenimPrincipimcotunc 
temporis in placea adftabam*) potum annuo*, quantum vcro 
bibere deberec, ulcerius quacrenci, quanium poflet, retuli, Se- 
.qucnti aurora fonciadftancem alloquor, quocque jam evacuaflec 

C c 2 cyachos 



204 „ OBSERVAllO _lxxxt l 

cyathos tnterrogo, nonaginca aliquoc concinuos refpondic, fc- 

que cencefimum moxcomplecurumcflTecyachorum numerum* 

cyachus aucem quilibec unciarum plus quacuor capax erac. 

Siniftrae confilii mei incerprecacionis increpacuma foncearceo* 

acque bihoralem deambulationem fuadeo. Alcero manecun* 

dem denuo ad foncem aquas mafcule hauriencem rcperio , Ia- 

xacis tibialibus, ec collari, nonagefimum mox ebibentem cya- 

thum. Referebac cum, fe pridie ab aquarum pocu coco cor- 

pore incumuifre,cumvaforumomnium infignipulfacione, fub- 

orthqucvomicibus, fudoribus, alvi feccffibus, cc urinae proflu- 

via eopiofiffimis, indeque fupra di&as maculas una cum coecc- 

ris fympcomatibus prorfus evanuifle. Sccundum hodicrna dic 

pocum iidemfecucieffe&usAegrumicafouarunc, uc cumomni- 

umftuporealacris,hilaris>laecus,acbene coloracus in Plumbarii 

vico deambularec, paucisque hinc elapfis diebus perfe&e fanus 

pacriam repecerec. Obftru&is, fcorbucicis, lienofis, morbisquc 

venereis affcftis inutiles plane, fi non noxiaeobfervamuriftac 

Plumbariae aquae: nondubicocamen, illas valdeprofucuras, G 

fubjeftum fac robuftum forec, ut exemplo Hydropocae noftri 

duplam, criplamve dofin bibere valeret; fic enim pleno quafi 

gurgice perrepcances undae corpus, falibus peregrinis elutrian- 

dis, obftruflionibusquc vaforum rcferandis haud impares fac- 

pius deprehenderencur, 

OBSEKVJTIO LXXXK 

Dn. D. LeopoIdiEmanuelisBinningeri. 

De 

Vitri frufio ab annUiS. inter OJfa Metdcarpi innoxie 
dtlitefcente , acfponte naturae dein expulfo* 

REverendiw Domraus /. N. W* Verb. Div. Min. mihi ami- 
ciffimus, vicro dexcrae manus volam, dum adhuc puer 
cflec fibi vuineravic: ilJius hinc porcioaem quandam e vulnerc 

cxcra. 



De Vitrifrufio ab annis 28. mteroffa metacarpidelitefcente. 2of 

extraxit, corum exemifie ratus , confolidato dein fpomc ipfb 
vulnere, Hincpervigintio&o annos integros vitri fruftum in 
locoaffeflo delituic, nullaminde moleftiam ullo unquam tcm~ 
pore paflus. Hoc vero fponte naturae candem erupturum 
praeceffic tumor, furunculi minoris adinftar, in fuperiori manu 
ab interftinisofliummeEacarpiexcuberan», ex oppoficovuJneris 
priftini in vola manus fa£H, qui apice quodamfubalbopuris in- 
tus latencis aJiqualem noticiam dedit. Sed eece guccula vix unt- 
ca effufapungensquidecfolidum in cumore apparuic. Hincde- 
miJm ancea&orum memor praedidtus VirReverendus, de vitri 
incus delkefcencisfrufto nulfus dubicavit, illud enimreipfa jam 
confpiciebacur, digitisque palpari facile pocerac: ejus veroapi- 
cencx fcnfim magis procuberancem eJapfo cridui fpacio excepk 
bafis, ficque fponce excidic fruftulum integrum* figura crigo- 
rium, lineas quinque vel fex longum, quacuorque latum, poft- 
quam per toc ante annos absque ulla unquam moleftia, fuivc 
indicio in vola manus qutecum haefiflec, 

Occafionehujusphaenomeni mencem nuncfubk,quam infulfe 
hodiernocemporevilihabeancurprecioveccresilli, qui maceriae 
fuae Medicae cabulam remediorum faetevogeneas res educenci- 
um adnexerunt:mulciplici enim didiei experiencra»fpinam cuicun- 
quedemum parci infixam, longe ckius expelli, ubivulnus.ejus- 
que regio, emollience unguento, veJ axungia fimplici viperiria 
fueric obdufla, quam fi aeri nudoIiberove,acnacurae foli cotuna 
fuiflet opus reli£tum:fic enim parces externae, cali medicamine 
laxatae, interioribus tam vaforumpulficacione , quam tonofuo 
proprio adverfus peregrinum hoftem valide infurgentibus, re- 
fifteatia fua minus pares, hifce canquam validioribus locumce- 
derei peregrinoque fimul corpori exicum concedere parareve 
cogancur, 

(Ex commmkationc Nobil. D* Z>« *thcod. Zttingcri!) 



Cc 3 OBSER, 



3o6 Obprwtio LXXXVL 



OBSERVATIO LXXXVJ. 
Dn/D. Theo.do.ri Zuingeri. 

De 

Afenfibuse Dorfi mte fluentibus. 

Vldual. K. annos naca 38.robuftaecvegeta,anno 171 i.gra- 
vida, ex moerore ob morcem mariciincidicinfebrim quar- 
tanam, per cres menfes duranccm ; iepcimo dein menfc ingr^Vi- 
dacionis fencic procuberanciam in dorfo, vcnam cumencem five 
varicem aemulancem, ad dexcram (pinae in regione mufculi lacii- 
fimi , quae leviore fri&ionc aperca ianguinem fundebac fcrofum, 
parca quanricace. Biduo hinc elapfo rivulus hic ceffabac, ul- 
cusquefponce claudebacur. Perdurance aucem febrc circa fi- 
nem fepcimi menfis foemina immacuro quidem , fed felici ca- 
rnen parxu excludebacpuellam emaciatam, fed vivacem camea 
£C vegetam, quam ob laftis defe&um ec egeftatem pulce fari- 
nacea ec aquae pocu alcbac. Lochiaparcefluebant, neque du- 
rabant ulcra diem ec nodem. Dispulfa hinc febre papillula va- 
ricofa in dorfo icerum apparuic , fponceque rupca fanguine ma- 
navic per aliquoc dies , fine ullo dolore , aliove incommodo, 
Atquc fic rcgularicer fingulis menfibus fluxum paciebacur ordi- 
narium, ficcacis vel obftr ufiis plane viis mcnftrui debici. Sym- 
pcomaca coccerum nulla gravia expericur focmina, nifi quod 
appropinquance fluxus cempore ccnfionem in dorfo fcnciacin* 
curvacionem corporisimpediencem, Papilla vero illa hucusquc 
ad magnicudinem avellanae nucis majoris , rubedine quadam 
circumdaca excreverac, ceflanccque fluxu menftruo icerum fub- 
fidebac. 



OBSEfr 



Obfervatio lxxxvil 207 

— — «p^^ta— —— ^— — — ' 1 ii . 11 1 1 ——————— — — — ^. . 

OBSERVATIO LXXXVIh 
Dn. D. Theodort Zuingeri. 

Dc 

HeUica a fcirrhofitate Pylori ac Pancreatis proveniente 

Mhalh 

Clvis Bafilicnfis,/, H> 01- annos natus 6'r. poftquam in fe- 
cundo macrimonio frequcncibus animi pachemacibus exa- 
gicacus fuiflec, ab aliquoc ance morcem annis de variis corpo- 
ris moleftiis conqueri coepic, valecudinarius admodum reddicus, 
nec perfe&a unquam fanicace, qucmadmodumancea, gaudens. 
Crebrae aucem ipfius fucrunc querelaemodo de obtufo capitis 
dolore , modo de quadam pedoris^ anguftia r modo de ventri- 
culi dolore, appecicuimrninuco 4 , alvi fegnicie, modo delaflicu- 
dinc membrorum, inccrdum eciam de aliquali naufea, ftoma- 
chiqueardore, aliisque morbofis fympcomacibus, a quibus ca- 
mcn in expediendhftationis fuae publicae negociis fefeimpediri 
non fuic paflus, donec candem fympcomatibus quocidie gra vio- 
ribus reddicis; macicque corporis magis ac magis apparence,vi- 
res fenfibilker minui dcprehenderec. In hoc ftacu icaqueplu- 
rima remedia in 1 ufum craxie, minerafesque aeftivo cempore a- 
quas aliquocies debico cum regimine diaecae haufic; a quibus 
omnibus fubinde melius habuic, cancum non integram corporis 
faoiracear adeptus.. Ingrucnce aucem anni 171 7. vere graviora 
paulacim fympcpmaca virum excruciare coeperunc ; dum fen- 
fim ciborum aflumendorunrr defiderium immimiebatur , cicra 
conjunttam in printipio ficim >• membra de die in diem magis 
lafla evadcbanc, pergebanc quptidie vires deperdi, corporisha- 
bicusjammanifeftcfedlenco gradbdccrefccre,pc(3us anguftari, 
tuflis accedere, ficca primum, dcin atiquando humida,cum fcro- 
fo picuicofae maceriae excreacione : his dcin non infrequens ardor 
vencriculi accedebat, cum afiq;uali afthmace, quociervel fcalas 

fiedium,. 



ao8 Obftrvatio LXXXWl. 

aedium, vel clivos urbis confcendere oporcuic, Ucuc aucem 

aulla ftacim febris fefe didis fympcomacibus jungerec, fomnus 

manerecfacis bonus, urinaefufficientes ec laudabiles excerne- 

rencur, alvusfere quotidk hbera eiTec, nolukcamen valecudini 

fuae mulcum fidere, cam crcbro vaciilanci, quinplura fubindc 

mtdicamma, alterantia ac knitcv purgantia, variis fub formu^is 

a nobis ordinaca, quotidie fereaifumfK,quibu$aciduTn pocenf, 

frequencer evencriculo non fine ardore quodan per gulam cx- 

halans, debellari , vomiciones fubinde urgcntes fedun goffenq 

Ufus eft imprimis pulveribus incidentibus , abforbentib^s, re- 

folventibus, antimoniatis , cinnabarmis , marttalibus, viperi- 

nis, anttbefticis: u(us infufis aperientibus, referantibus. Sumpfic 

eciamblandum aliquando njomitortum^ bibere cencavic acidu* 

las> tbermas Fabarias, lac afinmum , ferum laftts bubuli, jufiu- 

la naflurcinis berbis alterata; dedimus quoqueyi/j/uamyfotf, 

quam wolatilia^ neque incermiflae fuerunc crebrae ftomachi 

inundiones balfamicae 9 emplaftrorum applicaciones,/jccw/or«^ 

herbaceorum impoCitioncs,clysmatumemollientium ct carminati- 

worum infufiones, In vi&us racione nonnifi euchyla ec cupe- 

pcafuerunc concefla, racione eciam habica gelatinarum cornu 

ttfDU aliarumque analepcicarum. Verum his omnibus ec fin- 

gulimihil in melius proficiebamus, quin fympcomaca quocidic 

magis ac magis ingravefcebanc, eru&ariones evadcbanc conti- 

nuae propemodum, ingeftafere qualiacunque per unum alce- 

rumque dieminftomachorecenca, candcm indigefta pervomi- 

tum rejiciebancur : atvus indies fegoior evadebac , vix unquam 

fponce fine remediorum adminiculo rcfpondens. Per vomi- 

tum , ucuc frequencem ec vehemencem , nulla unquam bilis, fuc- 

cus amarus nullus excernebacur J fed acido - picuicofa pocius 

cum ingeftis maceria prodibac, ardore infigni faepius molefta; 

gravancemin lcrobiculocordisdoloremperpecimfenriebac; ab- 

domen incumefcebac, ac cendebacur manifefte, copiofis flaci- 

bus, fere perpccim cxpanfum; urinae camencxcernebancurad- 

huc fufficiences, nonnihil cin&ac, finc ullius codionis indicioj 

ucuc 



De HeBica ajcirrhofitate Pylori ac Pancreatis. 20? 

ucuc per pylorum nihfl afcendere, parumque defcendercha&e- 
kus vifum eflec; pulfus evadebac he&icus; fudores nulli vel ra- 
riflimi prodibanc; cum tufli ferofo - picuicofam cancum lym- 
pham, fed neque frcquencem nequecopiofamillamprojiciebac* 
pe&oris anxiecas quocidie nonnihil augebacur, uc fupinus ia 
le&o neuciquam profunde amplius, imo nec alcerucri laccri in- 
cumbcrc fine periculo fuflfocacionispocuerit; Ulcimis cribus 
vicae fuae hebdomadis quaecunque deglucivit , vix amplius ad 
trihorii fpacium rccinuic, fed per vomicum, non ica difficilem am- 
pltus, copiofe reddidic, deardore faucium, gulae, ftomachi fre- 
quenterconqueftus; unde appericusmaximeproftracus a ficis in« 
teufa, fomnus irrequiecus, urinae valde cindac, alvus ficca, ma- 
cies fumma, cumfebriconcinuaincenfiore, aegrum plane con- 
fumfecunc. Dum icaque cam deploracam morbi condicionem 
abfervabamus, folis cardiacishominem usquead excremum vi- 
cae halicum reficerc ftuduimus : ©ftiduo aucem ante morcem 
quaecunquc vomuic, non folum liquida , fed nigra prorfus ec 
graveolentia excicerunc, uccunquenihilplaneaflumferic, quod 
ejusmodi cin&uram excicarepotueric: fanguis eciam aliquandd' 
praecer confuecudinem e naribus profluxic. Tandem exhau- 
ftis plane omnibus viribus, abdominc mancnce cumido accen- 
fo, pedibus eciamnonnihilincumefa<3is, emaciacus coecera co- 
tus, d. 5. Sepcemb. anni 1717. placida cum morte vicam cicra 
praeviasconvulfiones commucavic. 

Uc icaquecaufa camfunefti, camque diucurni morbi iua- 
pricum prcdirec , apercionem cadaveris haud difficulcer con- 
ceflerunc pic defun&i haeredes. Incifbproin cruciacim more 
folico abdomine, ftacim ferum eflftuebac limpidum , nonnihil 
fiavefcens, menfurae unius vel alcerius quancicaccm exaequans, 
in qua nacancia confpeximus inccftina, flacibus diftenca, arquc 
adeo corropca, uc uhiquc fphacelaca cc nigra comparerenc : O- 
menci plane confumti nulla propemodumveftigiadeprebendi- 
mus: femocis hinc dexcrorfum inceftinis, mox fefc luftrandum 
obculic Pancrcas , nacurali duplo majus, ob glandulasin cotafua 
Obferv. Acal N. C. Cent. ffl, D d fubr 



$io Obfermtio lxxXpti. 



fubftancia intumefa£tas fcirrhofasquc durum, inaequalc, acque 
infuper hincindclividumecfideracum,duodeno ubique firmicer 
cobaerens: ipfiusdein inceftini duodcni portio vencriculo pro- 
pior, crafla admodum ec fcirrhofa fuic : inprimis aucem Pylori rc- 
gio coca quanca, incus etexcus, valde craflfa , fcirrhofa ec clura 
excicic , incifaque veluc fcvum concrecum incra fefe concinere 
vifa eft: apercus hinc pylori canalis adeo anguftus , ftrittusquc 
fuic, utvix ftylum cranimiccere,,minus vero eum expandere, 
propcer obfiftencem duriciem pocuerimus ; quae proin cau- 
fa dubio procul excicic difficilis admodum deglucicorum ali- 
mencorum defcenfus , hincque fubfequencis^ alvi conftipacio- 
nis, frequencisque vomicionis, cum hac racionemocus periftal- 
ticus vcncriculi dcorfum vcrfus impediri neceflario, furfum ve- 
ro ct recrorfum verfus gulam magis urgeri debueric. Hepar 
folicominus nobis videbacur, alias neque fcirrhofum, neque a- 
lio vicio qualicunque infeftum s: veficula fellis admodum parva, 
cxigua, propemodum vacua: Licn,.renes>vefica fine!abc:Mc- 
fencerium vero glandulii hinc inde tumidis, duris, ac livefcen- 
tibusobfitum: Inceftina fideraca propcer foecorcm nimium ex- 
piranrem. non aperutmus.. Aperca aucem pedoris^ cavicas dex- 
tra ulcra menfuram,, finiftra? vero dimidianv fere menfurarn fe- 
ri- flavcfcentis limpidi concinuic : pulmonis lobi ucrinque pleu- 
rae forcicer adhaerences hinc indc fuerunc inflaci , ac fpumofa 
mulcum picuica curgidi , quam aeger fubinde excreando proje- 
cic: cordi^ thalami depreffi ec inanes , fincpolypis cxcicerunc. 
Praefenceshuiccxeaceracioniadfticerunc viri expcrienciff. ac no- 
biliffDtm.CbriJfopborusEpifcopius, bujus urbts fenator et cbi- 
rurguSyJob.GeorgiusDolfus % Miilbu(inus Medic\ Candidatus, 
cc Udalricus Reitb , Curia Rbaetur y Pbiliater.. Similem pro- 
peraodum hiftoriam nocare dacum eft Epbemerid. noftr. Cen- 
tur. VL obfervat. i&abExcellcntifE Dn. D. Joh Mekbion 
Vtrdries communicatanrr. 

(JSaJiUa AnguftamVtnd.d % 6. Qti. 
d*i7i?t mijptc.) 

OBSER- 



Ob fermtio LXXXVUl 5ir 

OBSEKFAJIO LXXXFUL 
Dn, D, Joh. Friderici Weismanni. 

Refolutio ligni Jjringae coerakae, five Lilac Matihiolu 

CUm aliquando animurn negociis delaffacum , cornando re- 
laxarcm, force forcuna fruftulum ligni fyringae Coeruleae, 
five lilac Macchioli, in manus incidic, quod nos Germani blflu 
AbOllUH&er ', ^olg vocarrrus ; hoc incer cornandum cam fvavern 
fpirabac odorem, ut aemularecur odorem ligniRhodii, vel po- 
tius fancali cicrini: hac igicur re inftigacus, ftacim refolucionem 
hujus ligni mihi propofui, ex qua, peranalyfin chymicamvfc- 
quencia obcinui. 

Primo igirur hujus ligai rafuraefvjAforci, exrecorta de- 
ftillavi, ec obcinui phlegmacfs cujusdam , faporem fpiricus car- 
cari exprimencis in lingua §3 , quod phlegma mifcui cum oleo 
tarcari per deliquium fadto, ec fpiricu falis Ammon. urinofo f 
aft nullam vidi mucationem^ cum (piritu nicrt corrofivo vero 
nebulas emiccebac albicances , ec leuicer^ffervefcebac, manifeftd 
indicio, adefle parciculas alcalicas volaciles. Alius vero nacu- 
rae fpiricus ex recorca ad |ip proleftus fuir , hic cnim cum oleo 
carcarip.d. ec ocui. cancri mixcus, magnam excicabac efferve- 
fcentiam, maximam vero cum fpiricu (alis Ammoniaci urinofo, 
quae experimenca raanifefte acidum fpiricum effe monftranr, 
quod clarius quoque confpicidbacur,« mixcione cin&urae marcis 
coerulea cum hoc fpiricu , ubi in momento faphirinus color 
deftruftus fuic, uti ficfi huic fpiricus vicrioli affundicur, Cum oleo 
et fpiritu vitrioli nullam monftrabac ebullicioncm, vicrum ca- 
men levicer incalefcebac, uci obfervacur in mixcura oleo vicrioli 
Vcommuni. Syrupiviolarumcolorcoeruleus,mucacus eft in 
rubrum. 

Olei empyreumacici , inftar olei foecidi ex aliis Iignis produ&i, 
obtinui 5»ij i quod acerrimi crac faporis, ec mixcum cum fpiri- 

D d 2 cu 



%n Obfervath LXXXVlll. 

i i m ■ .... — -. m 

tu nitri corrofivo nihil curbabacur, cum fpiricu falis ammonia- 
ci urinofo vero forcicer effervefcebac , ec fumum de fe fparge» 
bac albicancem ; oleum vicrioli rettificacum , mucavic hoc 
oleum in fubftanciam piceam rnbram, ec vicrum incaluic. 

Alia poftea via incedcns, refolucionem hujus ligni aggreflus 
fum, nempe ffHj, hujuslrgni rafpaci affudi aquamfimplicem, pcr 
aliquoc dies maceravi , ec poftea deftillacionem ex cucurbica 
fufcepi, ubi una cum aqua deftillata, valde amara ec baifamica, 
prodierunc gucculae liquidae oleofae, quae in aqua frigida con- 
crefcebanc, ec maceriam inftar cerae virgineae albicantis, fapo- 
risamaricanris, confticuebant, icaquidem uc faporexa&eaemu- 
larecur balfamum de Copaiba» In calore magno, oleum hoc 
fic fluidum, in frigore vero adeo durum evadic, uc manibus 
inftarcerae (quodadmiracione dignum eft) tra&ari, ec ab aq.ua 
deftillaca , inftar fquamarum, fpacula feparari poflGc. Incer de- 
ftillandum aquae innacabanc flores nivei inftar oebularura cc 
florum benzoes, qui altum pecebanc , cc in oleusn abibanc. 
Oleumhocce deftillatum cxafrerefertodorem olei ligni rhodii, 
cum oleo fancali citrini mixci > hinc quoque omni jure, hoc 11- 
gnum, fancalum Germanum dici poteft. Ex {$!ij hujus rafurac 
obcinui 5i|3 olei deftillaci*, 

Rafpaco porroligno affudi fpiritum vini redificatum, etex 
maceratione per aliquot dics continuata, accepi tinduram ele- 
gantem, balfamicam leviter amaricantem, i nftar crndurae fanca!i, 
quae aquae affufa)nonpraecipicabacur,laflea,uciinpraecipicatio- 
oe aliarum tin&urarumrefinofarum fit, fed carnea, hinc tindio 
ra pcr alembicum abftra&a , dabat excradum refinofurn, colo- 
re puniceo inftar fanguinis draconis, vel laccae Florentinae, fa- 
pore vero balfamico praedicum. Excraftum gummofum hoc 
lignum largicur, fi in aqua coquicur cc infpiflfacur, colorem 
habec inftar fucci liquiririae Bambergenfis , nempe fruftum, fi 
difcindicur ; fapor cft talis , qualem pulpa prunorum habet, 
cum amaricie camen mixcus. Gum aqua fervente infufum 
ioc lignum, dacpocum calidum balfamicum fuaveolencem, 

inftar 



Refolutio ligni fyrtngae Cotruleae,fi ve Mac Mattbioll 213 



inftar fantali ckrini, faporis vcro ddicati, inftar ligni ambrati, 
colore flavefcente, infpecie fi diuciusin loco calido maceratur» 
auc levitcr coquitur, inftar Tfaee Japoncnfis, quod infufum cum 
feccharo loco Thee cum gratiaforbillari poteft. Mechanici ex- 
perci , hodierno cempore loco-Hgni olivarum ufurpanc hoc Ii- 
gnum, ec ex hoc varia ucenfilia pracparanr, eft enim duriflimum, 
nullaeferme corruptioni obnoxium, fibrae funccrifpacaeecele- 
gancer convolucae, coloris albicancis, flavefcencis ec circa me- 
dullam (quodadmiracionemmerecur) nam perhasfibrascom> 
municacur floribus ille elegans coeruleus color, coerulefcencis, 
quae fi cum Vforci^ vel alio fpiricu acido illinacur, aflumunc 
colorem puniceum, inftar carmini, quae poftea cum equifeco tri- 
tae, ec cum cera policae,a(pe<3u jucundifllmae videncur. Ob par- 
1 ticulas igicuf balfamicas, refinofas,in fcorbuco,affe£Hbus peftoris, 
vulneribus&c,ubibalfamicalocum habencoptimocumfucceflu 
adhiberi poflunc, ex quibus videmus, quod cuilibec regioni 
Deus mifericors fuas largiacur herbas> quibus ec morbi endemii ec 
epidemici interdummelioricumfucceffudepellipoflunc, quara 
cum exocicis , ficu ec vermibus interdtim corrupcis, modo ma^ 
jpri ftudio ct cura calia pfaarmaca invcftigarencur, 

( An. 17 17' d. 6,08. Onoldo Anguftam Vind % ablS. D,Bi 
ffoh. Maur. Hojfmanno mijfa.) 

OBSERfJTlO IXXXIX* 
Dn.D. Benedi&i Gullmanni. 

jinatome ViYgwU Cacbexia amvariu fymptomatibm 
fiipata dtfunftae* 

ANno 17 1 7. d ; a'f .JulU'Virgo-14. et quod exeedic annorumr, 
conftitutionis cenerioris, ad he&icam vergencis, cum ali- 
quali refpiracionis impedimenco , fpinaequedorfi leviori incur- 
^auone* coenabac in horcopaterno, nullo tamenin diaeca errore 

D d i com- 



i/ 4 Obfervbtio LXXXIX. 



commiflb , ec nihil conqucfta laccaque , hora decima 
no&urna lcftum pectbac, fed hora fequence undccima ex- 
pergefatta, vomitu corripicur enormi, jundtis doloribus ven- 
cris m lacere finiftro ingencibus. Medious ordinarius vocacus, 
ob virium infignem proftrarionem cc morbi pracvifammagni- 
tudinem , ordinac pociunculam cx conforcancibus cemperacis 
cc anodynis mixcam, laceri verodolencimalapucridacura oieo 
lini co&a cc exprcfla imponi jubec. Mane aegroca referc, fc 
plane nihil dormivifle, vomicum a paucis horis clapfis quidem 
remifiile, viribusaucem penicus, ob niraiosperpeflos vomicus, 
quibus mulca maceria viridefccns, valde acris ec foccens fueric 
excreca, fe efle exhauftam, alvum aucemefleconftipatam; by- 
pochondria Medico exploranci valde dura flacibusquc diftenca 
comparebanc : quibus malis idem cum clysmacibus,cacaplasmaci- 
bus, cum roborancibus, praccipicancibus , anodynis,acccdence 
eciam alceriusMcdici confilio, ic obviam,cum aliquali fy mpcoma- 
tum levamine,praecipue cum d.29. fponcanea diarrhaea,abs- 
que corminibus fuperveniflct. Aft die feq. circa vcfperam novi 
dolores finiftri laceris vencrisque inflacio redeunc ; a clyfterc adhi- 
frico d. 3 1 . melius quidem fe habec, dolorcs imminuuncur ec ven- 
cer decumefcic, verum a meridie, cum pulfu frequenciore, virium 
languore, cordisque palpicacione, denuo infeftanc, vigiliaeur* 
genc, vencer magis msgisque, cympaniinftar durus, incumefcic; 
d. j. Aug. malum augecur, pulfus ficdebilis, calorincrefcic, ec 
incercurrence quandoque frigore, gangraenac incernac mecum 
incucic ; quamvis aucem circa vefperam omnia fympcomaca 
micioraviderencur, diecamen^. Aug. eo graviora, cum diffi- 
cili refpiracione, ec mocualiquali, praefercimincollo, convul- 
fivo, revercuncur, candemque d. ?. Aug. horaduodecimameri- 
diana , omni poflibili induftria ec remediorum fedula admini- 
ftracione voca fruftrance , le&iflimam Virginem vivorum nu- 
mero eximunr. 

Ex infticuca eodcm die cadaveris fe&ionc morbi gravicas cc 
quam impoffibilefueric, eundem medicaopefuperarepacuic. 

i.Fa- 



Anatome <virgin& cache xia /tefimSae. 21 ? 

1. Fafta abdominis apercione , magna flacuum copia eru- 
pic; quibus eciam inceftina curgebanc. 

2. In cavicaceabdominisnonfalcem (erum excravafacum in 
mediocri quancicace occurric y fed eciam ejusdem concenca, in- 
primis omencum ec inceftina t maceria nonnibil viridefcencc, 
crafla, uc primo afpeftu membrana omnia cegcns efle videre- 
cur, acque inftar filiinlongumducipocerac, eranc obdu&a, 

3. Inceftina ipfa inflammaca, livida notinihil* acque adgan- 
graenam inclinancia* apparebanc. 

4^ Pancreas cocura fcirrhofum. 

5Y In Mefencerio paflim itidem glandulae fcirrhofac. 

6. Hepar magnicudinem nacuralem mulcumexcedens, du- 
rum ec ubique ubi hypochondriumdexcrumcangebac,necnon 
etiam diaphragmaci firmicer adnacum. 

7. Lien jufto major cc in nocabilcm longicudinem produ- 
dtus-, acque faftafuperius flexura, verfus pancreasprocenfus. 

8. Pleura ibidem maceria vifcida crafla incruftaca. 

9. In pe&oris cavicace nocabilis feri excravafaci copia. 

*o.. Pulmones> pleurae firmicer adnaci, ipforum aucem fub- 
ftancia intaminaca. 

11. Cor magnum, caeceroquin fanofimile. 

12. In coco corpore magna fanguinis inopia, apparuic 

OBSERVATIO lxxxx. 

Dnv IX Benedi&i Gullmanni.. 
Motm convulfim poft puerperium. 

FEmina 30-circicer annorum, cemperamenti fanguinei, gra- 
vida ec per hujus ccmporis cocum decurfum fana , legicimo 
cempore facum edic perfe&um^aft debilemparvumque, omni- 
bus rebus bene fc habencibus, lochiisque ricefluencibus; pau!o 
poft cnormibus convulfivis mocibus corripicur r a quibus per 
ffiiricuofa: a Medico^ ordinaca medicamencapaululum ad fe re-. 

diens, 



l\% ObfeVVAtio LSXXKL 

diens, ct excrerna fibi inftarecredens, fpiricualiaeciamremedia 
adhibere defiderac, voco vix expleco, recidivam pacicur majo- 
rem, cun&is fenfibus excernis ceflancibus, lochiisque non am- 
plius fluenribus : Medicus uccri inflammacionem fufpicacus f 
rnedicamenca congrua ordinat, a quibus levamen fubfecucum, 
motusque convulfivi remiferunc 9 mox camen redierunc , ec 
miferam per 24* horarum fpatium majori vehemencia afflixc 
runc ; unde clylma injeftum eft , quod feces valdc induracas 
expulic , ex vena eciam in pede fe&a fanguis mulco pure per- 
mixcus effluxic ; nihil camen auxilii inde affulfic, quia viribus 
femper decrefcencibus, ec {ymptomatibus in eodem ftacu per- 
manencibus , res condamata eflc videbatur. Nihilominus con- 
cinuacus medicamentorumufus, quae aegra aflumebac, camde- 
Cderacum effe&um ediderac, uc puerpetam motibus convulfi- 
vis per criduum fere defatigacam non modorefocillavcric, ve- 
rucn eciam per Dei graciam ica refticueric, uc reliquum puer- 
perii cempus fana ec fdicicer abfolverepocueric. 

OBSERVATIO XCL 
Dn. D* Benedi&i Gullmanni. 

Hjpercatbarjis periculofa. 

MUlier 48. annorum , farcoris uxor, hypochondriacaecon- 
fticutionis, cum marico per placeas ambulans, circumfo- 
raneum quendam mcdicamcnta (fimerencuricaoominari, )ec 
inccr illa morfcllos anchelmincicos^mulcis parafangis, hiftrio- 
num iftorum more, excollencem audicns, ec maxime fibi hos 
quadrare pucans , quoniam incerdum unum ecalcerumlumbri- 
cum cxcernere ipfi folicum erac, unum morfellum (excrucigc- 
ris conftantem emic, alceroque mane, hora fecunda macucina 
deglucic. Vix elapfo horae ipacio enormes vomicus ec frequen- 
tes, una cum excrecione urinae fanguinolencae pacicur, Iedlo 
furgens candelam accenfuraanimolinquicur, inqueterxampro* 

fterni- 



Obfer&atio XCil. 2*7 

■ tMHL MUM II I ' I M l -I I I I I ■llll Wl l I 1 H ! 1 1 . 1 ' ■ ' " ■ »' ■>"" ... I U 

fternicur; maricus cafum audiens, illam fanguine pollucam in- 
venic , vehemencia enim draftiei illius, eum per nares cc vaginam 
fluere fecic. Medicus maue vocacus , alexipharmaca cum che- 
riacalibus et opiacis praefcripfit , quibus effeftum eft , uc can- 
dem circa noftsm affe&us micigatus fueric , fupervenience a 
corporis concufiioneinfigni cephalalgia, maloaucem a forcio- 
ribus adftringencibus ec anadynis candem fenfim fenfim.que.ci- 
curacOf ec aegrota per Deigraciamin cocumrefticuca» 

OBSERFATIO XCll. 

Dn. D-Benediai GullmaanL 
Oe 

Abortu cum Mola fubfequente. 

DOmfna triginca crium annorum, ofto jam liberofum mas 
cer, ab ineunce aecace haemorrhagiis narium frequentiori- 
bus obnoxia, in ftacu virginicacis menfium fluxui immodico et 
irregulari vexaca, maricaca eciam aliquocies eandem,dnprimis 
quando animi pachcmacibus, irae fcilicetauccerroriindulgebac» 
paciebacur, qui per roborancia lenicerque adftringencia coerce- 
bacur* Verum ance annum in rccidivam incidebac cancam , uc 
fanguis per muliebria fluxeric ad maculas usque ., hinc viribuf 
riimium exhaufta ec melancholica quafi reddica,duorumMedi- 
corum pecebac auxilium; qui morbo bene examinaco, illoque 
prius cicuraco, vinum medicaturn ex roborancibus Ienicerque 
laxancibus pracfcripferunc, inprimis quia aegra de nullo ingra- 
vidacionis figno fibi conftare dicebac. Hujusex ufu cum mukum 
maceriaepeccancis fueric ehminacum per alvum, adeo bene fe ha- 
buic, uc quafi rediviva fibi ipfi viderccur. Vino ica ad finem 
perdu&o, balneo ex herbis cc lapidibus Crumbadenfibus me- 
dicaco femel per diem infcdic, quo ccrcia vicc exanclaco, pro- 
pccr oeconomica fcalas pecens , aliquid ex vagina propendere 
Obferw.Acttd.N.C.Cent.VlL Ee " animad- 



gig Obfervatio XClll '• 

antmadvercic» quod cum umbiiicalem funiculum efle ftacufere- 
tur, Medici molam una cum foetu fubefle praedicunt, Balfa- 
mum embryonum ordinant» ec quoniam Domina coeterum 
benevalebac, balneum continuare jubenr, undefa&umeft, uc 
terriano &e foctum fextimeftremmafculinum mortuum pepere- 
rit; cui occiput apercum cum pcricranii excenfionemagna , in 
qua cota cercbri moles erac inclufa ; puerpera intcrea fic fatis 
bene valebae, nifi quod fecundinae ad quartum usquediem re- 
fticerunt; ubi poftoborcosvenrrisdolores* unacummultofan- 
guine grumofo prodicrunr, una cum» mola carnofa, pugni ma- 
gnitudinem exeedence ■„ ec infequente vebementi lochiorum 
fiuxu, ab adftringentium ec tempeFantiumufuiterumceflance; 
poftquan» Medici jufcula carnium; cumrcrocofaepiusfumenda 
prius fuaferunc ,. ec mixcuram cx uterinis ec praecipicancibus 
porrcxerunt, 

( Exhibitaer Auguffae Vtnd'. d. 6. Otf . A»*i7i7-) 

OBSER^ATIQ XCIIL 
Dn» D* Joh» Davidis MauchardL 

Ja3m minimifilicisFragmentum ab Offe frontis 
feparans* 

PUer annums agen^ftxcuteadduciturmiht abHinc criennio, 
macilencus quidem •„ fedfanusaliasecalacris; cujusmateran- 
xia monftrabac: cumorem; m frontis ejusr dextro latere fupra 
tempus, ubi cutis incipic capiflis cegi , mollem , indolencem, ec 
ad dimidiam ovi columbini magnicudinem accedcnten.. Refc- 
rebac ortum eflefenffm^amenfisfpacio, poftquampuer e pla- 
tea red^iflcc ejuIans>erlivoremfubcumidum,, eint fcfUfe/ ibi 
monftraflfer, a - ja&U! filicis, virjij. fuperantis,, er a fodali pau- 
lo plusquam bicnnio ihfliflo. Levemalum adeo vifum eft ma- 
tri , utfpiricu quodam vinofo faltern lavarer, ec cum dolor non 
m odo , fed et ii vor paulo poft evaaefceret , nulla iftius laefionis 

cura 



JaBus minmifilicufragmentum ab oj fefrotttufeparans. 21 p 

eura eft habica ulcerior. Ac feofim ibi tumor crncrgens , nec 
domefticisprimo, dcinde chirurgi quoque unguentis ec empla- 
ftris cedens , curam injecic non exiguara. In medio licec cumor 
rubcrcc , nulla camen fpes faberac , in pus mucacum iri cicius 
concencam maceriam ; ucigicur chirurgus aperirecfuafi, non pa- 
rum miracus, cum, poft cres quacuorvc guccas fanguinis icho- 
rem, qualern concinere foIencmeIicerides,lencum> vifcidum* 
inftar albuminis ovorurn ., fubluceum , non foecencem , ad 
cocblcaris quancitaccm exftillare vidi. Similis maceriaquotidie 
per cres hebdomadas, fed parceprodiic, nec ulla fpes erac, ut 
ulcus cavura ad floreni lacicudincm, fed non profundum, ad 
confolidacionem venirec Tencaca hinc eft vulnufculi inflicli 
ampliacio per varias curundas, fed ob pueri impacienciamfru- 
ftra, Lapis infernalis cauftici loco infperfus per diem efcharara 
q^iidem induxic, fed per noclem nova cucis fuccrefcens fecic, ut 
iabor aclus rediret in orbem. Suafi adeoqueincifionem per no- 
vaculam , fed primo nonpotuiohtinere, eoque mtnus cum pau- 
lo poft alius quidam Medicus, hac cranfiens confulcus , culpam 
non in ja&um filicis relatum; fed caufas inrernasreferens,rem 
incernis pofle conficiconcendercc, acquepulverem, uc vpcabat, 
cephalicum praefcriberec, cujus bafis erac Ipecif cephaL Mich. 
Tranfeunc jncerea fepcimanae quacuor , cc res manet in eodem 
ftacu : icaquetandem icum eft pedibus in rncam fententiam, et 
fa&a incifione mox prodiicfragmenculum , ab oflefroncis fepa- 
racum , uon cariofum ec lencem aequans. Quo fublaco, peri- 
cranio nudum deprehendebacur cranium, cc fpecillo tangenri- 
bus apparebac afperum , ejusque laefionem paulo poft fungulus 
cxcreiccns ulcerius pacefecic. Adhibica func, quaears jubec, ec 
fublaco fungiflo cranium fcalpro raforioScuIceriTab.IV.fig.V. 
Armamenc. P. 1. p.^adumbratoabafpericacelaevigatum^con- 
folidacionem procinus admific, vulnusquc paulo poft claufum, 
hucusquc a triennio cale manfic conftancer. 

Cui obfervacioni, cum non folum auflores pra&ici non 
careanc laefionibus, alevicaufa, infigntoribus, fedecPraeccIcen- 

Ec z tifli- 



ft 2o Obfervatio XCIK 



tifllrnus D. D* Catnerarius Tubingenfis ia difp* de Vomica cere- 
bri claboraciflima , paflim praecipue p. g. pluribus afterueric, 
nihil addo, praecer diftichonincjusmodicafum quondamcon- 
fc&um, ubi juvenis noftu nivis globulo pecendus, arrepco per 

infbrcunium fimul nucii ligni fruftillo kchalem capke laefia- 
&em excepic, 

Quem nive node peto, nucis enrme ftipicelaedic; 
fic mihi nix, nox, nux, nex fuic ance diem. 

OBSERVAllO XCIV. 
Dtu D. Joh, Davidis MauchardL 

A pilae moUiorujadu maxiBa inferior fijfa> bor- 
rmdat caufa epulidis* 

* Nnus eft, ecquodexcurric, cum admc cx loco diffico ad- 
jf\duccrecur puerlepidusecclegans, aer. 14. annorum, parvac 
ftacurac, cenerioris confticucionis, qui genam monftrabac fini- 
ftram enormiccr cumcncem, fuic rubore, auc phlegmones indi- 
cio, ca&uduruserac, federindolenscuraor, cumqueinmaxilla 
non gcna haerere apparerec facilc, ore apcrco vidi er parce gin- 
givae exceriore protuberancem ad pugni magnicudinem , inftar 
cornu durum , imraobilem , (ed nullacenus , a conta£hi etiam 
rudiori dblencera. Aliud praeterea monftrabac gingiva incs- 
rius, ovi eolurnbini magnicudinem non adeo fuperamcubercu- 
lum, qudd; linguamfede fua expellcns, ec hinc loquelam ecma- 
fticacionem impediens,*raoleftiuseracmagno cumoreiftoi Iii- 
quirens id caufam occafionalefti , audio anceannum, autpaulo 
diurius, a fodalipila non adeo dura jadtum in malam accepiflc 
finiftram, eo cum impccu, ucdens cliderecur, cc larga fucccde- 
rec haemorrhagia. Qua fopica cum nihil amplius malifubeflc 
pucarenr parenccs, rera neglexerunr, usquc dum paulo poft 
fenfim fuccrcfcerec durum tuberculum, primo fabam, dcindc 
aucleum maljpsrfici, nunc 3 utfupradi&um, puguumaequans, 

. maxii- 






, Afaxillafifla, hotre ndae caufa e pulidis. zzi 

maxillae laca bafi firmiflime adhaerens> nullum camen,praecer; 
quam qui cx genae excenfione, quia fucceffiva, colerabilis eraci 
dolorem inferens. Parences varios jam ehirurgos adhibuerunc r 
fed omnes incaflum , uc ec aquas Zeifenhufanas > quas, curti 
quidem, nihil non pofle fama, uc in novis fieri folec foncibus,cu- 
lerac. Nullus crac foecor auc pcyalismus, aliudve fiftulae JacenJ 
cis auc cariei fignum, uctic dcnces ex ca maxilla omnes (enfina 
eflenc cxcrufi a cumore. Judicavi fradtam a ja&u maxillam 
epulidi fecifle locum, nc.calicer quam chirurgica manu, licecnoa 
fine pcriculo, forfan ec fine fruciu cra&aripofle; uc ergo cem- 
pus anni paulo commodius» quam cunc eranc dies canicularcs r 
cxpe&ances fub aucumni principium ad mc rcdirenc, incerca ve* 
ro farfaparillae decofto ucerecur puer , auftor fui. Emanfie 
aucemhuc usquc, nec qiud ipfi porro accideric» inquirendipor- 
ro eft oblaca occaflo* 

OBSERrATfO XCK 
Pn. D. Johannis Davidis Maachardiw 

Impetus equi currentis mirandus. 

Equus , caftracua licec , ferox camsn ec generofus, aecacisque 
juftae, quo cc ego, dominum ipfius aegrocum vificans bi 
tifus , habenisque facis obedienrem , modb calcaribus non irri 
tatecur, cxpercusfum, paulopoft juniori fcribae cradkus^ ucec 
celerius mandaca exfequerecur Dbmini , cum velociter, quc 
debuerac deculic. Eques vcro iftc novellus ec de caballo cam e 
gregio fupcrbe fibi blandiens, cum vefperafcence coelo rediens, 
orTenderec in oppido, per quod cranfeundum erac, anciquum 
fodalem in priftinae honorcm amiciciae aliquoc libavic pocula 
Bacchi > confifus ec equi ec viae regiae bonicare, quamfibi inrc- 
dicu non rtiinus quam exicu , pacere nondiibicabac. Gum au. 
tem nox inftarec, candem in viam fededic, vix album anigro 
*alens diftinguere. Dum aucemfeftinandum. fibipucabac, equo 

S e % calca- 



32* Obfervatio XCVl 



calcaria fubdidic, haud proculaloco, ubi via regia auc princi- 
pahs acommuni abic* cum vero vel vino , vel cenebris, auc ra- 
pido equi curfu occoecacus non obfervac cacaraftatn feu peflu. 
lum ex crabe abiegna pedes quadraginca longum ec duos ferc 
craflum; in eum ergo plenoeurfu dum allidic fronce fua equua* 
xnedium diffringic canca vi , uc cques, longiori crabis parce,ob 
aequilibrium jam fublacum, akius furgence, ec in fyncipuc ejas 
impa&a cicius, ex equo fublacus , pone dorfurn ejus profter- 
nerecur, cc aliquamdiu in deliquio jacercc, quam fc allifuruna 
pucarec. Paulo poft viribus recolleftis, ec de cquo follicicus , ia 
pedes fe dac , manibus , quod oculi nequibanc , rquum quaefi- 
curus. Vix aucem paflus decem confecerac, cum in eum im- 
pingerec, paulifper adhuc palpicancem, ec vixfpaciumadfellara 
habenasque decrahendas, ne pro jure fuo (vero an fido?) eas 
fibi vjndicarec excoriacor, concedencem , quin fub .matiibus 
expirarec. Aicero die in excoriacionc equus cranium in plura 
.contudifle frufta, ccrebrumque fangwnefuffbfummonftravit, 

OBSERVA7W XCVl 

Dn. D.Johannis Davidis Marchardi. 

t Intpetus equi currentis fere fidem fuperans. 

Slfidem vcl randem invenic prior mea Obfervacio , graculor 
vericaci|non minusquammihi; fed, anechaec quae fequicur, 
eadem poflic gaudere forcuna , ipfe dubico, Homines , qui rem 
viderunc, adhuc in vivis func plurimi, ec qui percicam fua ma- 
ou cenuic, monftracama generofiflimo Baronc, pridiemecum 
eft locucus, a&aque funcomniahaudica diu, ceftenon unocon- 
currence ad fpe&aculum plane infolicum. Incerim quod mi- 
hi inaliorum licuic obfervacionibus , sW;ce<v(nam proterveocu- 
lacii concradicere ceftibus forecimpudicum nimis) nemini cancis- 
per denegavero,dum velinquiracipfc, auc, uc egorem non fadam 
raodo, fed ec a gcncrofiflimo D. Baronc depingi juflam , plenius 

ioqui- 



Itupetus equi cUrrentis ferefidemfuperans* 22 f 

inqutram, poftulaveric. Habuic fcilicec Generofus ille,equum 
non caftracum, nec camen e generofioribus , fed currui aliaa 
crahendo deftinacum , qui vero ncc uimio labore folebac cx- 
hauriri, nec avena carere debica.. Noir inepcus fimul equica- 
cioni cradicur, abbinc biennio, uni er ejus miniftris r uc nefcio 
quae in proximo cranfigerec pago. Is -, dum redic ad Dbmi* 
nurn, ambages viae folicae longioris lucrifadurus, per pracafa* 
cic icer , rivuium camen mediocrem obje&um habens* cumque' 
ab eo non longe abeflec > calcaribus equum concicac, uc falcu 
eo majori foiramfuperarec; id quod eciam felicicer concfgic, fed 
impecus ab equo coneepcus fimul cum fofla non finicus, fed 
adeo infaufte concitruacus eftv ur ille peftorein percicam ex ju~ 
nioriabiece* longam ec acuminacamp, qualibus rufticr praca fo- 
lenc concra craafeunces defenderev er hos m via cogrccre, illifo* 
tranfigerecur erpercica nonjuguIummodOifcdi quod pracfifcini 
dixeritn t cocum cranfirec equum» ec pcr inrerfcmineum ad- 
trium (plure* dixere nonmjlli^pedum Iongicudinem promine- 
rec, ille vero non alicer, quatw veru* cransfixus nolens* volen^ 
gradum fiftens , paula poft expirarer* 

GBSERrsffiO XCVIL 
DtTrD. JofiuDavidis Maucharti, 

FraUura et luxativ uertebrae lumbaris anno demumexaff^ 
tetbalis et feSione deprebenfa. 

Vlr auderem hane inapricum deducere obfcrvacionem, nifr 
eam aequarec imo fuperarer Obferv. L Cenc. I; Ephemer. 
noftrarum, cerce fidem facercc , altas force incredibili vifee* 

Pueropifids egcni, ann< 14. fed' nanus fere ec vix o€len- 
nem aequans, maciIencus>duro femper vicae genere ufus eft, ec 
diaeca cenui, dyfpepcaec abftemia, ucmirum non fic juftam ae- 
qualium ftacuram non accigiffe, fac camen fanus r ec r uc folenc 
pueri , alacris. Is a fodalibus in locum iiramencis conficum, 

adeoque 



&I 4 Obferwtio XCVll 

adeoquenondurum,ex peculantia non malicia proje&us, reli- 

quisque iafulcancibus fac malc eft habicus, uc ici lachrymas quo- 

que folvcrecur, nihil camen fpeciacim vel in dorfo vel abdomi- 

tie fe paffum poftea ceftacus eft \ nec parcncibus quicquam dc 

ilia'lacfione recuIic,mulcominusdies,aquibusconcigeric, in nu- 

ixxeraco habuic, cum nullibi poftca dolerec. Aliquibus aucem die- 

bus an fepcimanis nefcio incercedencibus, dum folis die-induic 

recens indufium, nudusa macre vifus , obfervacur haberc ia 

dexcro inguine cumorem , ovi fere anferini magnicudine. Ea 

terrica mox chirurgo monftrac, qui cc mihi de eo referc> con- 

tendens effe herniam,mecamenconcradicente,quodprimonuL. 

la hcrniis cancis alias communiaoftenderecphoenomena. 2.ob- 

lique verfus ofilium procenderecur tumor , non verfus procef- 

fum pcriconei vafa concinencem fpcrmacica ; 3. quod fupcrne a- 

cucior,infernelacior effec, concra nacuram hcrniaeinguinalis,4* 

nulla fubeffenc inibi lacicancium fignainceftinorumccc. Inccrim 

eec cumor erac glandulae inguinalis , mollior- quippe, diuciui 

jam durans, ec absque folicis phoenomenis^Effedeniquecumo- 

rem anomalum, aliquando in pus abicurum, concendi, invi- 

co licec chirurgo, qui diagnofi fuae inhaerens per trimeftre varia 

impofuic cmplaftra , ligacurasapplicuic, er alia herniis compe- 

tcnciafecic,fedincaffum, cumore nequaquam fcilicec imminuto, 

ed pocius nonnihil autto, verum adhuc fine fpe fuppurationis. 

incerea puer planc nullos querebacur dolores , praecerquam quos 

exdccubicu impcraco cc ligacuris capiebac, illius quoque tan- 

dcm pertaefus in hypocaufto non folum, fcd ec excra illud obi- 

feac, folus camen nunquam defcendic. Quartusagebacurmcn- 

fis,cum ftencor circumforaneus, medicus, chirurgus, celecomus 

(ecomnia)huc acccdens, audico folum cafu, ec infpeda uri- 

na, mox herniam effe, a fe facile curandam, nugacus eft, rc 

vifo puero concendic effe herniam ilii , (novo fane ec inaudico 

mihi nomine,)Ctn ^amppCttbruC&OQuicquid ego conrradicc 

rem, credicum^ft ftencori, qui mercedem paflus, ec dimidio 

ejus accepco, dedic cria vicra,quorumuaamrindluram bezoarcL 

ab 



FraSuratflu^atio^veviebvaelumbavi^ kif 

abipfd ftencore frivole confe&am , auc cerce cvaaidam , alcc-j 
rum effenc. hyperic.cercium Elix. prppriecmc judiceex vifu,oH 
fa&u cc guftu, concinebanc ; cum pulvcre ex abforbencibus, fi- 
xte, offibus calcinacis, ccforce tancillo anc, diaph. cc emplaftro 
quodam bolari. Hinc fe alio confereas, fuo cenqpore fe&ione 
promiffa, rcm noftraci cuidam chirurgo abfolvendam incerim 
commific, arcana camen fua> non minus quam ille Hifparoil in 
Epift amoeb. p, m.28. ftudiofc celans. Puer primurn bene videba- 
turhabere, fed alcera nondum hebdomade praecerica cumor ia 
fuperiori parce coepicmollcfcere, rubefccrc,cucisqueceoeraice- 
re, ec biduo poft fubico cum aliquali fragoris forio rupcus eft 
abfceffus, cc perforamen, majus pifum admiccens, puris bcnc 
co£ti,nac male olencis ulcra libram erudtavir. Ab eo cemporc 
deprehenfum eft, fubeffe ulcus finuofum, quod camen ftylum 
explorancem , non nifi vcrfus pubcm defcendentem admific finc 
magno paciencis dolore. Uc prolixicace, ad rcm ipfam nora 
faciencc lettori caediofusnon fim, mulca cranfiliens non neceffa- 
ria^ dicofolum, mcnfeauc quod excedic,elapfonihilmucacum# 
tandem chirurgus cum curunda excra&o pififormi offis frag- 
menconon^ariofo, fcdreccnci obftupuic nonminus quamego, 
cui excernplo monftrabac. Cogicacum hinc de fradtura vcl 
fiffura offis pubis, hincque fa&a incifio fucceffive terna, usquc 
ad os pubis , quod fcabrum afferebac chirurgus, fed illaefum 
id deprehendebacur. Ab eo cempore nec parences nec pucc 
ulceriorem chirurgicam admiccere voluerunc operacionem, 
ulcusque palliacive cra&acum he£Hca fenfim eft confecuca, puer» 
queulcra annum clinicus candem he&icus cxpiravic, nunquam 
vel minimum de lumbis, fed incerdum de cruris finiftri dolore 
lancinance conqueftus. Obcinui ucad caufam accuracius deccgen- 
dam culcrum admicccrenc anacomicum ; apercumque quaqua- 
verfum ulcus, finum monftravic verfus os ilii rendencem, qucm 
ftylo priusplumbeohincculcello affecucus, deprehendi vix ca- 
lamum olorinum fuperancem, pergcrc incerneperoflis iliicoa- 
cavicacem, cribus infra marginem pollicibus , fine illius carie 
Obferv.AcalN.CXmt.VLL Ff fub 



s26 Obfirvatio XCVIll 



fub cucc os invcflfenee verfus vcrrebram Iumbarem ulcimam; 
eousque cum penecrarec culcer , aliquoc ejus vercebrae frag- 
menca minora excraxiacronicus, ac cum ec illam vercebram in 
medio, ucucnon penicus, diffra&am, fedverfus finiftrum lacus 
adhuc cohaerencem , eodemque modo a prima oflls facri ver- 
cebraluxacam, ec ucrinque ad dimidii pollicis lacicudinemhian- 
cem , non cariofam, fed ica recencem , ac fi proxime fra&a cf- 
fer cernerem, ftecerunc comaeec vox faucibus haefic; perpenden- 
ci fcilicecmorbi gravicacem, caufaelevicaccnvphoenomenorum 
cam foncico malo convcniencrum abfenciam, puerum poft ca- 
lem fra£ftiFam ec luxacioncm crimeftri adhuc ambulancem ec 
gibbi denique, inffammacronis r fuppuracionis, doloris, cariei 
mlumbis abfenciam,malo ulcra fedecim menfcs durancc. 

O BSER VA TI O XCVIII. 

Dn* D* Johannis Davidis Mauchartu 
Pes fponte dcciduuf- 

NEfcio anpoftObferv. j> Cenc* 6„ Ephemeridum noffrarum 
hanc meamproponereconfulcum fic; cum camen aliquan- 
tum ifferanc cafus ec caufae, judicium fic penes Illuftr. D. D. 
Praefidem etDirediorem. Foemina in pago haud longe a nobis 
abfencc, ferebacurd. 7. Januarii 171 6. ica fregiffe cibiamy ucpef 
a crunco ffmul fcparacus eflec. Miracus rei novicacem mox eo 
excurri , cc inveni efle uxorem viri alias mihi non ignoci, qui- 
que fepcimani* aliquoc ancca me conveniens, confilium pro uxo- 
re in dexcra cibia gangracna deccnca pecierac. Juffus aucem ad- 
hibere chirurgum, uc pereuminformarer accuracius,difceflerar 
absque redicuauc fadta relacione, proceftacus cum concra ufum 
incernorum. Inveni aucem fedcncem in fella , prope fornacem, 
vulcuprimumalacri, oculiscamen moxlachrymancibus, crun- 
cura dexcri pedi* procendencem, nedcligacum quidem(nara 
chirurgusv me cicius acccdcns, fafciasrudicerobdu&asfblverac) 
ec neguccarn (anguinis fundencem. Fraftura eracin ofle cibiae 
oblique, infibularedlecransvcrfa^cxcremiMcibus cucisetmufcu- 

lorura 



Pesfponte deciduus. ±iy 



Jorum ne quaquam gangraenofis, venimucrisqueadfanacionem 
fe adapcancibus, labiis incro verfis i fed inaequalibus, criumauc 
quacuor digicorum laricudine infra genu, Pes feparacus jacebac 
in fcamno, niger, <:adaveris inftarfoecens, emaciacui, durus ec 
quafi iigneus, in folo carfo adhuc nonnihiLmobilis oflfaque ti* 
biae eundem cum crunco fra&urae modumexhibebanc, icata- 
men uc cibiae fra&ura vecuftior ec pure jam ficcaco ianguino- 
lenco foeda , fibulae vcro recens ec illibaca manifcfte appareret. 
Os neucrum erac cariofum aucfragilc, tibia concava, omnime- 
dulla cafla, fura disparuerac, omnia quafi fumo induraca. In- 
quirenci in mali occafionem referc mifera : Sexagenariam fc 
eiTe , pierumque fanam ec alacrem , (addebanc arlii , iracundam» 
rixofara , in maricum iniqu^tm ) quacuor liberorum macrem. 
Sub finem Augufti anno 1715. adhuc, bidui fpacio, iter fex 
roilliarium confecifle pedicem, poft triduum reverfam efie fa- 
nam. Biduo poft fub vefperam fenfifle horripilationem,<juafi 
ex confvecoeryfipelace, unde le£tum petieric, fumco rob fam- 
buci. Mane fubfequo, circa cerciam oborcam cfle diarrhoeam 
torminofam,undebreviquinquies dejeceric cum crifi ec eupho- 
ria, tic circa fepcimam furgens, munia ex folico facerec dome- 
ftica,inftarfanifiimae. Bihorio poft ofFam fibi paratura fencic 
anorexiam eclaftkudinem, cumque fola eflec domi, incegra fa- 
milia in pifis demecendis occupaca , leftum repeciic tc impranfa 
in eo manfic ad vefperam usque, modo dormiens modo vigi- 
lans^ absque notabili morbofo phoenomeno. Tandem furre- 
&ura , aft lincco implicaca , cecidic ex lcdo quacuor prope 
pedes alco in pavimencum afleribus ftracum , cum lecli ince- 
gumento, icaque jacuic, quaatum recordari poceft, ad horae 
quadrancem,indcliquio. Quodifllpacofenficdolores infra genu 
dexcrum enormes, en hinc cocum pedem occupances , prae 
quibus nec jacere diutius , nec pedi valerec infiftcre auc corpus 
crigere. Profufa hinc in cjulacus, excicavic vicinas \ quae accur- 
rcnces eam in pedes fiftercnon poceranc, ob doloreminfra ge- 
nu dextrum Infpe&o hinc loco invencam fugillacionem in 

F f 2 medio 



%%% Otifervatio XCVllh 

mediogcnu fupra paccllam pucanc efTe culpam, rcclamance H- 

ccc acgra ec locum diftum accufance,ubi camen, uc ncc in rcli- 

quo pede vcl minimum laefionis crac veftigium. Inunftioni- 

bus ec fumigacionibus hinclivorille cradacus euporiftts, nox ca- 

men erac inlomnis, ob concinuum illum dolorem iancinanccm. 

Alccro mane obfervacur rubor livefcenscocius pedis infra genu r 

terminacus inloco dolorishincfenfimnigrefcebancpollex, dein- 

dc cc reliqui ex ordine digici , inde mecacarfus, tarfusque abs- 

que nocabili dolore, qui perfiftebac fempcr iofra genu. A d. 

hibicus excoriacor empiricus , cercam noa minus quam cicam 

fpondec opem, fed,urfo!enc iftthomines, non praeftac,pede coco j 

ftnfim ad primum doloris locum ntgricance, ec , uc brevis fim, 

apoftemace fub genu collefto ecrupco, candcm plurimum puris* 

ad fcpcimanas aliquoc fundence, unde coca fura fuic exhaufta* 

pes acrophia confumpcus ec adcofrigiduseftfaftus, uc cjusacca- 

ftumpes fanushorrueric, gangraena vero in faepius di&o primfc 

doloris loco, ubi et ulcus abapoftemace rcliftum erac, fubfti- 

tit, cc licec (ugillacioingenu difficulcer fueric difcufla,eo camco 

ounquam afcendic. Pacienccr, uccunquc licuic» vivam mor- 

tem in pedefuo coleravtc, imocircumculic aegra,didicic cnim can~ 

dcm grallae adjumencoinhypocauftoclaudicandocircumirc, et 

morcuum pedem fecum crahcre. Acquarcojanuarii 1716- fo- 

la domi fedrliponcfornaceminfidens, ecexcin&o igne frigcfcc- 

rcincipiens, icerum grallae fubfidiole&um, parum inde diftan- 

tem pecicura, dum illam apprehendic, fella eft cverfa, ipfaque 

cccidic dcnuoin pavimencum, nuncfincdcliquio, fcdcomajo- 

ri cum clamore, quod praefra&um acruncopedcm mox pcrci- 

pien$,lechalem mecuercc haemorrhagiam , miferrima, fub canci* 

adhuc morcem reformidans acrumnis. Accurrences vicinac, 

conancur allcvarc, concinuo vociferancem, feparacum efle a trun- 

co pedcm, quem infpicerenc. Ab illae rem inaudicam ec abfurdar» 

rcpucances, noluere diu. Reporcacae aucem in le&um fafcias fol- 

¥UQt,ecrem uci di&um inveniunc, absqueulla vel mioimae fan- 

guinis gutcac profufione.Sanacu^cciam nuac iruncusiipfaque vi vic 

adhud 



Pes fponte deciduus . %if 

adhuc , jam ferc bicnnio poft pedis amiffionem, reli&a folum 
fiftula, forfan propccr offa inaequalia; Ec, fi benc conjicio, irr 
primo cafuos cibiacinalcerofibulam fregir, undeprimumgaa* 
graena \ deinde pcdis cafus* 

OBSEKVATIO XCIX 

Dn. D. Johan. Davidis Maucharti. 

Fungm enormis lethifer ex lenncontufione* 

ANno falucis per Jefum noftrum rcparacae 17 12. Juliomen^ 
fe acccdit ad mc chirurgus^pagi vicinii ducens fecum rufti- 
cum pallencem, facie fubcumida, fcabriofum, cc, ucvidebacur» 
cacochymia fcorbutica multos per annos decencum. B ver0 
fc indc pernegac affligi, fed monftrac pedtm dcxcrum cc cu- 
morem in co magnum fubfura (uc hancduplicempucarecalt- 
quis) adx:alcaneumusqueprocenfum, durum, foveasimprimf 
noa- concedencem , non dolencem, relrquae euci concolorem» 
nec mobiIem>neccaIencem aucrubeacemrAcger quadragcna* 
riusde prima occafione inccrrogacus, referc fe abhinc cricnnib' 
▼eftum equo refradtario, inviadubiaecfalebrofa, coa&Umde- 
fcendere, cc habenis illum duccre. Vix aucem icerfacerecoe- 
pcrac, cum equusgradiens vetociusanceriorispedisferreaipfum 
cangcrcc folca , in loco,ubi cendoille validus ex mufculis ga- 
ftrocncmiis cc foleo, chorda Hippocracis, oricur, ita quiderrr 
rudiceri uc per jugeri fpacium cogerecur claudicare* Perfecic ni- 
hilominus icer , domumque reverfus nec doluic ukerius in loco 
laefo, nec maliquidpram ecne livorem quidcm animadvercere 
pocuic. Trimeftri aucem poftea fcnfim enacum ibi percepic tu- 
berculum , primo fabam , deinde avcffanam , hinc malum 
aemulans perficum, finc dolore quidem nocabili, ac durum ec 
immobile, Ncgleftim habicum intra biennium in cam , qua 
Cuoccrac, excrevic magnicudinem , ec varia impofica, ipfam 
picem, rufticorum cacagmaticum ec abfceffbum fimul rupto- 
rium fprevic* Tandern force incidens in hunc chirurgum, ad 
me,jucifupra di&um, eft addu&us. Nullum abfceffus lacenri? *rac 

Ef i %nura, 



ajo Obftw&tio XCIX 



fignum, ncc conftahac de oih& pedis aicerucnus velfitTura, (dc 
qua camen fubdubicaveram) mulco minus fradura ; ganglioa 
aflerere non poceram, fungum n^gahac durkies; uno verbo: 
mecum de cumoris eflentia 5 ncmine ec curacione dubicabanc chi* 
rurgi duo. Tencacuris emplaftra fua difcucieutia ec alia refol vencia 
nonreftici, pro corrigcnda vero cacochymiafcorbucicavinurn 
praefcripfi medicacum, quod camenacgerneglcxic. Omnibus 
diu in vanum adhibicis, chirurgi deapercione cogicarunc, ncc, 
omni lacencis vel puris vel alius materiae fluidae (igno carere 
nos mihi caufanci, obedivere. Fafta hinc incifione in medio 
cumorc crium pollicumlongitudine, ec vixulcracucemprofun- 
da, mulcum fanguinis ex cuce laefa eccancillurnmareriaecineri- 
ciae ex cumore, cercbrum conquaflFacum aemulancis promana- 
vic, aegro alcum clamance ec iufancis inftar vagience; molliffi- 
mus enim eracecimpaciencifiimus. Fa&ahincdcligatione, dum 
chirurgi expeclanc fuppurationem , akerodieexvulnercpromi- 
ncncem videnc fungofam carnem , nigrofufcam , mali magni- 
tudine, indolencem, ec nec culcro quidem refe&am fanguinis 
mukum fundencem; miraci, fubfequodiereperiuncalcerocanco 
irjajorem, ec ica indies audium, uc capuc pueri candem fupcra- 
rec, Mulcis denique Iibris fungofae carnis ejusmodi refe&is, ec 
fummo foecore, ruftici impacientiam, ob chronicam curacio- 
nem , ougence, cogicacum eftdeuftione, quae adeofelixfuic,uc 
cc foecor abigerecur, ec fungus defincrcc fuccrefcere, jamque vi va 
caro decegerecur. Tum icerum cogicacum defeftione in tu- 
moris laceribus, ne chorda illa cendinofa Iaederecur. Ac rufti- 
cus dolorisimpaciensulcrafecundam auc certiam vicemnon co- 
leravic. Propoficahinc fepcica, cum aeque dolorem afFerrcnc, 
mox reje^la func ab aegro. Hincreli&us prognoftico in cercium 
candem ec plures incidic chirurgosecempiricos, carne fungofe 
faepius recrudefcence, aliquoties icerum dcleca, candem acro- 
phia fcorbuticaexhauftus moriebacur, mcdolence, quodmor- 
tis ejus nefcius, feflionem non pocuerim infticuere, cc veram 
fungi iftius rcbellis ec enormis indagare caufam. 

OBSER- 



Obfervatio C 2^r 



OBSERVATIO C. 

Dn. D. Joh. Davidis Maucharti. 

Hjdropis peBoris anatome. 

REtulic mihi chirurgus quidam ex melioribus y etqur Au&o- 
res eciam pra&icos legercfolet, (quodioter noftros ra- 
rum) derufticofiftulofis ulceribus in anticope&ore affli£lo,cutw 
infigni et cancrum minitance tumore. Quem biduo poft illuc 
tranfiens cum infpieerem, nihilequidem canerofi, fed totifter- 
no fnftratum tumorem aequalem, veni&nigri&non diftinftum 
er indoleucem, fed durum tamen, ec fcutum quafi, pollicesirr 
medio feptem et pluref craflum r a jogufo ad praecordia de- 
miffum, et ab una ad altcram extenfum mamillam , ita ut fenfim 
remitteret craflities, er in margine extenuaretur, totum vero 
cavernofum etroramioilras{eufinubus»nonalkerquamcaftam 
a vermibus exefam , plurimis pertufum , qua communicare 
invieem partim fty lus hic immiflus illuc tranSens>partim deco&a 
vulnerariaper unum fbrameninje&a, per triaautpruraproma- 
nare fblica , demonftrabantr In terrogatut de prima occaftonc, 
rcfponditfeantebienniumequumjuvenemetpetulantem, capi- 
ftro folum alligatum equitandoadfluentadeducentem, etcum 
ifte equum confpicieus adhunc omni tenderec vi, recinere volcn- 
tem, cxcuflum efle, cumque lorummanuadhucfirmitcrrene- 
ret, per ducencos etplures^aflusinviafaxofatra£himeflcpro- 
nuf». Unde in pcftorc excoriatio et cumor inflammatorius* 
poftdies aurem aliquot repreflus cuporiftis. Ab eo tempore 
fenfimorcumeflfehunc cumorem,nuHis ha£tenus per varios chi- 
rurgos adhibitis curabilem. Succeflifle fenfim dyfpnoeam, 
quam , famofis cunc maximev aquis Zeifenhaufenfibus inrernc 
ct externc in raagna copia ufurpatis eorre£turus indies pejus ha- 
buit, ica ut fincullafereexpe6toracionc r illaquefolumaqueaec 
parum mucofa paucis diebus pervenirecadorchopnoeam, cum 
tuflicula, agrypnia r anorexiaj fici immodcraca, cordis frequen- 
ti palpicatione, quibus adhibica ex legc mechodi auxilio plane 

non 



2^2 Obfervatfo C. FJjdropbpeBoru anatome. 



non eranc. Aurem ipfi vellicaverac chirurgus pofle fuccuri can- 
quam ulcimoremedio, paracencefipe&oris, ego aucem uc ago- 
tsizanccm vsrius, quam aegrocancern prognoftico pocius relin- 
quendum duxi. Sed vicicaegripercinaciaec chirurgi perfuafio, 
acccdence neceffariorum quoque ipfius confenfu,.uc invicus 
quafi cruderer, ad praefenciam pocius quam aflenfum opera- 
tioni , quam force levamen, fed breveecmorcepiandumallacu- 
ram praedixi, largiendum. Infticuituricaquepe&orisparacen- 
tefis in dexcro lacere, ubi feimpenfiusgravari, cccorporeincli- 
naco aquae lacicancis mocum fencire concendebac aeger; omnibus 
rice obfervacis, quaeAu&ores in hac obfervacione praecipiunr, 
prodibanc aquae ferofae fubcruencae non foecencis, ec absquc 
ullo pure^ libraepropemodum duac,una vafculo excepca, alcera 
ferc per corpus defluence, cum manifcftoaegrilevamine, ica uc 
expedicius mox refpirarec, ec poft fumcum jufculum viniquc cya- 
rhum, capicc in pulvinar reclinaco, quod mulcisdiebusnon li- 
cuerac , fomnum caperec. Alcero aucem tnane fummo accur- 
ric nuntius , cxpirafle mifellum paucis poft operacionem horis, 
et agnatos , uc cultro traderetur anatomico, non repugnare affercns, In fe- 
.ftionemoxinftitutadeprehendi i.Tumoremiftumfterno incumbentem efle 
vcre glandulofum, palma latain medio craffiorem, fterno annexum , cum 
mamillis utrinque confufum, carnemillaminbobusfucculentaminpe&ore 
aut jugulo reperiundum^ noftratibus btt%5tUfiftVl\/ aemulantcm, absque 
infignioribus vafis fanguivehis, ncc fungofom fed potius fcrophulofum. &. 
Paraccntefin refte inftitutam, dextrumque thoracis latus ab omni fcrc aqua 
evacuatum , pulmones in copallidos, fero glutinofomaximampartemfar- 
tos, alias illaefos, et bis terve adnatos plcurae. 9. in finiftro autem laterc 
thoracis pulmonein fercpenitus confumtum, nigrum, pleurae agglutinatum, 
non tamen ulcerofum , aut pure fcatentem , cum vero thoracis cavitarcm 
fero fubnigro, craflb , non tamen foetente ad menfuras noftratcs duas feu 
tf5 v "j» plenum, cum tamen aeger de nullo inibi dolore, aut aquae fub 
4motu corporis,labentis fenfu effet queftus. Utadeoethicpateret, inutilem 
futuram fuifTe paracentefm, fi vcl tandcm cx ullo figno aquam ibi latcr-c, 
cognofci potuifler* 



VBSER- 



•*%$&■ c o ) mm- 




OBSERVATIONVM 

PHYSICO - MEDICARVM 

ACADEMIAE 
CAESAREAE CAROLTNAE 

NATVRAE CVRIOSORVM 

CENTVRIA VIII. 

AdVirum Excellentiffimum 

D. JOSEPHVM lanzonvm; 

Proco - Medicum Ferrarienfem , 

Dn. D.MICR FRIDERICI LOCHNERI. 

OBSERVATIO 1. 
Dc 

Pbthiriaft Cordts Plinii Valerianu 

Tio liceratocx praxeos caediis, Mufisque meis 
Humclfteinenfibus aliquancisper vacancem, 
adiic amicorum par ingenio cc moribus cha- 
rifiimum ♦ parcim uc praefenccs praefenci 
faluccm dicerenc^ partim ucloci genio per- 
quam amoeno cancifper mecum frueremur, 
Invenerunc adhuc in menfa frugalis pran- 
Obferv. Acad. N. C. Cent. VIH G g dioli 







234 Obfervatio h 



dioli reliquias, interque has raphani five pocius radicis vel radi- 
culae Columellaeporciunculas fale confperfas, origracfus quam 
naribus obfoniumJEhfcinedapibus^amicorum alcer inquic,pran- 
dium claudis an incipis ? prifcis eaim temporibus, cum pane 
ance cibumurbanihominesillovefcebancur, GalenoPergameno 
tefte, alvi fubducendi gracia; Diofcorides aucemcredidic,acibo 
afTumcum concoftioni conferre ; praefumpcum vcro, cibum in 
ftomacho fufpendere, quoda Galenocamen refellicur. In quam 
Graecorum Medicorum licemdigicumincendic Joh. Bapc. Fiera 
Mancuanus inCoena, nifi memoria mefallic, haeccanens: 

Hinc eataut raphanuspoftremo accumbat in orhe*. 
Menfamagis fapida ftfitonufta dape. 
Et poft ilhim Khuenius rn Zodiac. Medicinae : 
fumenda perafto 

llla aboeftt ut eummelius per membra>per artus 

diftribttat ; praefumia cibum fufpendit et angit. 
Regeflk ad haec alcer : Sepofica omni hac vecerum Medicorum 
de raphani comedendi cempore concroverfia , femper mifium 
faciendum repuco, canquam cibum illiberalem, ftomacho gra- 
vemi crudicacis nutritium, flatuum gehicorcm ferciliflimum» 
In fubfidium voco, quem modo laudafti Fierara: 

ln caput et dentes , limofaque igne in ocellos 
faevit, et hinc ftomacbus naufeat affidue. 
Pcftis eft infuper narium fpirans mcphitim» ut in verivcrbium i 
abierit. Sic enim Diodorus Synopenfis foedam paraficorum 
adulationem taxans locucus eft : 

J?ot<potviSx, xxl coc7r$ov ciKn^ov itotrot^xytcv 
I ot Kotl Po cT ktyxo-otv olvrqv n^tgtnivxi* 

JHtibus infackm ft quis ru8et> radicula 9 (fiveraphano) nuora* \ 
ta, aut filuro putri % uiolam ipfam <vel rofam dicent pranfum 
ejfe, quibus tcterrimum hujus eduiii odorem Poeca fuggillac, 
Vc taceam infamem illam rov pa^pawcr^o^ poenam, turpibus ci- 
cioedis ec adulccrii decreum 3 ob vim raphani aphrodifiacam, 

Ec 



De Pbtbiriafi cordis Plinil Pale rianl 2^ 

Ec cum binc inde adhucplura, ucincer amicos fierifolet, dif^u- 
uffent, meam candem ambo fentenciam expofcunc. 

Tumcgo in rapbani efFufus Iaudes, canto apud antiquos 
honore fuifle affirmo, ut Mofchion , Graecus Au&or , ince- 
grum de rapbano volumenfcripfiffedicacur; qui Mofchion, m 
idemficcujus (criptum inter Gynaeciorum fcriptores a Spachio 
relatum, vel ilie, qui de Hierochs Syracufii nave apud Ache- 
naeimi fcripfit, fub judice lis cft. Nec capio, cur vir quidam 
erudiciffimus, concraomnem codicum le&ioncm, Marcionem 
Smyrnaeum, qui de fimplicium effedibus fcripcareliquic, fubfti- 
tuac. Dicebacur veceribus Medicis feQxvk, quod ex Diofcoride, 
Tbeophrafto ec Galeno pacet ; pofteriorcs raphanon vocarunt. 
Accici brailicamparicerp'*<p«i>0v nominarunc; undePlinio crroris 
creberrima anfa ; quippe qui variis inlocis raphanum cum braffi- 
caconfudic,illicnbuen$,quaeveteres debrafficacredidere. Quod 
vice verfaabaliisfa&um, qui ad raphanumpercinencia braflicae 
vendicarunt. 

Concra fungorum ec bolerorum venenum affumtum,fi- 
lutarem rapfaani ufum commendat 

fo n & cu * cura Ntcander 

in Alexipharmacis, cujus haec func verba : 

/iXXcc y; fxpdvoio iro^piq crrei^ccSsx xeg&rjv 

Quae Anonymus fic vercic : 

lu contra r^pbmifinuofum corpus, et acris 

Concede excifum rutae de cefpite ramum. 
Ad quem locum Scholiaftes pro papaVw,brafficamaccipiendam 

cffenotat : %$* tov xocvXov, yjtoi tvv xs$<z\y]vTYj<; x%cx.p$Y j <; , t0vts<tT4 
: rov d<s<pde<*yov. irterfy fc<pdvct<; tjJv ^d^yjv ^criv. fLi>xWWy*t *§ C V "VTt- 

nm&sM. Exbibe cau\em> feu cywam, /*. e. turionem brajficae. Qnip- 
pe rapb num brafficam dicunt: utilis enimexanttpatbia. Fal- 
licurtamen etfa!litbonusvir,etdumnimium Accicusvideri vult, 
in errorem non levem impingere videcur Gar. Avancio Noc. 
in Ficrae Coenam p, 1 4&id quod pluribus probat^oftendens, pro- 

G g Z prium 

I 



2 j6 Obfervatio 1. 



prium ec fpecificum fungorum ancidocum non braflicam, 
fed raphanumrevera efle„ Diofcorides rJjiuVa fxv^rm Trviyopivoi?, 
iis ' qui a fungis ftrangulantur y auxiliari fcribic. Galenus quoque 
adverfus malos fungos p*<p* w dy.i^radices crurfas , copiofedari 
}ubec,VcCelfumomiccamusL.5.c.i7.Scrib.Largumcap. 198. A- 
vicennam libr. 4. Fen*6. Tra£h i.cap. io.aliosque plurimos,qui 
in di&orum confirmacionem adduci poflenc.Caecerum ec hic me- 
minifle juvabic \*$mMov nolrxyy» > CivcfaCturamrapbanimorfo 
fa&am, quae ficobliquefecundumcrafliciemofliscancum,quam 
Paulus a pacria Aegineca diftus alicubi defcribic. 

Ex Androcydis mence concra cbriecacem pracftmpcus, 
opcimus ejus evadic averruncus. Ec quod omnia hattenus didta fu- 
peracincemploApollinisDelphtco adeocaeceris cibis praelacuf 
rapbanus, uc ex auro dicarecur, beca ex argenco, rapum e plumbo , 
uc Au&or eft Pliniuslibr. XIX. cap. K Ec fequiori paricer fe- 
xui , venuftacis ec eleganciae femper ftudiofiflimo, graciflimus 
raphanus nonequidemobodorem, quo caftoreuiTK afam foe- 
tidam, aliaque virulenca , foeminis tamen grata vincic ef- 
fluvia, fed quod ex diviniCoinoftri efFaco libr. 2. de morb.mu* 
lier: capillorum defluxum cohibeac r Ec Poeca huic raphanum 
amicum efle canic, quae 

- - - amat aetemas foemina pulcra coma?. 

Hiftoriae nacuralis promus condus modo a nobis lauda- 
tus, ab Aegypci regibus edoftus, Phthiriafin cordis hoc rapha- 
oi remedia abigi pofle fcribic. 

Repofuicamieus,qualenobisproducis incognicum hucus- 
que morbi monftrum: neoenim hoc dc malo audivi unquam, 
nilapud Plinium Iegi,acpraecipuiclinicorum hujusdcmeminerc 
morbi, nec pediculi cordis a quoquain, nifi force per fomnio- 
rum deliria, obfervasi. Force eodem fenfu dicicur phthiriafis 
cordiSt quo fcabkmcordisappclhvk fxudemi&mxis Prudencius 
Perifteph.Hymn.2* 

Quisquis tacendi intemperanr 
filenda prurit pandere 9 

wxa- 



r De Pbthirhp cordis Plinii Valeriani. 237 

wexaiur et fcalpit jecur 

fcabiemque cordis fuftinet. 
Quac vcrba poft plures vanas conjetturas interpretatur Vc> 
foncinus Archia ter in DaedalmaU de illis, qui tacerc nequeunt,fed 
vcluci pruriunt,utfifendaprodant,hocque ipfofimilesmalalca- 
bie laborantibus,qui vix fc continerepoffunt, quin univcrfum 
corpusfcalpant* 

Cui cum cgo pcr jocum, nonne reperta hominum cordar 
fuperficietenus pilorum foctura obvelata, quale in Ariftomenc 
Meffenio obfervacum teftaturPlin. libr.xi. cap.37. etVal. Ma- 
ximus Iibr.vm. qui cor ejus hirtum ab Atbenicnfibus viventi 
adhuc exfeftum tradit, quod ab Laccdaemoniis fa&um fuiffc 
Paufan. inMeffen. StcpbanusByzantinusvcrbo AveW*exHero- 
doto, Plutarcho et Rhiano unanimi confenfu pronuntiant. Fir- 
mat hoc in Hcrmogene GraecoCacL Rhodigin. libr-iv. cap. 16. 
Hirfuta vcterum corda ftabiliunc noftris feculis propiora exem- 
pla. Inlacronibusinfignibusfevidiffcteftatur Anton.Murec. Var* 
Lefl.libr,xii.cap.x.Reniven.deabd.rer.cauff85.Amat.Ccnt.vr. 
c. 65-. Bonet. Sepulchret. lib. 1 1. fe£r. vi 1 1. obferv. 37. ec tan- 
demEphem.N.C. Dec.111.Ann. v. etvu p. 25-1, Quis abfur- 
dum quid protuleric, fi pediculos paricer in hac pilofa cordzs 
fylva nidulari credideric ? Gumcx rifu jocurn judicarent, quo- 
modo revera fe res cum phthiriafi cordis habeat, urgent fenfaquc 
animi cxpofcunt. A jo igitur, quid revera de morbo hoc pauci* 
cognito, fcnciam,planequaedcillonotamihiet notataaperiam. 
Si voscapiat vcterumMedrcorum, quimorborumcondiderunc 
Hiftorias, au&oritas , Plinium vobis produco Valerianum di- 
flum, Empiricum Marccllo adhuc vetuftiorem, quippe a quo 
interMedicosantiquosrecenfitus. Comenfcmaliifaciunt, quos 
interFumanelluslibr. deMorb. inurin.viis:aIiifamiliacilluftrifTi- 
mac Pliniorum Cacciliorum in Veronenfi ct Novo-Comenfi 
agro vendicant: aliiGallum credidere, aliamalii cribuerepacri- 
am. Do&iffimus Mfedicorum Rcinefius credit , nil quicquam 
prohibere, fi Infcriptio Grutcriana huic cribuacur: 

Gg 1 D.M.C. 



ij8 Obftrvatio L 



D. M. C. 

PLINII VALERIANI l 

MEDICI 

<2VI VIXIT ANN. XXn. 

M. VI. D. V. PARENTES. 

Qperis ab ipfoconfcriptititulus eft: deremedica tib. V* feu 
uc alii legunc: Euit^av fivc facile parabtlmm medicamentorum 
opus* Eius deFebribus liber, qui colledlioni Venecaede fcbri- 
bus infercus , c peutateucho volumine excerptus. Ni- 
rnis in hunc fcripcorem iniquus Mercurialis de arU Gymnafl. 
qui fucilem ec barbarum fcripcorem Plinii nomine fuperbirc 
indignatur; adverfus quem Valenaoi caufam egic Nobihilimus 
Barchius Adverf p. 285. ec lleinefius Var«Le&. libr. II. cap. VIII. 
qui mulca in illis Jibris impucaca effe aic, quac fuorum feculo- 
rum ftribliginem ornaciffimae ec caftigacae facis lacinitacif» fcri- 
pcori adfricucrinc, ec incerpolacores ex Arabum medicina ec 
linguis popularibus plurima huicAudori, eje&isinterdumme- 
lionbus, infarfifle putac. 

Ethnicum hunc Auttorem profitentiBarthio, concradixic 
primo Reinefius: mox camen mucata fcntcntia, cum nec vola nec 
veftigium ^/gw^s in coco opereextet, fuperftirioforum au- 
tem plurima, Barchiiopinionipariceraccefllc, quod eciam pro- 
bac Leydenfis Academiae dodliflimus quondam Praeco le Moinc 
in erudic. dxS.Jebo^aJuftitianoftra. p.47. 

Nequehocdifficendum, PliniiMajorisIibros, Valerianum 
ftrenue exfcripfiffe ; unde nomen forfan fortkus, ec eo magis pla- 
giarii ciculum (incer quos optimo jure ab Excellentiff. Fabricio 
in Decad, Decad. Plag. refertur) mereri videcur , quodcumnon 
paucos a Plinio majore indicatos Auftores allegec, ejus tamen 
canquam foncis, exquobauferac, plane demcminericnccver- 
bulo unquam mencionem cjus feccric. Aliquid camen utilitatis 
inMajorem Plinium, exhocroinorisfive Vaterianiplagioredun- 

darcj 



De Pbthiriafi cordu Plinii Valeriam. 239 

dare , cx hac ipfa cordis phchiriafi probabimus j cxhibico prius 
loco ipfo ex ejus libr. iv. de re mcdic. c. 1. Edition, Colon, 

Nam de raphani vircucibus difpucans : Contra phthiriafin, 
inquhtfuccus ejus adhibetur , quijolmpotefi tenuitate fubtili ai 
imi corpork liniamentn cor penetrare. Aegyptii enim reges, 
quibus eratftudium>fcrutaricorporamortuorum>etcaufm <vale- 
tudmum,occuka fide recognojcere , in corde ipfo najci ejusmodi 
qjitium prodiderunt. 

Jungimus huicPliniiMajoriscextumlibr. xix. Hiftor, natur. 
fe&.xxvi. p. j88.Edic. Harduin. Iradunt et praecordiis necejfa- 
rium hunc ( nempe vaphmi^)fuccum r quandophthifin cordiintm 
inhaerentem* nonalio potuijfe depelli compertum fit in Aegypta f 
regibus corda mortuorum ad Jcrutandos morbos infecantibm* 
Pacec inde inomnibus editis PHnii libris legi phihifin cor dis * hoc 
cft, uc Harduinus pariter interprecabatur , tabem, quippe qui 
morbuS' huic loco aptius congruere videretur. Tandem inge- 
nue fateri coaftus eft eruditiflimusPliniiEditor, ultracicatum a 
cobis Plinii Valeriani locum in MSc. Reg. I. tiriafin , in 
Reg. MSct. 2. pbthiri&fin diferce legi , uc de vera reftiEudone 
loci, opeplagiariinon fic ulcerius dubicandum. 

Maximus fcrupulus haercccirea cordis pcdiculos, nulla kvu 
pcorumau&oricace firmacos, nufpiam uraquara repercos, ac de- 
fcripcos. Sed fciendum , curpiifimum ilium affe&um , quem 
<f>0«£iW<* Graeci appellanc , quancum , cefte incomparabili 
Welfchio deVen. Medinenf cap.2. cxhiftoriis coliigicur, vi- 
deri duplicem, Vnus quidem fi magna pediculorum copia m 
corpOrc vel ejus parte aliqua prognaca, ec cucemdepafckur ec 
carnem. Alcer fi animalcula inuficacac forrnae, ec vermibus 
proprie di&is fimillima* aucesiam veri vermes incorporegene- 
ranmr,quiaffe£tusingenerephchiriafis>fi cocum corpus occupec, 
paricer vocacur, vel fi cantum inejusparcealiquapropuiiulensr, 
e. gr. in corde , cunc Cordis dickur phthiriajis. Quippe 
tyQeipg non folum pediculos, fed ec alia denocanc repcilia ec ani- 
nialcula; cc <p}^ pro %?^ apudEuftachium, Hinc Pherecydis 

mor- 



fi4<> Obferuatio l 



morbus, quem phchiriafi periifle plunmi volunc, ab Aeliano 
rvar, Hifior. libr. F. cap % 2. per vocera ^u^fudorem belui- 
num exprinnicur , cum pocius vercendum cflec, vertniculofum 
five uermibus jcatentem. Sic inScrabonisdeAcridophagisloco 
Geogr.libr. xvi, ckri frpfygHfi «Wvrf? troc^o^ a Xylandro aliis. 
que verckur : eorum carne in ferina mutata : reflius vercic CU 
Welfchius: carneipjorum inuermiculosfive animalculamutata. 
Nec aiiud quid «VoS^W/f Acridophagorum apud Diodor. Sicul. 
L.III. c. 3. e^tx enim apudHippocracemnonunoin loco ver- 
mes fi ve inceraneorum animalcula figni6canc. £c Diofcorides, 
libr. IIL 163. Asttx ^avocacinfefta, Sarraccntcs vertic, minu- 
tas beftiolas, ec jam ance illum JanusCornarius. Ad haec refpi- 
ciensPlinius Jibr. VII. 5*2. Edic. Harduin. p. 84 fiacwic: Mor- 
borum tam infinita eft multitudo, ut PberecjdesSjriuscopia fer- 
pentum € corpore ejus erumpeme exjpiraverit. Confencic Apu- 
lejus Florid. XV. Eum Pytbagoras magifirum coluit et infandi 
norbi putredine inferpentiumfcabiem folutwn religiofe bumavit* 
Serenus Sammonicus ferpences hos Pherecydis ammalia tetra 
vocac : 

Sel quis non pavent Pberecjdis fa9a Iragoedi, 
Qui nimio fudore fluens animalia cecra 
Eduxit , turpi mtferum quae morte tulerunt* 

Vcl ut cundem morbum in Monarcha , cujus nomini 
parco , per wermiculorum gregem expreflic feftiviflimus Bel- 
garumPoeca: # 

Occidit a foeto rofusgvtgt vermiculorum* 
Carnificesque fuos miferando corpore pavit. 

Dalechampius uc Plinium cum reliquis Graecis fcriptori- 
bus, qui Phereeydem pfachiriafi periiflc fcripferant , conciltec, 
oon vulgarcs pediculos, fcd ignocum genus lacius, quos pcdi- 
culos communicer feralcs efle vult, cc cx Graeca vocula iprerol 
Plinii ferpences detorcosefle; et quidcm videncur ipfihoc pedi- 

culo- 



De Phthiruficordu Plinii Vdleriani. z 4& 



cubrum genus>«ab Ariftotele jamdefcriptum Hift. AnimalAibr. 

V. Cdp. J CiVr/ ysvos cpQei^vsoixoiXouvTociiyfioi.XKl cKX^ors^otrMvsv roijs 
•ro&oft yiyvoyAvwv* sivl Js ourot^vff^oei^sroidiroroijGtoyittroq. Itl pe~ 

diculorum genere funt,qui <vocanturferti wulgaribus durio- 
rcs> quique lifficilim e corpore eximuntur. Caelius Aurelia- 
nus, qui fclus e methodicorum fefta nobis fqpereft 9 Chronic. 
worbJibr, tfc cap. ILp. 497. &&t. noviff. jiafciweditpediculosw 
partibus , quae capihatura conceptae funt (Clar, Ammann. in 
margine legic coopertae* fedinEdic Lugdunenf qBam.p0flideq, 
vir quidam dodius, nefcio, utrum e MSc. an ex ingemo, 
adfcripfi^cotfj^tae)^^ 

*ignoti,Jjoc eftjatioru, etdnrimagUyatrfaementes morfibus we- 
bementer 9 quos quidem ferdles appellant. Tormcncorum genus 
Aegyptiis ab Omnipotentc immiflum , hos pediculos extitiflc 
reor. Si cnim pcdiculorum nomen D^D Cinnim , a firmi- 
cate ct ftdbilkate dcfumptum cft, (pS Cun quippe in Niphal 
JC3 naconyftabileetfirmum cffe fignificat ) ta^ cinnim % ftabilc ec 
firmum animalculum, et uc modo exStagyritadidicimus, efocra- 
Qiiprov Jtvo r£ coiyaro^ quoda corpore nonfacile eximitur* de- 
notat. Hoc autem in pediculos vulgarcs capitis non quadrac. 
Proinde pediculi hi ferales vocautur Arabice filiae durouz* id eft, 
futurarum aut commiffur tfrww, proptcrea quod firmiflime ad« 
hacreant corpori pcr futuras et commifluras conjun&i, fic Ccn* 
tiente incomparabiliiJocbarto. Vt verofimile planc fit, Aegy-, 
ptios pocius fcralibus quam vulgaribus infeftatos , inconfaeto 
quippe malo. Plinius, quem jam citavimus, Valerianus, hoc 
pcdiculorum genus , quod fiot latiores ct ricinis fimiliores 
fejjds oi)ium vocavic; quas per abbreviatiouem vocis ferales 
faftas efle credidit dofliffimus Bartbius , illuftcis non minus H- 
terisquam profapia; notatushinc aberuditiflimoReinefio, qui 
cx Arabico Fejfefis, quod apud Avicennam 1. 2* Canon. tccr. 2. 
c. 277. cimicem fignificac, decorcum efle vulc, utlinguaLatino- 
Barbarorum ejusmodi hybridis abundac. Fortafle fuic apud La- 
Gbferv. t Acad.N.C.Cent.VUL Hh tinos 



t4ft Obferntdtto T. 



tinos nulla propria iofedti hujus appellacio, H^ordvug igitur ovi- 
bus innafccncesjobfimilitudincnivocavicinguinahurapcdiculo- 
rumgenus. Diverfaapudvarias nacionesobtinuicnomina. Pia~ 
tolae fwcplatulae apud Valefc.dcTarantJibr. i^.cap. 36. Arabcs 
vocanc Zeccam* ec cimiccmuno nomine vocanc alcorad % quod 
force aGraeco Ko^, cwtf#,corruptum. Zecca fecundum Icalo- 
rum acuciffimum Ecymologum, a fugendo quafi fugica , zicca% 
zecca* Ferrar. Qrigin. L. Ital. p.$\%. MagnusScahger perjo- 
cum quafi caecamvocac, Exercic. CXCI V. ad Gardan. Nobiliff. 
Atewgius neli origini detia Lingua Italiana» quod mireris, a 
ricino deducic , ricinim , cinius* cinicus* cicus, ciccus, ceccus. 
Vel a voce r<*$Utov, quo vecusitiHomeriOdyff, Scholiaftes uci- 
tur. Mclius platolaevcl piatolaenomcD,quo Icaliilludinfe&um 
indigitanc, a blatta* blaitohl deducic, quod camen Ferrario dif- 
plicec. Vafcones/?£ZZoW#*vocanc, Galli morbions, quonominc 
defcripfic Illuftr. Turpius ObferwL.IV. Germani, gtlgldufe O&et 
SSIattldllfC. Defcripcionem pcr microfcopiumnobisdedicfum- 
me induftrius Redi Fig.XLII.Nec in ingyine cancum nidularur hoc 
pediculorum genus,fed in omnibus illis partibus,quae capillatura 
confcptac.SicpalpebrarumphthiriafinGticnus incer fpecies fcabfei 

recenfec: <J>0«£iWf £$"/ irefi tx? (ifcg r»y (3\e$ctgi3cov y^ti^ot, KsTriSag w 

vv£Meiq.*ico$diikx**. Phthiriafis palpebrarum eft/cabies»quae cilio- 
rumrddices obfidet. Galcn, in dcfin, medic. Conf.Aduar.L^. 

vte§\ Stxyv^ 7t&&.C. 7, 

Alia quoque infc&a ^t^Sv nomine veniunt, plane a pedi* 
culis diverfa, Gurculio in Gloff, Cyrill. vocatur <^W f «Vou. Sic 
Kptielg •S-uXocxTfftog dicitur fearabaeo terrcftri fimilis vcrmis, plane a 
pediculo abludens; nonfecus acapudLatinos fcarabaeus, quiec 
taurus , pediculus terrae vocatur, Ita Diodorus Siculus lib r. . 
IIL Acridophagorum morbum defcribens, nunc i^rot , nunc 
<f>0«>? appellac. Sic 00«^ pariter dicuncur r « W mrvuv e&r 
Ikfjtitom picearum tubercula, a fimilicudine, quam fibi quidam 
eum pediculi* imaginaci func r undeEuftachius Iliad. 0. <&*&>- 

fcri* 



DePbtbhiafi cordu Ptrnii Paleriani. 243 



fcribit, opq Kcqias tts^I MityTOv, 7ro&u<; i^v ttitv;, Sv toc ifav&qfjuerm 
8T(o HccheTT*t eJ? opotu <f>-S-s/£<r<V. ot Js Si^aot xiywrmh «V fyXoi UoivgoivUs 

lv T(J KOLT OCVTO Afff MCftT €i7T(*)V . AlgXOt Ot |<(>0f<££?. PbtuWQtl tnOflS C&- 

riae circa Mtktum* multas pinus babens, unde quae efflorefcunt 

fic appellantur, quiafuntpedkulisfimilia-y quietiamdircidkuntur 9 

Vt inLexico fuodicit Paufanias. Vermesfunt vices depafcences, 

£1 Ctefiae credimus , qui ad Hyparchi fluvii fonces animalcuU 

xlefcribic, quae arbores eleflriferas depafcunt ec corrumpunc; 

~to(T7fe§ iv voiq Ea^c/ 0/ 094t^ ToCg Mpv&Kxs , ut pedicuh iin Graecia 

■wites. Quis vermes hos pcdicuhs fimiles pronunciec f nifi Ara- 

bicam Bibliorur» verfionem in fubfidium vocare velit,ubi PfaLJ 

77. v. ? 1 . ( Hebraeis 78. 4.6. ) legicur : Ctba^vii pediculutnfruUi~ 

bm eorum ; cum Hebraea habeac: et dedit brucbo pro<ventum 

torum. Syrus locuftas fubfticuic. Icaque judicac maximus Bo- 

charcus , Arabicum Alkamla, pediculum, mucandum in Alkam- 

fa> locuftam. Ec fic paccc <pht^Mv nominevenireparicerlocuftas' 

aliosque cerrae fru&us depafcences vermes, quaha quoqueani- 

jnalcula vicidia exiguo admodum corpore,pedibus iex inftrufta, 

cc in"capice binis antennis , quae e rubigine produci rufticorutn 

vulguscredic. Sed ec pediculi rofarum, quos acuciftimi vifus Loe- 

yvenhoekius in rofis deprehendic, coloris prafini, alis criplici- 

ter complicacis inftruftos, pocius ad vices depafcenccs vermes, 

-quam ad pediculos referendi. Vid. ejus Concin. Arcan. Epift, 94. 

p. 9. feqq. 2««^ ec <J>0«^ paricerpromifcujedicuncAudto- 

ces. Sic 2. Aidccab. cap. ?. u. ?. Anciochus Epiphanes, et Adtor. 

XII. v. 23. HerodesAgrippa, foedis hifceanimalculisexefi 0*««- 

.KyjKofyuTot dicuncur, quospedicularimorbofive<^^jW/,perii(Te 

fcre omnes credunc. Scupcndae oriencalium hnguarum eru- 

dicionis abyffus, Bocharcus Hierozoic. P.II. Lih.IV. c. 19. equi- 

dem non iinc magno errore eorum morbos ad phchiriafin re- 

ferri credic, cum pociusaverisvermibuscrofos velic. Sed nec 

pediculi e vermium numero eximiqueunc,quippe//£/oroOng. 

Mbr.XlL cap.7,pedkuU i r vermescutu,apedibm[ic diilU Haftenus 

Hh 2 ailaca 



■-.;•■ iM Obfervatio l 



.nnoverunc dottiff. Kuhn. Noc. in Aelian. Var. Hiftor. uc 
t}M>\ yxoPeurog cancundem ipfi valeac, ac apud Hefychium in Vic, 
^foph. <plet$ot3§*>Tog. Ecverbum QSel^, aquo <p$^ defcen- 
dic» indigicac omne iliud vermiculorum ec animalculorum gc- 
ous, quod ex corruprione fiveputredine ecgcneracionefponca- 
nea, absque praevio feminio, provenire credidic cana anciquicas. 
Imo pucredinem ec cordis corrupcionem ipfam averbo <p9ejft* 
vcl <pUw dici poffe, me perfuadec incerprecacio loci Jerem. 43. 
v. 12. ex mence maximi Bocharci. Verfio Graeca legic; <p$^tH 

y>jv KtyvTTiS', to<rtf5%,<p%*i%i£fi' tfoiwv to IfjLOCTtov >oivt£. ExCUttet ftdl- 

culos terrae Aegypti , ut paftor excutit pediculos wefth fuae. 
Neque enim facisfaciunc haec Theodoreci : ucdocerec, nonper- 
funflrorie bellum in Aegyprumgefturum, fedillamexa&e dele- 

turum , drfeiKOifei ' dvTOv itoipivi tj?V <ph7^otg cvTkiyovTt , euttl CUttt p&- 

ftore confert, quipediculosJuoscoltigU:mmpcid accurace fa- 
ciunr paffores , quia ocio maxime abundanr #> Haec , inquam, 
non ! farisfaciunc f quia uiHebraco ccxcu nihil fimile babetur, 
Nec Prophecam Terifimile cft, egrcgium bellacorcm cum p3- 
ftorc comparaffe r qui pediculos fuos cximic. Verum enimvero 
probac laudfcciffirmjs Bbcharcus lacius , Graecos noc fcripfiffe 
0fef/« et <pfa$fiy fed $$«£« et <£%«. uc fenfus fic , forer , uc 
Aegyptum deftruac Nebucadhezar , quomodo paftor deceric 
veftemfuam. Siccordiscorrupcio ecpucredo a vcrbo <p$i^ pa- 
ricer cordu phihiriafis hoc fenfu dicipoffet. Tales aucem cordis 
pucredines cc corrupckmes per abfceffus ec ulccra dari, excm- 
plis confirmac diligenciffimus Sachfius in Occan. macro- miero- 
cofm; pag.32. SedpriuserprobacisAuftoribusprobandumfir- 
mandumque effec, phchiriafcos vocabulo ipfam pucredinem 
defignariv quod nondum fa&um. 

Demonftravi hadfenus, uciipero, facifr,parcerrrcorporisver- 
mibus quibusctroque afffi&arrr indeque morbofam, phchiriafi 
affe&am absque medicorum fcandalo dici poffe» Nunc pro- 
feandum mihi ulccrius incumbic, aa phchiriafii cordis , five cor 

vcrmi- 



< 



De Pbtbiriaficordis Ptinii Valeriani. 24? 



verminofum decur ? Maxima equidem Obfervationum caterva 
id probare fatagjunc, modo omnes dvTc4>i<& dcbica, firmaque 
municaeeffcnc vericace. MurcaeeaimincerilJasplanefabulofae, 
plures fugicivis oculis obfervacac,; ideoque fallaces, in plurimis 
illa dn£i$e«* deeft, quam hodiernumtfeeuluminobfervacionibus 
requiric, uc cor verminofum inrer pura puramendaciareculcrit 
tucianus Gcmanorum , ©COtfi SHoflCnljafiM itt fefacn VDOCf 

Ijafftifien Suflcn / c. 14- p. 1 98: 

Tefte Euffo Ephefio lib.r. c. 3.3 r 3fcat*vrif*9 fivevermiculos 
in corde nocavic divinus fener nofter, Hippoeratcs; fcd per &j 
milicudinem, ec,uci infcholisloquiamanr, improprie hoc nomi- 
ne dcfignavic er comparavic venas , e corde iliconafcences, nom 
aliam ob caufam, quam quacergeminam reflexioncm crimpli- 
cacioncm aorcae ucriusque cum vena arceriofa, cc arccria venoia,» 
teftc doftift Welfch.. deVen. M. p.82. Ebn MafviaDamafce- 
nus^vulgo Mefue di£lus*de cordis vermibus mor cem inferencibus ; 
meminitrfediftorum ccmparum nimia credulicas, neglc&umque 
Anatomiae pradicac ftudium five cadaverum rara inlpe&ro* 
dubias reddic ab Arabibus noracas hiftoriaSyhioc propius ad 
•ccmgfora noftra accedcndum* 

Piurimas vermium cord^obfcrvationcsconge/Iic^a^pr^er 
Paullinus inAppend. DecJI. Ann.VL Epbem. Nat: Curwf. 
inccr alia narrans : Luchceringae ad Tifurgim praepinguem prius- 
fuem , motibus convulfivis fubhide emaeiacam^ cum raa&are- 
tur, in ; corrfe exhibuiffe nidum vermium alacorurr* inibi ftabu* 
lantium, quicotam cordis fubftanriam- exedcrunr.* Nolo ftru- 
flfuram horunl vermiculorum latius dcfcriberer vercor cnim, 
nerelcgcnturadParacphacum Tnql Avtruv ec Agararchidis apud 
PhociumPacriarcham pediculos Acridapbagorum aIacos,magno 
cum* pruricu ec. acerbiffima dolore e corporc erumpcnces, 
Ad fimilem bofav e\£o<TjueV' percinec parfcer vcrmisillealacusia 
corpore pueri Confluenciae rcperru$ cujus Cl. Horftius meminic 
ittManuduftiQWadMedkin. cc vermis cSchenkio inObfem 



*4« Obfervath I. 



ec Cl. Boneco in Sepukbret. P. I. libr. II. Sed. Vlll Obferv- 
XXV. pag.652. memoratuSv albus ncmpc praeacuco roftello, 
coque corneo praedtrus,Hrjncipis cuju dam cordi adhaerefcens. 
Ejusdem farinaecorboyinum, Glukiradii recenscxcra£tum> cui 
ucrimque firmicer adhaerebanc bini fcarabaci cornuci, vifcerc 
non amplius incegro. Sic Ancigoni ttx^o^ Igo^lu^ llludquo- 
queacccnfendum, quod publicae relaeiones Ann. 1676. d. 31. 
Decembr. nunciarunc, nempe e Principis^ujusdamGalli cordc 
prorepfifle ferpencem, ec adbuc in eodem vifccrc mulcos alios 
vcrmes repercos efle, 

Londini paricer A. l6?7- EdoardusMay in JohannisPenant 
cordis laevo finu anguem bifidum flagellofum obfervavic, qui 
cc dcpiftus cc defcripcus a M. Aurel. Severin. derar. Abfcajf.ltbr. 
IV. p. 281. quinec cundem anguem bifidum Brkannica jlingua 
defcripfic memoracus Edoardus May, lacineveroRiccardusLon- 
don Londinenfis 5 cjusque paricer meminic Pecrus Servius 
Poncif. Summ. Vrban. VM. ArchiacorumComes, in Tr, deNat. 
artisque miraculis p. 5-34. Omnia tiaec rccenfencc Excell, Sach-; 
fio in ocean. macro- microcofm. p. 38. 

Abfic , uc his viris medica in arcc omni cxcepcionc majori- 
bus, concradicam, uc pocius banc hifloriam &*vpK<riotig adfcri- 
bam, vel cumerudiciflimo Clericoinexafciaciflimaie /i/wbnco- 
rum latorum biftoria cap. XIII, Polypos cordis nuncmagisac o- 
lim Medicorum choro nocos fuifle, firmicer mihi perfuadeam; 
praecipue cum non minima polyporum cordis fic differencia» 
cc alii congrumacum fanguinem , alii carnofum, ec mcmbrana- 
ceum corpus, alii ec vero ucplurimum referant adipem, figu- 
rarumque inde confiftcnciacquc conformicacc difFeranr, vcrmi- 
formcsqucconcrcciones menciancur. Force illi vermes, quorum 
Gbfervacio XIII.Decur.I.Ann.X.meminir, coloris albi, morcui 
tamen in vencriculis cordis obvii concreci adipis, polypofi ver- 
mes eciam cxciccrc. Vc hac racione, improprie liccc , polypuf 
fbtbiriafts cordis dici queac, 

Plurimac igicur cum vermium cordis hiftoriae fint revera 
fulpe&ae; nolim camea omaem ornaibus dcnegarefidem, quip- 

pe VC; 



De Phtbiriaft coriis Plinn Falerianu 



*47' 



pcvericati cc oculis meisconcradicerem, accuraciorique r quac- 
omne dubium excludic, infpedioni, huicque anfamdediclongio* 
ri , quam pareft, de Phchiriafi cordisdisquificioni: 

Anno feculi hujui currencis fepcimo vocabarinfuburbiura 
Goftenhofy ad filiolam tredecim annorunv, elegantioris formas. 
Corripiebatur haec cremore et palpitatione cordisinfenfusincur*- 
rente. Sudor profluebat frigidus, eoque nimium ingruentc, 
ex cordis tenfionc nimia, mox Lipothymiae , motibus convul- 
fivis ftipacae eaminfeftabanc; erracica femper febris, inftancis 
paroxyfmi praenuncia, comite rofione circa praecordia incenfi£. 
fima, pulfus remiflio ecincermiflio* Hariolabar ftacim vermes 
tragoediae hujus au&ores, nidumquc eorum quidem in recoo- 
dico, minime camen in corde, cam fan&c fub umbone nacu- 
rae cuftodico, credebam. Fruftra exhibitismedicamencis omni- 
bus, debitisindicationibusfatisfacientibus, fele<Sifiimisque fem- 
per immixtis anthelminticis, in pejus omniaruunc. Solacium 
exinde nullum,paroxyfmi pocius exacerbacio fympcomacumquQ 
exaltatioilngruitpedetentimtabcsjforma peric, vires labafcunc, 
febri$exafperacur,defperaca omnia, deniqueflilnifi mortis imagO' 
- - - - tetra cor occupat umbra £ 
Excutitur primumwifera>atque horrore rigefcit 
Spiritus: hinc fubito languefcens opprimitur cor^ 
ipfaquemors 
poftbimeftres cruciatus tandem ingruit* Aperto , renicentibus 
primo parcntibus , quod uc plurimum apud nos fierifolec, pe- 
Qore, cordisque penetralibus nudatis,infpedoqueejusdomici- 
lio, quaerimus diri morbi au&ores, et in finiftro cordis ventriculo 
invenimus vermiculorum nidum, tenuiorum, rubicundulorum, 
mire fe mo ventium reptantiumque,haud equidcm abfimilium il- 
lis, fi coloremexceperis, quos in cordis ciconiae vcncriculo in 
Academia JuliaaD.l. Kelnero obfervacos, fcribic Paullini Ioco 
jam cit. Quis hunc affe&um cordis phchiriafin fuiffe neget? 
Flures aaKem cafusfimiles dari etcaufas,frequencior Anacomiac 
pra&icae ufusec crebrior eadaycruni infpe&io cvincec, 

Pofi- 



248 Obfervath l 



Pofica fic excra omncm.dubicaaonis aleam hypochefi,vcr- 
mium incordcnidulanrern.gregem phchiriafinproducere cordis, 
racionem nuncfuppedicac, quem modo laudavimus,Excell. CIc- 
ricus Tra£t. dciator. Lumbricorum Hiftoriac. XIII. Si cujuseun- 
que generis vermes, auc vcrmium femina in fanorum fanguinc 
contineancur, (idquodex vermibus in venisvafisque fanguineis 
repetisif pacec;) facillime quoque hactfacione incelligere poceri- 
rpus, cur in cordeipfo, in cerebro, aliisque omnibus corporif 
parcibus, hujusmodi infe&a inveniripocuecinc, quandoquidem 
jiulla non corporis pars fanguine alluacur, ac proinde vermes 
cum fenguine adve&os eorumque ova recipere incerdum pof- 
fic. Verum vcrmes iftos omnes re ipfa exiftere , exemplis fa- 
£tisque,.quorum vericas per (c paceac, prius demonftrec aliquis, 
eorumqueformam accuracius , quam adhuc faftum cft, cra- 
dac, uc rem efle cerci fimus, ancequam, cur ica fic, disquira- 
mus. Aurca cerce viri prudencifiimi ec camiffimi slaufula, 
omnibus obfervacionum colle&oribus imprimenda* 

Vraettrcordispbtbimfin dztur eciam pericardii pbtbiriafii 
Riolanus haud poftremus Anacomicorum Parifienfium in Encbh 
rid. Anatom.ftiPatholJ. 3 . cap. 4. incra pericardium vcrmes gigni 
afErmac, ec hocde.affefru Salium fcripfiflepro<iic;necincra cordis 
vencriculosvermesrcperirinegac, quicamen cavamimra venam 
genici eo pervenere. Jam olim Alexius Pedcmoucanus libr. L 
SecreL proponendo remedia concra vermes cordis ec capfulae» 
in morbo, quem lunaticum ipfe vocac, figna ponic palpicacio- 
nem cordis, cocius corporis cremorem lipochymiam cc (ynco- 
pen, codus corporis pallorem ec refrigeracionem, fudoris erupcio- 
nem circa choracis ec cervicis parces. Cenfcc aucemde lunacica pa£ 
fione Wicebergenfium AEfcuIapius Dan/Sennercus , remnonc* 
vermibus in pericardio nafci,fed exinceftinis in orifictum vcncricu- 
H afcendencibus, quod kd$* appcllacur, Ec haec quideta con- 
fencience anciquicaccSennercusjudicac: ftomachum quippepro 
corde Lucrecium, uc «a^v pro ftomacho Thucydidem dixifle f 
doftiffime animadvercic Mercurialislibr* Lvariar.leSJ* cap. 

i.Egrc- 



De Phtbiriafi cordis Plinii Valerianu 249 

1. Egregius huc collineac Tralliani locus libr. 7. c. p. p.142. quo 
demonftrat a vcrmibus rcpcntinam mortem aeque ac fynco- 

pcn oriri poflb. «V» yugjtou roc fyfix roivrx &otvelTOV? ui(pvA'xe 
i^yi^ovron n»l euyKOTrol? siev Hrrov rtov 6\e$giuv xujuwV. Nam baec 

animalculaadeo repentinam mortem etfyncopasnon minusquam 
pcrniciofibumores inferunt. 

Sed firmanda eric pluribus adbuc cxemplis phchiriafis pc- 
ricardii. Harcmann. inPrax. Chymiatric* C.30.H3 capfulaetcor- 
dc gigni paricer vermes credic, ctcognofciexpun&urisetdolo- 
ribuscordis, ec diagnofticon efle convulfionem. Similem ca- 
fum rccenfec e MSc Scockeri Bonccus in Sepulcbr. P. / f L. V. Seff. 
VUL Obfer^v.l^p- 6% i. ct ex Pecri Spbcrerii Archiacr. Mogun- 
tin. Obferv. referc, fubicaneac morciscaufam fuifle vcrmcmvi- 
vum in cordis capfula. Vid. quoquc Zacucus Lufit. Prax. med. 
admirab+L. 2. obferw. 39- 

In Epidemialiconfticucione, ubi aegri cumconvulfioneet 
concinua cordis palpicacione moriebancur, in fingulis capfulis 
cordis affixos invcnic vermes, magnicudine minimum digicum 
aequances,Pecrus a Caftro Archiaccr Mancuanus, id quod cx cjus- 
demPraxi MSc. excerpfic laudaciflimus Sachfius a Lowenheira 
inOcean. Micr. Macr. p. 8?. Sic illuftr.Baglivius Exccll. Dno. 
Andry obfervacionem communicavic, quam Tra&acui Gallicc 
intev'iptorfelagenerationdesrversChap.i4..cdit. delAnn. 1714. 
inferuic, dc vcrme palmam unam longo, nigroec pilofoinpc- 
ricardio viri cujusdam rcperco. Virifte poft acroces vencricu- 
li ec parcium adjacencium dolores, mocus convulfivos , cum 
pallore faciei cc proftracione viriumcococorporc, ofties inho- 
ra diu paffus fuerac. Quibus exemplis jurc mericoque addi- 
musillum, quidecorde erudiciflimc fcripfic, cjusquepenecralia 
accuraciflime rimacuseft, Lowerum innuo, Tr. deCordecap.2. 
Saepenumero, inquiencem, qjermes intra capfulam cordis geniti 
arrofione fua , magnas cordi aliquando moleftias faciunt , atque 
cordis tremQre,anxietate,pulfufaepeintermittente 9 dolorepun~ 
gehte et Cyncope/e produnt. Quo in cafu vir fidiflimus rcme- 

Obfer v. Acad. N. C, Cent. VIII. I i dium 



frco Obfervatio 1. 



dium promic ad debellandam fympcomacum ab his noxiis ani- 
malculis cacervam \ cataplafma ncmpe e foliis Cinarae, Tanacc- 
ti ec Abfynchii vulgaris, aceco vinialbi acerrimo inco&is, cc cum 
Mithridacio mixcis; Hocremedioregtoni cordis bis applicaro paU 
picationem cordis,, ec pericardir phchiriafin penicus diflipacam 
vidir; id quod addu&um Lovverianum fafto experimcnco con- 
firmac Excell Helwichius Obferv. 188. Ann. V. et VL Dcc. UL 
Epbem. noftr. Nat. Curiof. 

Jungimus huicexcerno remedio, quodnobis in phchiriafi 
cordis fuggeflk, ucerquePlinius in locis a nobis jam addu&is, in- 
cernum lllud raphani pharmacum, Scilicec hoc ipfo remedto 
erudiciflimus quondam Bbrrichius inHermet. AEgypt. et Cbc- 
tnic. Sapient. c. K db&iflimum Conringium , qui cum edicis 
Oinnibus exemplarifrus pbtbifin cordis legir, convincerc cona« 
tm eft, pbtbiriafin lcgmdum eflc. Noverac quippe Plinius 
probe phcbificos oflFendi acribus, coquemel Accicum, refinam 
laricis , et cochleas Afiricanas iisdenr commendac Libr. XXVIH. 
ec L. XXX. eoque docerc bic infticuerac •> per phchiriafin cor- 
dis vcrmes in finubus cordi* haerenccs. incelligendbs , quibus 
cnecandis collendisquc convenicnciflrime fcrvic raphanuf- 

Haec Danorumglbria Borrichius, qui ad firmanda ea, quac 
de raphani praeftancia in phchiriafi cordis dixcrac , fequencia c 
viri in praxi medica experciflimi Gabelchoveri Cenc. III. c. i. fub- 
jungic: Quandogenerantur njermes fub corde, 'velfub capfula 
cordiSy et fmunt punSuras et dolores, et medkamenta dantur 
cordidia > nibil proficiunty et aeger moritur. Sed wera cura 
efttalis. Recipe fucciaUih raphaniet naflurtiu deturetftatimcu- 
rabitur. Credo experto, quia verum e(l. E MSt. fob. Stok^ 
keriy iUufirisfuotemporeAfedkh experimentorum libro deprom- 
tum.cujus weftigm^vohiinfiftereyetcuraiioy Deo fttlaus, bene 
fuccejjity ita utcitoconvalmriketfamoptimefebabetinconjugh 
wvvtns aliquot Mberorum parens. Ad cxpellendos hosparicer 
vermes in cordis penecralibus nidulances er phc&riafih co^dis 
producemes in praxi fua, quac fcliciflima erac, eosdem rapha- 

ni» 



DcP btbirfatcordis PliniiVaUrianu 2^x 

ai, allii et nafturcii fuccos commendarcempore-fuo Germaniae 
noftrae ia arcc mcdica praecepcor communis,Sennercus. Ea- 
dcm mens crac jam Harcmanno, qui animadvcrcens, prae coe- 
teris virgincs huic malo praecipue obnoxias cflc, calcm curatio- 
nis infticuic mechodum. Sepoficis cordiahbus, ad quac mcdi- 
cocum vulgus in omnibus fic vulgo di£Hs cordis affeftibus tan- 
quam ad facram confugere folenc anchoram , hoc tamen in 
cafu, fi non noxia, inutilia ccrte deprehendit; Mercurio vivo 
purgaco ec cum faliva jejuni mordficaco ve\ fucco limonum 
temperatoadBj.cumconferva JRofarum |(3ec Benz.gr. iij. ver- 
mesabigere facagic.Sed cum fuboluericfagaciffimo aliasChemico, 
cc renafceocistunc in Germania ?noftra arcis hujusCamillo, hocrc- 
medii gcnus oonnullis ibre fuipe&um , mox ad Mcrcurii infufio* 
ncm in V frig. velaquamexalUiscaepisquedeftillatam aduncias 
duas velcresdelabicur^candemtxialopercinacioriiQhaercncecon- 
vulfionumque paroxyfmis recurrentibus, (quod pachognomoni. 
cum vcrmiculi cordialis credic,}in excradlis^jccificis allii, raphani, 
nafturcii aquaticifecurum quaeric refugium,quae ad 9j ex brodio 
vel juiculo pracmaceraco Taphanoexhibec. Excra&orum au- 
tem penuria fuccos harum fpecierum omni.mane fvadec, ec 
corum parataCalia pariter ialucaria praedicat. 

Illud denique, ut brevibus mc expediam, in arcis notlrac 
divinac gloriam vcrgic/fooc remedii concraxordis etpericardii 
phthiriafin ab Acgypci regibus fuppeditatum fuifle genus, illos- 
que Anatomiae pra&icae in fecandis cada veribus , fi non ma- 
nus, operam certe admovifle, ambobus teftibus Pliniis. Sicci- 
ne, inquiei, hoc regium exercitium , interiora corporis noflcJ 
Vtique. Manethonem apud Eufebium Pampbil. in Chronic. ira 
fubfidium voco, qui Athoftin antiquiflimum Aegypci regem # 
artem Medicam exercuifle non tantum teftatur , fed et libros A- 
nacomicos confcripfifle. IdemEufebius memorat, fepariter Ne- 
chepfus Aegypti regis fcripca medicinaliavidifle, Meminit etiam 
regishujus Aecius Amidenus Tetrabibl. I. Serm.i.quo locodc 
Anthemo fivc Chamaemelo diflerit , ecidem cjusdem Tecrabibt. 

Ii 2 Serm.2. 



2f t Obfervatio U 

Serm2. c. I9.ec 2 5.ubieumRegernappeIlac; ecicerumcap 4 47. 
cc TecrabibL 2. Serm, 2. cap. ?2. cc Tccrab. 4. Serm. 3, c. 12. Hu- 
|us quoque mentionem injecic Veftius Valens Anciochenus 
in libris, quos infcripfic, AntUogias , ec Galeaus libr.fimpl. me~ 
dicam.y. ubi dejafpide viridi cradac, eumque cicac ex libr. VI. 
acque X. Sic Julius Firmicus Macernus AftronomMbr. IV. c. 16. il- 
lum vocac juftiffimum Aegypci Imperacorem , ec illum paricer 
fuiffe opcimum Aftronomum , omniaque vicia ec valecudines 
collegiffe acque omniumaegricudinummedelas divinae racionis 
magifteriis adinveniffe. Eclibr. VIIL cap.3.adhucillum divinum 
facic. Magicae arcis pcricum fuiffe Eufebius Chronographus 
vulc Hinc Aufooius Epifl. 1?. 

Quiquemagos docuitmjfteria *vana Necepfus* 
velut alii lcgunc , Necbepfu Tiraquellus credidic, hunc rc^ 
gem fuiffc, quem Necbepbien vocabacArcabanus; fcilicec illurn 
Aegypci regem, qui Mofem carceri cradidic, quod populum 
liberareex Aegypciaca fervicuce conarecur: fed opcime Nocis 
ad Aufonium judicac Vinecus»hujus nominis plures Aegypci fui£ 
ie reges, ucnilcerci, qualis fueric, ftacui poiTic. 

Jungimus binis his Aegypci rcgibus,arcis noftrac fcienciflimii, 
tcrcium, ab anciquis jam Auftoribus Necepfo jun&um.Sic ucrius- 
quc mcminicPlinius Hift. natural. libr. 2. c. i 3. et libr. 7. c. 49. 
Julius Firmicus auccm cleganciffimo ma&ac elogio libr.I V.Aftro- 
nom. in Praefat. p.4j. Jguare ilii divini ^virt, fcribens, atque 
omni admiratione digni* Petofiris Necepfoque, quorum pruden* 
tia ad ipfa fecreta diuirittatu accejfit, etiam mundi genituram 
diuino nobis fcientiae magifterio tradiderunt &fo ec iterum 
libr. 4. c. f. illos vocac divinos <viros et fandijfimae religionu 
antijlites. Aftrologica fcripfiffe Suidas au&or eft 1 Pecofiris epi^ 
ftolam Aftrologicam adNecepfum regem fcripfiffc, dc racionc 
praefciendi fucura, ex liceris nominis cujusque, quibus numcri 
defignari folenc, Vioecus ceffacur. Excare in Bibliocheca Caefarea 
Vindoboncnfi MSS, au&or eft ExcelL P» Lambccius L. VII. p.118. 
«cNcffd.inCacal.MSStBiblVindob. faftbliocheca MSS. Me- 

diei 



De Pbtbiriafi cordit Plinii Valerianu syg 

dici PariGni do&iflimi, Rcnaci Moraei Ph, Labbcus in nov. Bi- 
bliochcca MSS. p.213. Ejusdcm Pccofiris ad Nechcpfum regem 
organum Ajtrologicumaffcrvari, ccftacur quem modo laudavi- 
mus Lambccius loc. cic. Praecer hoc Aftronomiae ftudium medi« 
cam paricer arcem calluiffePetofirin, teftis eft Juvenalis fecyr. VL 

jfegra licet \aceat, capiendo nulla t videtur 
Aptior bora cibo> nifiquamdederit Petofiru. 

Pccofiris fcripca pluribus cxpofuicec illuftravit Manechoi® 
libr. VI. ATroTs^fAotrrHicv, uc ipfefacecur libr.L v* n. feq. 

*Q<P$d xsv oo-ffa.irsf ocvro; S7riTgoxuS>]v Hsrovifig. 
TLigrjXSV) roiSs Trotvrx y.uK dgsxsws xccTot\s£to 
'Vv&poTf qgmxoTci xoti s%u[xsT£Oi? irrs scciv. 

Vt qvae ipfe obiter etcurfim Petofiru 
Dixit, ea omnia certe clareque memorarem 
Rytbmis beroicu et Hexametru cantibus. 

Vid. infuper Execllr Gronovius Noc. in Manetb, p.zgG, 
Vc nil de ApideSerapidequeprimis Aegypci regibus, Medicinae 
omnis inftauratoribusdicam, de quibuspluribusinSerapiadeec 
Mychologia Serapidis Medica. Aegyptiorum hacc regum tn 
arcern hominibus faluberrimam propenfio quodimmenfum crc- 
veric \ cc rcliquas nacioncs excicavic, uc Acgypcum adierinc, 
Medicinac difcendac gratia* Maxima in veneracionc prac reli- 
quis eranc Alexandrini, uc ex Ammiani Marcellini elogro Hift. 
libr.XX. cap,XVL p.267. Edic. Gronov. fuffecerit medtco, ad 
commendanddm artu auBoritatem , fi Alexandriae )e dixerit 
eruditum. Hinc Juliani Augufti V oy,o? tts^I rm lxr^v t lex de Afe~ 
dicis> quaimmunicaccsmedicis Alexandrinis dacas confirmar, ec 
a fenacoriis muneribus liberos vivere juflic, uc arci cur^n^ eo 
melius vacare poffinr. Libanius in libr. IV. epift, 9^ ad Marium 
dc ChryfogonoPhocniccdifcipuIofuoloquent, aic, eum reMa 
fchola fua navigaffe inAegypcum, uc medicinam ibi cicodifce- 

li i rct 



5f 4 Objervatio II 



rec fub profdlore magno. Idem ceftacur eciam Theodontus 
inEpift.224.Ec Galenus ipfe pronior in gloriam Graecorum quam 
BaTbarorum , ingenue conficecur periciamAnacomicamAegyi 
pctorum ec praefercim Alexandrinorum.De Adminiftr, Anacom. 
Lil Hoc autem fit opus tuum , fcribic, bocftudium, ut non 
librorum modo le&ura, werum fedula etiaminfpeSione , fideque 
oculata* cujusque ojfis bumani fpeciem accurateperdifcas. Quod 
quidem Alexandriae multo facilius facies 9 ubi Medici ojjium 
difctplinam auditoribus ante oculos exponunt. Imo 7ro\vr^ 
Mrov dogma , hominem microcofcnum effc, cc macrocolmo 
analogum, Aegypciis originemdebere, luculenco fermone ex- 
pofuic Julius Firmicus Macernus Machcf libr* 3- E quibus !o« 
cis clare pacec, anacomen Aegypciorum non infticucam fuiiTe ia 
ufum cancum condiendorum <cadaverum , quod celeberrimo 
cuidam viroplacuic, quod diferciffimis verbis confucacum a Pli- 
nio feniore ec juniore paricer,, quorum locaadduximuspro ul- 
teriori confirmacionc cordis phchirafeos, 

Quo ipfo recicandi finem faciens , cum ilico ad mc, 
Non eft, quod nos amplius morbo hoc Pliniano vexes: 
eft enim res facis expofka , ec dilucide explicaca. Quippe cum 
vefpera appccerec, ec campanae in urbe noftra fonus zephyro 
flance finem diei adeffe indicarec, valcdicences lencisinurbem 
redeunc paffibus, relinqucnccs me ocio mcolicerarioec fecefli 
opcaciffimo» 

OBSERPATIO 1L 

Dn. D. MichaelisFridericiLochnerl 

De Conyza majori flore pleno , et Orabancbe bjpopjti 

flore puniceo. 

PLancae exocicae , Conyza Peruviana frutefcens foliis angu- 
ftioribus nervofis a R. P. Feuillee, in Iibro: Journal des Ob~ 
jewations Fbjfiques Matbematiques et Boianiques &c. delinea- 

ca, 



De conyza majori flore pteno etOranche bypopyti. 2# 

ca, aequc ac Conyza Africana humilis foliis anguftioribus ncr- 
vofis, floribus umbcllatis, abimmortalisgloriaeRotanicoTour- 
cefortio lnftit. Botanic. CiveReiberbar^s. defcriptai rcvocanc 
in memoriam conyzam majorcm noftratcm flore pleno, quam 
Ratisbona mihi delincatam transmific Botanophilus ec Artis 
Pharmaccvticae callentifEmus , Johanncs Guilelmus Weioman- 
nus. Reperit illam non in hortis cultam ,. fed fponcc a polydae- 
dala natura produ&am flore pleno elegantiflimo ad Danubii 
ripas ct vincarum fcpca, infra> Donauftauf adlocumBacb di&um, 
fesquimilliari Ratisbona diftante : nec unicam cancum plantam, 
ut lufum credercsnacurae,fed plures cum aliis amicisFlorac 
amore captis communicacas, ultcrius in hortos incerelegancio- 
res pulviliorum flores propagandas. An haec pariter Conyza 
major flore plcna vim illam ftomachum roborandi poflideac, 
quam ib cfecoflo exoticarum modb memoratarumadco prae- 
dicant ,- experientia docebic magiftra. Certe conyza vulgaris 
in Germania Inferiorc ob vircuces fingulares vocatur 91(1111* 

matmi ^rsfft. 

ExcclK Menzefius in Pugill. rarior. plancar. ejus Indici polyo- 
nyma affixo , Orobauchen hypopycin luteam depinxit; 
Wcinmannur nofter in udofo folo' fylvae Paincenffs, non 
procul ab officina vitris parandis deftinata, orobanchen hanc 
decexir , non luteo fcd puniceo flore, plantamipfam vero coloris 
ad fungos accedentis r cum capfula feminali cucurbitifbrmi, 
femina fufcula minutula indudente, quibus fe multiplicat, fi 
folo inferarur uliginofo > cum ficcius abhorrear. Spithamam 
planca longicudine acquac excra cerram, radicc in filamenca ab- 
cuncci 

OBSERVATIO III. 

Dn. D. MichaelisFriderici Lochneri, 

De ferali quadam melancboliae uterinae caufa. 

QUod de Milefiis virginibus Iibidinis oeffro percicis , cxinde- 
que ob denegacurn Yenereum co^greflum 3 viokncam fibi 



mor- 



tftf OBSERVAllO IV. 



mortem inferentibus prodiderc veteres, proh! dolor hodie re- 
crudefcit malum , co cerce execrabilius, quod a Chriftianis pa- 
cretur illud crimen , paganis ipfis olim dcteftatum cc abomi- 
raatum. 

Horret animus meminiflealiquotjuvencularum, quaeMc- 
lancholia hyfterica eo ada&ae fucre, ut puteis profundiflimis 
fe immcrferinc ad flammas illas infelices excingucndas, utinam 
aeterno gehennae igne non luendas. Juflfu illuftr. Magiftratus 
aperta cadavcra ob impraegnacionis non levem fufpicionem, 
candcm oftenderunc tragoediaeferalemcaufam. Ovaria nem- 
pe turgidiflimaruptionem, fipoflibilcforet,minitabancur; qui- 
bus diile&is in oculos ftatim incurrebant ovula, vix alias con- 
fpicua, cx libidinofo orgafmoin tancum diilenca, ucmagnitu- 
dinem mediocrium piforum aequarenc Idquod in juvencula 
hyfteromaniaca , ob commiflum e vicac caediohomicidium ca- 
picis fupplicio affedia ec Alcdorfiii cultro Anacomico fubje&a, 
obtigifle pariter rccordor. Firmanc haec thema meum inau- 
guralis quondam difputationis dewirginegallica nymphomania- 
ca t cc quae in fimili cafu ec caufa retulic Cl. Blancardus in 
Collf&aneis Medico- Phy ficis. 

OBSERVJTIO IK 

Da D # Marci GerbcziL 

De Haemorrboidibus Caecu* 

DE haemorrhoidibus , circaquc cas frcquentcr accidcrc fo* 
litis incommodis plurima quidem hattenus annotata Ic- 
guntur apud Hippocratcm, Galenum etalios, pracfertim apud 
Frommannum in tra&atu fpcciali de baemorrboidibm ' non- 
dum tamcn adeo exa&a omnia, ut ei* adhucquidpiamfuper- 
addi non poffit: et quidemilludipfum,quodEgoelapfacacfta- 
tis Julio mcnfe ad finem vergentc inmemctipfoexpcrtusfum: 
tiempc fingularis effe&us fuffitm krebintbinae ano excepti, 

appli* 



De Haemo rrboidibus Cdtcu. ±sy 

applicanonis unguenti albi campborath ec pulveru Cocblearum 
oeftrearum calctnatarum » nec non potus decoSi rad. et berb* 
fcropbuL et cbtlidonii win. praenocarum vero velim me haemor- 
rboidum fluxui jam a plus quam 2o- annis fuifle faepius per 
annum obnoxtum, ec quidem primis aliquoc annisabsqucno- 
cabili moleftia, poftea vero fubindecum aiiquali incumefccncia 
cc dolore, praefercim poft violcnciorem in irincribus mocum, 
corporis incalcfccnciam , mcracioris vini hauftum , ec cafu 
fubinde incercurrences biliofas diarrhaeas. Vccunque vero mc 
five fluxus copia, five dolorum vehemencia cruciarinc, eis fem- 
per ccropeftivum, ec opporcunum remcdiuraadinveniendifor« 
ccm habui , cxcepca fola clapfe acftace, dum poft criduanam, 
ccraforum cfu» uci rcor, excicatam diarrhacam me cancus hac- 
morrhoidum caccarum dolor inceflerac, uc ei fufferendo ferc 
impar fa&us fuerim, dum tameti aliis vicibus, quocies in fimi- 
lem diarrhaeam me incidere contingeret , eac femper fponcc 
fua apcriri» ec fluere folicac func, dolare, fi quis fupervenerar, 
paulo poft (ponce fua, vel rcmcdiis confopico. Hac vice vcro» 
quidquid adhibui , adhibui fruftra : quin imo pinguia, ecoleofa 
quaecunque, inccr quac erac eciam famofum illud ungucncum 
dc Unaria; item quaecunquc ad"tu calida nocavimibinocabili- 
tcr dolorcm exacerbafle : excepca fola caepa affa> ec facculii 
parcgoricis ex hcrba, ccfloribus linariae* verbafci, ethyofcya- 
mi cum farinafem. lini , faenugr. ctphytiii m htte deco&is, et tc- 
pide applicacis, quae fucccflive camen uccunquc conduccre vi- 
dcbancur. Purgarenon aufusfucram, eoquodadquaslibec vel 
folis cly fteribus emollicncibus cum ungv. clysmacico, cc populco 
paracis promocas fubindc fedcs dolores maximc cxacerbari ex- 
perirer. Hinc ad applicandas haemorrhoidibus fanguifugas 
recurrendum effe rcbar, canquam ad rcmcdium alias eciam, 
praefcrtim in fupprefiGs haanorrhoidibus , fingularc, Eciamff 
Ycro quacuor earum excernisnonnihilcumencibus venisfuificni 
applicitac , duac internis; camen vix una fanguinis uncia fuil 
prolicica Nefcio quarc ? dum cx cis alias Iponcc apcrcisfubindc 
Obfcrv. AcalN. C.CaU. VI& K k plurci 

I 



ijg Obfermtio IV. 



plureslibraeefflucrefolebanc Hifce eamen rem eo redegeram, 
uc non niO ance,poft, ec fubaluiexoneracionibusfolicosdolorcs 
perciperem, Hinc cogicandum mihi fupcrerac , qualiccrnam 
quoquealvum mihircdderemindolencem ? cumque conjicerem 
ad id nccefiarium fore , uc faeces aluinae redderencur molies, 
Hque {poncenonfecederencfalcemalcernis, velcernis diebus,eac 
lent aliquo laxacivo fubducerencur : decerminaveram prunis 
aliquid foi* fennae incoquere, ec de eis una cum eorum jure, 
quocies neceffe efle videretur , aliquoc fcmpcr ancepaftum de- 
glucire, Secundo quod praecerea advcrcerem, in excrecionibus 
fempcr inccftinum reftum mihi infolencius procrudi folere, cc 
inde dolores cancomagis exacerbari; folictcus eram, qualicerec 
his opporcunum repagulum opponercm? Ecforcunacemihiin- 
ciderac ufus ccrebinchinae, cujus fufficusano cxcepcus in cenebris, 
ccani procidenciis foIecefleproficuus,nccnonpulvis oftrearum 
calcinacarum , qui bombace cxccpcus inque ani procidenciis 
applicicus, folec efle percfficax ; quibus poftquam aliquocies 
fuiflem ufus, dcprehendi, quod revera cc dejeftioncsindered- 
dicae fuerinc molliores, ec libcriores, ecprocrufioaniminor, ac 
minus dolorifica, quod camen adhucincxcernishaemorrhoidi- 
bus fupercflec cumor quidam dolorificus ; huic quoque reme- 
dium erac rcpericndum; cc occurrebacunguencumillud, quod 
vulgo camphoracum album nominacur ; propccrea illud in lin- 
ccolo molli cxtenfum , quocies federe dabacur, ec vcfpcri , dum 
le&um ingrederer, aliquocics cumcncibus, ccdolcncibusvenisfe- 
dalibus admovcram : cum canco efFefltu, ucincrapaucos dies uni- 
▼erfus cumor cc dolor penicus cvanucric : adeo uc in cam 
acri, camque percinaci hacmorrhoidalium venarum malonulli 
cx ufurpacis remedio cancam efficaciam adfcnbere valuerim , 
quam prunis taxativu,fuffitui terebinthinae anoexcevto^pul- 
<veri ofirearum calcinatarum cum gojfypio excepto etadmoto, et 
unguento itti album campboratum difto, fed cum adjeftionc liftar- 
gyrii prius in aceco co&i, praeparaco. Quamvis mihi paulo 
poft fanfte reculcricccrcuspresbycer,fe afuis dolencer cumcnci- 

bui 



De Haemorrboidibus Caecis. n^ 



bus haemorrhoidibusyb/tf ceruffa alba pulu. in aceto per no~ 
3em macerata , et mane abjeSo aceto cumf q. olei olivarum 
inlinimentiformatn commifia* di&omodo aliquocies admoca o- 
pcacifiime refanaffe. 

Nc vero ex caiicer femel fuppreflis , cc forcc a fexagena- 
ria mea aecace nunquara amplius fluxuris , haemorrhoidibus 
mihi ea, quae 6. Aph* 12. praedicic Hipp, obvenianc $ obvi- 
andum forc rebar fonciculo cibiac pedis incernae inurendo , 
idonea diaeca, cc geftacionein dorfo radicis telephii,€cfcrophu- 
lariae adeo dccancacaruoi i« hujusmodi doloribus ; quin ec 
in pocu per modum chee falcem vere, ec aucumno vcl cciam 
(anguifugarum applicacione, 

OBSERVATIO r. 
Dcu D. Marci Gerbezii. 

Dc 

Fertilitate nimia fibi ipfi exitialu 

VT m Ephemeridibus noftris quoque horci culcoribus quid 
curiofi proponacur, cnarrare placec , quid uni mcarumpo« 
mifcrarum arborum,vu!go@pi(jlingdi&ae, clapfianni vcrc in- 
expe&aco accideric. Erac ifta aucem mediae circicer aecacis, ec 
propcerea accepciflimaevcgecacionis, elapfoaucumno frudlibus 
arboreis quibusvisdiciflimo pomis adeo numerofis obfua, uc 
fimilem in mca vica non confpcxerim. Siquidem ca ramos 
geftavic pomis adeo gravacos , uc non obftanribus fuftencaculis 
illi fuerinc undique ad cerram usque incurvaci , quidam eciam 
planc diffra&i : fruftus cconcra I, quialias, fi rariores funcfaci- 
le palmumfupcrabancglandiuminftar minuci, in minimo ra- 
mufculo numero i; # 20. jo. fpe&aculum profeflo incuenci- 
bus fucundiflirnum. Scdeccc! Mox fub poftreroi Marcii ini- 
cium illa quoad cruncum a radicibus usque ad ramos corcicc 
alias recenciflimo, lacviflimoquc undiquc adeo dcnudaca con- 
fpe&a fuit, uc nec veftigium corcicis in toc* crunco fupereflec: 

Kka procul 



ObfeYV&tio V. 



procul dubio ob vicalicatem cam , quac a praegrefla di<fta illa 
exceffiva fercilicace ci adhuc exiliis fupererac , a fuperveniencc 
byemali rigore penicus excinftam. Curiofus cram, oum ea cor- 
ticc calicerdenudaca ab incericu camen vindicaripoflec : ec pro- 
prerea eam ftercore vaccino oblinicam mufco undique, qua 
nuda apparebac, involui cura veram. Ec procura vcram quidem, 
ut illa rurfus confveca folia procrufcric , amoeniffime eciaro 
florueric; impedire camen non valui, quin ca, priusquam flo- 
res in fruftus adolcfcerenc, incerieric Supra quod curiofum 
phoenomenon cogicaciones expcrcioribus horci culcoribus com- 
mitco , praefercim racione foliorum , ec florum. Num ilii ni- 
mirum ex foloeofucco, qui ab ancecedenci adhuc inramis fu- 
percrac, fuum nucrimencumhaufcrinc, veleis per cruncimedul- 
lam, vel crunci ipfius fibras fcu poros, quid ejusdcm cx radi- 
cibus accefleric? dum alias communicer cxiftimacur vegecabilia 
falcem per fibi a radicibus mediancibus corcicibus communica- 
cum nucrimencum vcgecari. Iccm num fuperfic aiiquod cercius 
remedium,fimrlemarboremabaridura pracfervarc? Coccerum 
omnino conduxiflec cidem fimul mox omnes ramos decrun- 
cafle. 

Antc aliquoc annos recordor, mc inter Beliquas arbores 
cciam uoam pomiferam tflpffet (ipffel di<3am 4. circicer vel j. 
annorum in pomario meo cransplancafle , ec animadvcrciflc, 
quod ea fuericmox adradices ad fpichamac alcicudincm a muri- 
bus undique decorcicaca. Vnde fcrmc defpcra vcram eam ulcc- 
rius vegecacum iri: quodeavcrocamenadhucjuvcniscflcc,refol. 
veraro eam profundius cransplancare , cumfpe forc, uceaforcc 
alcius radices novas exerac, confervecurquc: id quod cciam fa- 
lium eft. IHa fiquidcm nunc laeu/Eme adolefcik 



OBSER- 



Obfervatb VL %&i 



OBSERVATJO VI. 
Dn. D* Marci Gerbezli; 

Dc 
Podagra non podagra* 

VOco podagram non podagrara, co, quod ifla fuiquafiob- 
lica ab aliquoc annis eo cyrannidisdeveneric,ucarciculispe- 
dum, manuumque ecc. quos illa alias folos ancehac infeftare 
folica erac, non concenca, perfaepeeciamaliascorporisparces,ec 
quidem eciam inceriores ferociffime adoriacur. Sic uxor mea 
dilecliffima jam afexennio ejus acrocicacihaeredicariojureapa- 
rencibusconcractae obnoxia, primo elapfo vere in eos vencriculi 
dolores , ec pe&oris opprefllones incidcrac, uceif fufferendis 
ferc impar efle viderecur, inceflanccr afleverando talem acroci- 
cacem aliud non efle, quam veram podagram. Id quod vero 
cgo quidem pro cunc capcre non poceram, dolorcs illos po- 
tius flacibus a quocidiano ceraforum, ec perfrequenci piforum 
recencium efu oriundis impucando ; cocperam vcro paulo 
poft, poltquam nimirum vidi, quodad applicacum unicum 
clyfterem, cc indc caufacastres alui deje&iones, dolor illefalvo 
reli&o vencrieulo, ec pe&ore, extemplo genua,ecfucceflive re- 
liquos pcdum arciculos non minori ferocia apprehenderit, 

Similicer fub dimidium nuperrime elapfi Novembris ca. 
dem meauxor, priusquamin articulis, genubus puro, malleo- 
lif , carpis manuum, cubicis, et clavicula dextra vel minimum 
moleftiae pcrciperet, in cos vencriculi dolores, ec pe&oris di- 
ftenfiones planc refpirium ipfi incercipiences inciderat, ut pcr 
quatuorintegrashebdomadasfere omnia, quae aflumeret, vo- 
mitu rejicere cogeretur. Si vcro ventricului nihil cfculenti 
continerec , rejicere cogebatur tenaci/fima phlegmata fubinde 
bile nunc flava, nunc porracca, nunc eciarn acidifllma Iympha, 
iffio quandoqu* c.c fanguincis ftriis infecla, Qjuis igitur calem 

fck j poda- 



i6t Obfervatio VI. 

podagram non podagram rioif vocicabic?dum illa cx nacura fua a- 

lias folisarciculisinfefta, fubiarva aliorumaffe&uum eciam inceri- 

ora vifcera adco cruculence adoriri aflveuic, omnem fere curacio- 

nemeousque eludendo, usquedum adconnaruralem fuam fta- 

tionem, nempe ad arciculorum tqndines, ec membranas , pracfcr- 

tim ad perioftia praecipicc^ur. Praccipicacur vcro prac aliis remc- 

diis tempeftivc propinacis idoneis purgancibus, cc clyftcribus: 

quae vero quia n ullacenus admifi c uxor mea.eam propcerea canco 

diutius inccrius corqueri accidic.Cum candem admififlec ufum cly- 

fterum, ccadcobibendas vomiciones aquam maftichinam Augu- 

ftanorum , candem cohibicis vomiciombus fcrurn illud acrc po- 

dagricum fuic ad arcus praccipicacum , illa vcro quoad ince- 

riora fublcvata. Vidcacur alias , fi Iubec, ad propoficum Exe. 

D.D.Michael Ern. Eccmullcrus in Eph. N C. Cent. 2. objern). 

CLXVll. qui fimiliccr varia dolorifica accidcncia fuo pacri in 

poftremo morbo infefta fimili podagricae maceriae in incerio- 

ribusrecencacadfcribic, malumque illud cjus podagram anoma- 

lam , feu inccrnam vocac. 

Caeccrum, qui tali podagracobnoxiusejus cruculcnciac prac- 
venire vcllcc, cxiftimo cum nullo rcmcdio cercius pracvencu- 
rum , quam jam olim ab Hipp. 6 Apb. 49. fuafa, ec a Galeno in 
Commencario approbaca curacionc vcrna, vcl cciam acumnali, 
ucpocc qua ccftacur Galenus fe plurimos cales affe&us pcranni 
decurfum alias fuis acgris accidcre confuecos feliciccr averciflc. 
Nos 9 in^xt, plurimos ferroaijimus fanos y quilongo ante tempo- 
pQre fingulis annis morbis corripiebantur , fed et podagram, et 
articularem morbum , fed adhuc incipientem ex tali evacuatio- 
ne multis annisfteri prohibuimus. Quidquid facis pracfumpcuo- 
fc pbloquacur D, Joh. Bapcifta Wcrlofchniggincraftacu fpeciali 
concracuras vernasnupcrrimis annis promulgaco, Galenum hoc 
in paflu impofturae, ec mendaciiarguens, eo quod fibi calescu- 
rae nunquam cum eo effe&u fuccefliflenc: quafi veronecpro- 
pcerca Galeno fucceffiile , credcre cflec necefle. Curacio il!a ve- 

rp de- 



De Podagra non podagra. jgj 

ro debcrec infticui non falcem decenri corporii cxpurgacione, 
fedcc, fi viderecur, venae incifione,difcucicncibus, ccdulcifican- 
cibus v. g.deco&o illo, quod inBpb, M C Dec.4. An. % et2. 
Obferv. LXXXh progcnuino, cc cerco archricidis remedio 
communicavic ExcelL D, D.Conradus Barcholdus Bshrens, ecc, 

(Labtica Anguftdrn Find.d. io>Decembr* 
An. 1717. mijfae^) 

OBSERVJTIO VII. 
Dn. D. Hermanni Werneri Engelberti 

de Wefthoven. 

Mulier, inteftino ileo in regione bypogaflrica lumbricorum 
immanitate perforato, plane perfeSeque 
janata* 

Tk JTVlierannorum fo.ulcimacfereforcis, l)te$flpfd)filj}(je no- 
j\d,minaca,habicans in agro Marcano ad dimidiumlapidemab 
urbe Hammona» vi&u vario promifcue ucens, la&iciniis, cafeis 
aliisquCcibis crudis diu dele&aca, fe acresdoloris incolerabilis 
morfus inabdominc fencire conqucricur. Infuper orc foecence, 
Talivaecenuiscopiofoprofluvio, narium pruricu, inceftinis quafl 
diftencis, ac rugiencibusj fomno inquieco, febri aliqua, anxie- 
tacibusque vcxabacur. Quid candem fit? paucis elapfis diebus, 
quum Gurtiiverbis L 7, c. 1. fpecies inancs morborum vario- 
rum animo anxio figurarec, lumbrici albicances, fpichamae unius, 
cc dimidiae longicudinis , anfcrinaequc pennac lacicudinis effc- 
raca immanicace cercium inceftinorum ccnuium nempeileum, 
parcesque infimi vencris concinences proprias, ac communes in 
regione hypogaftricaperforanc. AEgra igicur diris affe&a cru- 
ciacibus, vidensqucmaceriamrefticancem in ulcera fordes mul- 
tas fuodencia exonerari, acquc gangraenam imminere, auxiliura 
petiit, ec plane perfe&equefanacacft, acexmaloconvaluic. 

OBSER- 



%6 4 Obferwtio VIII. et IX. 



OBSERVATIO VIIL 
Dn. D. Hermanni Werneri Engelberti 

de Wefthoven, 

Cor duplex. 

MEmorei pfaecepti Ariftotelis 1. 3. metapb. c. 1. *rn roiV i** 
Trogvjtron $*\oplvoi<; nqovgyv ro Si*7rog>jrxi k*\wV, et Verborum 
Cartefii princ. Phil.parc. i.§. i.in vita deiisomnibus ftudeamus 
dubitare,inquibus vel minimam incertitudinis fufpiciooem re- 
periemus 1 in dubium vocavimus veritacem Theophrafti affer- 
ti, quod apud Athcnaeum 1. ?.c. 10. legitur, oemper«V irefi 
vrotQXotyoyUv yiyvo^iva<; Tts^SiKoi; Svo e%gtv ttot^iot;. Dubitationem OO- 
ftramadaugebatclariffimusjoh. Anton.vanderLiqden in Medi- 
cin. Phyfiolog. c. 6. artic. 1 2. p. 164, ftatuens, cffacum iftud haud 
aliter accipi poffe, quam dexcri vencriculi minus commodam 
agglucinacionem praebuiffe fpeciemcordisbicipitis, fcu Svoxop- 
f*s ixovros, quemadmodum dc galli alicujus corde teftatur Ga- 
lcnus 1. 7, adrn. anat. c. 1 1 . Nunc autem inje&us nobis fcrupu- 
lus planecvulfuseft, dumtransa&is nonnullis diebus Hammo- 
nae Gueftphalorum gallina quaedam raaftata , et cxenterata 
non folum geminumcor, fed etiam hepar habuit *kko$ov> fivc 
divifum in lobos, fibrasque, ut Celfus vocac 1. 4. c. 1. acque hic 
obicer monemus, quodcali in cafu prodigiofo femper duo ap- 
pareanc jecora. 

(Hammona Auguftam Vind. d. /4. Decembr. An. i7ij,wifne.) 

OBSERVAllO /X 

Dn. D. Jofephi Lanzoni. 

Dc 

Innosio efu carnis boum luepejjima contagiofadenatorum. 

1N concagiofa ac pene peftilenci confticucione annorum *7f J| 
ct 1714, qua tocapcnelcaiia vexacafuicinbovibo genere, cu- 

fuf 



Obfervatio X s6j 



jus mcmini in Gcnc 4. Ephem, curios, pag. $47. inccr alia decre* 
ca a prudencinoftroMagiftracu emanaca, ad avercendam pefli- 
mamhanc luem, unum fuic,nealiquisaudcrecfub vicae poena 
comedere.carncs bovinas ex luc peftilenciali emorcuas, neforce 
peflimusillemorbus corpora hominuminvadcrcc, ecfic fierec 
tranficus a pefte boum ad concagium hominum : Verum liccc 
talia decreca fingulacim rufticis fuerinc infinuaca , accamen non- 
nulli longe ab Vrbe noftra degences , ancequam boum e cali 
morbo morcuorum corporafepelirenc, non cancum lucri caufo 
excoriarunc, ob pellescorumexficcandas acque vendendas, ve- 
rum quoque coxarum mufculos fale condicos acquc fumo in- 
duracos (ervarunc, ec hyemefuccedence fuaviccr ec fineullano- 
xa,elixacos comederunc,nec unquam febrem,ecnequeexiguam, 
pafli fuerc, mihiquc fafli func, fe coco hyemali ccmporc cakm 
carncm coraediflc, finc naufea ec vomicu. 

OBSERVATIO X 
Dn. D. Jofephi Lanzoni. 

De 

Febreodana etfextana. 

Mllicem anno elapfo curavi, qui quavis hebdomada die ve- 
neris dolore capicis absque febri vexabacur, quae acce- 
dence die fabbaci evanefcebac , calisque afFeftio ad menfcs alu 
quoc perduravic. Anno veropraefenci 1717. feminam obfcr- 
vavi viduam, annorum 33. ftcrilem , quae qualibec fexca die 
febrern pacicbacur frigoreincipiencem, ec fudore cerminantem; 
haec auccm a me curaca fuic fola chinaechinae exhibicione , itera- 
taperpluresdies, imodieparoxyfmibiscorcicem hunc Pcruvi- 
anum in vino Malvacico afliimebac, quod aliis diebus femelcan- 
cum faciebac. 



Obferv. ACaL N. C. Cent. Vllh L 1 OBSER. 



266 Obfenratio XI XII. ttXlll 

OBSERVATIO XI. 
Dn. D. Jofephi Lanzoni. 

Dc 

Odontalgia wenaefeSione curata. 

MErcacor quidam noftras Ferrarienfis, alioquin fanus, faepc 
dentium doloreafficiebacur,quinullumfenciebat levamen 
nifi a fanguinis miffione, ad quam ftacim recurrebac, cum eam 
pacerecur. Ec cujusdam Monialis recordor, quacftomachiar- 
dorem quovis fere menfefenciebac, cc fola venac fe&ione abeo 
Uberabacur, quaeinpede ceiebrabacur. 

OBSERVATIO Xll 

Dn# D. Jofephi Lanzonu 
Mors exftomacbi percujpone. 

DE fullonc narrac Ancon. Benivenius, qui uoico pugno, fto- 
macho cujusdam juvenis violencius impecico, eum incere- 
rxiic : egoetiam Ann. 1712 vidi piftorcm, qui icidcm pcrcuflit 
puellumin regionevcncriculi, a quo illico concidic veluci apo- 
ple&icus, ec Iicccmulcac arccs adhibicac fuerinc ad revocandanx 
rnpuero vicam, ex illo cameniftumorcuuseft, 

OBSERVATIO XIII; 

Dn. D. Jofephi Lanzoni. 
Lacbrymae fanguineae. 

MEnftruas purgaciones per ocutos quovis mcnfe veluti Ia. 
chrymas fanguineas cxcrecas vidic Remb. Dodonaeus. 
Ego veroflecum fanguineum in adolefcencc obfervavi, quoties- 
cunque daca caufa ad flecum incicabacur , rubore infigni oculi 
tufgebaacj ecinde fanguineaeguttulae, veluci cruoris rivus>exi- 

• banc 



obfewdtio XIV. 167 



banc? is vcro An. 170?. M* julio fcbri maligna corrcpcus vi- 
cam cum morce commucabac. 

(Fcrraria Anguflam Vind. d. t$. Dcc. An. 17*7. mijfac) 

OBSERVATIO Xlr. 

Dn. D. Joh. Davidis Maucharti. 

Hjdrops Ovarii five Saccatus, JeSione deteUus. 

NOn rari nc.bis func bydropici , maxime afcicici: viros ple- 
rumque exvininonnunquamecejusfpirficus (dequoforfat* 
aliquandoplenius) abufufieriafcicicosnocavi faepius; foeminas 
plcrumquc ex menfium viciis auc eciam difficili, malcve obfer- 
vaco puerperio, imprimis fipauperculaeckiusle&umdeferanc, 
auc laborescciam fubeancdomefticos,in hancmalorum Lernam 
conjici, non unodidici exemplo. Cacbexia plerumque prac- 
ccdic, quae neglcdta non foIum,fed ec immoderacorcrum n.n. 
quin cc mcdicamencorum cmpiricorum ufu aucla, veloci crebro 
pede ad hydropem ccndic. Phoenomena quacvis uc recenfcam 
opusnon eft, pociffima vero func pallor,pedumocdemac6Tus, 
abdominis cympamcicus cumor, dyfpnoea, laflicudo, difficilis 
per acclivia afcenfus, Dancur camen, quae nec palleanc, fed ro- 
feum pocius genarum fervenc decorem, ecc pedes habeanc cu- 
midos, uc pocius, au&o licecindtesabdominegracilefcanc cum 
reliquis arcu-bus, ec corpore. Hae, fi diuabsque nocabili aftio- 
num laefione, farcinamhanccircumferanc, appecicumhabeanc 
bonum, non admodumficianc, nectuffianc, alvusaucem faciac 
officium, urina nacuralis fic, ec moles abdominis nec purgan- 
tibus nec diurecicis obcdiac, ec praecipue malum, quod fupra 
indigicavi a parcu difficili, puerperio infeHci , molae geftaciono 
auc aborcu ducacorigincm, nec figna cachexiae concurranc, hy- 
drope ovarii feu faccaco vel cyftico dido, fcmper ccnencur. 
Quarum duas mihi cum poft faca fecare concigeric, unam ea- 
rum paucis adumbrabo» cum alcera huic ex atlc fucric fimilis, 

Ll 2 eo& 



a68 Obfervatio XIV. 



nifi quod infuper cancillum aquac m cavo uceri ec abdominis 
una concinueric, quod in priori plane aberar. Ulcra fepcennium 
fcihcec, fi prima mali inicia numeres, aerumnis onufta fuis inceflk, 
ad ulcimas fere ance morcerofepcimanas orchoftadia. Ufacam 
meis , quam alcerius medici celeberrimi confiliis, hisque ne hilum 
juvancibus, ucuc cam purgancibus quam forcibus diurecicis ni- 
hil incencacum oraiccerecur; incidic in manus empiricorum, 
qui eam nummis cicius , quam feralibus aquis exhaufere, uc 
tandcm facis cederec, poft febrim quandam iympcomacicam, a 
rrie inflammacioni incernae adfcripcam, nec folicis alexiphar- 
macis, ancipyrecicis aucdiaphorecicisobediencem. Secaodapoft 
morcem, ne fruftra fimprolixus, ad amuflTimfimilisfuicfoerni- 
nae Argencoracenfi , quam depinxic, ec hiftoriae de illa Excrcica- 
Cionibus Medicis adjundtae fub finem p. m.941. addidic, prae- 
terquam quod lbi pedes videancur cumere, qui in ucraquemea 
fuere gracillimi j dixifles fcelccon cucc membranea veflicum a 
falis connam in abdomine lacencem ce videre. Cucis erac tx- 
tenuaciflima cc decuflacim aperca mox in rugas fe concrahcbac, 
uc nulla vi pocuiflec reinducnncegro tumori. Mufculi abdo- 
miAisin cenuiflimas didu&i membranas, umbilicus obliceracus. 
Abdomen percufum 22, menfuras noftraces eru&avic aquac 
fubfufcae, luridac non foecencis, fcu $. LXXXVIII. civilcs, uci 
mea manu menfuravi; hinc decuflacim aperco periconaco nihil 
cifi cavicacem inanem, fubfufcam, rugofam , innumeris hyda- 
tidibus , in pariecibus afBxis replccam confpexi, miracus ubi 
cflenc vifcera, quae nullibicomparebanc,abdominis. Hydati- 
des eranc diverfae magnicudinis, inftar ovarii gallinae > a pifi- 
formibus afcendebanc, ad ovi, quacdam ad pugni magnicudi* 
cem, cenui pleraequemembranulafepcae,quacdamduriorescc 
fere carcilagineae,lympham fubluceam>fubcruencam,mclleam, 
cc quaedamo vivicello fimilemconcinences;dumicaquefe£lio- 
siem juxca longum abdominis alcius praccordia verfus, conci- 
nuo, hepar non folum ec liencm , fed cc vencriculum cc incefti- 
na caadsm video, fed yerfus diaphragma doriumque fublaca ec 

cora- 



Hjdrops ouarii fivefaccatus fedione deteSusl 269 

comprefla , inania, ec hinc mde inflammaca. Saccum vcro 
ifthunc reperio foli periconaeo ancerius adnacum , feparabilem 
tamen digicis, fine ope cukelli, echincliberumplane, usquead 
ovarium dexcrum, cui radice anguftiori unicusierac, luba vero 
ibi Fallopiana crafla, fed ftylo impervia. Siniftrum ovarium 
eracnacuraie, duas veroconcinebachydacides inaequali magni- 
tudinc, ac cubaejusnonaducerumusquepenecrabacftylus. Ule 
erac parvus, albus, craflus,ferecarcilagineus, foemina vero erac 
fexagenaria , ecaliquocies pepererac. Liberacam icaquc ab ovario 
dexcro membranam , ec percufis omnibus hydacidibus, lanci ap- 
pcnfam ffl viij. adhuc ponderare nocavi. Eranc aacem in ea non 
adeo mulca vel magna vafa fanguiveha, quod in cancoejusaug- 
mento mirabar. Ventriculus erac facis nacuralicer confticucus, 
aquam contincns curbidam ad tSj» qualem vomicu ance obi- 
tum rejecerar. Inteftina gracilia, praecer duodenum, quod 
pugnum airrjccere potuiflecj vena cava maxime diftenca, va- 
ricofa, non minus qusm emulgences dexcrae. Heparlividum, 
alicubi gryfeum, non adco durum. Veficula bilaria maxima, 
fine calculis, duflus choledochuspatens, bilisnigra vifcida, du* 
£hlis in fila. Pancreas confumpcum fere ec lividum; Lien na- 
turaliter confticucus. Ren fimfter maximus, lividus, dexter 
minor, gangraena infe&us, hydacidibus ec venis confperfus va- 
ricofis, vefica urinaria concradta» Pulmoncs gryfei, magni 
aere cumidi. Cor parvum, aqua pericardii parca, chorax inanis» 
ReJiqua luftrare non licuic. 

: OBSERVATIO XV. 

Dru D. Joh.Davidis Mauchartii. 

Cakulus weficae magnm letbalu , infolitis fiipatus 
pboenomenh. 

IR annorum £8. parvrae ftacurae ec fanaceonfticutionrs,an|mi 
fcmper fecuri ec laeci, qui lauce vixerac, fobrius camen , es 

Ll 3 mocui 



v 



iyo objervatio XV. 



roocui corporis fatisftudens, genicusparencefummepodagrico 
ad morccm usque, cc fracrem habcns codem malo preffum t 
fororcm verd ifchiade periodicafaepiusafBi<3am,ipfeaucemni.' 
hil cale unquamfenfic; ancequinquenniumcoepicfierinephrici- 
cus, fcd fine vehementioribusphoenomenis, uc eciam aliquan- 
do calculumamygdalaemagnicudine, absque fiogulari incom- 
modo, ec in fpecie fine vomicu auc ifchuria praecedaneis, fili- 
ceum ec glabrum excerncrec, cc poftea plures minores cadem 
fere forcuna emiccerec, Nihil hinc methodici oppofuic, ufu$ 
foJum euporifto , per amicum communicaco, ex abforbemi- 
bus, cerreis, fixis, aromacicis ec diurecicis, non adeo concinnc 
miftis-, cui proinde mulcum cribuebac, uc calculos, ancequam 
majores fierenc ac moleftiores, expellenci. Aliquoc menfibus 
poftea fenfim fucccffic perpecuafereftranguria, ucvixperhora( 
quadrancem poflec urinam rccinere, cc cum hujus excrecion( 
femper cencsmus concurrerec , ica uc raro eam macula poffec 
excipere 9 fcd fimul alvum depoficurus quafi , lafanum pecen 
cogerecur , licec raro fimul feces alvinac ; fed incerdum mu( 
albi auc fufci, non cruenci, fperma ranarum referencis una cx. 
primerecur. Jam ultra biennium vero nullum amplius excrevic 
calculum, imo ne fabulum quoque, aft e concrario per annurn 
fere fingulis quinque auc fex hebdomadibus fubico cc absquc 
caufa manifefta, maxime fine diaecae vicio, invafic eumanorc- 
xia, feu pocius naufea calis, uc, licec cibum pecac ec defiderec, eum 
tamen fivc communem five delicacum , cam ex propria quam 
aliena fuppedicacum culina deglucire non valeac eciam oriinge- 
ftum , fed eximere auc expuere cogacur rurfus non fine magno 
tacdio, verum absque ullo in faucibus impedimenco. Hanc 
ftacim fequicur inconcinencia urinae, nodie diequc molefla, uc 
nc per horae quadrancem, urinam concinere queac, eclicetcjus 
cxcrcrionem imminerc fenciac, imo ec noftu crebrius efomno 
hinc excicecur,excrecio camen cam pone fequicur,ur maculam cico 
facis arripcrc nequeac, fed urinam in leftum auc veftimenca emic- 
tcrc cogacur, nifi femper lincco quodam fc muniac, quod camcn 

magnum 



calculus wficae magnm lethalu. 271 

magnum afferc incommodum , maxime ob foctorcm urino- 
fum , fibi ec aliis gravcm , uc vix tolcrabile fic malum, Urinam 
vero cunc fine ullodoloreaucftranguria, imoinfenfibilicer quafi 
prorepenccm reddic, ec fi vel candem vulc cc poceft per tancil- 
lum cohibere incervallum, mox rcdic anciquusillecenefmus, ad 
ani fcrc procidenciam , cerce magnam procubcranciam, linceo 
calido reprimendam. Durant haec incommoda pleruraque 4. 
auc 5*. dies, cum redeunce fua fponccappecicu, eoquemagnoec 
opcimo ceflanc omnia finc ufu medicamencorum J fed hinc mole- 
ftaefunc conftipationcs alvi, ucperg.^f. diesnihilexcernac,nifi 
alvum deco&o quodam cccoprocico cx fol. fen. prunis cc can- 
cillo cartari follicitec. Haec ec alia nocatu non adeodigna jam 
ancc fcmeftre mihi reculerac, ec confilium petitum mox iterum 
recufaverac, quod medicamenta ncc poflec fumerc. ncc iis ali- 
quid cffefium iri fperec (imo, quod in ukimis vicae diebus 
facebacur , quod e veculac divinacrieis vacicinio annum vitac 
odluagefimum fpcrarec fe atta&urum) tota tamen hyemeprae- 
tcrita cadem mala patienter , percrebras periodos vagas, etraro 
motu corporis per deambulationem promotis, toleravit, fncer- 
ca cx aliis cjus neceflfariisperccpi, llfum oon folum femper coco 
fui confugiicemporevaldevenereumfuifle (eteracprolecarius) 
fedetin iftahacfene&utc; avenerefibinontemperantem, hinc 
plerumque fupra di&um accerfifle paroxyfmum. Vere prae- 
terico, ancePafchao&iduo, idemrediic, nefcioquacaufa, ano~ 
rexiaeparoxyfmus, cumfubfequa moxurinaeincontinentia, in- 
tercurrencc, fine notabili ftranguria faepiori tenefmo, eousqnc 
affligence, uc vix facis refpirarc poflec , er ttlU§ recfcf (Cfeldf)* 
fcaurijetl : accedic pruricus in glande, cum aliqua excoriacione 
praepucii, quam dum linimenco corrigere ftudecchirurgus* et 
praepucium paulo imprudenciusretrahic, in paraphimofin con- 
jecic mifcllum moleftiflimam , et vix intra nyfthcmeron fomen- 
ti*s emolliencibus ec paregoricis refticuendum. Caecera medi- 
camenca aeger admiccebat aegrc, pulfus crac paulo velocior 
aequalis tamen, ficis nulla, excepcoancemorcemtriduo> appe- 

citus 



27* Obftrvatio XVI. 



ticus penicus proftracus , nec calebac nec frigebac p. n. capuc 
non dolebac, nifi ob agrypniam, fomnolencus enim uccunque f 
dormirc tamen non pocerac, laGicinianacivaecarcificialianau- 
feabac. Quinco ance morcem die fucccffic blaeficas, urina omni 
momenco effluebac guccacim, fupervenic deglucicionis impo- 
tentia, ex conftri&ione, uc ipfe innuebac, faucium, ubi tamen 
«ullum inflammacionis fignum, auc apparens impedimencum. 
Excepic omnia candemagonbiduanus, colophonemimpofucre 
convulfiones breves edechalesfepcimodie. Poftmortem di£ 
fe&us, quancum baeredcs concedebanc, in abdominemonftra- 
bac omnia nacuralicer confticuca , praecerrenesmaximos, bubu- 
los, ec inaequales, cum pelvi ucrinque ad ovi capacicaccm ex- 
cenfa, fine calculisecfabulo, ureceres inflacos inftarinceftini ilei, 
urinam concinences Iafti ebutyr^co fimilem, veficam concra&am, 
rugofam, craffam ec quaficallofamcumcalculoovahsdepreffac 
figurae, gij. 3vij. pendence, duro , filiceo, fcabro; cum focio 
inftar fabac, fine ullo inflammacionis figno. 

(Marbaco Norimbergam d* 21. Deccmbr. 1717* rnijfae. ) 

OBSERfSATIO Xn. 
Dn. D. Rudolphi JacobiCamerari, 

OJJis, Ribes Nigrum: Cerafus, onagra>tetragonolobus* 

RAcio, quaelocum force concedachispagellisinhacobfcrv* 
cionum ferie, uc mifcellaneorum grata omnino exhibecur va- 
riecas, non eft una: Simplicium vegecabilium rationemhabere 
Nacurae curiofis videbacur confukum ab ipfo infticuci lauda- 
bilis principio^ ec per nuperas cencurias comprobatur fpecimi- 
nibus cam jucundis quam ucilibus. Accedacergonegle&aehac- 
tenus, imo fufpe&ae, plancae praecermiffus fere ufus medicuf, 
celebrari modo ec commendari incipiens , ec augeac nume- 
rum maceriae , jam dum facis auc force nimis magnum» 
(quauqusm in copia dicacur effeinopia) hon obftancc, quod 

concra- 



Caflis, Ribes Nigrum: Ceraf us,onagra t Tetragonoiofas. 27$ 
concradicere videcur, primonarium cricerio; nefolafuaviapu^ 
cemus falubria , auc quae primis fenfibus non aeque arridenc, fta- 
cim noxia, ncc foecida di&a fimplicicer horreamus, fed cauce 
prius infticuco examine de ufu demum judicemus. Adde, quod 
novum remcdiumvenicinde, undenobis venic, adimicandum 
exceros bene pronis, noftrorumpars magna novorum. 

Venic admanusexdonoAmicilibeilus, fubciculo: Lespro- 
prietts admirables du Cajfis, quiala Dertu deguerirplufieursfor- 
tes de maux.aBourdeaux 17x2^ Scilicecfi quis noric ipfo re&Q 
uci, absque eo , uc quid mali fic inde mecuendum, vel uc fapor 
ejus adverfuslinguamoffendac; infuper, quodpraefenciumcon- 
dicionecemporum fecommcndec pauperculis: couce rien. Dc 
frudu caflis nihilibilegicur; cortex quidemramorumcumg£*w- 
mis laudacur paricer: fedfolia imprimis vocancur in ufum, cam 
viridia recencia vino vel aq uae infufa pro hauftu per dics uno ec al- 
tero, quam ficca, pulveremipforumhauriendocum aqua, cui 
incoquuncur. Superaddicur modus parandi inde cam fyru-» 
pum,quam confervam,viriumnonminusibilaudacarum. Com- 
mendacurenimadverfus pmnisgeneris venena, ec febres , mor- 
bos vifcerumacucos, chronicos, ecquos non? Audic remediuni 
cephalicum, cordiale , ftomachicum ecc. appecicum refticuic; 
nocuifle obfervacum fuic nemini. Ec ifta quidem incerne dacum: 
Non minusexcerncimponicurcapicidoIenci;indicur,naribus, non 
uc errhinum modo , fed ecuc praefervacorium infe&ionis ec con- 
tagionis. Tranfeanceryfipelaca,vuIneraecc.famofapodagra inde 
fibi grandia promiccac, cam in paroxysmis,(fed cransmiflb biduo 
velcriduo, ne irricecur,) ab epichemace foliorumrecencium, vel 
ec ficcorum, vino alboprius mollicorum, quam poft ipfos ad 
nodosdiflipandosjavandoarcus, uc manum manus fricac,infu- 
fo calido foliorum caflis, lauri, falviae, rosmarini, diu;invencor 
arcani per aliquoc menfes, cum fuccefl u. 

Haec per compendium excerpca proponi mcrencur medicinae 
vel curioforum aegrocorum tentativae. Enim vero,quid ileCaf- 
fisi Vcrum rcfpicic lacioorum cafles, rccia;velcapicisgaleam? Nec 

Obferv. Acad. N. C. Cent. Vlll M m in elea- 



274 ObfertattoXVL 



in clcncho nominum gallicorum Cbabraei, nec in \cxico Richeleti, 
inveni. Rogacus aucemper licerasab icineregallico reduxSer. 
March. Durl. Archiacer, D. Eicbrodt,vc(pondh\McRibesNigrum}> 
quod alibi cerevifiae eciamfermencandaeaddacur, fed parce, ne 
capuccurbcc. Paradoxon, quia bocanicis communfcer dicicur 
folio olente , cujus gravi odore foctent folia* Comparacur 
varie : pipirclla Italorum, olicoribus Galiorum piper horcenfe, 
fcilicec in baccis^ribes fylveftrc, fabinae fere odore, Rajo>odov 
Helenii aemulus Elfboltio. Vix recipi fcribicur in ufum medi- 
cum, fed topiarius audic ribesaker, fru&unigro, I. Baub. fcili. 
ccc fponce nafciobfervacuradrivorumaquas, ac in horco* crans- 
lacus facile comprehendere. C. Scbwenkfeldo vocacur Gtclrl* 
baum , quae vulgo fuperfticiofe fub ccrcii ceremoniis plancecur 
in graciamarthricicorum, fedrei hujus ignarorum. Elfholnus: 
Ruftia in vino ardence maceranc baccas, ec concra calculum u- 
tuncur. Nonnulli, ccfte Parkinfono, cumbaccis cum foliis in 
incin&ibus: Anginae uciles nomen anglicum arguerer baccas; 
fquinancj berries. Caecerum paucum eft quodapud bocanicos 
occurric de ribes nigro: videcur odore fuo gravi omnes quafi 
oflfendifle ec fugafle, uc folris ipfisquoqueabftinuerinc, quica- 
men primo ingracus, ulceriorf examine non eft adeo abomina- 
bilis. Eaccas, aic quidam, iftas nigras edoprae rubris, cum 
ia horco verfor, ftupore dencium inde non afficior, ec fapore 
quafi juniperorum dele&or, nec male unquam indc habuiffe 
niemini. Infufum quidem foliorum ficeacorum , diuciuscule 
aflervacorum, nec olet nec fapic ampliut graviccr , fimplicius 
herbaceum quid non ingracum; nec color abludic, quip- 
pe cheiformis , primo luceo viridis , inde flavefccas , can- 
dem rubefcens : cum fruftulum witrioli marcialis ipfi injice- 
recur, turbabacur, nigricabac, calesdemiccebacfloccos; cum la- 
einia obfcurc violacei panni tournefolipd injicerccur, emerfic 
cico rubedb jucunda , cum tanoenchartaec coerulea ecviolacea 
non fuerit ab ipfo vifa mutari. Tancum de Groflularia non fpi- 
Bofa, fru%oigrQ> G Baub t pfeudoamomo Gtt*im. Inca- 

calogo 






Caflis* Ribes Nigrumi Cerafus>Qnagra>Tetragonolobus. zy$ 



ralogocamen plancarum orkncalium Tourneforti Iegicureciam 
groflularia non fpinofa , foetida, frudtu recemofo, rubro. 

Ne camen haec planca veniac fola , habeac cres fubfequas, u- 
fus eciam necdum adeo obvii in libris bocanicis , quam vulgo 
per pacriam; quarum prima folium pro infufo cheiformi, alcera 
radicem proacecario, cercia filiquam menfae concedec pro olere. 
Scilicec cerafus fyl veftris praecer baccam nigram, dulcem, coc lau- 
dibus inclyram praebuicnon paucisaegrorumnoftrorummedi- 
cinam in fuis fohis, paflim negleflis, unde facis cempeftive in 
omnera cafum fuerunr decerpca ec recondicaad ufum a quibus- 
dam noftracium, ncfcio unde fic edoftis. Laudarunc aucem infu- 
fumeorumin aquapropocucalidoexperci ad colicam inprimis; 
olim quidem frequenciorem incer nos , ac hodie , cercas force no- 
casque ob caufes. Racione laudis ec energiae qualicaces fenfibiles 
vixfingulare quid offerunc: fedquocfunc, quae lingua non ae- 
que probac, modoufus probec; Icajfcilicec concemcum vilis ec 
fimplicis rcmedii vindicancqui praecendunc fibi fuifleproficuum* 
quorum ucique ifta fide producuncur, 

Prq acecario his ccrris novo radicem praebec Onagra, cana- 
denfis illa quidem, facilis camen provencus, ec durabllis adeo, 
fubinjuriiseciamhybernis,ucinObferv.Eph. Nac. Cur. cent 4. n. 
2f ♦ curiofi non minus acingeniofi Rocanici , Dn. Dillenii, incer 
plancas novi orbis vcceri jam fponcaneas ec inquilinas recenfca- 
tur. Haec duorum annorum herba ab autumno per hyememin 
ver ancequam inalcumexcaulefcac, dum aclhuc epigeios eft, ce- 
dic illi ufuiec efui; exhac racione, quae diu horci modo medi- 
cifuerac incola, jam ab olicoribus coepic coli, fub ciculo in ver- 
cacularapunculimajoris; ipfaquidemmajorecminor incacalo- 
gis reccnfica. G Baubinus, qui in app. Pinaanovamcuncvir- 
ginianam bene locaverac ec nominaverac Lyfimachiam luteam 
corniculatam* florem ejusodoracum,nonnihiI adKeiri, veJpo- 
tius liliasphodeli Iucei odorem accedere (cripfic, quinobis mul- 
to minor ha&enus fencicur ; radicem aucem cribuic oblonga m , al- 
bam, quae digicalem craflicicm fuperec , paucisfibriscapillacam, 

M m z nulla 



27 6 _____ Objerwtio XVI 



nulla qualicacum ec ufus fa&a mencionc. lournefort a cbamaene- 

y/opappofo diftin&am feminibus folidis onagram dixicnomine 

apud Diofcoridem obvio>; cuibocanici dederanc fpecicm lyfima- 

chiiie filiquofaeipfis diftae majorem cc pulcriorern , fcilicec illud 

chamaenerion, quod anazarbeo pocuic eflenocum; americana 

planca vero ipfi non fuic vifa. llcinam vero fuppeccrec herba, 

praeftans, quod de onagra Diofcorides : Hujusradixalbalong* 

wini odore, etfingukrifacultate cicurandi feras. Quam con veni- 

cns forcc cempori,quo alccr alcerilupus! Quanquam ergo non Gc 

rapunculus , campanula , ncc camcn eft byofcyamus, quod legicur 

incerprimafynonyma,cxquocapiceforecfu{pe£ta. Meliora pro~ 

miccicnomenlyfimachiaefiliquofae (cfteciam ucraque bocanice 

filius ancc pacrem,)Nam Rajus de lacifolia hirfuca : Foliorum pau- 

lulum comprejforum odorfvavispoma elixa flori laSts commix- 

ta referU Omnino occafionem huic ufui dedifle videcur indige- 

na, cujus vixeft , quifecericmencionem, aclaudacusSc&XJXtfwfc- 

feld t C[U\ lyfimachiam paluftrcm filiquofam purpuream, cenellam 

vere legi ; crui pro acecario , uci rapunculum , annoca vit. Alias 

barbari vires fuarum plancarum mirum quam benc mulcis fpeci. 

minibus declaracarum habenc cognicas ; fcd de camaranbayae 

hujus, uci brafilianis dicicuf , ufu nec apud Rajum nec Pifonem 

quid proftac: Atarggravius aucem modo non cft ad manus. 

In cibum candcm venic nobis filiqua alaca viridis Tetragono- 

lobi, coquicuruc olus, nonfecus ac cenerae adhuc pbajeolorum 

ec piforum, quae lepcoloba audiunc,finecorciceduriore, filiquac, 

quinecillae/tftarwwimmacurae, bene pracparacae, comcdun- 

tur : Scilicec uc fapianc facuae fabrorum fercula becae, o quam 

faepe pecec vina piperquc coquus. Novae iftac noftris vocan- 

cur ftliquae afparagodes\ nam func fefcunciam circicer Iongac, 

craffiusculae, cylindricae, angulos non cam habenc, quam fo- 

liaceas appendiccs , five quacuor membranis finuacis appoficis do- 

nancur, quas fagiccarum alis comparanc. Placuicolim {oloflo- 

riscolore, quivelholofcricum coccineumvulgodi&umfacururn 

provoccc, ec hinc mcruic coli in horcis bocanophilorum :ftmi* 

M 



CaJJis, Ribes Nigrutn: Cerafus t onagm Tetragonolobus. 277 



na tamen jam tum pcrhibcbantur efculenta. Nunc plcnas areo- 
las oftendunt horti olicorum , pro cibo praetenfo novitate ec 
faporenoningrato fe corr mendaturo. Patriamagnofcerefcri- 
biturSiciliam : Lotus quidem quadripinnata fimiliter filiqua , ex 
pratis ad radices alpium vicinarum in fafciculis florum ad nos de- 
ferrifolet, fed ipfi filicula eft nimis parvula, gracilior, quam uc 
in iftumufumvocaripoflit;eft amcmfloreluteoobfcurerufofui 
petioli unico,qui quantum conveniac cum defcriptione, aliorum, 
meum modo non eft curare. Cicatur infuper loti crcticac 
filiqua cornuca edulis, vcnalis in foro patrio, anccquam dure- 
fcere incipiac, puerisetfoeminisgrata, quia dulcis et fuccofa, pi- 
fi recentisguftu: Etenim hujus quoque crudos, ac cenerosfol- 
liculos cun% granis immacuris func paflirn qui vorare amanc. 

Ica per aeftacem variecasdeleftac, ecgraciaminvenit novi. 
cas ; per byemis faftidia viridium recentium germinum penuriam 
vel fpes veris velradicum fupellex fupplec, cernperac; cuncaceta- 
ria, ec primo vere herbulae vaierianellae, rapunculi cum radicu- 
la etc. .uc per aeftatem olera, fuo quaeque modo ica praepa- 
rancur, uc ori fapianc, quae fibi reliSa propriis qualicatibus 
nonmultum promitterenc, fedquafi indifferentiaexpe&ancao- 
ceflbriorum graciam condimentorum , pinguium , acidorum, 
dulcium, fcilicec ad palacum variorum; quanquam graece a 
volupcace derivari velic lotos, herbane vel arbor , illacameneft 
ex bona papilionacearum familia, cognaca crifoliis, quae in bo- 
num cedunt homini , vel per ubercacem la&is, quod cft ex hoc 
pabulo. Incerim uc amac fieri, quae cum primam adhucno- 
vicacis haberenc gratiam, paflim laudari folebanc ec merebancur 
coli a multis ob radicem ctfiliquam, paucis practerlapfis annis cito 
nimisremitcunc in fua fama, mulcoque jam acftimantur minus» 

{Thbwga Auguflam Vivd. d. 27. Dec 



M m 3 OBSER- 



278 Obpryatio XVII. 

OBSERVATIO XVII. 

Dn. D. Gothofredi Klaunig. 
Clavus a Mufca meatui audttorio inbaerente. 

HAud nrnnori pcriculo expofici func, quorum in capicc vcr- 
mcs aluncur, quam quibus fenfu morali cerebrum ver- 
minofofeminioinquinacumdicicur: fi enim ftulciua, illidolore, 
ob parces, quas infe&a arrodunc, maxime fcnfacas ad furorem 
usque faevience laboranc, Vcrum non folum inianiam a gryllo 
ruftici aurem occupance And.Gnaeffelius Dec. I.a. ^.Objtrv. 
<o. Epbemeridum noftrarum>fcbtcm acucam a cnbu* vermibus 
idern domicilium inhabicancibus Valefius de laranta in ob/erv. 
AiedicinaL uc alios caceam, annocareoperae pretiumduxic;fed 
et Cornelius Gemma Lovanienfis l. 2. Cofmog. ingcntem cimi- 
cum copiam ezSam. Ledelius Bpbem.D. 2. a z.obferv. 3?.gryl- 
lum feminae aurem fubincranccm morbi caufam praebuifle affir- 
mac. Ne dicam de cineis, araneis cjusdemque profapiae bo- 
ftibus, quos auribus ec confenciencibus reliquis parcibus coci 
■ferttue corpori fuifle infenfos ex celeberr. Stdlpartii <van der 
Wiel Obferv- Cent. pofter.part. i.objer<v>i.di(cerc licec. Mufcam 
tamen miras comoediasin religiofae virginisaure ludencem hac 
vice ab oblivione vindicare infticucinoftri racio poftuiare videcur* 
Invadcbac praelaudacam virginem menfe Julii anni prae- 
terlapfi horis nodlurnis infra finiftrum bregmacis os dolor ro- 
dens nullas concedens inducias, nifi aegra e le&o furgens fe ae- 
ri exponerec liberiori* Quapropcer de diecruciacuum adhuc 
expers no&esfakem crahebac infomnes ob cxquifitiflimum do- 
lorem di&o loco, floreni magnicudinem non exccdcnci, quafi 
implaocatum. Praecerlapfis cali cum viciflkudine fex hcbdo- 
madtbuspraefacusdolornoctu diuquefaevire incepic, fimulqus 
aurerxi finiftram moleftiarum reddidic parcicipem , uc mencc 
quafi capcarn crcdidifles : deerac appeticus ec cocum corpus 

cou- 



Clavus tf Mufca meatui auditorio inbaerente. 2?> 

contabuerac. Aegra caufae morbificae penicusignaramequi- 
dem follicicum, fed curae incercum fuicexperca, necfolatiiaii- 
quid ab internis laxantibus acque cephalicis, auc a topicis in forma 
Emplaftrorum, focuum,linimencorum, fpiricuum&c. applicatis 
habuic. Cafu tandem incidebac ia fpir, vini camphoracum, quo 
goflypiura madefadum patienci auri intrudebac, et eccej cum 
in coeoa illud icerum protraheret, Mufca omnium ultra duos 
mcnfes perpeflbrum malorum autor , ex eadem aurein confpc- 
£tu plurium virginum religiofarum volando volatu citius fecic 
finem moleftiflimo morbocapiti inftar clavi infixo, 

Minime itaque fugere poteft Anatomiae pericos confenfum 
incer os bregraacis et meatum auditorium deberi nervo audi- 
corio, qui per peculiarem offis petrofi meatum in auditoriurn 
fpecum penetrat, ibidemque a mufca irritatus fenfum dolorifi- 
cum illius loci meningibus et pericraniocomrriunicavit, Nec 
mulcum laboris fuiflec ingra.tum hunc hofpkem, fifakemnobis. 
mox innocuiffbc > cico ejicere , ftracis nimirura infidiis per duJcia, 
quibus illecebris irretitam mufcam fine mora peregrinum es 
amaro cerumine naufeofum hofpitiiim defererenullus dubico. 

(VratidavU Auguftam Vind. d, i. ffanuar. An* 171 f> 
mijfa. ) 

OBSERVATIO XVllh 

Dn. D. Johannis Friderici Weismanni. 
Excrefcentia Carnea inteftina referens. 

FOemina cuiusdam venacorii, mater quatuorliberorum,per 
4. ec ultra menfcs jam gravida, videns maritum aprum ju- 
niorem globulo plumbco transfoflum exenterantem, fubitoex- 
pavefcit, quem terrorera firrnius memoriae impreflic, cum vi- 
dercc inceftina ex abdomine exempcainlabrumrepofica, ecper 
aliquoc dies Ia culina confcrvaca, ec ica quidem, uc poft quar- 

tum 



28o OBSERTUIIOXVUI. 

tum menfem,nonum vero impraegnacionis, infancem excrelcen- 
tiam magnam ulcra duas libras ponderancem in abdomineha- 
bencem cderec, quaeexa&iilime racione coloris cc figurae incc- 
ftinaapri refferebac. Poftparcumenim advolabacvenacorisfervus 
equo ve&us, eciam acque eciam me rogans, ucfubicovenirem» 
ec infanci inceftina excraabdomenpofica, reponerem. Vcniec 
vidi, primo vero afpe&u valde decepcus , putabameflevtrain- 
fancis inccftina, re vero accuracius penficacaecexaminaca, nihil 
aliud reperii, quam excrefccnciam aliquam ulcra duas libras pon- 
derancem, eccirca umbilicumpecioloaliquoalbicancemufculis 
abdominis adnacam.In medio hujus excrefcenciae confpicicbacur 
mefencerium i cum vafis meferaicis inceftina colligens, uci m ftacu 
nacurali exiftic, nihil his inceftinis defuic, nifi cavicas , toca enim 
carnea eranc, pramebamdigicis,nullumvcroedicinfansfignum 
doloris. Circa funiculum umbilicalcmeracforamenuniusdigici 
lacum, per quodinceftihaveraec mocusperiftalcicuscxadliflimc 
pocuerunc obfervari, edicinfans ccf h.aIvumdepofuic,fuafipa- 
renci» uc conccdercc dcligacionem hujus excrefcenciae cumfilo 
ferico peragendam , quac meo judicio facile pocuiflec peragi, 
quia folo cenui pcciolo adnaca fueric, aftdenegavic, hinccercio 
die, diem fuprcmum obiic. Volui quidem fe&ionem fufcipere, 
pcr negocia vero pra&ica impedicus non pocui, libencer cnim 
vidiflem, an communicacionem racionc vaforum ec fibrarum 
cum inceftinis habucric haec excrefcencia , dc quo vero valde 
dubico. 

( Wmdshemio Auguflam Vtn<L d % 4* Januar* An* / 7 ; /. 
mijfa* ) 



OBSEl 



Obfervatio XIX. 2 8 1 



OBSER^ATIO XIX. \ 
Dn, D. Joh. Adami Goritzii. 

Putredo bilis in pbtbifico reperta , cui tribm annis ante obitum 
mdmmafiwftra cancrofa feliciter abfcijfaetconjolidata 

fuit* 

NObilis quidam 1 viduus, annorum LX. fanguineo- melan- 
cholicus, fcorbucicus ec phchificus, in cenebris mammam 
finiftram cum illiderec afleri acuminaco, glandulam exinde fencic 
induracam, quam primis annis neglexic; accedence aucem cu- 
more, livore ec dolore punftorio, unguenco lenience ucicur. 
Ex hoc copico cumor augecur, quacuor fequuncur cubercula 
non uniu.s coloris, ec candem exulceracur. Vir Illuftr. ne ex- 
cluderecur conforcio aliorum , neminidehoculceredicic, ecMe- 
dicus fui ipfius pluribus euporiftis ucicur. Quid fic? ulcusfcr- 
pic in profundum, cc, erofis vafis fanguiferij, aliquocies haemor- 
rhagiae oriuncur ad Iipochymiam usque. Jam aqua haerebac. 
Vocor anno a laefione quinco. Compareo. Abfencibus mini- 
ftris ec claufis foribus ulcus mihi oftendic, ec quid de eo fenci- 
rem, expecic, Tumor eracdurus, inaequalis, pugni magnicu- 
dine, ruber ec nigricans. Circumcirca doiebac , ec vix cadlus 
fanguinem fundebac. Magnicudo ec profundicas ulceris canca 
erac, uc nux mofchaca incrudl pocuiflec, licec in fundo adhuc 
aliae cavernae obfervarencur , ex quibus vel fanguis vel fanies 
effluebac cum infigni foecore. Labia carcinomaeis quafi in verfa 
apparebanc, albas ec rubras papillulas monftrancia. Dolorem, 
quem paciebacur, non alicer fehaberedicebac, acfiprunaincus 
lacerec. Cancrum exulceracum eiTe dixi, ec vix curacum iri , nifi 
exfcindacur. Paruic, ec poft cercium menfem felicicer ulcus 
confohdacum fuic a Chirurgo noftrae civicacis Dn. Alberci. Se- 
quence anno laecus uxorem duxic, ec filium genuic Poft an- 
oum phchifi fuffocacus quafi moricur. Aperco cadavere, in 
Obferv. Acad. JV. C Cent fllL N n abdo- 



ag2 Obfervatio XX. 



abdomine practer alia glandulas mefenterii induracas, echepa- 
tis parcem fcirrhofam offendimus. Veficulafellea, cumjufto 
major viderecur , eam aperire jufll cc bilem vicro excipere, 
crant ad minimum unciae duae: quo fafto , dici non poccft; 
quanco foetore hypocauftum fuerit replecum. Color hujus 
bilis erac fufcus , odor cadaverofus , confiftcncia vifcidior. 
Aperco chorace , gangraenofi pulmones , quafi inflaci eflenc, 
egrediebancur , purulenca maceria infarfti , quae camen non 
unius coloris erac : in inferioribus parcibus, matcria inftar fe- 
cum cerevifiae repcriebacur, in fuperioribus coloris fubviridis; 
bronchia aucem pulmonum plurima pus album crafluminftar 
adipis offerebanc» 

OBSERVATIO XX. 

Dn. D. JohannisAdami Goritzii. 

Tjtorm fcirrbofus , itemque mteftinum duodenum etpancreas, 
loco bilu autem catculus in veficula fellea. 

MUlier XLIL annorum , cholerici cempcramenti , crium If- 
berorum macer , habicu co/poris gracili , ad iram pronat 
heftica jam a pluribus annis, de appccicu proftraco, cephalal- 
gia ec obftruflionibus alvi faepius ad quartum etpluresdiesdu- 
rancibus , per longum cempus conquefta fuic. Lcdo candem 
affixa, variis fruftra adhibiris, me peciic. Vifitanti mihi ven- 
triculum faepius ita doluifle dicebat , ut Kpothymiae fe* 
cucae finc, fudores colliquacivos fingulisnoftibuiadcfle. Pla- 
ne nihil appecebat, nifi aquam foncanam, ob fitim urgencem, 
mulcum vomebac, alvus, nifi clyfteribus folicicaca, obftrufta 
manebat , ardorem in vcncriculo fcnciebac, cum repecico fin- 
gulcu, ec prope vencriculum ad lacus dexcrum corpus durum 
tangebacur. Res conclamaca mihi videbacur, obvirespenitus 
proftracas, praecer clyftcrcs tamcn ftomachica, ancifpasmodica 
ec conforcancia ordinavi > inccrpoficis laxancibus balfamicis. 

His 






Pylorus fcirrbofus &c. *g$ 

His quidem alvus apcrca ccnebacur, cc vomicus fiftefyancur, fed, 
fuper veniente epilepfia, dic o&avo mortua eft 4 Magnppcre cum 
defidcrarem, quid proprie fueric duricies illaadlapdsdextrum, 
a marico pecii, uc pcrmiccerec mihi aperirc carfavcr. Quod 
aegre impecravimus, Fecic exenccrationem , marito > mc, ec 
mulcis aliis praefentibus , intalibusexercicaciffimusDn.Febure, 
Sereniflimi ac Eminenciflimi Ducis Cardinalis de SachfenZeicz* 
S. Caeiitv Majcft. in Comiciis Imperii Commiflarii Principalis 
&c. Chirurgus primarius, Macicconfc&umcraccocumcorpus. 
Inteftina fere vacua, hlnc ec inde gangraenofa obfervabancur# 
Veficula feilea crafliciem corii cervini habebac, in qua necuna 
gutta bilis erac, fedlapis, qui adhucinmanibusiaoftriseft, cam 
ar&e inclufus, uc vi debueric excrahi. Hic lapisab inicio cac* 
ruleus fuic, cum pundulis rubris, ucicrucca,poftexficcacionem 
vero jam albus eft, caftu pinguis, exmerisgranuliscompa&us, 
pondere levis ; licec enim magnicudinem ovi columbini fcrc 
fuperec, pondus camen ipfi falcem gj. eft. Pancreas cotum 
fcirrhofum ec vencriculi fundus mulcisftriisgangraenofis figna- 
tus erac. Pylorus ec inteftinum duodenum duririem illam no- 
bis offerebaoc, quam quaerebamus. Tumor ibieracadpugni 
magnicudinem, albus ec adeo (cirrhofus, uccultro acuciflimo 
non oifi vidifcindipotueric, Exhoccumorefcirrhofo pylorus 
cc inceftinum duodenum adeo claudebantur, uc calamo fcri- 
pcorio vix cranficum permicccrenc. Quaerencibus nobis cau- 
fas occafionales excernas hujus affeftus, nihil indicare potuk 
maricus, quam quodperannumhaecmuliermiruminmodum 
dele&ata fuericefu malorum citriorum, ita uc facpius uno in 
xlie 6. 7. comederic. Non dubicamus, rantam aciditatem inge- 
ftam plurimum conculifle ad conftriflioncm pylori, fcirrhos 
repercos ec exficcacam bilem in vcficulafellea, quodphyfke la- 
tius diduceremus , nifi Obfervacio limices fuos cransgrederecur. 

(^Ratiibona Atigttftam Find. d, /7. ffamtar. An. 17 it. wijfac.) 

Nm obser- 



i34 Obfervatio XXI 






OBSERVATIO XXI. 

Dn. D. Hieronymi Laubii. 

Carits ojfis bregmatis et temporum dextri cum Cerebri 

putrefattione* 

FOeminae pauperculae,poft fuperacam nuper ob varia cor- 
poris ulcera venerea infticucam aChirurgo non imperico fa- 
livacionis curam convalefcere vifae, fupervenic fupra os cernpo- 
rale dexcrum cumor hinc inde durus, aliquibus in locis mol- 
lior, digicis ca&uspulfansad rychmumpulfusarccriarum, doIo< 
rificus, cum effluxu maceriae purulencae ex ejusdem laceris 
aure, quo deficience fimilis feremaceria, parciorrcamenquan- 
ticace per os exibac. Apercus a Chirurgo cumor ob puris fubftrai 
indicia in parce decliviori primis diebus fanguinem cum pauco 
pure fundebac, paulo poft ipfacerebrifubftantiainconfpe&um 
venience: acceflk candemmocusIacerisafFcfliimpcdicus,ecnon 
diu ance obicum fopor admorcemusquepoft longumfacispro 
magnicudine mali decubicum accedencem perdurans. In ca- 
daveris examine anacomica apparuic dexcrum os cemporale 
tocum cum dimidia oflis bregmacis parce carie ica exefum, uc 
non nifi fruftula hinc inde inpureecpurulencaccrebrifubftan- 
tia ad vencriculum usque ejusdem laceris haerencia inveniren- 
tur, cum plexus choroidei di&i laceris vafis curgidis , craflb 
muco obvelacis , ec reliquis cerebri vafis plerisquc fanguinein- 
farflis. Foecor praecerea ingens cadaveris, licecincer morcem 
cc feftionem vix 2. horarum fpacium incercefleric, ulceriorem. 
areliquarum cavicatum indagacionem prohibuic. 



QBSEtt- 



Obfervatio XXll *$? 



OBSERVATIO XXII. 
Dn. D.HieronymiLaubii. 

Calculofi et ulcere renis affliSi . anatome* 

NAuta ad fenium vergens per aliquod cemporis fpatium in- 
continencia urinae guccacim cum nocabili dolore effluentis 
cc colleclae vifcidum in fundo albicantem mucum reliquentis , 
affli&us Nofocomio ftacus Maricimi concredicus, orca non levi 
latentis in vefica calculi fufpicione, catheterein veficam imrmlTo 
per cbirurgum exploracus, quamvis latens inimicus tunccem* 
poris ob veficam nimis vacuam ec conftriclam inveniri non 
potueric, illud camencommodumindepercepit, utperaliquoc 
dies a faflo cacheterifmo urinam diutius retinere et copiofius 
colle£lam facilius emictere pocuerit. 

Acceflic aucem paulo poft, praevio horrore infigni calor 
febrilis ardens cum difficili refpiratione et raucedine , quae 
fymptomaca remediis mitigacaquidemperpaucosdiesfuere, fed 
brevi majori vehementia rediere admortem usque perfeveran- 
tia , urinae fluxu nec frequenci adeo nec dolorifico, quam a 
principio morbi, obfervato. 

Recens difledum cadaverurinamfpiransmonftrabat, prae- 
ter Pulmones inflammacos,Renemfiniftrum triplomajoremfo- 
lito, ulceribus internis ubiqueerofum* pelvimcumureterevalde 
dilatatam, renem vero dextrumatrophia correptum , ob cavita- 
tem internam magnam burfam vacuam repraefentantem, illius 
latcris uretere adhuc ampliori. Vefica urinaria craffa valde ec 
confiri&a ad fortiorem attaftum nondum difle&a pus funde- 
bac ex fundo, intus verocalculos exbibebac duos, unum co- 
lumbini ovi magnitudine, mucoobfcflumetfriabilem, alterum 
articulum minimi digitimagnitudineaequantem,planumpriori 
duriorem in orificiourethrae haerencem: reliquis vifceribus fic 
fatis nacuralicer confticucis, 

Mdj OBSER- 



i86 CbfervMio XXIV. 

OBSERVATIO XXIII. 
Dn. D. Hieronymi Laubii. 

AbfceJJus Lumbdris cum carie vertebrarumdorfiet 
lumborwn. 

Mlles gregarius, praeter ulcus cacocchicum in pede, abfceflurn 
indexcro lacerc lumborummonftransNofocomioadfcri- 
pcus, hujus apertionem culcro faciam paciencer fuflinec , pure ab 
inicio cofto ec puro effluence, quod poftea faniofum cumfoe- 
tore magnoper longum cempus cxftillavic, aegro de doloribus 
abdominisec pc£torismoleftiausqueecusqucconquerence, do- 
nec miferac vicae opcacum finem mors imponertcpoft^.men- 
fium decwbicum. In cadavcre praecer pulmones corrupcos ec 
faniofos , fanguinem in thoracc extravafacum copiofum, cor 
flaccidura, hepar quafi femicoftum nocabile fuic, vercebras 
dorfales omnes ec lumbares priores, quoad corpora fua cavica- 
tcm vcrfus perioftionudacas, acraseccarie fcre exefas, ec incer il- 
las fexcam imprimisdorfalem, confpiccrc, proceflus vero earun- 
demcarieinca&asfuifle. Quamvis aegerfere ad ulcimos usquc 
vicae dies incedere quodammodo, incurvacus camen ec manunp 
dorfo impouensvaluerit, \ 

(Hafnia Atiguftam Vind* d. 2$* JfanttAr, 
<dn.l7if.mij/ae.) 

OBSERVAllO XXIV. 

Dn. D. Viti Riedlini. 

Catbeteris infignis ufus. 

Ir quidam vcneranda feneducc , ottuagenarius fcilicet, eC 
praecipuadignkaceconfpicuus, macrioris corporis, fanicacc 
tamcn fic fac integra ha&enus Deigracia fruicus \ id fcilicet benefi- 

> cii 



v 



Catbeteris infignis ufus. 287 



cii habens, quod quocies humores viciofi in corpore abundane, 
hialvi fluxum concicanc, hocque fponte ceflante, non habec, dc 
quo ukerius queracur 5 venacioni, quancum per ardua munerali- 
cct, deditus,finedubioethocmodo, fuaefanicaciconfulic: cece- 
ra vero diaetam eciam fic fac fervac. Ac, cum nuperin rus fe 
concuhflet,ibiqueviniminusconfuetinonquidem nimium plus 
taroen folico bibiflet , fequente no&e primo evigilans, non folurn 
al vum obftru&am notavic, verum ec urinam non nifi cum dolore 
eoque fac acerbo excrevir, licecque aliis remediis deficiencibus 
balneumadhibueric, hoc quidem, quam diu in codem mora- 
batur, levamencum quoddam atculic, ac cum vixegrederecur, 
pnftini dolores rediere : me icaque ad fe evocavic, urina per fe 
nil malimonftrance, mifla; ubi ea medicamenca,quaeinftran- 
guria aliascum fruftucommendo,laxanciafcilicec, eccemperan- 
lia, blandequc urinam movencia praefcripfi cc exhibui: verum 
enimverofruftrafere, hincqueuc le&ica domum deporcarecur, 
co magis (olicicusfui, quoplura defuere, quibuscarere vixacne 
vix quidem poceramus : Licecaucemfacfelicicerhocicer fuccef- 
fericdom que mulcum uricae, uri referebac, reddideric, dolo- 
rescamen inftabant, veficam praecipuecorquences: neccancum 
urinae excerncbae, quancumquidem ejusdemin corpore fecer- 
nebacur : licecque nuncecclyftercsfuerincapplicaci, ec balneum 
diureticum adhibicum, praecerquam, quod ecincernamcdica- 
mencafeduloconcinuabancur, quaevis camen mala vix parum 
remiccebanc, urinaquc femper parcius excerneba^r, hancque 
non cam in renibus, quarn ipfa veficaretineri, haec indies magis 
intumefcens, quod mane facillimedeprehendebatur,fuffieiencer 
prodebac: mufculosicaque decrufores, ucioiimxn Jurisconfulco 
quodam, cujus hiftoriam icidem Ephemeridibus noftris inferui, 
accufans, adftringencibusquidemexternishos roborare tentavi, 
fimul tamen inccmpore de Cachecere adhibeodocogicavi; ejus 
vero mencionem injicere, urina femper adhuc licec pauciftima 
fccedens vecabat,cum ab hoc remedio plerique mirum qu;m~ 
tum abhorreant ; canquam fumme camen neceflariam candem, 

hujus 



288 obfervatio XXVL 



hufus inftrumenci applicacionem primo quidem adftancibus, 
hmc vero illuftnflimo Domino aegroto commendare coepi, 
quindemonftrare, qtyodmalum, niix haec in fubfidium voce- 
tur, vix ac nevix quidemcollipoflic: eccandem, cumpriusdiu- 
reticumquoddam famofum fruftra fuiffec cencacum , admifla 
fuic: ec fane, cum primo chirurgus nonadeo exercitatusfclici- 
cer tamen Cacheterem applicaffet, ulcraque mcniuram urinae 
fubduxiflecillico fic ceffarunc dolores, uc jam, cum praecipue 
nulla plane urina nuncfponcefuccederec, hunc eo lubencius fe- 
cundo admiferic: ac chirurgo nunc applicaciominusfelicicerce« 
debat, dumad valvulam Cacheceris applicacionem faepius diffi- 
ciliorem reddencem allific, viquc penecrare annifus fluxumfan- 
guinis concicavic; unde percerriti, praefercim Dn, aegrocus de 
alio chirurgo cogicavic; cum carere Cacheceris applicacione mi- 
nimepoffecj ecinvenic in Hekingio.chirurgiolimpericiflimifi- 
lio aequali, virum, qui feliciflime, quod defiderabacur, praefti- 
tic : femper vero perfvafus Dn. aegrotus fponte redicuram uri- 
nam,hac vice denuofelicicer eadem fubdu&a, per quadraginca 
o&o horas candem recinuic, nonnifi veficae cenfione quadam 
moleftam fcilicec; verum enim vero hac jam ec dolores conci- 
tance, ipfemec peciic, uc Cacheter denuo adhibeacur: quemad- 
modum vero ea urinae quanticas, quae adefle debebac, nunc 
non fubducebacur : ica non omncm urinam in vcficam crans- 
ferri, cumor pedum brevi augmencum non exiguum fumens 
prodebac; indicans fciliccc, feri partem , pcr vafa fanguiveha re- 
trocedenrem ibi demumdeponi: jam ergo eleftuarium marcia- 
cum ordinavi, cui diurecica blandiora, Baif in primis Hifpan* 
ficc. addidi: ec uc mufculidet;ruforesroboraren:ur, balneoad- 
ftringencibus akeraco iufedic : poft quod urina magis qu*m 
prius ftimulavic ; adeoque ipfemec jam Cathecerem lubentius 
admific,quin ui appiicecur, fubinde urfic: Ec nunc unna cur- 
bida fubducebacur, fedimcntumquemuciveficaenomenmereri, 
judicavi :, quemadmodum vero in JurisConfuIto lllo , cujus 
fupra memini> olim nocaveram , quod,quo faepius Cachecer 

fuerac 



Catbeteris infignis ujus. 28? 

fuerac applicacus, eo cicius mictio confueca rcdieric, ica ec bic 
fucccfluram, cocuspcriuafus, eo magis urfi, ucfaepius admicce- 
recur ; nec camen mfl, urgencibusdoloribushocobcinerepocuf, 
nec id , cocies quocies opcaveram , ne fcilicec unquam urgencc 
urina diu diffe recur applicacio : augebacur hinc cumor pedum, 
unde huic ec fafciacione obviam ibacur ec quoniam urinac 
parcior quancicas aliquocies nocabacur, hanc Eff. Balfam. c. 
Tin&ura §?r. paraca promovi : femper vero nunc magis ftimulan- 
ce urina, candem, noncamcn nifii crigefimo fexco poft mali in- 
vafionem die, uc cer de die admiflfus fueric Cachecer, obcinui: 
ec ecce! eodem adhuc die quaedam gucculae fponce excerne- 
bancur: ec biduo abhinc icerum uncia fere una urinae extilla- 
bac: hincque quocidie quancicas illius flc augebacur, uc elapfis 
abhinc quacuordecim fere diebus , nulla ulcerius fubdu&ionc 
babueric opus : in ufum primo ducens Pilul, ex lap. cancr. ec 
Balfam. Hifp. ficc. paracas , ec poftmodum Eff. Cacechu: ficuc 
femper vero mulcum mucicum urinaexcernebac, ica haec pcr 
crimeftre cc quod excurric, eum fempcr adhuc faepius ftimu- 
labac ; uc adeo nofte, flngulis fere horis urinam reddere ha- 
bueric opus : Ec hoc camen malum fponte paulacim micigaba* 
cur, uc jam, modo diaecam fervec, de quo queracur merico, 
vix habeac opus. Docec baec obfervacio,in urina in vefica re- 
cenca,nonferaperexpeftaudumefle, donecilla omninoobftrua- 
tur, fed Cacbeceremincerdumapp!icandum,fi velmaximequae- 
dam adhuc ejus quanticas excernacur, fi praecipqe per quaevis 
indicia, ficuc hic, conftec, vcficae fubeflc vicium; confirmac 
vero fimul, fi repecacur haec applicacio, multum£andempro- 
defle; cauce camcnec quibuivu circumftantiis ritc perpenfis eft 
procedendum. 



Obferv.Acad.N.C.Cent.VllL Oo OBSER. 



2$6 Objermtio XXV. 



OBSERVATIO XXV. 

Dn. D. Viti Riedlini. 

; Vomitu rejeSa. 

QUod Cent. V. Obfcrv. LXVIII. fub finem promicto, quod 
fcilicec, exitum illiusobfervacionis, fivivam valeamquco- 
lim communicare vclim, uc fervem , fequencia illi fubne&enda 
nunc veniunt. Illuftris vero illa matrona, ficuc per annum ec 
quod cxcurrit, pcr fonciculos illos nacurales non parum puris 
feriqueprofudic, icaficvaluic, uc fanis feipfamannumerarit, in» j 
terdumque ec eos diaecae errores commiferic, quos ec fani vix j 
fine noxaferrenc: audacior fcilicec fa&a, cum hos alia mala ii- i 
lico non fequerencurjmagisque fibi fidere coepic, cumaiiquan- 
do ec menfesordinarii quin fere nimii fucccderenc: verum enim j 
verovereanni 1717. fonciculi illi parum admodum maceriac j 
cum funderenc; dolorque acerbiffimus parcium vicinarum, 
Ifchiadis praecipuc fequerecur, uc me denuo confulerec, opus 
habuic; ubi, iis, quae olim concigere, rice perpenfis, balneum 
hicimprimisprofucurum, eo minus dubicavi, quo magis nove- 
ram,uc medicamenca, eo quo requiricur modo, in ufum du- I 
cerec, ipfi difficillime perfuaderi pocuifle : aures etiam, quod 
balneum attinet, mihipraebuic; nec fruftra: rediic enim ulcc- 
rumfiuxus, ec dolores fic ceflarunc, uc cicius, ac quidem fua- j 
feram, balneum finieric, ec domum redieric; cam fanam fe exi- 
ftimans, ucec non redeuncibus menfibus , an conceperic, fub- 
dubicarecocperic; coque minus continuare diaetae errores de- 
fierit : verum enim vero , cum brevi poft non jam folum abdo- 
men fcd ec pedesmirumquantumintumefcerent,haudabsreab 
hydrope fibi metuere coepic, hincquc uc huic nunc omnibus viri- 
bus medear,anxie mc rogavicjdum aucem inicium hujus curae fa- 
cio, ccleniflimum purganseidem cxhibco, ccce! vomicus fuc- 
cedic primo fanguinis grumofi hiocque maflarum majufcula- 

Alttl 1«^ 3 V rum 



Vmitu rejeBa: ^i 



rum ( ovum gallinaccum una fere aequabac,) membranacea- 
rum non plane nil carnis monftrancium , cali fanguine repleca- 
rum , ceceraque molis ucerinis fimiliimarum: verum dcfinente 
hoc voraicu, cc inftante nuncalvi fluxuferenimio, viribus ca- 
mcn non infidiance, cumor mirum quancum imminuebacur: 
Nimiam autcm fibi ab alvi fluxu metuens aegroca, incempefti- 
ve fumtis adftringentibus hunc inhibuit; vixque elapfo menfe 
rediit perverfus ille vomicus,hincquebiscerve adhucnonhabito 
ccrto tcmpore eandcminfeftavic, rcjc&isfemper aliquot talibus 
moliformibus parciculis. Servata tamen diaeca, et in ufum du- 
£Hs medicamencismarciacis, fic Dei gratia fe denuo collegk, uc 
fpem quandam convalcfcentiae praebuerit: Verum enim vero t 
concigic, quod communiflimumeft, adeo quidem, utecmedi- 
ci quidam fac celcbres hos ferio fecundenc, uc mars fane per (e 
innocenciftimus cam infenfus illi fueric fadlus, uc cicius fc mor- 
ccm fubicuram, quamhunc concinuacuram vel juraco fueric te- 
ftata: hincque alia quidem medicameuca praefcripfi, diureci- 
ca fcilicecmiciora, alvumquc laxam fcrvancia , ubi camcnPiluI. 
FF. omnino fufficiebanc : fcd utuchaec fcdulo in ufum duxeric, 
tancum camenabcft,uc vel minimum inde perfenfiflet levamcn- 
cum, uc brevi pocius ccmporisfpatioabdomen denuo fic intu- 
muerit, ut cc, necrepet, fibimetuerit, pedibus inprimis cum 
eodem correfpondentibus; hincque ucdenuo marcem, (qui in 
cafibus ubi prodeft , in praxi quadraginca, ecquod excurric an- 
norum, me nunquam deferuic, nonnunquamenimincempcfti- 
ve illum commendari ipfemetexpertusfum) inufumducac, (e- 
rio fuafi; ccobcinuit fimul vero eciam focus partium cumida- 
ruminfticuebacur: ec ecce! cancum haec proderanc, uc nonfo- 
lum decumueric icerum, fed ec cecera cam egregium perfenfcric 
levamencum, uc jam faepius, ac fuaferam,fumferic, ec uc fcdu- 
lo concinuareliceac, rogaric : fumebacaucem pulverem marcis 
fubciliiT. magnetc fele<Ttum, quem fic pracfcribere abexperien- 
tiflimo incerea vivorum numero fubcrafto Bilgero didice- 
ram:acceflic cciam fub hujus ufu alvi quidam fluxus, qucm vel 

Oo z ipfii 



t92 ObjervatioXXVl 



ipfa pro proficuo habutc : vcrum enim vero t cum vires fc nifi 
multis cibis ingcftis , rccupcrarc minime poffe > pcrfuafa effcc, non 
folumco&u difficilesecminuscongruoi aliquocies furafic, fedee 
alios conceffos, gclacinasinprimis 3 incantacopiaingcflit f ut nec 
fateri quidem , quancumingefferic,fucricaufaj ecquod decerri- 
mum, ucuc hincalvi fluxum augeri, vel ipfaraetaocaric, uc ca- 
men ab erroribus calibus defticiffcc , nullo modo pcrfuaderi 
potuerac; hincquehuic fluxui candcm ec quacvis medicamenca 
fruftra opponebancur; quin denuo incumefcebac, illcquc o- 
mneshumores fic exhauriebac, uc ficcicasnulli rcmedio cedens 
eandem candem vivorum numero fubcraxeric. Coofirmac bacc 
hiftoria, quodulcera anriqua, nififeduta illarum geracur cura, 
tandemgraviffima producanc mala , ucuc fluere omnino, (quod 
in hac concigic , quac ec feri hydropici , cum pcr alias vias copio- 
fum fecedcrec , ecperhaeculceramulcumexcrcvic) nonomnino 
dcfinanc: molas fubindc ccin vencriculo gtgni , (quidni enim 
bifce infoemina, cum DominicusPanaroIus ejusccmodi quida 
jjuvene quodam vomicu rejeftum fic nominaveric, imponere hoc 
nomen licerec?) ec vomicu rejici; cc candem in hifcc ipfis mo- 
lis marcem fummo cumfru&uadhiberi. 

OBSERVATIO XXVI 

Dn. D. Viti Riedlini. 

fiterus brevi tnarti cedens , hujusque medicamentt m- 

nocentia. 

SUb fincm fereanni praeccrici, me acceffic mulier quaedam 
Erbacenfis , urinam fororis hofpicac ibidem afferens fimul- 
que referens, quod de doloribus praecordiorum acrocibus 
queracur, et prac his vix refpirarc poffic, quin nifi fubmini- 
ftrencur praefidia idonea , brevi fit expiracura : ubi cum uri- 
na illicomonftrareci&erum fubeffe, in bujus praecipuc indicia 
inquifivij quorum icidemcerciorfa&us, hocmorbo illam labo- 

rarc 



ISterus brevi marti c edens* hujusque me dicamenti innocentia. jgi 
rareedixi; nec concradicebat foror, fedncnigerfubfit, mecucrc 
balneacorem loci, fubjungebac; bincqueeo magis urgebac, uc 
quancocyus remcdia fuggeram : praefcnbebam icaque laxans, 
ecbujus ufui fubjungeudumEleftuar. marciacum: recurricvero 
vix biduo e!apfo,quae primo me acceflerat, ec referc, laxans 
praefticifie quidem, quod defideracum fueric, ac, licec Eleftua- 
riumfeduloinufum ducac, ardorem camen vencriculi ec cordis 
anxietacem augeri pocius, quam vel minimum imminui : ubi 
cgo quidem fpec. Diacrec. Mynf quibus cameo icidem mar- 
cem addidi, praefcribo, fed Eie&uar, nihitominus ec quidem 
cum hocalcernacimconcinuare jubeo: ececce! vix oftiduo in- 
de elapfo hincDei gracia flc refticuebacur, uc ipfa mihi ad loci 
dominum vocaco gracias quam maximas egeric ; ec cle&ua- 
rium', quod inprimis profuifle, poftmodumnocarac, me fua- 
dence, lubensiceraric: Licec aucem plures ejusmodi obfervacio- 
nes in meis fcripcis hinc inde narrencur, echic camenbanc pro» 
duco , quia ficuc ec ancecedens obfer vacio meminic, a quibusdam 
mars inprimis crudus indies magis fufpe&us reddicur; quod enim 
praecipue nocandum, quod Iicec is in principio, ucihicinprin- 
cipiominus prodefle videacur, quinvelmalumaugeac, vix un- 
quamcamen me poenicuic, fl concinuare eundem nihilominus 
jufli, cumenim demumficprodefle coepir, uc eo ucences eolu- 
benciusiltum concinuarinc: alo ipfemec cres filias morbo virgi- 
neo idencidem divexacas, quarum una absque ullo incommodo 
marcem fumic ; reliquae duac vero, primo femper pejuscule 
poft illius ufum fe habuere : nunc aucem ec eas flc juvac, uc 
vel infcio me ad ejus ufum incerdum recurranc, media nacu 
praefercim, quae camen uc purganciaincerponac (quod ec alias 
fubinde requiricur) incerdum opus habec: ec quoc quaefo ad- 
ducere poflem virgines pallidam morcis references imaginem, 
quac in ufumdu&o marce floridum acquifivere faciei colorem? 
ncc cum I&ericorum cum Hydropicorum , quos hic juvic, exi- 
guus exiftic numcrus; quinecinfances acrophia laborances juvif- 
fe, non pauci fuperftices teftancur; neccancum fane is adftrin- 

O o 3 gic, 



294 Obfervath XXPU . ' 

gic , ac quidem nonnulli fibi mecuunc. Quemadmodum vero, 
.ne apud Harvaeum ferrei Do&oris ciculum obcineam, minimc 
fic pro univcrfali; medicina vcndicomarcem, cum iis praecipue, 
quibus conus vifcerum adbuc robuftus concigic , qui bile re- 
vera abundanc, noncamen camexundac, quam in vafisfuisad- 
huc concinecur, vix parum profic, quin aliquocies noceac; ica 
qui in eum invehunt, minus benigne haccnon incerprecabun- 
tur, cum, fanfteceftor, noncamuciisfimconcrarius, quam ne 
aliorurti praecipue juniorum medicorum manibus excuciacur, 
hoc cam innocens quin falucare remedium, nonpocuerim non 
et hic publice commendare. 

(Vlma Auguftam Vind. d. 2j, Febr. An.i?i8< mijfae.) 

OBSER/SATIO XXFll. 
Dn. D* Joh. Mauricii HofFmanni. 

ln extifpicio perillujlris cujusdam matronaefebre lenta hedica 

defunftae habita. 

MAcrona perilluftris haemorrhagiis uccri profufioribus cc 
crebrioribus faepius graviflimeaffli£ta,fluoreadhaecalbo 
per incervalla cencaca, poft annum quinquagefimum , cricnnio 
abhinc, ec quodexcurric, conqueri coepic de dolore in regio- 
nc lumbari dexcraverfus umbilicum ec hypogaftrium fed ecin^ 
guen ejus laceris procenfo, urina confpiciebacur curbida mu- 
cofa cum pure albo ad fundum macracii colle&o manifeftc 
difcernendo, uc non immerico abfcefliim inrenedexcrorecon- 
dicum efle, cgo cumhonoracifiimoqEopiamDn.Collega mco 
in mcdelae conforcium venience fufpicacus fucrim : praefcripcae 
ideo func pilulae abftergences ec mundificances , terebincbina* 
co- balfamicae, eflenciae, tin&urae eccumprimisdeco&avulne- 
raria, quibus aflumcis puris equidem excrccio curn urinacjtfTa-* 
vic, fed cum dolor nihilominus fubinde ingravefcerec, per e- 
mulfiones ex feminibus quacuor frigidis majoribusetpapateris 

albi 



in extifpic h perllluftris cujusdam matronaefebre& c. 2$f 

] albi aliaque anodyna cc narcotica tam incerna quam excerna 
fe mitigari paflus, balnea aucem aqueo-la&ea cum mucilagN 
cofo nicrofis ec paregoricis herbis, floribusacfcminibusconcin- 
nata levamen tantisper eciam dediflent , aegra balnei ferini 
Norici ufum fibi admodum falucarem fore autumabat, cx 
quo cercior fa&a erac, illud vicriolo marciali multaque ochra 
impraegnacum vircuce fua conica ec haemorrhagiis uceri fiftendis 
ec cohibendofluorialbofalucareexcicifle. Acceflic ergo^di&um 
balncum ec per folicum cenrnus adhibuic, dum incerea dolor 
aliquales habuic inducias, fed moram acerbicace infecuca com- 
penfavic, quare ipfa gravius afFe&a medicam implorare opem 
cogebacur, accidic aucem, uc famae credulae curbae vano ru- 
more alle&a in manus empirici inciderec, a quo clyfteribus acrio- 
ribus aquisfpiricuofis aromaticis odoriferiscicra morem uficacum 
incermixcis preciofis, deinpulveribusmercurialibus, fudoriferis 
incerpoficis crebrioribus , demum opiacisimmodicadofioblatis 
in excremam perniciem dedufta eft : ab eo fiquidem cemporc 
huc redux fafta , noftram equidem denuo fummopere expeciic 
medelam, fed in caflum agebancur cun&a, ucerus fubinde ftil- 
labac fanguinem , quem fluor albus mucofo- pucrilaginofus infe- 
quebacur, lenca febris hedica cum mollium parcium atrophia 
vires fimul depafcebatur, utaridacutisfaltemoflaobtegeret,ap- 
petitus eracproftracus, alvipertinaxobftru&ioperglobulosfac- 
characos auc carminativos autenematala&eo-mucaginofafoli- 
cicanda , nonnumquam repente fuboriebacur diarrhoea ferme 
coliiquaciva , tibiae circa et fupra utrumque malleolum pr urigine 
fquammofa fubrufFa correptae in oedematofum tumorem lae- 
tae fubinde confpiciebancur. Tandem diu quidem praeviia 
fcd repencina mors fupremam vicae fcenam exegir. Infticuca 
adeo defun&i corporis infpedHone, ex aperco abdomine noca- 
bilis feri fubflavefcencis copia ftacim effluxic , omencum exi- 
guos lobulos membranaceos, pinguedinis cancillum fervances, 
fuftinuic, ad uterum camen usquc inferius protenfum,hujus- 
que prominulo fundo annexum, Epar amplumpallidicoloris 

fcir- 



296 Obferwtio XXV 11 

fcirrhofam exferuic duriticm. Lien in quatuor lobos divifus, 
vcocriculus admodum capaxpotu fuffufus nocacus eft , ileiintc- 
ftini porcio inferius dimiffa cum coccoptoximointcftino ucero 
cohaefic, Glandulae mefencerio incerfperfae fcirrhofa duricic 
prominuerunc. Ren dcxcer dimidiominor eracfiniftro, pelvi* 
aucem membranofa fi ve finus urcceris amplus intra eundcm inftar 
tnfundibuli latius expanfus fero urinario adimpletus t reliquac 
vcro glandulofo - cubulofa fubftantia minus ac in ftatu naturali 
compatta et denfa , quin potius mollitie putrida dcpcrdita fuit» 
baud procul indc autem in confpedtum fefe obculit abfccffus 
pure craffo rcfertus> aorcae ec venae cavac defcendenci crunco 
concerminus : uccrus fcirrbofa , duricie protuberan?, incus pure 
(imili ferme pulcaceo curgidusapparuic, quo dcccrfo cavirasin- 
ccrna cavernulis ct locuhs plurimis incerdiftindta vifa cft, ncc 
minus utrumquc ovarium, praefercim dextrum, puri cum tu- 
bis fuis Fallopianis aut ovi du&ibus hofpicium et commcatum 
praebuit. Pulmones obtutui kk fticerunc pallidi pundis coc- 
rulcfcencibus cxcerius notati, cor naturali difpoficionc praedi- 
tum, pericardium autem mulca fuffufum unda confpicuum fuic. 
Jam fi > quantum conje&ura mentis affequi valet, fcruciniui 
horum phaenomenorum fufcipiamus, haemorrhagiis uteri cr< 
brioribus ct cnormibus obnoxia erat pcrilluftris macrona ol 
fanguinis fulphureo- falini biliofi acnoris fluidioris ec coccine< 
fplendorerutilanciscumcxuperanciam tumorgasmum, vafcuh 
uterina ct crodcntem ct plus acquo cxpandcncem, fed et pr< 
pter eundem incra ucerinas ec vaginalesglandulusflaccidiores 
fibras laxiores reddicas congeftum , acque fimul Iympham fimi 
acrimonia coinquinacam a reciproco fuo commeacu inccr- 
ceptam,continuique folutionem in gla ndulis et fibris attentantci 
fluor albus comcsfubinde acccdebat individuus, fucceffu cei 
poris fcro urinario virukntia feptica quoquc perfufo rcni 
dextri exulceratio fiebat, hacautcm remediistravmacicisecbal- 
famicis quadancenus repurgata , pure ad viciniam transmiflo 
auc forcean de novo gcnico, ec incra folliculuna membrana- 

ceura 



Extifpicium matronaefebrelentabedica defunftae. 297 



ceum pcculiarem colle&o, abfceflus emerficconciguus, ecquo- 
niam non folum cubuli fibrae ec glandulofus concextus ucert 
cum ovariis ulcerofam corrupcclam cemporis fucccflu cepe- 
ranc, acque feri nucriciifivclymphacici peridromusinccrrupcus 
fuerac , non mirum, pus parccs cciam hafcc inundafle , quin pro- 
pcer glandularum in abdomine aliarum conglobacarum vitium 
idem ftrum lymphacicum in abdominis cavum effufum fa£ia 
refe&ione mox prorupifle, vica aucem adhuc durance corpus 
genio fuo nutricio defraudafle, atque febrem he&icam lcncam 
ingenerafle, uc adeo aegra doloribus in regione lumbari cchy- 
pogaftrica ulcerofo - fpasmodicis inccrea faepius excruciaca, 
poft fupremum nucricionis viriumque difpendium animam fubi- 
co fed placide depofueric, quae fic in bcnediflione ! 

OBSERVATIO XXVIIU 
Dn* D. Joh,MauriciiHoffmanni. 

Spafmus mufcuii pfoas et iliaci interni dextri dolorificus 
praenuncm arthritidk 

ARchricidem , praefercim vagam, fpafticum affe&um eflc, a 
fale modo biliofo acri volacili, modo acido, modo falino- 
tartareo fixo, modo falfo medio, pro cemperamenciaucdifpo- 
fitionis haeredicariae congenicae , auc rerum nonnacuralium 
quocidie obvenientium divcrfitatc , hinc inde fub motu qua- 
dantenus febrili circa articulos fibrasque ibidcm membrana- 
ceo- ncrveo cendinofas , perioftio, mcmbranis, ligamcncis, cen- 
dinibus, quin ec mufculis ac glandulis mucilaginofis intercextas 
congefto, easdemque rodence,Iancinance,mordencc, acque ad 
ftridturas fpafticas laceflente, vir quidam fexagenariomajorin 
femetipfo deprehendic, nam cum antehac antemorbihujus in- 
vafionem , repcntinam thoracis ftri&uram cum refpirationis 
difficultate improvifa perpeflus eflec, annofuperioripoftaequi- 
noftium aucumnate forcuico fpasmum mufculi iliaci intcrni et 
Obfery. Acad. N. C. Cent. Vlll P p pfo- 



198 Obfervalio XXVlll. 

pfoas dexcri acquc illic concermini mufculi inferioris dia- 
phragmacis cendinofa expanfione fenfic, qualis quidem cor- 
pcread quiecem compofiro remific, fedquociesipfeauccorpus 
in aherucrum lacus revolvere auc erigerc incendebac, repence 
invalefcebac, ecpraeter dolorem fpafticum acerbum refpiracio- 
nem repence incercipiebac , nec cedebac , nifi coipore rurfus 
aliquandiu ad quiecem denuo compofico. Triduoexa&o fu- 
perveniebac dolor ifchiadicus laccris affli&i, moxarchricisvaga 
manuum pedumque cfficium intercipiebati ec quo dolor plus 
affligere coeperac arcus , eo magis fpasmus in nominacis mu- 
fculis cum refpiracionis reddica libercace cedebac, hicipfe aucem 
folico cicius micigabacur, radice Ipecacuannae cum nicro depura- 
to pro fcopo emecicoaflfumca,ecrepurgacisperenema injeclum 
alvinis fordibus, Cecerum incer remedia inccrna levamcn prae- 
cipuum dedic fequens decoclum : Recipe Rad. farfaeparill. 
chin. a 5j\ bardan. graminis a gp. polypod. hermodaftyl. a 
^iij. Vifci querni fantal. cicrini a jij. fcmin. cochleariae, anifi a 
%). Inc. ec concus. coq. in aq. foncan. K5iiij. v. cl. ad dimidias, 
colacurae adde Julep. rofac. cicraci a ?(3. cum hoc decofto fu- 
mebantur Liq. C.C.fuccinac. ecTinft. Sgifac. anacica porcione 
mixcae guccae XXX. Noclurno cempore ingruences doloresde.. 
nrmlcebanc pilulae fequences. #. corc. chin. chin. elecl. z]< 
lumbric. rerreftr. ppc. ungul. alcis ppc.cinnab. naciv. i redif. a 
5(J. fuccin. alb. ppc. myrrh.crocia 9j.pulverifacamifc.cum mu- 
cilag. cragacanch. per aq. rofar. excra&a. Form. c 5J. 
pilul. no.XL. Dencuradfcacul. puIv.Iycopod.refperfae 5 quarum 
XXV. pro dofi capiebancur, addico nonnunqaam ad vigilias com- 
pefcendas pil # de cynogloiT. cum caflorio gr. j. auc alccro: In- 
cer cxcerna EmpL diafapooacum Barbecce nonnihil immucacum 
profuic : $. Minii ceruff. faponis Venec. ana |x. OL olivar. 
JBij, axjung, porci 1 j. opii in aceco foluci |fj. coq. L a. addendo 
pro colore exalcando minii |vj. F.EmpLNecminorisefficaciae 
cooiprobacum fuic fequcns : ^. Ol. olivar. gvj. CeruflT. alb. |v. 
soq, in lebece igae lenco ac probe agirando mifceancur, poft 

addaa- 



Spmmus mufculipfoaspraenuncim arthritidu. 299 

addancur Cerae alb, giip. Tereb. fiij, maftich. Oliban. anajip. 
camphorae 3itj. F. 1. a. Empl. Paregoricam adhaec vircucem 
praeftabac ccracum in Adis Hafnienfibus Vol. III. ecIV. Obf 9. 
p. 14. defcripcum, ecfi non adeo concinna fic compofitio, cu- 
moremque arcuum archricicum aliquancum difcuciebac , ccfi 
quoad pofteriorem ufum radix bryoniae alb, radula decrica ec 
impofica illi palmam praeripueric. Mocus demum poft dolores 
fuperacos refiduam impotenciam reftaurabac balneum aquae 
dulcis, cum nocabili faponis vulgaris in eadem foluci quancicace,* 
et rad. Ieviftici , valeran. major. ariftol long. clemacic. herb. 
fabin. meliff. arcemis. lavendul. origan. macricar. fl. chamaem. 
Roman. fambuc. calendul. bacc, Iaur. junip. femine urcicae vul- 
garis ec cumini inco&is paracum. Auxilii falucaris incerea 
non minimam fibi parcem merico vindicavic haemorrhoidum 
incernarum fluxus fuperveniens Cricicus, cumnocabilieuphoria 
obcingcns. 

OBSERFATIO XXIX* 
Dn. D. Johan. Mauricii Hoffmanni* 

Infans ex fijfura offisfrontuepilepfia mortua. 

PUella , infelici ex menfa in pavimentum capice prono lapfu, 
epilepfia mox correpca eft, camecfi externe nulla continui 
folucio cruenca nocari pocueric, fed cutiscumpanniculo carno- 
fo in cumorem oblongum longicudinis duorum digicorum 
transverforum ec uniuscransverfiminorislacicudincconfpicuum 
ec quodammodo cransparencem elevaca apparuerir^cercifiimo feri 
lymphaciciin reciprocd commeacu incercepci» cum ex fibris 
rnembranaceo - nerveo- cendineis abruptis effufi fubtus collefli 
indicio. Medici aliquoc in confilium adhibici antepilepcicis cruo- 
remque coagulacumrefolvencibusaliisqueex mechodo meden- 
di exquifitis praefcripcis medicamencis mifellae medelam ferrc 
omni ope enicebancur, nec minus chirurgi epichemace ex aq. 

Pp Z calcis 



300 Obferwatxo XXX. 



calcis vivac ec fambuci cumfpiricu vinicamphoracoetmacricali 
remixco, cum cc facculis fpcciebus cephalicis nervinis difcucien- 
tibus ec anodynis replecis poft co&ionem in vino cc faftam dc- 
cencem expreflionem capici irapoficis, officiafuaadimplerealla- 
borabanc, fed cicra evencus falucarisfpem, quin paroxysmi epi- 
lepcici fubinde ingravefcences puellac, hinc foporc profundo 
quafi jamdum demorcuac, criftepraefagium cc adftances ccpa- 
rcnces animo pracfumere faciebanc, quamobrcm eciam aper- 
tionem tunoorisfummoperedeceftabancurccprorfus renuebant, 
ut adeo poft obitum demum eo difle&o in cranii ofle frontis 
notari potueric fifTura per ucramque laminam cransmifTa,ejusdem 
prorfus formac et longitudinis , prouc tumor extcrnus vifi- 
bilis confpicuus fuerat. 

OBSERVATIO XXX. 

Dn. D. Joh. MauriGiiHofFmanni. 

Contufio wertuu et tboracu lateris dextri grA*vijfima>perkH- 
lofis fjmptomatibus ftipata , feliciter curata. 

Vlr quadragcnarius cum tormentum bellicum accendifle* 
prope adftans, ct disje&o per pulveris pyrii impecum ful- 
cimenco ligneo, cui illud innicebacur, in cancum fubverfus fuif- 
fec, uc vercice capitis in terram primum detrufo , mox in cer- 
vicem,nucham,dchinc in latus dextrumprofterneretur, femia- 
nimis fa&us domum deportatus eft, de immenfa cephalalgid, 
refpirationis fumma difficultate cc dolorc ccrvicis ta&ique la- 
teris et brachii pun&orio lancinante ct tcnfivo conqueftus. Ad vo- 
cacus egoalcerodieadaegrumfufceptoitinerevcniens, eundem 
cum virium difpendio cxtremo , pulfu debili et interrupco, 
mentis quidem compocem fed acgerrime loquenccm ofFendi : 
Venac fe&ione icaque revulfbria in brachio fano cicra moram, 
fed ob languorem pacientis , parca manu adminiftrata , deco- 
ftura traumacicum ex rad # tufiilag. enul a |[}. liquirit. irid» 

florent. 



Contufio ryer tkis et tboracU laterisdextri&c. 301 

iiorenc ana 31J. herb. veronic. fcabios. hyflbpi flor. bellid. 
min. aM3« flor. pap.errac.P.ii. fem. foenicul. sj.caric.pinguib. 
numer. iij. paflul. min, facch. candi r br. ana giij.in f. q. aquae 
hordei decoquendis praefcripfi : cui deinde , cu'fli ec dyfpnoea 
urgence, aliud fubfticui exfpec. decoftipedloralis Aug. |i. Q C. 
rafp. rad. liqdiric. rubiac cin&orum, chinae fcob. ligni faflafras 
ana jiij herb. fcabios. chaerefol. a M3. flor. pa.pav. errac. P.ij, 
paflful. minor. ?3> cum aq. decoftis concinnacum. Viribus pro- 
fpiciebam aq. conforcaciv. Aug. fubinde propinaca , admixcis 
pulveribus Marchion» Anglic. Cancian. fpecif. cephalic. Mich. 
£ diaphor. fpermac. cec. fpec. diair. fimpl flor.fulph ccg.fang, 
draconis &c. Vercici pro focufacculipulv.rad, arifioloch long, 
paeon. lil, alb. fymphyc. irid. florenc. herb. origan. beconic. al- 
chimill. majoran. rorismarin. fern. cumini ec croco repleci incer- 
paflati poft fa&am prius vino calido immerfionem ec expres- 
fionem dccencem imponebancur. Proinun&ionevercicis eccer- 
vicis feq. mixcura licu fuo omne pun&um ferebac : ^. aq. anhalcin* 
5V). fpir. vini camphorac fpir, caftorii compofic. Londinens.a |p» 
matricalis Sal.ammoniaci fuccinac.a ^iij.Ol.fuccin.deftill.lavenduI. 
deftill.rorismar. deftill.a.gccvj.compofica.Lateri concufo cacaplas- 
ma cx farina fabar.orobi hordei fl. chamacm. melilocfambuc. 
a |p. femin. foenugraec. 3vj.l1. fcord. abrotan. fummic.abfinch. 
ana Mj. cum aq. fambuci paracum, admixto ufus ccmporc 
fpiricu vini camphoraco crocato praefto erac, illud au- 
cern emplaftr. ex gum. ammoniac. heder. myrrh. fulph. croco 
camphora cum cerebinchin. ec cera 1. a. fa&um cxcipicbac. Bra- 
chium fimul affli&um pro refticuenda in incegrum movendi 
pocencia ungebatur lenimenco ex Ol. lumbr, terreftr.hyperic.irio. 
eaftor. ana ^iij. chamaemel. deftill. fuccin. deftill. a.gct. v j. faflafras 
icftill.bacc. junip. dcft.a.gcc. iij.lavendul.deft.gcciiij adornacum. 
?ecerum infufo chee vel veronic cum fcob, lign. fafTafras ec 
emine badian, quocidie mane forbillandoepocoacqueinftilbco 
f in&urae craumacic.Exc.Wedelii guccfe XXX. ad XL 4 paciens,divi- 

Pp 3 na 



3o* Obfervath XXXL 



na favence gratia, ec remediorum enumeratorum auxiiio adju- 
cus, curn fadicace priftina in graciam rediic, 

OBSEKVATIO XXXI. 

Dn. D,Joh.MauriciiHoffmanni. 

Tumor parotidis dextrae oedematofo - fcirrhofus. 

ILiuftriflima quaedam macrona, plurium liberorum macer, an- 
cehac abfceflum recondicum aluic fub oculi dexcri angulo in- 
cerno, pus colleftum ftaco cemporepoft fponcaneam rupcuram 
effundencem, qualis poftmodum ab ufu chermarum embden- 
fium fanacus credicus eft, dum nihilominus fucceflu temporis 
per punda duo lacrymalia in faccum lacrymalem ec canalem 
nafalem excra nares ichor faniofus excrecus eft,cujus cxpurga- 
tionem iiluftriftima macrona pulvcrum fternutacoriorum na- 
ribus immiffbrum ope fubinde ec provocare ec promovere fo- 
lica erat: fed cum ucero concepiflec,fternucacionemque obme- 
tuendam exinde infignem corporis concuffionem haud tucam 
fbre perfuafa eflec , adeoque pcarmicorum alias falutiferam 
opem in perniciem fuam cefluram reputaflec, faniofi ichoriscx- 
crecione per nares prorfus fuppreflacumorinparocidedextraex- 
ortus eft oedemacofo- fcirrhofus, amplicudinem ulceriorem fuc- 
ceffive nadtus , loqueiae arciculacae> capicis circumgyracioni ec 
cervicis flexioni incommodus , aegramque ad expeccndum 
confliium meum cogens; poftquam igicur circumftanciae mo- 
do recenficae mibi innocueranc, ecferifymphacicifaniofo-icho- 
rofi uberioris colluviei fecretione ec excrecione afluecaalibi fuf- 
flaminaca mecaftafin ad parocidem vicinam dexcram eyenifle 
facile hariolari poceram; illuc igicur medendi (copumdirigen- 
dum efle ccnfui, uc faniofi ichoris ad parocidem intumefa&am 
affluxuri copia per diaphorkin ec diurefin nec non falivacio- 
cem adau&am imminuerecur, acrimonia falina tcmperarctur, 
et concrecum inde cnatiim morbidum difcuterecur, Cui fini 

fequen- 



7 umor parotidu dextrae oedematofo- fcirrbofus. 305 



fequences fpecies in vicemlhee aquae fervenci infundehdas ec 
forbillando hauriendas defignavi. ^. Rad. farfaparill. chin. 
gramin. ana §ft. bardan. polypod. ana $\\). fcob. 1 4 faffafras 
*vj. calTiae ligneae fem. anifi indici ftellaci cum corcice ana 51), 
fummic. ferpill. P.iiij,pafful. minor. mundac §j, Inc. ec concuf 
gr. modo Mifc.dencur adcharc. Sgr. Species jum glug^rdutCi: 
Thee. Cuminfufoaucem praedi&ofimulaffumebancur fequencis 
Mixcurae guccae XXX. ^. Effenc. 1. faffafr.compofic.Bacean.p, 
rorismarin. compofic. ^iip. fpir. falisammon.fuccinac. 313. mife 
Trocbifci porro tales pro apophlegmacismo mafticandae ec in 
ore circumvolvendae hinc exlpuendae offerebancur. l^. R.ad 
pyrechri maftich. ol. cinam. cardam. minoris femin. eruc.a 53, 
caryophyll. aromac. cubeb. a 9ij, facchar. gg. pulverifaca exci- 
piancur cum mucilag. tragacanth. per aquam meliff excra&a* 
F. Trochifci. D. ad fcacul. Sgr. ©C&lctm < UUt) gfug ' ab&kl)tt\U 
S^UlCin. Tumori imponendum fuafi emplaftrum malafti- 
cum, cujus defcriptionem inferendam curavi Ephemerid. Ger- 
manicar. noftrarum decur.III. Anni V, ec VI. obf xcix, p.198* 
eidem aucem cum cumor cedere renuerec > fubfticui Cerac. de 
ammoniac Forefti, cujusgift. puly. caftorii 3). admixca eracSic 
paulacim decrefcere vifus eft cumor, dum Illuftriflimamacrona 
*nola informi fibrofo- carnofa per aborcum fortuicum reje&a, 
pulverum pcarmicorum incra nares admiffionem repecendam 
proficuam rurfus ulterius fore retur ct veri fi quid mens augu- 
rat opcat, 

{Onoldo- Atigujlam Pind. d.2. Mart* An. 171$* wijfas.) 

OBSERVATIO XXXII. 
Dn, L # Joh. Matthiae Mulleri. 

De Gutta ferena ex capitu fcabie retropulfa , pofi 
bujm renjocationem feliciter fanata. 

FHiolus quidam odennis honeftis Ingelfingae parencibus na<- 
cus poft fcabiei capicis fubkam exficcacionem eciam fubico 

guccs 



3<H Obfervtfio xxxll. 



gucca corripicur ucriusquc oculi fercna: ancequamadipfum ac- 
ccrfebar cum incernis fudoriferis veGcacorium nuchae fuic ap- 
plicacum, pofteadiei4. Dec. An. 1716. ego coufulcus fequen- 
cia praefcripfi: $. MP. de fuccin.Crac. gdulc. i£ies fublimac. 
ana 93. excr. coloc. gr. j. f.pil. n.xr. pro una dofi. Sequenci 
die ^. Rad. valer. 53. irid. flor. 313. flor. ancb. falv. ana 33« 
herb. cuphraf. ^ij. fem. anif foenic. fil. monc. ruc. lign. aloes 
cubeb. ana 3J. mac. nuc. mofch, anaQij. cinamom. corc. culilab. 
ana 9iv. pulv. cinnabarin. 3iij. ambr. gryf. gr. ij. facchar. ad p. o. 
de qua cragea hora 1. ancc prandium cc coenam ac fub incroi- 
cum in Icdtqm culcell. cufp. 2. propinand. p. Raf. lign. 
fandh |iij. corc, culilab. 3H3. lign. faffafras. rad. farfa- 
par. chclid. maj. enul. ana |3- valerian. |j. herb. falv. becon. 
chamaedr. rorismar. ana mij. euphraf. miij, fl. fcab. mi^. fem. 
filer. monc. ruc. cinam. ac. aaa 31J. caryoph. 313. M. coq. in mcnf. 
*B« A fonc. ad \ parc. conf.de quodeco&omanehor. 7.ecpom. 
h 3. uncias 3. bibcndas, cc incra fcapulas rad. valcrian.rec.pen* 
dendam pro amuleco, id quod fingulis^. veltf.diebusreiceran* 
dum, cmpl. icem veficacorium capici, illoque remoco, adfluo- 
rem per aliquoc dies follicicandum empl. facurnin. cum \ parcc 
cmpl. veficacoriipermixcumapponendumpraccepi;ac foncicu- 
lum incra 2. ec 3. colli vertebram inurendum curavi. Praecerea 
ufum aeris cemperaciinhypocaufto cemperace calido, ciborum 
concoflu facilium, bene co&orum, chylum laudabilem praeben- 
cium fuafi, non nimiscamen pro una vicc, idcirco cciam parum 
hor. 1. poftaffumcum decoflum pro jencaculo ec merenda con. 
cefli, quia appecicu, more accacis iftius, infigni gaudebac. Pocui 
ficccrevifia bene defaecaca , vel vinum dimidiaaquaeparcedilu- 
cum, cc cubicus elaco capice, oculi incerdiuec vefperi, praefencc 
candcla, vclamenco muniancur; aerem vero frigidum , furno- 
fum, humidum, hypocauftum nimiscalidum, alimenca frigidaj 
falica, acida, fumo induraca, acria, aromacibus nimiscondica, 
dura, vifcofa, flaculenta , coaco&udifficiliajatficinia, merurn, 

vigilias, 



ObfervAth XXXIII. joy 

vigilias, mocum nimium, iram, mocfticiam, flecum &c.fugienda 
dixi. Paciens, qui magna vifum recuperandi cupidicaceflagra- 
bac, morigcrusin omnibus fuic; Divina quoque clemencia re- 
mediis hisce ica bcncdixic , uccircafincm ejusdem Dec. prorica- 
ca inde iccrum capicis fcabie admodumhumida, paulacim vifum 
dcnuo obcinueric, ac licerarum eciam minorum typum, ucance- 
quam corriperecur coccicace, cognofcere pocueric» 

OBSERVATIO XXXUL 
Dn. L. Johannis Matthiae Miilleri. 

Dc 
Haemoptyfi vera absque tujfn 

MEnfe praecedentis anni Junio ad honefti hujus loci civii 
uxorem 30. circicer annorum, duorum liberorum ma- 
crem, fui accerficus, quae , cum per aliquoc hebdoma- 
des quandam refpirandi ancea paffa effec difficukatem , nullo 
menfium vicio laborans , derepence fanguinis parcim floridi ac 
fpumofi, partimnigri exfpuiculcrajo.uncias, idque, uti ajebat^ 
fine cuffi acque vomicu ; fanguis enim <%%W crupic, quam fan- 
guinis ja&uram magna ftaciminfecuca eft virium debilicas, etpo- 
ftea quoque febris he£Hca. Haemopcyfi fequentibus obviam 
ivi ; #. Excr. aloes menftr. aqueo par. 5(3. folv. cum balC vul- 
ner, Dippel. §R. add. tindt anciphchif Garm. 9iv. de qua 
mixcura fing. 8. hor. gucc. jo. exhibui in feq. vehiculo. y. 
V fl. acac, ^vj- excr. oafturc. Vc. chacrefol. hed. cerreftr. m$ij. 
fyr. pe&or. Mynf. farfar. chacrefol. aa |(3. quibus ifta illioo 
fubfticic. Vires conveniencibus cam internis quam excernis a- 
nalepcicis refocillavi, febremque he£icam viperinis , jufculis 
ec pulveribus cum fudorif. max. Fabr. permixcis, aliisque ne- 
ceffariis, uc ec dolorem fcapulae finiftrae per empl galb.croc. 
Mynf cicuc. ran. cum S aa &c. auxilio divino fuftuli. Sicquc 
ad hodiernum ufque diem fana vixic acquc incolumis. 

Objerv. Acal N.C. Cent. Vlll QLq OBSER- 



iQ 6 obfervatio XXXCV. 



OBSERVATIO XXXIV. 
Dn. LJohannis MatthiaeMulleri. 

De 
Periculofa bjpercatbarfi breuiffimo tempore fublata. 

MOIicori Ingelfingenfi anno 1706* menfe Januario chirur- 
gus quidam purgans affumendum perfvafic, cc cciam 
pulv. jalapp. 3j. propinavic, quod mcdicamencum diros abdo. 
minis dolores cum ingcnci hypercacharfi , magnae fanguinis 
puri quancicacis per feceffum evacuacione, infigni virium pro- 
ftracione, fici, aeftu &c. movic, hoc in ftacu circa vefperam 
meum imploracur confilium. 9. igicur v» cormencill. plancag. 
a §iift, maftich cinam. cydon. aa f j. diafcord. Fracaft. £P. 
excr. cormenc. pulv. pannon. rubr. g, arab. ancidyfenc. aa. 3j. cerr. 
vicriol. dulc. cacech. aa 9ij. fyr 4 cydon. |if3. conf. alkerm. in- 
compl. 3ij dc qua mixcur. fing, 2. vel3. hor. cap. cochl. ^. 
Empl. de cruft. pan. §ft. vicrioli marc. jj.pl. dcft. mench. 9j. pro 
empl. ad ventric, rcg. ec umbilic. Scquenci no&e bene quicvir, 
doloribusabdominiscum fici cc calore micigatis, fed quia mix- 
cura pene immucaca adhuc per alvum egerebacur, hinc concinua- 
vi. fy. Coof. mench. vicriolac. rof. vicriolac. aa ?[3. cher. Androm. 
jij.pulv. maftich 3(3. terr. vicriol. dulc. cacech. aa. 9j. myv. cy- 
don. 3vj. olei deftill. nuc.mofcb. gucc. iv.cinam. gucc.ij. cujus 
ele&uarii dofis culc. cufp. 2. vel 3. fing, 3, horis, quibus divino 
auxilio cftpriftinae faoicaci refticucus. 



oBSER- 



Obfervath xxxk et xxxn 307 



OBSERVATIO XXXV. 
Dn. L. Johannis Matthiae Mtilleri. 

Dc 

inteftinis fere omnibus per berniam monftrofae magnitudinis 
umbiticalem prohj>fis> et urinae per funiculum uthbi- 
licalem excretione. 

ANoo 1704. ruftici cujusdam uxor in pago ftorbfldjfjfttt* 
ttieril/ qui milliareunum Weikershcmia ad Tubarim, ubi 
tuncPhyflci munere fungebar, diftat, ccmporc gravidicatis io 
terram aliquandolapfa poft aliquochebdomades,calendisnimi- 
rum Oftobris, filiolum peperic, cujus inceftina per hcrniam 
monftrofac magnicudinis umbilicalem propendcruncfcrcomnia, 
cum vcncrc admodum flaccido ; alcera dic vocacus mocum in- 
ceftinulorum periftalcicum , linceolumque, cui funiculus in- 
volvebacur umbilicalis » locio, (quod nunquam, uci relacum 
mihi eft, pcr pcnem excillabac , fed pcr eundem ipfum umbi- 
lici funiculum ) madidum accurace confpicere pocui , neceffa- 
ria quidem praefcripfi, fed omniafruftra, cumor cnim hcrnio- 
fus livefcerejftmdum coepic, cc quarca dic morsfupervcnic, cu- 
jus cadaveris apercionem inftancer quidem pecii, a parentibus 
aucem morofis impecrare ncquivi. 

^ OBSERVATIO XXXVI. 

Dn. L. Johannis Matthiae Miilieii 

De 

Haemorrboidibus quotidie fiuenttbus in puero fexenni. 

CAuponis filiolus fexcnnis per femeftre aconvivis quocidit 
fere ad vinum meracius bibendum , ec quidcm in majori 
copia, quam caliscenclla aecas perfcrre poceft, alleftus, menfc 

Qjj z anni 



jc8 Obfermtio XXXVll 

anni praecedcacis Majo fluxu haemorrhoidali quotidiano cor- 
ripicur fac copiofo, cum difpoficione he&ica &c. Quodquum 
percerriti pareoces aoimadvercerenc» meum expofcebanc confi- 
lium ; ftatimomnem vini ufumplanediflvafi, adque potumor- 
dinarie fumendum cerevifiam ucilem judicavi, in qua nodulus 
cx herb. chelid* min. millefol. cap. ¥, hep. nob. aa. mj, raf. 
lign. faflafr. 3 vj\ paflul. min. %\ t fufpenfus fic , item iy. Excr. 
millefoL plancag. agrimon. aa 5j- t^pomac. 3ij.V. hep. nob. 
cich. aa ?iiR. pulv. rad. fcrophul. viperin. nicr. dcpur. aa 
5i|3. fyr. fymphic. |j. de qua mixc. mane ec pom. 2. cochl. cap. 
#. Ungu. de linar. ?ft. ol. expr. hyofc. 5i3. pulv. rad. fcro- 
phul. 9ij. pro ungu, ad pod. ordinavi ; hisce aliquamdiu conci. 
nuatis pinguior vegeciorque faftus ac fluxus haemorrhoidalis 
imminucus fuic, quo in ftatu ad plura medicamenca aflumen- 
da non amplius perfuaderi pocuic» licec baemorrhoides ad ho- 
diernum usque dicm quandoquc, fine ulla camen moleftia, a- 
percae finc. 

OBSERVATIO XXXVU. 
Dn. L. Johannis Matthiac Miilleri. 

De 

Febre quintana. 

Vlr Jjuvenis kx vicinia viginci aliquoc habensaonos febrem 
per plurimos menfes pacicur incermiccen tem , quae aliquocies 
fupprefla, fubinde fub alia recidivac fpecie, eccandeminquinca- 
nam definic, poft cres nimirum incermiccences dies cerca horaa 
nonnullis hebdomadibus periodum obfervans, cum perpecua 
naufeae, anorexiae , cephalalgiae , dorfi doloris &c.jmoleftia; 
tandem ann. praec. die 12. Maji me adic meumque implo- 
rat auxilium, #. igicur pulv* rad. Ipecacuanh. BiJ. qui aliquoc 
cum emolumenco effccicvomicus, #. MP. Bechcr. |[3. f. pil 
pond. gr. 1. inJcencur, quarum 20, pro dofi h. & mac^. pulv. 
corc^chachirill, §3« S vicriokt. ^viij. pro 8, do£ mac. bihor. poft 

pil« 



Obfervafto XXXVlll. 30? 

pil. cc vefp. #. Excr. abfinch. gcncian. card. bcn. cenc. mio. aa 3). 
folvxum V* m cnch. |if$. add, fpir.fal. amm. vol. jiij, guce. 60. h. 1. 
ance prand. cc cocn. in convenienci vchiculo , quorum conci 
nuato ufu cum obfervacis diaecacregulis pcr Dci graciaminccgre 

convaluic, 

OBSERVATIO xxxrin. 
Dn. L. Johannis Matthiae Miilleri. 1 

Dc 

Excrtfcentia camea ex vetulae <veficae urinariae orificio 

pronata. 

Vldua fexagenaria dolorcs aliquandiu ncphricicos cumdyfii- 
ria paffa poft varia per muliercularum filofophica confilia 
incaffum ufurpaca eciam mcam opcram cencare cupic, eccum pri- 
mo ftacimdicpcr medicamencaamericcpraefcripcadoloresnon 
plaae remicccrenr, licec*praedixeram, hunc dolorem jam alcas in 
rene agencem radices cam fcftinancer minime ceffacurum , illo- 
rum camen ufum concinuare renuic, praefercim cum mulicrcu- 
lae ipfi infufurrarenc , fubjeftum morbi non renem efle , fed 
uccrum pocius in abdomine circumvolancem iftos caufari do- 
lores. Gencis icaqucplebejae opinioni meam medcndi mecho- 
dum fpernencis cedebam, donec poft 4. incegros menfes ob 
fummum vicae periculum revocarer; cunc aegroca, macilenca, 
hedlica, viribusque exhaufta mihi narravic : dolorem circa re- 
nis finiftri regionem hadenus fuiffe admodum au&um , ec ance 
paucas hebdomades urinam exiiffe copiofofanguine acque pure 
permixcam, a quocempore(poftapercumnimirum renisulcus) 
dolorem remiffioriibidem fe fencire gradu, urgenciflimum vc- 
ro (ympcomaeffe, urinam (quae erac crafla, curbida, foecida, 
cumcopiofo(cdimencoalbopurulenco)maxima cc doloriofifli- 
ma difficulcace, facpiusquidem,fedperperumexcerni,proinde 
ncque fedcre, neque diu cubare, neque rice inccdere, neque 
fuavicerdormire, neque cum appecicucibumcapcrepoffe; de- 

CLq 3 nudaco 



3io Obfervath XXXVlll 



nudaco fimul finu locum affedum mihi monftravic, ct, quam- 
vis coadico ceftamenco aliisque fe ad rnorcemcompofuiflcc,er- 
rorcra camen fujum, dum muliercularum perfuafionibus lo- 
cumdediflec, agnofcens, moncesque aureos promiccens, meum 
anxie peciic auxilium, Diduftis icaque, miniftrance ancilla, 
alis vel nymphis (valdehicexcralabiaelacis) accuraca inquifieio- 
ne nocavi, ex ipfo veficae orificio excrefcenciam carneam, ru- 
bram, fungofara > fabae magnicudine prodtJfTe, ocifkiumque 
ica obcuraffc , uc urinae exicui majus fpacium non fueric reli- 
ftura , quara filum cannabinum (fcutttter SStnfcfa&etlJ alias 
occupare poceft; canco igicur nifu urina per fe valde crafla ex- 
pellenda fuic. Ec, fi illa excrcfcentia, quae ab erofione veficae 
fphia&eris per urinac purisque acrimoniam (unde perpccuua 
quoque raingendiftimulus)produfta, uci cgo quidem opinor, 
originem duccbac, parum adhuc creviflec, claufiflec vcficac o- 
rificium, cc urinacin ejusmodi ulceriori cxcrecionis confticucio- 
oe fine ornni dubio obicem plane pofuiflec, acque ica pacienci 
miferabilem in modum brevi cempore fuiflec pereundum. Aft 
Divinac clemcnciae placuic medicamenca, quae ad fananda re- 
cum ulcera acque be&icam praefcribere foleo, pulverem icem 
pro excrefcenciae confumcionc exfuber. fpong. alum. uft.aioc, 
gall, tuc, ppc. $ praecipicac, &c. hocquc non fufKcience, folu- 
rionem gthsgr. v. cum v r °£ 5ij. ec addic. ceruff. gr. xv. cum 
pcnicillo fubciIiflTimoappIicacara$profphin&eris defenfioneun- 
guencum anodynum ; parcium vicinarum excoriacione, ungu # 
dc ccruflfa; dolorismitigacione oLovor. mucilag. fem.cyd. &c 
tanca benedi&ione profequucus fum , uc excrefcencia fruftillacim 
excidcric, omniaque fympcomaca paulatim ceflarinc ; nam urinac 
liberiorem obcinuic exicum , reliquasque fundiones fupra me- 
moracas promtius peragere potuic ; ficque, aliquoc hebdoma- 
dibuselapfis, virium acque corporii majori incremenco inftru- 
fta foras cxiens foftri raei popofcic racionei , quas cum, valdc 
cciam moderacas, exhibuiflem, ifta tamen quanquam opulenca 
prolibusquecareasmulier, ingratiflimorum aliorumecproprio 

con- 



De excrefcentia carnea ex Tietulae ^ueficaeurinariae &c, 311 

confueco more hifce admodum concradixic, ec adexcrefcencia e 
parciculae refiduae, dimidii pifi raagnicudinem non excedencis, 
in ipfo veficae collo lacicantis , ec, nonnifi eo, quo veficacxone- 
rari folec, conatu confpicuae fublacionem, meam non amplius 
defideravic dirc&ionem , idque laecabili cum mea fublevacione, 
invicus enim calem inverecundum incuicus fum locum. Acca- 
men ab ipfarogacusacceftaripoflum, illam nulla alia , quam de- 
fcripca, laboraflepaflione, ficque a Iue venerea concra nonnut- 
lorurarumorei immunem fuifle. 

OBSERfATlO XXXIX. 

Dn. Lic* Joh. Matthiae Miilleri. 

De Aienfiruo fiuxu poft duasfeptimanas ordinarie 
revtrtente. 

Vlrgo honeftiflimisparencibusprognata ab anno aetatis deci- 
mo quarto menfium fluxum fencireincepic,qui poft 14. dies 
ordinarie revercicur , ec inicioper cocumocTiduurn, poftea 5. vel 
6,diesfac copiofedurac, qualcm periodummen&spoftduasfe* 
pcimanas jam ulcra fesquiannum in hac virginc alias fana, robufta, 
. procera, plechorica, nihilque fanicacis decrimenci iade pacience 
fervarunc. 

OBSERVATIO XL 

Dn. L. Joh. Matthiae Miillern 

De Fariolis cum interrmxtis puftulu miliariu , e t pericuhfijfi- 
mis fymptomatibus , in <virgine> curatis, 

Dle 50. Maji anni currencis fplendidae familiae virgo 17.20- 
norum aegrotare coepic, die^cercio variolae epidemicae 
graflancesin cuce, ac die*quarco ec quinco menfes excraofdina- 
rie apparenc,* hinc die fexco variolac recrocedere yidcncur, fu- 

perve- 



3ii Obfervatio XL. 



pcrvcnicnce Upochymia, quaceflance, iftaeadcin&uraebezoar- 
dicac ufum icerum fuere propulfae; die fepcimo vocacus vario- 
las non fuperfluas, fatisclacas, nonnullas eciam jam fuppuratas, 
incra illarum incerfticia aucem, praefercim in dorfo ec collo pu- 
ftulas miliarias innumcrabiles adverci; flcis erac incxplebilis , uc 
ec aeftus incenfiflimus , pulfus frcquenciflimus cum cendinum 
fubfulcibus , urinae aqueae fingulis 4, fcrc momentis excrecio, 
locucio perpecua inconfueca , doloris ardencis in pe&ore kr\- 
fus&c. hincfequenciapropinavimedicamenca. $. Liquor, anci- 
variolos, §3. de quo gucc. 70. M3. dccodti pro pocu ord. in- 
ftillandae. $. fem. nap. card. ben. vlcg. ana 513. f. c. V. fl. 
famb. card. ben. fumar. ana ^3. emulf. add. pul v. raarchion. bez. 
alb. Senn. viperin. fimpl. ana 3J nerv. ^ij, fyr. fumar. fucc. chcrm. 
ana 53. de qua mixcura (aepius cochl. iij.exhibenda. Scquenci 
nofte admodum dcliravic. Die 8 vo. w, Arcan. dupl. Mynf, 513. 
culc. cufp. j. folv.cum M.p.poc.ord. #.EmuIf. praec. finc pulvcri. 
bus, loco fyr # ccfucc. add, facch. perlac. |3. ^ pulv. anciloim. 
bez. alb.Senn.viperin 4 fimpl. ana 9ij. nerv. 9iv. pro 4. dof Die 
nono ex ambabus naribus fanguinis emanarunc fere |xv. cum 
infecuca infigni virium proftracione. $. Priap. cerv. glucin. g. 
arab.ana 3J. Tap. haemac. ppc. 51). M. f. pulv. fubciciff. naribui 
accrahendus. #. V. Rub. id. corc. cicr. cord. cemp. ana |j. cinam. 
bugl. §j}. margar. or, ppt. 3J. oc. 6p. ppc. jj. facch. perlac. |p. 
Poft diem undccimum, ccmporcnimirumexficcacionis, omnia 
fympcomaca remiferanc, ac placidc dormire pocuic, urgcnce 
quoque appecicu cura viribus fanicacem , per Dei Graciam, rc- 
^uperavic incegram. 

( Cii»z,eIfavio- Augnfiam Find. d. 17. Mariix An. 171*. 
mijfat. ) 



OBSER, 



Obferwatio XLl 3*3 



OBSERVAllO XLl 
Dn.D. Georgii Dethardingiu 

Mira Sali<vatio. 

APpello calcm , qualem per o&iduum obfervare nuperrimc 
licuic in viro viginci o&ocirciccr annorum, quando falivac 
pellucidae cc clarae ulcra criginca uncias fpatiounius diei proflu- 
xtc , cicra quod Mercurio eadem fueric prole&a. Non negave- 
rim, fufpicionem deMercurio aflumptome ccnuiflefufpenfum» 
quandoquidcm hie aeger non modo anno elapfo Gonorrbaea 
ex concagio laboravic,ec ad hanc fugandam Medicaftrorutn 
opem adhibuic, fedeciam, quandodenuoexliberalioripocuum 
generoforum hauftu in gonorrhaeam incidir, ec fimul cumore 
cefticuli flniftri correpcus Emplaftrum de Ranis cum Mercurio 
fcroco circumdedic. Aft, uc illam dcponerem>non modo me jufllt 
confeflio ipfius aegroci, quod olim quidem deco&a lignorum 
haufiflec , fed Salivacionis Mcrcurialis omnino eflecignarus ; cum 
quoque fpucacio haec jamdum ance inceperac, quamEmplaftrt 
iftius admotiofa&a, nec minimum remific, quamvisfubico fuc- 
ric remocum. Neque negaverim, me in confilium vocacum 
per primos dies illam felegifle mechodum, quae in faKvacione 
Mercuriali nimiafervarifolec, mepugnaflcfudacionibus,purga- 
tionibus, fed,noBmodoinvanum, quammagtscumaugmento 
fluxus, fubicanea virium proftracione, accarnismufculofaecan- 
ca flaccidkacc, quam quidcm nec in fenfibiliflimis a falivacione 
Mercuriali unquam obfervaveram. Nec eft uc ardorem oris 
gargarismacibus ex Radice Alcheae , deco&o raparum &c. vel 
minimuro excinxiflera, adeo ab his omnibus nihil levabacur 
aeger. Omifla ergo omni ftjfpicione de Mcrcurio affumpco cc 
infuper circumftancias circa os obvias curacius pcnficando, quaa- 
dofauceseranc falvae, linguaanteriuscumida, labia praecutpida, 
uc horum mocus cicra dolorofum fenfum non fierec, cc aeger 
Qbferv. Acad. N. C. Cent* VLtl R 1 ci ciai 



|j4 Obfervatio XLll. 

cicius fcribendo qudm loquendo animi fenfa promerec , cum 
quoque aurum ore decencum nihilcingebacur, ucmihiincimius 
oris incerna perluftrare permiccerec \ aegrocum rogavi, ec quando 
hoc obcinui,incerius ceceroquin omnia falva, fedlinguaelevaca 
confpexi ofcula glandularum fublingualium , quo verfus gingi- 
vas properanc, ampla faois ec hiancia, flumen cam largumfun- 
dere. Relifla ergo mechodo priori, decofto in hanc formam prae- 
fcripco: $. Radic. chin. Scorzoner. ana^j. acecof. farfaparill. ana 
§3. biftorc. $if # fem. aniC ftellac. 5j. M. ec linimcnco , ofculis 
lub ipfa lingua paculis , penna applicando , y, Mucilag. fem. 
pfyllii cum Vrofar. fatt. ^3. Ia&. lun. 9j. M. Huncaegrum,an- 
nuenceDeo, exfaucibusmorciseriperelicuic, quoneminemma- 
gis illis incrufum fuifle unqua-m memini. Bulimus quidem ec 
Gonorrhaea abhmc exercueruncillum, fcd hi hoftes facilius fue- 
re cemporis cra&u debellaci. 

(Rofltchh AHguflam Vind. d.\8» Mtrt. An.ijiB. mijfa<) 

OBSERVAllO XLU. 
Dn. D. Eliae Camerarii. 

Humortim in Tumoribus Anadrome. 

Nlhil acque moleftum eft in excirpandisTumoribus, accon- 
ftancer auferendis, quam recurfus illc humorum ad prifti- 
nam fedem, vel pocius fucceflio, accolle&ionovi, parcem,quac 
fubfederac, icerum accollencis liquidi, quae evenire haud infrc- 
quenrer folec poftedu&os manuchirurgiliquoresexcumoribus, 
iis maximc, qui liquida fua peculiari claufa folliculoconcinent. 
Maximi eciam cumores recurfus iftius ac collefti denuo liquidi 
fubminiftranc exempla; Adminiftraca in Hydrope Paraccncefis, 
fi rariore forcuna fpbacelum morcisque acceleracionem aliqui- 
bus haudinferac, funeftocamen feriinpriftinasfcdesrecurfuno- 
vos^tumorcs, nova chirurgis exercic?a cxhibit; Hydrocele frc-i 
quenciora adhuc anadronses iftius fuggeric exenipla» cum noa 

folum 



HumoYum in iumoYibm anadYome. 3 1 $ 



folum aliquoues punftum in pueris fcrotumnovo itcrum tur- 
geat latice, novo vulnere educcndo, fed ct virorum frequentia 
ie offerant exempla, qui ad operationem iftam pluribus ctiam 
recurrerevicibuscoa&ifunc, qualisnuperobfervatus, quiviginti 
circiter vicibus liquidam iftam fcrotifarcinam manuchirurgide- 
pofuit, eduxicque, ha&enus quidem fclici fucceffu, quod vix 
aliis eadem toties felicitatc fuccefferit. Maxime hinc placuic 
quondam operandi mcchodus experci in vicino Rotenburgo chi- 
rurgi, Sceinii, qui plures hydrocelc laborantes conftanti racionc 
abifthoc malomctuquclibcravit, faftanonfimpliciferiedu&io- 
ne, fed ampliori fcroti incifionc, ucipfaexcillancisferifcacurigo, 
jaflo acrioribus paulo digeftiyismediantibuslaudabiliftabilique 
fundamenco, confolidaco ficmcimiusvulnere, penicus occludc- 
recur. Eadem cumorum al^bi in corpore occurrencium racio 
cft, redeunc facile humores novi, acque depravatiin fedes a 
prioribus chirurgi manu edu&isreli&as: Excac in pracced. Eph. 
N. C. Tom. Cenc, VI. Obf 26 \ exemplum tumoris collimolefua 
formidandi, qui ab exilibus glandularum incumefcencium pri- 
mordiisa majo inde ann 4 1 7 1 4. ad ann. 1 7 1 6. Jul. in cantam cumo- 
rum vaftiffimorum congeriem excrcverat, uc vircamolelabo- 
rans haud amplius vcl cancillum inclinare capucancrorfum, la- 
borisvc fui objeftum poffecincueri. Adada vilanceolaex plu* 
ribus iftis cumoribus eduxerac ejaculacaecumimpecufufcarnre- 
ferencis cerevifiam aquaelibraso&o, necdefieraco&oconcinuis 
fepcimanis effluere obfcura ejusmodiaqualargiffjrna, quamexr 
ceperac flucns per quacuor hebdomadas albicans aliud fluidurn 
faniofum, quofinico, decimaquarcabebdomadecoaluerancifta 
colli vulncra, redeunceillo ad gracilicacem, fervance camen du- 
riufculas cicacrices: Uti vcro ibi annoc3cumeft,procra<ftamdiu- 
tius fuiffeconfolidacionem, quodiftaecollicavicacesnonculerinc 
inje&iones, quas graves rnox colli fecucaefuerincinflammacio^ 
nes, ica virillc baftenus a biennioegregievaluic, ucdeconftanci 
fublacione mali vix dubium ipfi fuperfueric ullum, Nupervcro 
cfferri denuo coepic cumor, cumque alciusindies accollerecur, 

Rra ceftare- 



5 i(S Obfervatio XLll 



teftarecurque proin de no va colle&ionc liquicji cujuscunque,idcm 
chirurgus, qucm cic. loco laudavcram G. W. Scurmius, menC 
Sepc. ann. 1 7 1 7. denuo aperuic cumorcm , cffluencc cjusdcm 
generis fufcafanicfeucurbidoliquamine ulcra librae uniusquan- 
cicacem. Haud inucile cxiftimo, (\ ca quac quondam Epbeme- 
ridibus inferca func, fuppleancur inDecuriis fequcncibus, fi fcili- 
ccc cvenianc nova ac ulceriora quaedam circa eadem fubjefta, 
morbosque » vel plane,uc videbacur, vcl palliacive fubiacos: 
Nequc enim omnes morborum Hiftoriae plcnae mox com- 
plecaequchaberi poffunc. Supplereigicurlicebic, quacipfc an- 
norum, cemporisquc dccurfusfuppIevicinObfervacionibus, va- 
rios monftrando evencus. Non poffum hinc non allegarc hic 
fupplemencum alius quoque obferVacionis , licec huicplanedif- 
fimilis ac infercae Epb. N. C. Cenc. III. cc IV. ObC j 4. Rccenfui 
ibi Hiftoriam foeminae rufticac ucero gerencis, quaccum fre- 
quencer inurbem cendens indeque rcdicns, reperirec in viafrufta 
Alabaftri, picaquc fingulari prebenfa inciperec ea avidius ori in- 
gererc , dcncibusquc concerere, acdegIucire,adeoardencidefide- 
rio faxei hujus cibi dcinccps cenebacur, ucdeficiencecumprimit 
pauperculac mulicri panc quocidiano, infolicum hoc eduliigc- 
nuslubenciffimcavidiflimcqucfubfticuerer, ejusqueefuipcrplu- 
rcs menfes largiffimo eousque infiftcrccuc magnas lapidum molei 
abfumcrcc, fine moleftiaprimumcvidenci, poftremis camcn gra- 
vidicacis fuaeccmporibus laedicoepicchylificacio, acceffit cuffis 
fcrociiEma ac dyfpnoea immanis, excepic cuffim dexcri laceris 
dolor incolerabilis, cenftriftorius, fubcoftisproccnfus, quieam 
compulic, uc Medico crrores fuos facerecur, cujus fuafulargiffima 
infufa cheefqrmia, exveronica, falvia, acecofeIla,rad.helen.&c, 
ingeflit,pulvereque ufa eft vifcerali, abforbenceque, Miffa cum 
ad Ephcmerides Obfervatione evencum reiplenum nondum po- 
teramanne&ere, dixique largarn alabaftri comeftionem, inno- 
cuam eam appcllarctum nondum aufus, qualem camen dici eam 
in indicc omni jurc agnofcendum cft; facis enim diupoftabfo- 
lucum puerperium cadem mulierob advcrfamvirivalccudincm 

mc 



Humorum in Tumoribus Anadrome. $ \ j 



rne adirc coa&a, fua quoque fata grataretulit mentc, profpero 
fucceffu haudcaruiffe miniftratafibirerncdia, remififfe, tardius 
tamen, dolores, fucceffifie parcum aegrc quidem, haud camenin- 
feliciter, fluxiffemediocricerlochia,reIiquias fympcomacum fen- 
fim fenfimqtae evanuiffe, puellam, quam pepererac, tamlarga 
alabaftrini pollinis copiapaftam,egregieaudlam, poftquam ma- 
ter a dyfpnoea fenfim fueric liberata, priftinoque refticuca vigori ; 
manfic camen mulier facis maciIenca,vigore camen haud defticuca, 
crebriusque hadtenus ec profe ec pro aliis opemexpeciicmeam, 
praec ericoque jamannofecumadduxicpuellam, quamalabaftro 
pene fuffocavcrac inucero adhuc hacrencem,nunc pedibus ceneris, 
ac robuftis aliquoccummacrehorarumiterfinelaflicudineconfi- 
ciencem, nacam annos quacuor, obefam, opcimoquc corporis 
habicu praedicam, adeo comefta illa alabaftrimolesinfanci noa 
nocucrac ! adeo ro beiov in hac gravida evidenciffime eluoefcir, 
quae cam gravicer, tamimmanidyfpnoea,anxietace acdolore a 
duriffimo hoc cibi genere affli&a, felicicer tamenunacumfoecu 
fub providcnciae divinae manifeftiffimo adjucorio elu&avic, 

OBSERVATIO XLIII. 

Dn* D. Eliae Camerariu 
Afira Vermium Foecunditas. 

NUnquam majoriftudioingcnefin, indolemqucvermiumin- 
quificum, quam bodiernaquidem die: quo plura vero circa 
eos dece&a, eo magisaccenderead phaenoroenaeorundemcoa- 
venic, uc cerciora candem deorigine, nacuraqueeorumobcinea- 
mus dogmaca, quam fa&um quidem eft haftenus: Innumerae 
obfervaciones loquuncur graviffima orcum vermibus debencia 
fympcomaca, nec ea nunc profcquemur, id potius miramur, pau- 
cos faepe vermes , imo unicum obfervacum (vid. Eph. N. C. 
Cenc. III. ec IV. Obf 140.) cam ftupenda producere mala, fym- 
ptomataquc immania, cum integra eorum quafi agmina alias 

Rr j vix 



3iS Obfervatio XLlll 



vix lcve parianc incommodum. Copia enim aliquando ftu- 
penda , numerusque eft incrcdibilis. Quocies enim videmus in- 
numerabilia afcaridumagmina, incolerabili fphindteris pruricu 
moleftiffima $ quocies nidos, quos vocanc , vermium incegros, 
feu convolucos eorundem glomcres obfervamus. Superavic 
vero Mlorumnumerum, uci mihi quidem videbacur, larga ver- 
mium progenies, quam nupcr expofuic ruftica mulier. Hacc 
fcilicec naca annos 32. jam ab o&o circicer menGbus quocidie ex- 
cernic, nunc quindecim, nunc viginci, ec plures quoque ver- 
mes. Sunc illi ulcra polIiccmlongi,non rocundi fed laci, com- 
preffi, non cres omnino lineas lacicudineaequances, ucrinque la- 
tiufculo, uc mulieri videcur, capice praedici, albicances, vivi ac 
vivaces admodum, prorepences quippc, vel invicae, fibiqu« 
viam per conftrittumeciamfphin&eremlubricicacefuaparanccs 
per cocum diei decurfum, iotcrque omnes mulicris Iabores: 
Repuca cecum foecundicaccm vilis animalculi , ac numcrum 
prorfus ftupendum non minuciffimorum afcaridum, fed vcr- 
mium lacorum > facis grandium , per coc menfes, quocidie 
canco numero prodencium , ac proin aliquoc jam cnillia nume- 
ro excedenchup» Quanca haec vcrmium incra hos menfes 
mulciplicacio, quanca foecundicas ! Id vero dignum admiracio- 
ne mihi vidccur , quod ifta mulier vix conqueracur dc mo- 
leftia, ac dubicaveric fere, an uci velic remcdio aliquo concra. 
hofpices iftos facis modeftos , ac parum moleftiae creances. 
Fruftra faepe purgancibus , anchclmincicis» aliisque remediis 
exturbare conamur unum , alccrumve vermem , immania 
producencem in corpore fympcomaca , quae incancacionem 
fubeffe tocies adftancibus perfuafcrunc , ec quancam malo- 
rum fcrociam excicavic unicus ille excretus in obfervatione 
fupra allegaca; Hicvero fucceffivc millia latorum vermium fa- 
tis grandium, ftatis quafi numeris, periodisque ex inteftinorum 
prorepunccrgaftulo, nec mulcum incommodi hofpici fuae in- 
ferunc. Inde enim ab anno illa ablaflavcrat infancem,quinquies 
fea£tenus experca menfes. Tormina quaedam frequencer femic, 

fed 



Mra vermium foec undUas. 3I? 

fcd colcrabilija. Cum iaciperenc quafi pror^perc vermes, cibol 
txxm naufeam aliquandiu paciebacur foemina, nunc forciorem 
jufto appecicura agnofcic; crudos frudus finemoleftia non ferr 
caecera fine difcriminc acquc incommodo ullo affumic edulia! 
Mane aliquocies naufeam , quafi vomicus imminencis prodro^ 
mum fcnfic. Sufurros in vencre percipic, ac fonos peculiares, 
fibi camen non moleftos. Ab ifto agmine vermium haud vi- 
debacur vclle ferio liberari haec mulier, adeo illis aflueverac, uc 
adftans amicus rogarc cam cogerecur, ucadhibicuram fc infu- 
fum herbarum a medico commendacum promiccerec, Tam 
diffimiliafuncfacaeorum,qu.i vermibus Iaborancf Non accin- 
gam hic concrovcrfiam dc Taenia, de fafcialaca, de vermibus 
cucurbicinis, ad quorum claflcm ifti candicances vermes refc- 
rcndi func. Quancam , quamque ftupendam horum cohaefio 
pocuiffec formare acquc exhibere cacenam ; qualem ahquando 
nobis obculic alia mulier ulcra quindecim ulnas procenfam, ex- 
crecamque, nonfinc rupcione camcn, ac ccrrore mifcllaciftius, 
quae praelongam iftam fafciam ex ano procraxerac. Ifta vero 
omnis dehis vermibus eorumque genefi doftrina mulca adhuc 
inquificione , cxperimencisque cciam poft modcrnas masno- 
rum virorum curas , indigec, quo non parum quoquc confercc 
Locwqnhockii circa iftos in piscibus vcrmes induftria; 

OBSERVATIO XLW. 
Dn. D. Eliae Camcrarii. 

Contagia Boum in Homines tranfeuntia. 

DE LueBoum fcripca proftanc innumera, nec abs re camen 
cric annocare paffim , quae ad iftius concagiii hiftoriam,in- 
dolcmque fpeftanc. Illuftris D. Praefcs, cc cum eo ampliffimae 
vir dodrinaeacpraxeos, D.D. Riedlinus ulc. Eph. Tom. Dec, 
V. ec VI. Obf. 70. annocac Lue demorcuorum carnem pluribus, 
egenispraecipueincibumvenifle. necfiniftriquid iis inde acci- 

difl* 



3 ao Obfervatio XLIV. 



difle, tucius cameo eflc ab iisdem abftinere,cum ec vifcera ec carncs 

eodem nucriancur fucco, eodcmque proin curgeanc fanguine, 

vi legum circulacioais, quibus addic Celeb. VIR naufeam facile 

hinc fumma cum noxia capiendam. Exemplum addic viri 

equum lue fubico confe&um, cumulancem,breviqueorcocar- 

bunculo, morcuum; quibus cres alios fubjungic carbunculis fuc- 

cumbences, qui ex morbidae vaccac carnibus comederanc. 

Eric fane incer pecorum morbos, eorumque malignicacem di- 

(criraen admiccendum ; non omnis vifcerum parcicularis labes 

mox inficic eadem labe carnes f cujus in ovibus pociiTimum 

cxempla func quocidiana. Alia vero racio eft malignorum mor- 

borum ec fubicanea inflammacionenecancium. Variaadmo- 

dum func pecorum concagia, gradibusque plurimis diftinila 

malignicacis cc concagii: unde ecnuper cum cancampercoc cer- 

rarum cra&us ftragcm ederec famofa illa Jues , non cadcm ubi- 

que luis racio, modusque fuir. Exanchemaca a dodliflimis 

Icaliae Mediciscam graphice defcripca alibi non func obfervaca, 

fed incernus vifcerum fpbacelus ecc. Nuper in diftri&ua no- 

bis parum diftance malum fylveftria quoque accigic animalia, 

adeo uc brevi ulcra quinquaginca cervos ec iyo, variae aecacis 

apros invenerinc morcuos venacores fylvarumque praefe&i 

Macilenca vero ifta animalia ec confumpca videban cur. Caufam 

alii in noxium rorem , alii in alimenca prava conjeccrunr. Sed 

ec pecora codem cempor^ejfrequencia peribanc. Accufabacur 

lienis vafticas, ecfacilis rupcura, fignum pucredinis, aucfpbaceli, 

in aliis vaccis urina cruenca , ceftis inflammacionis incernac ec 

aggeftionis fanguinis circa renes praecedebac morcem , ucrin- 

que fubica mors , fummaque malignicas erac $ uc candem ja- 

fturam pellis facere , incegraque cerrae commiccere cadavcra 

mallenc ruftici quam m ajora fubire pericula. Vir enim aperient 

vaccae vencrem gravi perculfus odore ac foecenci miafmace co- 

tus exhorruic, fimul veroexfiliencesexcavo abdominispucridae 

faniei guccae faciem ejut confpurcaveranc 9 incumuic mox ca- 

puc, asftus fequebacur incenfiffimus, ferpens imumefcencia ipfa 

adeo 



Contagia Boum in Homines tranfeuntia. $2j 

adco praecordia invafic, quarcoquc die fuccubuic vir alias ro- 
buftus ac fanicacis prius incegrae;Miciora expercus eft faca alius 
ejusdem condicionis bomo agreftis, qui fuae profpiciens ucili- 
taci aegrocancem ma&averac vaccam , quam ec domeftici co- 
mederunc, ipfe veroeoex capice abhorruic ab efu illius carnis, 
quod, cumpcllemvaccaedecraherec, odore ingrato, foetido- 
que fuiflccperculfus, graviccrque affe&us, unde ecmale habere 
coepic, cc angi circum praecordia, fcbrili acftu vchemenci per 
omncm corporis ambicum accenfo, capiccque paricer incume- 
fcence, cumencibusque colli glandulis , daca vero dofibusinfig- 
nibus diaphorecica, pulvis pannonicus, ac roob fambuci can- 
tam fudoris vira elicueruoc, uc cocus diffluens largiflimo illo 
fudoris lacicc candem elu&arec ex orci faucibus , praefencaneo- 
que periculo; ubi camen ec horroris ecimaginacioniiyis magna 
in aprico eft. 

OBSERVATIO XLV. 
Dn.D. Eliae Camerarii. 

Delirium dubium. 

DEliriorum indolcmhaud usque quaquc perfpe&am acma- 
nifeftam efle, i$ minime in dubium revocabic, qui inexcri- 
cabiles, quae aoimaeec nacuram ec cum corpore unionem pre- 
munc, incercicudines ac difRculcaces penicus perfpexic. Paradoxa 
circa Melaqcholicos paffim eveniunc, ecinipfisquoquefebribus 
incerca frequencereft deliriorum ratio. Juvac fpe&antem eo 
hiftoriam recenfere. ifsftace anni 17 17. cum febres mali- 
gnac haud gra(Tarencurepidemice,7. auguft.confilium peceba- 
tur pro rhedario, ab aliquoc diebus aegrocante, ica camen, uc 
obambularec, vcnatn is fibi ance criduum fecari curaverac, 
racus, eryfipelate fe correptum , nunc degere excra lc&um 
non valec , aeftu ingenci urgecur , data ipfi bezoardica ec prae- 
cipicantia, videcuradftancibusdelirare ; 8. aug. idem acgri ftacus, 
Obfcrv. Acal N. C, Cent. VLll. S 1 urina 



3 2 * Obfervatio XLK 



urina mukumcin&3, non curbacur; 10. aug. perpccuo infilen- 

tiodecumbic, claufo firmius ore , varie vero diftrahi vulcum 

videnc adftances, jufll hinc convulfionum mecu ad furas appli- 

care yeficacoria emplaftra , plancis vero pedum admovere fer- 

mencum cum ruca fubaftum. Acceflic pedum durus cumor, 

non oedemacofus. iz. aug.furrexic quafi fanus, ycftimenca in- 

duicconfueco more, re&efevalereaffirmans, non refiftuncdo- 

meftici, gaudencpocius de valecudine cam cico reddica, omnia 

redte apceque geric ac loquicur, donec cemplum adicurum im- 

pediunc liberi, quaeruncqueex me, an liceacilli egredi domo ec 

adire cemplum, offeruncfimulurinamadhuc ucipriuscin&am, 

ajuncque pedes magis cumere; non novum cft febricicanccs 

furgcre, veftimenca pofcere» ac ii,qui maligncdecumbunc, vix 

quae conancur, pcrficiunc, viribus haud fufficiencibus,hic vero, 

necdelirabacamplius, nec querebacur, necle&urn volebacrepe- 

tcre, monui» uc probe ipfi accenderenc, rogarencqueucdecum- 

bcret, ec porro alexipharmaca , nicrofis acque abforbencibus 

nr.ixta exhibercncj infufum quoque Thceformeaddidiexvero- 

nic, acecofell. flor. nymph. cichor, rad. liquiric Decumbidu- 

bens ad jufla Mcdici. Alcera die furgic dcnuo , induic rice 

vcftcs, apce primum loquicur, ftabulum pecic, officium apud 

cquos facit, abic ad fucorem» jubec fib* ocreas fieri, omnia de- 

cenccr: paulo poft camen alialoquicur, eflefibi cencoria figen- 

da, paranda omnia ad expedicionem (ancea enim Duci miliciae 

infervierat) adic viecorem, cmpcurus vini fpiricum , disfuadcnc 

alii, alii jubenc dari, cum fanus obcenco defideraco pocu inde 

poflic evadere, bibic fpiricumvini, mox gravius blacerac, acde- 

lirac, redit domum, decinenc eum domeftici, ipfe viam, quae- 

eunquc pacec, affe&ac. accurrunc ad Medicum ob aeftum fum- 

mum, ac infolicum ejusrobur anxiidefafcinatione,fagaepraefti- 

gias, nefcioquas, incufances, jubencur fub comicacuamicieum 

domi nimis furencem in placeas dimiccere, difcurric ille, affbmic 

landem pulvercm , cx pulv, pannonic. ancim. diaphor. corc# 

peruyian, C. cerv- phil. calc* nicr. cryft. cinnab. cac. ppc. quo- ! 

vii 



Delirim dubium. %%$ 

xis bihorio ; bibic infufum praefcriptum largiflime , repc- 
tic deio Medici fuafu leftum, incipic quiecus decumbere per bi* 
duum,acurina cum fenfimcoloreiraminuicur, non deliracam- 
pliusne ycrbulo quidem, augecur adhuc pedura cumor; uci- 
cur iisdem remediis; accedic cum cuffis vehemencior, dyfpnoea 
infignis, fed peftoralium ufu candem ec ifta ecpedum cumor, 
rardius camen difparuerunc» Incercum fane, dubiumque omni. 
no erac 12. aug. delirium, fola urina Medico fufpe&a, omnia 
▼idebancurinvado; fequens aucem diesad phrenecicum usquc 
robur delirium horis macucinis vix percepcibile evexic juvancc 
vini fpiricu; mirum vero cam cico aeftum illum fummum , ac 
furorem infolicum ceffiffe rcmediis, haerence diucius circa pc- 
des cumidos, ac praecordiamalo, indequecardius discuflb. 

OBSERVATIQ XLVl 

Dn. D. Eliae Camerarii. 

Haemoptyfis diuturna ac pertinax* 

O pericuJofiores vicae infidias ftruic Haemopcyfis, quo ci- 
cius aliquando, faciliusque vel ipfius nacurae robore, vel 
medicamencorum exhibicione ceflac , fecurumque de fanicace fua 
rclinquicaegrum, dum occulco fubdoloque ad phchifin progreflu 
in abdicis pulmonum veficulis remfuam agic delicefcens in pro- 
fuudo hoftis, nec jam fpuco amplius cruenco fe manifeftans, 
Haec igicur raciora funchaemopcyfebsexempIa,ubi diucurnam, 
ac per longa eciam frequencacam incervalla exfpuicioncm , can- 
demcamenfelixofculorum vafculorumqueapercorum occlufio, 
fanicacisque confirmacio non expeftaca fequicur. Anomaliae 
hicjfunt frequenciffimae, ecmaximacafuumvariecas, pmnesve- 
ro nocari exafte, accendique merentur, cum nec iftius affeftus 
indoles facis haftenus pofica fic in aprico. Lcgimus in ulcimo 
Eph. Tom. hiftorias flnguIaresObferv. ?j.Pacrem Jefuicam 2f. 
ann. enormi haemopcyfi incra criduum fanguinis criginca libras, 

S 5 2 nulla 



E 



314 Obfervatio xm. 



nulla infequence phchifi cxcreviffe, Obferv. vero Dec, VI. ^ 7, 
Haernopcyfeos periculum forcuica emefi declioacum. Pluri- 
morum aliorum diflimilia admodum faca frcqueaccr fumut 
miraci : Pauci camen phchifcos evadunc periculum. Vidimus ftu- 
diofum , qui oborca fubico cempeftace addufturus celeri nifu 
feneftrae valvam, coepic fpuerefanguincm, videbacur ille coer- 
cicus ; fed incra aliquoc menfium fpacium pulmonum lechalis 
ac plcnaria fuppuracio fecucaeft. Alius per incervalla mulcorum 
annorum ejicicns vim fanguinis ingencem, nonphchifi, fedapo- 
plexia candem obiic Merebicur vero hic locum aliquem diu- 
curna haemopcyfis, tandem camen fublaca. Juvcnis annorum 
iy. cocus corporc animoque mobilis, agilisque vehemenci exer- 
cicio cqueftri, viniquc ac ccrevifiae largis amplisque hauftibus 
ingurgicandis dedicus, diu jamanguftia acgravicace graecordio- 
rurn oppreffus, ec abaliquo ccmpore cufliens, aprih anni 1717, 
adco iocrefcerc cuflim feafic, uc ferocia ejus ac cruculenca ve- 
hemencia vulcum ejus omninoimmucarec, oculo&quefua quafi 
fede emocos in corvum mucarec afpe&um , macie corporis cc- 
lericer incrcfcence, ac cuffi magis magisque ad ftupendam vio- 
lenciam au£o, tandem inicio Maji aliquoc boris in ferarum per- 
fecucione exa&is, excicacus a fomno incer cuffis confuecae co- 
nacus os fanguine replccum advercic , quovis poftea mane evi- 
gilans eadem racione oredecentum fanguinem exfpuebac, nihil 
per diem egerens, fcrociflima eciarn urgence cufli, fenficinillo 
ipfo evigilandi exfcreandique aclu recraclam ad fauceslinguam, 
tuflis fummam illam, priftinamque violenciam non omnino 
fervabac, majorvero indies laflicudo occupabac aegrocum,fub- 
repebac naufea ciborum, dcjectusque appccuus, macies noca- 
bilis, oculique oftcndcbanc, nefcioquem languorem, imo di- 
xeris ftuporem. Circa vigefimum maji coeperunc die quavis 
horripilacioncs ac rigores vefpercini aegrum corripere. Diebus 
(equencibus noftu eciam coepic mifceri cum fpuco fanguis non 
floridus, (cum ha&enus mane falcim floridior ipfi effec conjun- 
£tus) infigsus erac dyfpnoea 8 fefta cumfuic io pedc vcna, exhi- 

bica 



Haemoptyfis diuturm ac pertinax. ?2f 



bica deco&a pe&oralia , pulvcrcs pe&orales modice adftria- 
gences, queis chaquerillae ec chinae chinae porcio addebacur, 
tion negledo ufu nicri moderaco , cabulisquc diacragacanchi 
cum bolo ; pulfus vefperi frequencior fuic, diucius cxcra lc&um 
permanere non valuic, 24. maji mox poft mediam noftem 
mulcum fanguinis cum largo fpuco cje&um eft, quod cc obci- 
nuic uo&ibus fequencibus, cuffieadem hora redeunce, eadem- 
que fequence cxcrccione. Forciora cum deco&a vulneraria, 
cum balfamo celebri Dippeliano exhiberi coeperunc, ufui ca- 
men balfami non mulcum Cemporis datum, cum ec acrior fie- 
ri cuffis, ec (pucum augeri magis viderecur, die cnim maji 28. 
plusfanguinisadmixcum eracfpucoac purulcncac quoquc por- 
ciones innacare phlegmaci vifcido videbancur. Primis Junii die- 
bus parcior fubinde videbacur copia cruorisfpuco admixci, 8va 
acrior cootpiciebacur ille fenguis, fequebacur vomicus,accrefce- 
bac lafficudo; infiftendum pe&oraiibus vifum eft.diebus fe- 
qucncibus cormina, parum fanguinis fubinde, ec lafficudomo. 
dica obfervacur » fempcr camen fanguis admifcebacur copiofo 
fpuco; i8va aucem menfis die plus denuofanguinis fpucombc- 
ci ejecic , dolore in dexcro fterni lacere perfiftence ; fcfta hinc 
denuo vena, minus dehinc fanguinis infpuco comparuic. Ipfe 
folfticii aeftivi die largior fanguis eje&us eft, eracque lafficudo 
mafor, quod uno alceroque poft die ica duravic, 2 f.aucem parum 
i fanguinis feobculic, 26. Junii nihil fanguinis ejecic; qui camen 
icerum fe monftrabac, fub finem menfisquidem copiofior. Ju- 
lio demum menfe fubfticic fanguinisejeftio, quae camen poft- 
liminio rediic circa 19. Julii dicm , poftea fenfim cvanefcens, 
redcuncc priftino corporis habicu ac vigorc carnibusquc au&is, 
uc per mulcos jam menfes priftinis vacare exerciciis eadem vio- 
kncia audcac, robuftus, fed exceffivo fcre faciei rubore perpe- 
cuo fuffufus. Adftringencia forciora adhibica haud fuerunr, 
plus abforbencibus, demulcencibus, mucilaginofis, gclacinofis, 
pe&oralibus dacum eft, Qui vcro difficulcacem confolidan- 
darum pulmonis Jaefionum ipfa expcriencia duceagnovic, is 

Si 3 mira- 

l! 



%i6_ Obfervatio XLVIU 

mirabicur cam diuturnam vafculorum apercionem ftipacam can- 
ca cuflis violencia, imo cruculencia, canca corporis macic, vi- 
rium languore, calore fcbrili cam diucurao, non cranfiiflc in 
pulmonumulcuf, veramquehe&icam camdifficulcer aliasprae- 
cavendam, ac fere inevicabilem. 

(Tubirtga Augufiam Vittd<d> i^Mart. 

OBSERVATIO XLVIl. 

Dn. Lic. Danielis Hoffmanni. 

Largijfima Miftio purulenta curata. 

• 

QUam incerca fic Nephricidis Diagnofis, Prognofisque, ec 
quam difficilede occulcis ejusmodi affedibus judicium,id 
quidem in cricaci praxeos quocidianae cafus abundc docenc. Ob- 
fervamus enim graviflima faepe fympcomaca a caufalcviuscula 
excicari, ucihis fere diebus in viro mihi chariflimo fummam 
virium proftracioncm, omnium a&ionum corporem , capicis 
fummam ec gravicacem cc debilicacem adverci , ex parva qui- 
dem origine, lapillis duobus exilibus, vix lenciculam minorem 
aequaocibus, eorumque per ureceres cranficu haud adco cardo, 
nec diu nimis durancc, illis camen felicicer ec per urechram pro- 
deuncibus cum urina cam graves adhuc reliquiae accanca oeco- 
nomiae animalis impedimenca fupereranc, quaca cam cxilibusla- 
pillis vix quisquam expeQaflec, cum cx adverfoin aliis majores 
ctiam cakulifubiodeparvisdoloribus excernancur, laxicacevia- 
rum, acfibrarum conofavence; func camen faepe fympcomaca 
acerbiflima, quinecexcreciones purulencae, ubi de calculiprae- 
fcncia incercicudo adhuc obcinec fumma; paflim efus legere exem- 
pla licecfed libec impraefcnciarumeam in rem hiftoriam enarrarc 
iequcnccm. Juvenis an, 17. ccmpcramencifanguinei, ingeniipe- 
tulancis,?ncc menfcs circicer novcm gravi Iumborum,dorfi ac vcn- 

cris 



Largijfima A diBio purulent a curata. 327 

tris doIore,ac urinae difficukace laboraverat, lapfui in cerram gra- 
viori adfcribens iftorum fympcomacum originem : ab eo cempore 
urinam perpecuo quafi habuic craffiorem,muco fubfidcnce fpifliu- 
fculo refertum, bene camenacque ad vocum vixic, apcus adfer- 
vicia, quae praeftabac Juveni cuidam generofo, donec 14. ab- 
hinc diebus cum laflicudine infigni quererecur de dolore lura- 
borum , qui dorfum dehinc , ac candem abdomen occupaverc, 
fine omni camen ftranguria nocabili, donecoftiduoabhinc, ve- 
hemenccr increfcerenc dolores , augerecurque laflicudo, uc vix 
fcalarum afcendere gradus valerec, eacandem fuic dolorum 
acerbicas, uc nec decumbere ullibi quiece, nec dormire per cri- 
duum unquam ipfilicueric, fedperpecuis ejulacibusclamoribus- 
que incondicis mali vim fummam anxie nunquam non ceftare- 
tur cremens ae gemebundus. Exhibici func fub id tempus pul. 
veres abforbences, nitrofi, ac fimul demulcentes, infufumque 
Theeforme vulnerarium ac lenicnscemperansque, cumdolores 
viderencur porro incolerabiles , exhibicae quoque func aliquot 
balfami fulphuris dofes, fub atrociflimis vero iftis dolorum can- 
torum cruciacibus urinaeraccenuis, citrina, ferenacuralis, vix 
nubeculam oftentans , donec candem fub mediam no&em po- 
fcens maculam uno cra&u cres fere libras urinae redderec , cra£ 
fae, curbidae, replecaemucotenaci verepurulenco, cohaerence^ 
acin cacnias quafi per bacillum immiflumdu&iliacfufpenden- 
! do; brevi pofticerumulcralibramreddidiccrafli iftius ftuidi, mi- 
! nus camenvifcidi, ac aequefaniofi,; accertiademum viceiccrum 
i fesquilibram circicer excrevic, cum remiflione dolorum infigni, 
unifi quodfub excrecionumfinem, cencsmodesftrangurianovos 
parerecdolores, coepv: moxicerumcomedere, obambiriaretan- 
tifper, laflicudinis oblivifci, dormire, akera^Iie urinamcrafiam 
tutbidam pauciorem, eodcm modo cum ftranguriae nifibus in 
•fine emifit; die cercia urina parurn curbidaerac, prodiens infinc 
[Mim dolorej quarca die domo icerum cxire, aufus eft; quinta 
'ttirioa ftacum fere naturalem acquifiverac, paulo camen ecpalli- 
dior ec fubviridis, ac curbidior comparens: Quae vero in fine 

paro- 



rzt Ob fermth XLVI IL 

paroxyfmi illtus dolorifici fiimtiieexcrecafuerac, fpiflaaccopio- 
fa urina, vere purulenca quafi coca fuic, fanguinis camen iccer 
vifcidas iftas quafi lacinias vix unam alceramque guccam licuic 
animadverccre. Hic vero juvenis infancia ufus eft minus pro- 
fpcra,ac puer nondum bimulus rarius minxic, unde (olicica 
macer obfervando accurace linceola lecli, invenic cxcrecum la- 
pillumpifo majorem, oblongiufculum; aliquocmenfiuminrer- 
vallo lividum, fubcoeruleumque ac curaensgenicale incuica ad- 
vercic haererc in urechra calculum , qui ec a chirurgo erac exi- 
mcndus , cum echinaceus, excancibusque cufpidibus excrecu 
cflcc difficilior. Ab co inde cempore nihil calculorum obfer va* 
tum eft, nihilque eo fpe&ans, nec in ulcima hacmorbiexacer- 
bacione, incerquc purulenca haec urinae fluenca quidquam cal- 
culofi, imo ne fabulofi quidem comparuic. Fracer ejtts nacuma- 
jor bis calculi fedioncm fuftinuic; alcer nacu minor paricer in 
aecace infancili calculis fuic obnoxius, quorum ec nonnullos fu- 
gendo ex urcchra macer elicuic. Puerorum veroiftorum vitac 
genus fuic inordinacum, vi&us pravus, crcbri diaecac errorcs. 
Necdum ab iis abftinec nofter hic, juvenisimprudens, cemerita- 
cisque gravcs proculdubiodacuruspoenas,cummaximedolorcs 
fubinde fenciacexquificospoft urinaeexcrecioncm, acnupercum 
pedes Scuccgardiam proficifcerecur, reddens in viaurinam, cin- 
&am cruore eandem non Gnc ccrrore confpexeric. Ha&enus 
veco pcr cres jam menfes cgregic valec. 

OBSERVATIO XLVllh 

• Dn. Lic. Danielis Hoffmanni. 

Ecbrafmata tutis fanguinea fjmphorefi fubita enata. % 

QUae impedico fanguinis circulo , auc lege cerca fecernendo* 
rum excjusmaflaimprovidefaftarepcrcuflione , per cw& 
^owfMv fieri queant ffvy.<po^\ et^sTas-aW humorum, innumeris 
dudum inaocuic exemplis, fingulare camen ec minus quocidk- 

nurtv 



Ecbrmmata Cutufanguineafjmphorefijubitd enat a. 329 

num vifum eft fequens. Mulier ruftica annor. 40. robufta, \w 
berorum plurium macer, fanitate hadtenus integra, firmaque 
gaudens, cui tamen ultra feptem jam hebdomadas emanfcranc 
menfes, ipfo vicae fuae gcnere, et oeconomiacpauperioris exi- 
gencia Iocioni cannabisaliquochorasimpenderecoa&afuic, ipfa 
vcro iftius lock>nis mechodus moIeflfiflTima requirit, ut lavans 
cannabim mulier ad mcdium usque ecquodexcurric, corporis, 
aquae immerfa aliquoc ibi perduret horis» ficque aquaeillius ec 
frigore ec humidicace pleniffime imbuatur , fa&um hinc, uc 
quemadmodum generales iftiusmodi noxiaeque corporis afHi- 
cliones aliquando cranfeunc fine damno evidenci, faepius vero 
variis generis fympcomatibus mifellas exponanc, ita echaec ra- 
riori ao memorabili evencu, vix undis egrefla domumque re- 
diens,fubico obdufta fuic per omnem quafi corporis ambicum 
puftulis acris, fubrubentibus, eranc illae magnicudinis diverfae, 
ec cum aliquae pifamole nonexcedercnt, parvulas aliae avella- 
nas aequabant, dolorem camen ipfi inferebanc nullum, fecuta 
eft fimullarganariumhacmorrhagia, itatamen, utfanguisetcx 
naribus ec ex ore effluerec> videreturque partim expuftulis hi$ 
ruptis emanafle, cum fauces maxime eartimque univerfus ifthmus 
adeo turgefcerent tuberculis iftis, ut aflererec videri fibi fauces 
fuas ab ingenti grumo fanguinis occupari, ac obfideritotas, m 
lingua cumprimis, ejus maxime apicc, racematim aggeftae ac 
congk>meratae puftuIaefrequcnciflTimaecranc, fed ec cocum cor- 
pus variolarum inftarobduxeranc eaedem, cumque inmanibus 
nonnullae attritu rumperentur, oftenderunc fubtus carnem re- 
centem rubentcmque , modus crumpendi fubitaneus notatu 
dignus erac, fed cc mora carum fingularis , cum ultra fiiesduo- 
decim pleraequefubftiterintintegrae, fenfimdemumfcnfimque 
fubfidences , exarefccncesquc. Multum perdidit fanguinis, cum 
maxime puftulis nondum plcne ceflancibus agrum dcnuo adi- 
*?c, cannabinque colligaret, nova hinc largiffima haemorrha- 
gia , nova eaquc ingcns lafDtudo. Non^ec digrcdiin ratioci- 
nia, frigusaquae ac humidicas corpus camdiu gravicerafficicn- 
Obferv. Acal N.C. Cent. CllL T t do 



33o Obferqjatio XLIX. 



do trhil noninfcrremali queunc, menfibusmaximequacunque 
cx caufa cardancibus, fanguineque au&o, aggeftoque, ec vafis 
turgidis, accedic foecoriftius aquaecannabeimbucaececerplane 
ac pjcndus, quaecamenomniamomencaneam puftularum ge- 
nefiu,fanguinisque fub cucicula coacervacionem exanchemacicara 
vixfatisexplicancclaramquereddunc; cum maximelinguaejus- 
queapexdenfoeorum agmineobdu&a fueric. Chirurgus venam 
illi mox fecuicinbrachio, exhibuicque diaphorecicos ac nicrofos 
quosdam pulveres ; nec graviora praecer ingencem virium de- 
perdicionem fympcomaca cum acceflere. 

( Tubinga Augufiam Vind. per Nok D. D* ElUm Camtr/trium 
d. 24., Mar t. An. 1718* mijfae. ) 

OBSERVATIO XLIX. 

Dn, D. Lucae Schrockiu 
De Auro anatino. 

AUrum in corpore animali generaripofle, uti nondum fufS- 
ciencer fuic evidum , auc experimentis comprobacum , ec 
inprimis dentis aurei Silefiaci fabulam Dan. Sennercus lib. 2, 
AJ£dj3ra£h parc i. cap. jf. tandem decexic, qui fplendorc au- 
rumlt&enanum quamvis repraefencavic, aurichalcei tamcn glo- 
buli mediecacem denci fraudulencer fubfticucam fuifle adparuic: 
iia quae de Anatibus auriferis quondam inSuevia famaferebap 
tur, qua de in Ephemcridum noftrarum Dccur, 1. Ann.6, Obf. 
194, nec oon Cenc.i. pag. 383. legi poteft, paricer jam evanc- 
fcic. ticec auccm fraudem hic fubefleminuscredibikfic, Au- 
rum tamen hocce non minus vencreae profapiae efle randem 
€ompercum e& Gum enim unum alcerumquegranulum fcu- 
jus crediti auri, ab Excellentiflimis Dominis Dodonbus, Riedii- 
no ec Khunio, Pbyficis Vlmenfibus primariis, olim obcinuiifertfe 
primum quidem qr Jdexamicifubjeci, maximaexparceinaqua 
forci folucum fucrat» paniculam camen minimam nigricamem 

iuca- 



De Auro anatino. 3 3 f 1 



inta&am invcni , quam aurum eflefu/picatus>aquamregiam ei 
fuperfudi , in qua ctiam foluta fuit; veruntamen cum duobus 
aliis granulis cxperimento repetito» illa in aqua forci penitus 
fuifle diflbluta vidi, liquore inde caerulefcentem colorem ad- 
quirente, faporem aeruginofum exhibente, ec ab infufo alcali 
tarcareo calccm caeruleam in fundum demictente. Vnde vero 
grana haec mecalltca in unius hujus domus aream devenerint, 
incertum eft ; diligenti tamen praelaudati Dn. Riedlini invefti- 
gatione compertum eft, poffedifle eam olim aliquem, in lapidem 
philofophicum qui inquifiverac. Novimus autem, chryfopae- 
sae amatores aiiquos , in cupro ec aurichalco femen aurcum, 
auc eciam ipfius auri quaedam particulacquodlateant, credere, 
xdeoque illud fcrurinio fuo aurifico fubmiccerej unde forcafle 
chryfophilus illeinmaflulas iftas aurichalcum priusredigece, pro 
ulceriori per ignem craftatione voluic; quae dein, quocunque 
demum cafu, in area illa difperfae* ct arenaepermixtaefuerunt. 
Similis rumor ance fexenoium inDucatu Wurcenbergico de 
auro in vencriculis anferum invencofpargebatur, in quem cum 
curiofus nofterCoilega, D. D. Rudolph. Jacob, Camerarius in- 
quifiviflec, obtinuittandem a pofteflbre aedium illarum, inqui- 
busTubingaerepertum efle aurumfamaerat, particulasaliquss, 
a fuis domcfticis exftomachosnferumcolle&as; aftprimomox 
intuitu Dorrino Camerario fufpe&a charcula fuic, quaconclu- 
deb^ntur , maculas urpoce aeruginofas fiftens , omniaque illa 
col!e£taoea non nifi filorum vcnereorum gracilium parvulafru- 
ftula efle judicavic , quae etiam aquae forti immifla cupruna 
eflc, cin£turamqueindecoeruIefcencem prodiiflc comperiic. 

OBSERfATIO L. 

Dn. D. Lucae SchrockiL 

Saccuti in inteftwo ileo. 

IUvenis xj 1. annos a Parentibus honoracis natus,d, 2T» Nov. 
^Ann. 1716. repcntina morte, incertum quo cafu, circa mc- 
** Tc 2 ridism 



3?i Obfervatio L. 

ridiem obierac, poftquam ukra quadriennium, facpius, modo fre- 
quencioribus, modo cum incermiflione pcr aliquoc dies,doloribus 
abdominisnonprocul ab umbilico correpcus fuiflec, cum fubfe- 
quencibus procra&u cemporisjam levioribus, /am vehemencio- 
ribuscapicisarcuumque convulfionibus, a quibus camen pauio 
poftucplurimum melius icerum fe habuerac, cc raro dealiquo 
graviorifympcomace, auc debilitaceconqueftusfuerac; ciborum 
incerim adpecicu non cantumbono, fedpaulomajorecxfiftencc; 
mcdicamenca auccm, quamvis faepe odore, fapore ec copia in- 
graca, fine faftidioingerebac,imoavidefacisexpecebac. 

Curn diverforum Medicorum judicia dc caufa morbifica 
occurrerinc, quae camen devcrmiumininceftinorumaliquola- 
titancium praefentia fovebancur, prae reliquis vcrifimilia magis 
videbancur, quia ab ufu medicamencorum anchelmincicorum, 
inprimis mercurialium , una akeraquc vice,in duobus primis 
morbi annis minores nonnulli vcrmiculi, aliquando eciam unus 
majusculus, digici fcrc longicudinem aequans,excrecusfucrac. 

In caufam morbi per anacomen inquirere , quantum per 
temporis brevicatem licuic, cum cadem adhucdie, vefpcri pla- 
cuiflec, vifcera in abdomine omnia fana comparuerunc , nec 
quidquam verminofi in inccftinis occurric, inteftinum tamca 
ileum, non procul a caeco tres cumorcs mcmbranofos per lon- 
gitudincm canalis inteftinalis proximc fe concingentes, ejusdem 
ferc cum membranis inteftinalibus craftitiei, et feccs liquidiufculas 
eoncinences cxhibuic, quorum primus ec cercius ejus capacicacis 
fuerunc, quae mediocrem nucem juglandcm recipere pocuifiec, 
medius vero paulo minorexftititj apercuraeauccmfingulorum 
in cavicatcminceftiniadpollicis amplicudinem hiabanc. 

Multum convenire hos cumorcs arbicror cum illo, quem 
fub diverciculi praeternaruralis nomine adducic ec delincac cc-. 
leberr. D, Fridcr. Ruyfchius pag.tfj, Mufci anacom. nec non 
cum cellulailla, quamin poftico re£H inceftini pariete minoris 
ficus magnicudine, cxeademacqueinteftinumfubftancia, etori- 
ficio rdiquae cavicacifermeaequali > cum ejusdem inceftini cubo 

cojnmw- 



Sacculi in intejtino ileo. - 333 



communicancem dcfcribic Ciariff. D. Joh. Bapcifta Morgagnus 
in Adverf, anacom. 3. 

Vnde infolitae illae noftrae burfulae fuerint exorcae , ec 
quam doiores abdominis caufam habuerint, difficileadmodum 
eft decerminare. Ab ipfa nativicace adfuifle, vix mihi perfua- 
deo, cum ance fexcum aecacis annum puer de nuilo doiorc 
conqucftus, morbisve obnoxius fucric; ncque herniae fpeciem 
dicerc licec, qualem Dn. Lictre in hiftor. Acad. rcg. fcienr. Pa- 
rif. Ann. 1 700. cap. de hern. partic. recenfet. D. Joh. Theod. 
Schenckius in Exercic. anac. pag.334.in canibus faepiflime fcob- 
fervafle tcftatur, non ad ventriculum modo , fed ec ipforum 
gracilium inteftinorum parietcs veficulas carneasfeuglandulo- 
fas excrinfecus (quales eciam incrinfccus meobfervaflerecordor) 
feriacim adnacas, in quibus vermes glomeracim ibi dcgcnces de- 
licueranc, capicibus fuis verfus inceftini cavum, qua parce fora- 
minacae eranc glandulae, converfis, uc inde alimentum a 
praecerlabente chylo fibi conveniens allicercnt. Referri quoque 
huc merencur fcirrhi invencriculo morbofi, quorum exa&am 
defcripcionem obfcrvacio z$ f. in Dec, 3. Eph. noftr. Ann. 6. ex- 
hibec. Tales obfervationesconje&uram fuppedicare valenc , in 
pueroiilo noftro ejusmodi tumoresinceftinum ileumprimooc- 
cupafle, qui a vermibus verfus cavum inteftinierofi, tranfeun- 
tibus illicloci fecibus receptaculum praebuerinc, a quibus fen- 
fim magis magisquein iftam amplicudinem dilacaci fuerinc; ubi 
feces colie&ae , ec copia fua moleftae reddicae, fimulque per 
moramdiucurnioremacriores fa&ae, cum in fiftulam inceftina- 
Iem violencius expellerentur, parces ibi nervofas vellicando, in 
dplorificas convulfivas concraftiones, ac candcm in ipfum us- 
que capuc kk cxccndences concka verinc. 



T t i • OBSEfr 



3J4 ~ Obferwatio Lh et LU. 



OBSERFJTIO Lh 

Dn. D. Michaelis Bernhardi Valentini. 

f Stella tnarina rarijjima petrefafta et in Haffia reperta. 

PRaecer aliasdiluvii univerfalisreliquias in HafDa occurrences 
ExcellenciflimusDn. P?£n/J Wolfartur, Archiacer cc Profef- 
for Haflb Caflellanus nuper corpus ftellac cujusdam marinae 
rariflimum ec in lapidem mucacum obcinuic , in cujus cencro 
figuraflorisecrofae eleganciflima eft depi&a: quoddumdijudi- 
cacionimeaecommiccebac, ftacim inmencem fubibac, me fimi- 
lemjjn Iconibus plancarum Barrelieri, ab Antonio dcjujfieu, 
i lttrnefortii in Horco Regio ParifinoSucceflbre, ancecnenniurn 
edicis vidifle, cui Stella tnarina fpinofa KerrUvr^ audic, yid. 
c. I. num. 1282. Corpus aucem pecrefa&um Afteriam men- 
ciens hic in TAB. V. fig. 10. ob oculoi ponicur. 

{fiijfa Auguftam Vind. d. 1 8. <Apr. 
An. 171 s.mijfa.) 

OBSERFATIO Lli. 
Dn, Lic.Chriftophori Bernhardi Valentini. 

Anatome Lari cinerei majoris. 

INundatio nuperrimaregionum quarundam maricimarumnon 
vcccres cancum colonos cum jumencis cmigrare, fed ec aves 
aquacicat, in liroribus nidulances, peregre avolare juflic. Ex illis 
noftrasin oras,circa idcm cempus, L ARVS dNEREVS M A JOR 
evolavic, quem grandine e fclopeco emiflb obruic ftudiofus 
quidam juris, eumque canquam raram fibique ignocam avern 
mihi dijudicandam obculic: ex alis longiflimiscaudamque pal- 
mi longicudine fere exccdencibus , tanquam ex ungue leonem,* 
ftacimlaruni, ecquidem cinereum majorem, prae reliquis ra- 

• rio- 

1 



Obfervatio LIIL gjy 



riorem, eilecognovi: quod digicipedum,cunica rubefcencein- 
cerfepci , ec cinereu? alarum color confirmabanr. Exuviis, ftup* 
pareplendis, ficquc affervandis, decra&is, reliquum corporis 
apparamm cukro fubjeci Anacomico, pro fupplendo Am^ 
phicheacro Anacomico (Zoocomico) Dn. Parentis, fub prelo 
mox fudacuro: iq quo praecer a!ia , quae cum caeceris vola- 
cilibus communia habec, fequenciaobfervare licuic: Vencriculus 
longuseracec craflus, cunica inceriore denfa ec rubicundaprae- 
dicus : gula ampliffima. Hepar flavefcebac admodum, in duos 
lobos diftin&um , quod inferiori parce vencriculum, fuperio- 
ri vero cor acringebac. |Ex eo bilis omnino viridis per du<3um 
hepacicum ioceftinii infundebacur; Hen aucem eleganci rubors 
ci colore vivido perfundebacur. 

OBSERVATIO LUl 
Dn. L Chriftophori Bernhardi Valentini» 

Anatome pici majoris nigru 

Ecribuspicorum fpeciebus haec quoqus rari/Iime a verraco- 
ribus confpicitur. Nuper camen ecilla mihi allaca fuic, 
cojus excernum corporis babicum nigerrimum in capiee elcga&- 
tiffima macula rubicunda ec fanguinea diftinguic. Quod vero 
dudumexopcavi ec defideravi, in hacquoquefpecic apparacum 
illurri mcchanicum echypomochIicum,quo Iinguisexercis arbo- 
rescransfoduncin nullo force aviumquam picorum genere oe- 
€urreiicem,incapice ejus paricer obfcrvavi,quemin reliquispico- 
rumfpeciebusfiftic Amphicheacrurn Zoocomicum fupra . allega- 
tum, ac haud ica pridem inccgro craftatulo ec in figurisaeneis 
eleganciflime oftendic Richardus Waller^ SociecacisLondinenfis 
Secrecarius» fub rubrica: a defcription ofthat curious natural 
macbine, thewvood- Peckers iougne. 

Quoad vifceraincerna, nil peculiaris , quod prae reliquis 
faabcac, occurrebac 

• GBSER. 



&6 Obfervdtio UV.ttLV. 



1 



OBSERrATlO LIV. 
Dn« L. ChriftophoriBernhardiValentini. 

Herbae quaedarn exoticae in agro Giffeno repertae. 

N cxceris faepe quaerimus, quae domi cc ance porcam nc- 
gligimus. Sic Linum Anglorum catbarticum in pracisquo- 
que Giflenis occurric , iisdem eciam viribus praedicum. £)o- 
ronicum y cujus radices ex alpibus pecunc fimpliciftae, in fylva 
ec rupe Giflenfi, ^anSCflettl diflo, copiofe propullular. Ntf 
foliam , a Dn. Nijfole Bocan. Monfpelienfi Tournefortio di- 
ftam ec Job. Baubino cefte agrislicoribusque fepcencrionis ferc 
propriam, recro Schiffenbergam, Ordinis Teucouici Eq. fc- 
dern, vix horula a Gifla diftancem, rcperi. Aconitum Lyco- 
9onum C. B. aliis Lupanaria di&um , quod Rajus in Genevae 
moncibus quaerebac, mcnfe majo aeque florcns in ancedifta 
fylva ^flngeffain inveni. De aliis alibi. 

OBSERVATIO LV. 

Dn. Lic. Chriftophori Bernhardi Valentini. 

Variolae cumpetechiis et diarrboea. 

QUancum in praxi ufum habeac confticucionum epidemica- 
rum obfervacio, earumquecdmparacio, morbi circa ini- 
wumhujus anni epidemicegraflancesabundeecad oculumcefta- 
ri pofluQC, fimiles illis, quos Tbomas Sjdenbam poft confticu- 
•ionem epidemicam 1681. (quae cum praecedencis anni 17*7. 
ad amuffim coincidicj obfervarac. Anno enim 168 1- aeftatis 
tempore ficciore diutius quam poft eorum , qui tunc bomines 
erant memoriam iniyalefcente Qadeo ut omnis ferme locorum 
berba exaruerit) fanguinem omnis HUbumiditas, quam aer alias 
folebat fuppeditare t deftituebat\ unde <varioldsmajor> quam pro 

morbi 



Variolae cum petecbiis et diarrhoea. g $7 

morbi indole> inflammatio accendebat, atque maculae purpureae 
plenam exanthematum eruptionem baud raro praeueniebant, 
ut laudacus modo Aucor in Differtatione Epiftolica ad Guikl- 
mum Cole p. m. 413. fufe refert. Ecquis jam cft, qui ncfciac con- 
fticucionem epidemicam anno praecerlapfo 17 17. fuifle huic fi- 
milimam. Variolas aucem circa finem ejusdem ec principium 
hujus anni graflances candem cragocdiam Iufifle, criftis adhuc 
plurimorum memoria recolic, cum, quod Sydehbam quoquc 
annocavic, maxima infantum pars, in quibus pecechiae variolis 
fc mifcebanc, diem fuum obierinr. Maculae eranc uc pluri- 
mum purpureae, cc inpe&orecopiofius erumpebanc, quae eo 
acrocius faeviebanc, quod uc plurimum fimul diarrhoea con- 
currebac, mocum nacurae cricicum invercens ec praepediens. 
Nulla hic bezoarcica , nulla expellencia, alias infallibilia, juva- 
banc. Mirum camen abfencibus pecechiis diarrhoeam fere in- 
nocuam fuifie, propinacis inprimis bezoarcico- adftringencibus, 
v. g. pulv. pannofi. rubr, cerr. figill. Laubac. quam hic convc- 
nienciflimam reperi. Eranc, qui cascarillae pulvcre candem 
non fioe levaminecoerccbanc, cujusufumhac inparcemaximo- 
perc commendac ccleb. D. Nebelius m DiflTercatione pcculiari 
fubejuspraefidioanno i7i7.Heidelbcrgac de illa habica. 

Utinam non major ftrages a febribus pecechialibus, for- 
te fubfecucuris, percimefcendaficj quaeinviciniafuamjamdura 
tragoediam exordiuncur. 

OBSERVATIO LVh 

Dn, Lic. Chriftophori Bernhardi Valentini. 

Pleuro - pneumoniafuppurata et per diarrboeampurulentam 

terminata. 

SUcor Giflenfis, nominc Scuckrath» fexagenariomajor, circa 
finem anni praecedencis pleuricide corripicur , qua diebus 
Obferv. Acad. N. C. Cent. Vlll U u ali- 



|38 Obfenjgtio LVIl 

aliquoc infuper habica, candcm me vocarijuflic. Praefcripfi 
rcmedia ancipleuritica confueca, imperando fudorem, adhibicis 
fimulcopicisexcernis, fpcrans fore ucfanguis inpraccordiis fta- 
gnans refolverecur cc in priftinum circulum vindicarecur; Aft 
fruftra. Malumad fuppuracionem vergebac, undc pro macu- 
ratione ec expe&oracione decofta pe&oralia ordinavi, quibus 
tantumabeft uc maceria per cuflinn rejicerecur, uc pocius ;diar- 
rhoea purulenca fecucafuerit: quem nacuraemocumperlaxan- 
cia blanda pe&oralibus mixca fequendo , cc ukimo craumacico- 
peftoralia adhibcndo, aeger (qui adftancibus alcerum jam pe- 
dem in Charonds cymba habere videbacur) Deigracia in ince- 
grum refticucus fuic. 

{fiijfa AugnfiamVinLd. tf. hfril 
An, i/U.mijfae.) 

OBSERVATIO LV2I. 
Dn, Lic* Johannis Jacobi Dillenii. 

Dc 

Hirudinibus etduobusPapilionibus. 

ETiamfi de Hirudinibusnonpaucafcripcaproftent, incerquae* 
eminec Scahliana, de Sanguifngarum ucilicacc diflercatio, 
nemo camen adhuc, quancum mihi quidem conftac, inceriora 
horum animalium pcrluftravic ec apcicudinem acquc organis- 
mum, quem ad fugendum recipicndumquefanguinemhabenc, 
dignc confideravic, quapropcer eas , quas hujus gracia fcci ob- 
fcr vaciones , cum aliis nonnullis hoc loco exhibere volui. Ga u- 
denc auceminfe&ahaecapoda (niadferpencinumgenuscuidara 
rcferrc placcac, cui, fiveraeft,Scrabonianaaflerciofavercpofler, 
dc hirudinibus in Mauricaniac quodam flumine fcpcenorum 
cubicorum, quibus perforaca fic gula, pcr quam fpircnc, ec o- 

mnibus 



&T: 



5*T 



ac. Sl&r.; _ZVJL. Cent^UT .ir»y$B 

4 ; 




DeHirudimbuset duobus papilionibus. 359 

mnibus foramcncxilc inmcdio, ab ore ec alvo unus continuus 
du<ftus)aquis praeripuc paluftribus , immocisvidelicecaudenio- 
re falcem fluxu pracdicisj cum cnim fpinnis defticuancur hiru- 
dines, ncc mulcam ad nandum aptitudinemhabeanc, fed leni ec 
undaco, anguillarum inftar, peraquasmocuferancur, rapidiori- 
bus aquis easinhaercrc minuscommodumerac, ucnonmemo- 
rem racionem fundi, quod molle, fpongiofum ec limofum re- 
quirunc, quale in pifcinis, paludibus etfoffisnafcitur. Obfer- 
vavi etiam eas loca recens effoffa, fi in ea aqua commode af- 
fluerequeat, lubcncer pecerc ec in haecfucco, uc vidccur, cerrae 
iiovoinvitatas, penecrarc, qualibus inlocis faepe copiofas coU 
legi prae aliis. De ventre maculis albo- lucefcencibus variegata 
eft ea fpecies, quae maximc familiaris cc ufui medico idcirco 
communiffime adhibecur, proucTab, V. Fig. 1. apparec : indor- 
fo colore fufcodonacur, ec utrinque linea albo«Iucefcens,pun- 
ftis nigricancibuspIerumquediftin&a,fecundumhoc ducitur,in- 
fraquas, delaterenimirum, utrinquelineaexmaculisnigriscon- 
flata decurrit,ad vcntrem vero linea utrinque albo - lutefcens 
icerum adeft, quae omnesfigura 4. quae hirudinem cauda fua 
ftipiti adhaerentem ecadnandumfeprocendentem repraefentar, 
exhibentur. Offeomni deftituitur, etcocafcre ventercft, quem 
nandotercci-compreflumhabet, alias, fatura praefertira, tercs 
eft, ecubifefe contrahit, eminenciasfeutuberculacuipidataac- 
quirit, quaefig.4. verfus caudam, licec haec non concrahacur, 
adpi&a func. Multis duranc menfibus , etiam "line pabulo, aqua 
dulci, pluvia nimirum, paluftri vel fluviatili affervatac. In quo ta- 
men mihi obfervacione conftitit,fi folaipfisaquafuppeditetur, 
minus eas vivaces efie ; concigit enim mihipoft quatuor circicer 
feptimanas, unam exfeptem.quaetamenpaftae erant, mortuam 
effe, ubi cum reliquis, languentibus etiam,terramfubminiftra- 
remi tanquam renatae apparuerc, acque per quinque fere fe- 
ptimanas vcgctac durarunc, ubi eas anatomiac et variis experi- 
mentis fubjeci. Apparuere cum adhuc fatis turgtdae et fangui- 
oc plenae , quo fe ance novem fere feptimanas impleveranc. 

U u 2 Sqp- 



340 Obfernratio U/ll 



Sanguis in quibusdam fcmigrumofus cc fpiflusalicubihaerebac, 
in facculis nempe, Fig, 2. lic,g.g. cc 3. Iic. f. f. depi&is, qui pcr 
vencrem omncm porriguncur, in ipfa vcrovencriscavicaceflui- 
dus permanferac, cujus cauflam afligno fibris ec columnis car- 
neo- cendmofis , quae vencrcm ubiquc, ceu incordeanimalium 
cerreftriu/to, itipanc \ harum cnim opcquaquaverfus movcri ec 
invicem conquaflan pocerac, quo mocu minus afficiebacur is, 
qui in faccis, quinonnifiremocioresfeceflus ccfpaciaincerfibras 
illas efFormaca , haerebac. Hi vcro facculi videncur efle can- 
quam prompcuaria, pro fucuro animalculi ufu, reliquusaucem 
in vencre ec venulis fanguis in praefencaneos magis uius impen- 
dicur; cum cnim ei non quohbec cempore fanguine pafci con- 
cingac , de iftiusmodi penario ipfi prudeacer provifum eft, 
Columnae illae carneo- cendioofae Fig.2. lic, h. h. defignancur. 
Eft icaque cocus vencerftru&urafuacocumcor, fun&ioneaucetn 
vencriculus, auc pocius vencriculi penarium. In vencre prae- 
cerca canalisquidamconcinecur, fuccolimofocigroplcnus, qui 
Kc. i.i. Fig. 2. ec c.e. Fig. 3. deaocacur. Hic finc dubio ab orc 
incipic, quale foramenfiib cufpidibus ad licc. Fig. i. dcpingicur 
cc in ano ccrminacur, licec ego nondum connexionem inccr anum 
cc foramen iftud oris adverccre pocucrim } immo vcro nullus 
mihi adhuc anus obfervacus, ec quancuracunquc prcmacurfan- 
guifuga plena, nec ano, necorefacilealiquidfangumisemifericj 
quem camen, fi falevelcincreconfpergacur, oreprompce,' nun- 
quam ano reddic. Videcur camen probabile, anum pcr cuber- 
culum illud caudacum liclj. Fig, 1. 2. cc g.Fig. 3. depiftum cx. 
ire, cumhocinmediononnihilcavumfrequencerapparcac, pro- 
uc lic. g. exhibecur, licecnullus peridftilus adigiqueac. Ubi ca- 
men dubium icerum cenec, quod poftea, paullo fupra vcncris mc- 
diecaccm in hujus mcdio foraminulum aliquod , Fig. 1. * defi- 
gnacum , obfervarim, quodfanevelanusfueric, vel, quodproba- 
bilius vidccur, ( fi quidem hae parces diftinttae ec remocacfinc) 
ad genicalia percinueric : mihi prorfus de eo facisfaccre noc po- 
r&i , foraminulum enim io eaecacis (ob fibrarum concra&ionem) 

oblicc- 



De Hirudinibm et duobus Papilionibm. 341 



obliceraiur, cc in vivis fub earum concre&acioncm concrahicur 
cciam ec vifum fugic. Quem porro ufum limus ifte obcineac, 
con magis mihi conftac; id cercum fine cerra aegrc durare ani- 
malcula baec: five jam abforbeanc fubciliorem ccrram, uccacum 
fanguine remixca nucriancur, five id eis commodi cerra afFcrac, 
quo per hanc excrcroenca, quaeiismucofa adhaerefcunc, corn- 
mode abftergere queanr. Quanam vero via cranfeanc excrc- 
mcnca haec mucagineai ignoro, nieaorcumducanc ecidenbfinc 
cum glucine ifto , quod ore ec caudaca appendice, quando ad- 
baerenc, emiccunc. In fummo vencre duo cerebra Fig, 2. lir. 

c. e. confpiciuntur, ec confiftentia ec gyratione ec venulis inter- 
fperfis aliorumanimaliumcerebrafacisexa&ereferencia: adlic.f. 
unum excra&um cft, per medium quafi divifum, (incerebrum 
force ec ccrebellum) abalceroextremoannuloquafi cartilagineo 
cinflum, qui qualem ufum habeac, ec an perhuncfortemocus 
in cutis fibras deducatur, non fcio: ex haccerebrofaparcepres- 
fione effluebac liquor laftcus. Porro per omnem inferiorem 
vencrem ucrinque corpora quafi glandulofamollia adfuncquae 
prefla fiquorem eciam la&eum effundunc, ec fimiles eciam, ac 
cerebra, venuIas,fedexi!iores, obcinenc, gyriveronulliaderanc. 
Anufurn etiamcerebri habeanc, non decermino, falcem id non 
improbabile videcur, cum Hirudines cransverfim diiTedas ad 
multas, quod mirum , fepcimanas ee menfes vivas vegetasque 
confpicere\|icueric, ica uc ec pars fuperior cum ore, ec inferior 
cum cauda mpverencur* Fig. 2. lic. k.k. ec clegancius Fig.3. lit. 

d, d t d. corpjbfcula haec glandulofa confpe&ui fiftuncur. Eft 
demum vc#a manifefta ab orc ad omnem ventrem procenfa, 
quae Fig. 2. lic. d. d, cc Fig. j. Iir. b. pb oculos ponitur; hacc 
plerumque uno praecipuocanali, prour Fig.2. ve! in duos mox, 
uc Fig.3, apparec, divifa conftac cc initiumhabecpoftillud fora- 
men, fucci limofi fuQionideftinacum, inceripfasctsfpides, inde 
vero ramificaciones plures dc fc miccic, ad faccos praecipuc cc 
ipfum veotrero. Cufpides aut, fi liceac, dences crcs func, qui- 
bus vulnufculurn inangulare infligic hirudo ; depinguntur ht 

Uu 3 Fig.i. 




Objervdtio LVll 



lic.b.b. ec Fig. 3. lic. a f quae figura rcliquis accura- 

cior, ec in haceciam apercura oris criangularis, in qua cufpides 

conduncur, nocaca eft, cum iaprioribus os replicacum fic; hoc 

vero ore,quod Iic. a. a. a. ubivis fignacum eft , firmicer fe 

applicac hirudo , duni fugere inccndic , pofterius vero cauda 

fe firmac, vencre ceceroquin Iibera ecfoluca. Denccs nec duri, 

nec omnino molles , nec eciam valde acuci ec fcindences , fed 

tancum acuminaci, ucmirumfic, quicumcamlevidolorcvulnus 

fofligi queac; ni videacur in vivis eosacucioresrcddi cx inftinftu 

ec voluncace animalculi nacurali. Foramen illud, fub cufpidi- 

bus lic, c. Fig. 1, nocacum, procul dubioinfervicprolimi fuftio- 

ne, qui in canali faeculenco concinecur, licec connexionem ec 

communicacioncm inCer ucraquc nondum advercerim ; ftilum 

tancum ad nocabile fpacium infuperiorem vencremadigerepo- 

cui. Interea probabilc ec nocacu dignum videcur, non effe ex- 

cremenca, quaecanalislimofusconcinec, cum maceria, quamex- 

cernunc, mucofa albida fic, quae nullacenus inilio canali com- 

parec. Ob exilicacem, faeculenciametfanguinolentiam, parces 

omnes pcrveftigarc ec explicarenonadeofacileeft, experimen- 

to vero pofthac confticic, anacomiam animalculi hujus melius 

fuccedcrc in famelicis ee recens capcis, quae fanguine curgidac 

non func, qualisFig. j.cxhibetur, proquofineaquafaiicaprius 

incerficere oporcec, cum alias fruftillacim eciam diuciftimeincer 

digitos moverencur. Senforia organa nulla obviam venerc ; 

gaudenc camen caftu, fenfu maximc univcrfali, ccodoratuforce 

eciam, cum advercerim exaqua proje&as, eidem denuo con- 

ftancer adrepere. Cucis earum ex meris annularibus fibris con- 

ftac, quarum beneficiomovencurecnandoinaqualongcproteii- 

duncur,excra aquam vero ec fi concre&encur, concrahuncur adeo, 

uc faepe unciam longicudine non mulcum fupcrenc, Laeves un- 

diquaque func, ac fub concraflionis motu eminencias ec cubcr- 

cula acuminaca parva oftendunc , quorum aliqua ad caudam 

Fig. 4. nocaca func. Vencre liberae ore et cuberculo caudaco, 

uc fupra diGumeft, adhaerenc, idquefirmiflime, uc avelliferc 

nequeanc, maxime ubi cufpides inflixere, quas ldeo, fi viavel- 

lancur, 



De Hirudinib us et duotus P apilionibus. 343 



kncur, in cuce faepe relinquunc, unde inflammacio ec fuppura- 

tio oriuncur, qua decauiTa venenoficatisapudquosdam(falcem 

aliquae fpecies, quoeomeliuscoloreturopinio) accufantur, fed 

immerko , cum omnis noxaa cufpidibusrelidtis dependeac, quac 

quoniam fubmolles func, invulnerediucius baerenc, ecnoncam 

prompte fuppuracionis a£lu emovencur. Firmiori adhaefioni 

non parumconcribuicglutinofushumor, quem dilabentes reliti- 

quuncin parce, cui adhaeferanc, ec hunc noncancumore, fed ec 

cauda emitcunt, videcurque non prorfus idem efle cum eo hu- 

more lenco, qui corum corpora, fi diucius aqua aflerventur, 

obveftire folcc, cum ad vicri, cui fefefrequencerapplicant, latera 

in mucum tenacem terreumvirefcencem, qualis apud Conler- 

vas faepe obfervacur, abeat. Excra aquam acutius quam in aqua 

pungunt, ubi plaga nonmajorem, immofaepeminorem,quam 

culicis auc pulicis i&us , dolorem conjundum habet ; ficuci 

eciam fanguis longediucius, illaefis eciam vafis majoribus, ma- 

nat, ubi in aqua applicicae fuerunc. Cujus quidem cauflaeflTe 

videcur emolticio fibrarum ec diutina fudlio, qua continuatum 

ec afluefattum motumatque affluxum ad locumapertum nan- 

cifcitur fanguis ; quae ratio nobis nunc magis placec, ac illa, 

quam quondam nobis fingeba«mus: animalcula nempe vei pe- 

euliarem fortc liquorem attenuantem in vulnufcula immitcerc, 

vel ex fingulari fenfu loca tantum arteriofa petere; cui pofte- 

riori favebac obfervacioilla, quandononquemvis,inaquaprae- 

fercim, occuparenc locum, fed faepe fatisdiucircapedes vagan- 

tia et varios centando uni demum felefto, cxploratoquafiarce- 

riarum pulfu, adhaererent. Qpamvis nullas ab iispertundiar- 

terias, negari nequeat, videcur camen probabilius, vafaquaeli- 

bet, prout forsobculerici abiisperforari, cancomagis, quomi- 

nus dcntiumfitus, ucunialcerivetancumvafculo infigancur, re- 

fpondet. Id mihi etiam poftea compertum eft, venis turgentio- 

ribus ec majoribus impofitas fanguifugas, famelicas aeque ac 

recens captas, cas confeftim percundere, unde mox replentur, 

€t poft carum cafum fanguis guctis frequencioribus ftillat; quo 

roihi 



344 Obferm ti o LVU. 

roihi confticic, ipfacciammajora vafa, de quo ancea dubicaram, 
ab iis perforari, Scillac inde fanguis ad horas fex communicer, 
ac fi m aqua, foras praefercim adpaludes ecfoflas, ubimocuin- 
calefcunt pedes, admoveancur, manac inde faepe facis pcrcina- 
cicer ad viginci quacuor ecplureshoras, licecnullaconfpicua vafa 
lacfa videancur, ec licec vulnufculafungoigniariovelboviftalin- 
ceisque impoficis muniancur ; cujus cauflam in cmollicionem, 
majoremque ob mocum affluxum conjicere licec. Hirudines 
fingulae pendenc communicerdrachmamdimidiam, emaciacac 
eciam fcrupulum cancum, auc non mulcumamplius: exfaciacac 
CC fanguine curgidac drachmas cresecunciamdimidiamplcrum- 
que complenc, quin ec ad drachmas usque fex capere poflecc- 
ftacur infar&useccurgcfcencia, cumadcrepacuramfereusque, m 
aqua praefercim, ubi a pondere fanguinco minus gravancur ec 
ideo non cam cico decidunc, fefeimplerefoleanc, undecumcan- 
cundem ccpluscciam, fi vasinfigniuslaefumfueric, vel fiinaqua 
applicencur, poft earum lapfum cmanare foleac, fex fepcemvc 
appoficae juftam ec legicimae venae fe<3ioni refpondencem eva- 
cuacioncm praeftare pocerunc. Praecipere folcnc audores, uc, 
fi copiofius cvacuarc animus fic, caudam eis feu parcem excrc- 
mam praecidamus, quodnobisnec commodumobdiucurnam 
adhacfioncm, nec neceflarium.eciam videcur, cum poftfponca- 
neum eorum lapfum fanguis facis diu profluerc foleac. Id eciam 
vericaci non adeo refpondec, quando mulci hirudines aflcrva- 
cas ec fuflioni affiiecas, quafi vidclicec id nacura nondoftae ef- 
fenc, facilius ec prompcius adhaererefcribunc, cumconcrarium 
pocrus obfervecur, nempequodcalesminimc adhaereanc, femcl 
nimirum facurae ad mulcos menfes (ego ad fex fere plenas af- 
fervavi ) fanguinem faftidiunc, quas fi fale auc cinere, confpcrgerc 
volueris, quo revomanc fanguinem cc co lubencius inpofterum 
appecanc, nihil ages , cum fal fic juracus ipfarum hoftis , ica 
uc plurimum ab eo langueanccc poftea moriancur, in cantum 
quidem, uc aquae falfae indicae fanguinis, quo curgenc> parccm 
mox revomanc ec convulfionibus agicacae brevi cemporis (pacio 

(poft 



De f-Jirudimbus et duohus Pa pilionibus" $4j 

(poft horaequadrancemaucdimidiamfalcemhoram) incercanc. 
Quod ipfis eciam, noncamen aequeviolencer»cinerevulgariauc 
clavellaco contingic; olcum cciam poft hacc ferrc nequcunc ec 
arenam, fi enim huic irrepere concingac, fanguinem eciam red- 
dunc, quamvis alias, durius cciam concreftacae cum nullatenus 
dimitcanc; ubi camen obfervationc icerum dignum eft,nulIo 
modo Iacefiicas, fed vicrofakem vacuoindicas, fanguinem fcur 
fim omncm eruftare, quod nobis pro avercenda aridicacc facc- 
re vidcncur , ideoquc probabile, famelicas non ica diu perftare 
poffe excra aquam, quam facuras, quas ad deccm circiccr dies 
ica vivcre pofle, indeveroexaridasinceriiffevidi. Tochoftibus 
obnoxiae ferrum nihilominus impune ferunc, ec, quod admira- 
tione fingulari dignum , confciffa cc abfciffa animalcula haec diu 
vivunc ec fruftiliarim per aquas vagabundo mocu movencur* 
vulnusque ipfis confanacur, ea camen differencia, quod parces 
illae caudam verfusnonicadiufuperfint, quamillae, quaecapice 
adhuc gaudenr, qualcm, femipollicemcancum,inexcenfioneca- 
men aliquoc fcre uoias longam, perquinquc refervavi menfes, 
(ec diucius, fi placuiffec, affervare pocuiffem) cum inferior es 
longior pars, caudam verfus, poft quincam fepcimanam morcua 
ac pucris fada fuiffec. Cecerum an cra&ione, vel pulfu arqui 
preffione peragacur transmiilio fanguinis e vcnis in corpus bi- 
rudinii , nulla quidem Medica confideracione dignum cft , Phy- 
fice animadverci deberec, quoniamcirca plagam,quousqueorc 
adhaefic hirudo, locus ad mukos dies rubec, idattradione fieri 
magis probabile videri, cum, fi pulfu abincraadlocumlaefum, 
(ubi tamcnilludfolumprincipiumvivcns ecmovensadmiftrim, 
omncm vcro aeris cxcerni vim excluferim) fanguis adigi debc- 
rec , poffec id quidcm fieri facis facile , qui vcro ab ifta via ( a vafis 
fauciis) diverccret, ec circa plagam, loco denfo fpiffoque, quo 
minime perrumpere poteft , haereret fanguis, nullatenus racioni 
planum videacur, cumaliaseifatisconfonum fir, quodfioris fu- 
£lione haec a&io pcragacur , evacuacis ec accraftis cenuionbus 
humoribus ferofis fanguis candem ipfis fuccedcre ec locus cir- 
Obfer v. Acal N. C, Cenu Vlll X x cura- 



3^6 Obfervatio LVlh ■ 

cumcirca facis prompce rubefieri debcac, uc non memorem il- 
lam cfcfficulcacemdeiftiusmodipulfione, quaaervelaquactiam, 
facihus inomnem parcem abirequeac, quam ncceflano iniftam 
partem (plurimum ec immenfumquancummagi?, pnecircum- 
fluo ec quaquaverfus facile pellendoaere, refiftencem) cui fan- 
guifuga adhaerec, cancopere premere pofiic; uc modo vel illa 
ukerius palmtfriadifficulcasnonobjiciacur, quodfu&iononcam 
pulmonis ec choracis, quamonspocius, incermediam eciam ex- 
piracionem (cum in pulfione iftaoperacioillachoraciselevationi 
ec aeris repreffioni cribuacur) opcimc fugentis, aftio videacur. 
Ec quamnam pulfionem praeftarenc animalcula haec pulmoni- 
bus defticuca, auc fieosobcinerenc, qui, dumin aquaadhaerenc 
ec fugunc, refpirare ec aquam pellerepoflcnc? Id camenrecicen- 
dum noneftdepulmonibusecrefpiracioncfanguifugarum, quod 
quamvis his parcibus defticui videancur , non camen aereomni 
carere qucanccum vicro affervacae fuperficiem aquae fubinde pe- 
cere ec excra aquamore ec collocenus aliquandiuhaererefoleanc. 
Acque haec mihi de vuIgariHirudinum fpecie pociffimumnoca 
fuere. Repericur ec alia quandoque apud nos , quae nullis lineis 
pun&isve incerftinguicur, fed unius ubivis ec fufci coloris eft : de- 
pingicur ea ec aeri incidicur nans Fig-7. qua ec dorfum, ec ven. 
cer , quo minus fufca eft, confpici poceft. Sunc hac minores 
quam ftriacae, valde fenfibiles, nec concaftum, nccaquac fub- 
traftionem commodc ferences, ideoque minus vivaces funr, 
ec quas ego habui, fugere, famelicae eciam, noluere, uode poft 
aliquoc menfes inceriere. Fig. 6. eadem fpecies eodem tempore, 
fcpcembri ncmpe capca , junior cc minor exhibecur , cumque 
ego aliquoc inde diebus has hirudines, quibus aquam puram 
dederam ex fofTa illa, in qua coeperameas, concemplarer, lace- 
ribus vicri adhaerere vidi pufillam ec minorem fere, ac Fig. f. 
defignacur , quae fane modo, auc non ica diu naca videbacur, adeo 
pufilla erac, uc non immerico quis force exiftimare pocuiffer, 
eam ica nacam ec vivipara ideoefTe animalculahaec, quac Am- 

phibiis 



De Hirudinibm et duobm Papilionibus. 347 

phibiis pocius, quam Aquacicis cancum annumeranda videncur, 
cum diu cxcra aquam viva fupexefle queanc, 

Pro implenda Tabula Papilionem Fig. 8- exhibeo , nulfa 
quidem colorum elegancia ec variecace fpeciofum, formacione 
tamen ec mocu fingularem prorfus ec admirandum \ pernicis- 
fimo cnim per aera mocu, eoque re&ilineo, non, uc alii pleri- 
que, vagabundo fercur ec floribus advolac, (nec vencris crafli- 
cies ei impedimeoco efle poceft , quamvis , quod pennis maxi- 
mam parcem;conftare videacur , revera minuscraflusgravisquc 
eife queac,) ftrufturavero, uc modo difium, plumaceus eft, 
maxime caudam verfus, ica uc Papiiio pernix plumatus eccau- 
dacus dici mereacur, Coiore eftexnigrofufco, alaeaucern in- 
teriores lucefcunc, ec juxca vencrem ucrinque maculas (fi cales 
dicerc liceac ") albas habec. Pcdibus infiftit fex , ec pro ore cor- 
niculum, uc alii, longum habec, quo florum fuccum fugic. 
Oftobri ad flores Delphinii, in horco fcrius florencis, alias ca- 
men eciam aeftace nobis obviam fadus eft. 

Huic concrarius eft alcer , Fig.? 4 conipicuus , qui fegnis 
valde Iencusque eft , uc facillimc ideo capi queac , colorc 
vero elegantiore fuperbic ; alae exceriores cx violaceo nigre- 
fcunc et maculis fanguineis diftinguuncur, inceriores vero pror- 
fus fanguineae func, limbo excremo nigro-violaceo, qua vero 
alis excernis proceguncur , eleganciffime auracae func , vencer 
tocus niger eft , craflus , ideoque ob gravicacem ejus diffici- 
lius movecur. Paflim graminibus adhaerec Majo ec Junio 
menfibus , Julio moricur. 

( Gijfa Aaguftam Find. d, 27. ApriL 
An.i7iS> ntifla.) 



Xx 2 OBSER- . 



34 8 Obfervatio LVlll 



OBSERVJTIO LFllh 

Dn. D.Chriftiani GottliebReusneri. 

Cingulum Lithontripticum. 

MUlta ct praeclaraextare remedia in Nephritide , et duris cal- 
, cu!i doloribus, quae vccerum mulcis parafangis poft fere- 
linqunc, Ephemerides noftrae Nac. Curiofor. abunde ceftancur, 
Inaudicum autem appello cingulum lichoncripcicum , quod 
lumbis applicacur , ec praecerico anno prima vice Wratislaviac 
videre concigic Paracum erac ex linceo duplicato, cui radix 
quaedam exocica infuta , coloris flavi, odoris paululum viru- 
lenci, dum reccns eft, faporisauccmnullius: radixdigici mino- 
ris crafliciem vix aequac, ejusdemque eft longicudinis , illa au- 
tem parce, qua dorium accingic, nulla radix eft fubftraca, pro 
majori geftandi commodicace. Afporcacur ad nos Lincio Me- 
tropoli Auftriae (uperioris. Tenore fchedulae cujusdam (Ano- 
cymicamen) idiomace Germanico confcripcae, laudacur prae- 
fervacive eccuracive in calculo renum cc veficae, calculum in- 
fcnfibiliccr e corpore expellerc dicicur. Hoc camenobferv&n- 
dum: uc cingulumhocad minimum per6. menfcs indefinencer 
fcilicec diu no&uque geftccur, deinde ad 4. vel 6. hebdomadas de- 
poni poteft. Commendacur quoque in praedi&a fchedula 
fubjeflis illis, quae quocunque modo difpofirionem ad caicu- 
lum habenc, quamvis adhuc libera fint a doloribus, quod ex 
fabulofa urinavacicinari cuilibec licec. Faceor equidem memo- 
dum operandi cinguli hujus ignorare , interim camen diffiteri 
non poflum, quod 4. perfonas noverim, quaecingulumprac- 
diflum non fine effedtu laudabili geftant, (ec ab omnibus aliis 
remediis abftincnc , ) unus per incegrum annum , alcer ukra 6. 
menfes, reliqui ad 3. menfes, geftant, ec ab illo ccmpore immu- 
fies a doloribus calculiimprimis rcnum, in dies aucem fabulo- 

fam 



Gngulum Lithontripticum. 349 



fam excernunc urinam , quod alias fine dolore raro fa&um> 
nec poeoicec illos fumcuum , quos fecerunc, 

SCHOLION. 

INcer copica remedia in calculo ex regno minerali non iofimum 
merecur cocum lapis nephricicus verus. Superac fcre fidem, 
quod de illo Monardes Medicus Hifpalenfis rcferc, de Duciffa 
Bejar, quae cerbrevi ccmporis incervallo Nephricicis doloribus 
affii&a, armillam ex hoc lapide fibi fierifecic, ec exeocempo- ' 
re(quod dccennium fuperavic)eo dolore nunquam vexaca j fed 
roboracur idem eflfedus experiencia Anfelmi de Boodc Tr. de 
Gcmm. ec Lap. L. 2. c. 110. p. m. 132. qui locum parallelum 
de Nobiliffimo quodam Viro, Damroanno, Ordinis aurei Vel- 
leris Heroaldo, Agnaco Domini de Boodc allegac, Scio equi- 
dem mulcos effe incer neocericos, qui in dubium vocanc expe- 
rienciam Monardis ec de Boodt, prouc facic NicoL Venecce in 
Tra&acu, cujus Ticulus : Traice des Pierres p. m. 264, Sed 
quis in dubium vocabic experienciam ec authoricacem ExccII. 
D. D. Mentzehi Ser. Eleft. Brand. b. rn. quondam Confiliarii ec 
Archiacri, cujus experiencia omni excepcione major eft ; hicau- 
temde Jafpide quodam Nephricico fimilem fere cafum Epb» 
N, C. Dec. 2. an.7. Obferv. 2. inferuic. Lapidem aucem ne- 
phricicum effe fpeciem Jafpidis dudum fiiboluic, praelaudacus 
Gemmarum fcrucacor de Boodc a Bodenftein 1. a. p. m. 13 1. Cu- 
bicularius enim Dominus Senningius Nephriticu* > cui Ekftor 
lapidem cuftodiendum cradidic, ec libertacem geftaradi dedic, 
• (applicabacur aucem excerne lumbis prouc cingulum, de quo 
foquimur) ad Menczelium fcripfic « fe geftaile iapidem crrca. 
regionem renum m dorfb, ec incer geftandum, toco cempore 
.ferififferefrigerarionem renum, ec per S.annos fe iiberum ado- 
loribus Nephrickis. Faceor, hanc obfervacionem me moviffe, 
cur Ephemeridibus noftris cingulum Antiaephricicum commu- 
nicare volui, uc fcilicec experiencia una alcera illuftrecur ec co- 

X x 3 pico- 



3fo • obferijatio LIX. 

picorum vircus explicecur. Modum operandi quod fpeftar, 
plurimi auclorumrefrigeracionem rcnum ex lapidibus excerne 
applicacis agnofcunc, prouc faciunc Monardes, Boodc ec D. D. 
Menczelius, Sed quis crederec? (pacefiaccamorum virorum,) 
lapidemNephricicumbrachioalligacum, cefte Monarde, cican- 
teBoodc, 1. a. ecWeckero in Ancidocar. 1. r. p. m. 40. cancam 
refrigeracionem renibus communicare , quancam poftulanc. 
Quid magis refrigerac plumbo ? Lamina camcn plumbea cx- 
ternelumbisapplicata, diuquegeftaca, a calculo tamen renum 
non praefervac, quamvisrerrigcracionemfcceric; quodpropria 
cxperiencia confirmac curiofus nacuraefcrucacor D, D. Veneccc 
nacione Gallus, loco allegaco, ad imicacionem OratorisRoma- 
oi Calvi, qui hocexperimencum oobis quoque rdiquic. Vi- 
decur igicur aliaadhuc fubeirccaufa, quae cx Mechanifmo.mc 
judice , deducenda, falva camen aliorum melius forfan fencien- 
cium opinione. 

{Javera Augttflam Vind. d. 2$* April. 
An, i/is.mijfa.) 

OBSERVATIO LIX. 
Dn. D.Chriftiani de Helwich. 

De 

Cura tumoris ojpum. 

NOn raro haclenusnobis inpraxioccurrcruncprotuberanciac 
ec cumores offium non cancum incarpis eccalis, fed eciam 
in coftarum excremicacibus . Tamecfi vcro hae eminenciaenon* 
.femper conjun&ae finccum fpinaedorfilaxacione velconcorfio- 
ne auc peftorii anguftia feu, modo loqucndi Glitlbniano, acu- 
minacione, adeoque nec gibberisnominecenferiqueant^nihilo- 
minus tamen vitium notabile corporisfiguraeadferunc, quod 
ranco magis in oculos incurric, fi,quod communicer fic, oppoficae 
par ces excenuencur ec quafi marcefcanc. Mecuendam ex hac inac- 

quali- 



De cura tumoris ojjium. $$ x 



qualicace deformicaccm parences omni ftudio a fuis avercereal- 
laboranc. Chirurgi, quinimo ec carnifices, quibus haec cu- 
ra credicur, uc parencum defiderio facisfacianc, nihil non mo- 
liuncur ec incerdum a fana racione prorfui aliena fufcipiunr. 
Probe recordamur,quantumdamnumceneIlis corporibuseciam 
compreflione, (quaeea, quae exiant adlocum Juum redirecogit $ 
verbo Hippocracis) praefercimrudiori ecipiaquoque inepca per 
fafcias ecfplenia deligatione faepe fic illacum. Omnis dies do- 
cec, quam fnvoiis de caufis absque omni indicacione ad feru- 
las, modo ligneas roodo aeneas profiliacur, laminis ferreis ac 
plumbeis in hac flexili aecace infaaces onerencur, ec choracibus 
lineis oflibus feufecis balenarum incerftin&is, ec qui muicono- 
cenciorcs func, ferreis angancur. Quam vero parum omnibus 
hisce, eciamfi loco ec cempore debico adhibeancur, faepe pro- 
ficiacur, Hippocraces in lib. de arciculac. cap. 30, ec reiiquo- 
rum fcculorum experientia affatim comprobavic. NuJium 
equidem ex memoracis praefidiis abfoluce profcribendiim ac 
damnandum efle cenfeo, in oflium camen prominentiis per- 
curandis praefticeric alia via cencare remocionem mali, Gliffo- 
nius, qui fumma diligentia nec minori judicioinrachicidis nacu- 
ram inquifivic, opcime, nifi falhrnur, ab inaequ3|i nutritione 
epiphyfes hafce oiTium arceflic cap. XIII, praeclariinmi operis 
de Rachicide diferte fcribens : Vbi id (ulcimum aiirnencum) //- 
beralius uni parti et alteri parcius dijpenfatur, minime certo mt- 
rum eft, fi una pars in jufto majorem molem excrcfcat, dum aU 
tera interim extenuatur. Sed nefcio, an adeo felicicer idem 
celeberrimus vir raiionem excenuationis evolvac, praecendens, 
propter laxitatem, mollitiem, lubricitatem partium , expuitrkem 
concitatiorem ejfe debito t tranfpirationem nimis facilmac dijft- 
pationem circuitum fanguinis nimis lubrkum> reteniricem deb> 
lem alimtntum citius et faalius elabi pati> idemque pene btsce 
partibusaccidere, quod inteftmis in lienteria. Profetf o multo 
facilius nodum hunc gordmm folviflec doftiflimus Gliflb- 
nius, fi a parciori alimenci affluxu extenuationem deduxifler, 

quem- 



3fi Obferwtio LIX. 



quemadmodtim ab uberiori cjus appulfu auftam partium ma- 

gnicudinem quam refti(fime denvavic. Tocum negocium 

tanco facilius hodie aflequimur, poftquam nofrris diebus ia 

clariflima lucc poficum , quomodo beueficio mocus conici, 

laxacae parcescopiofius, conftridtusveroparcius humoresquos- 

vis,adeoque eciam alimencicium lacicem, admiccanc ec exci- 

pianc. Nam illa, quae Mechanici quidam de rnira incredibilique 

cum fecernencis vafis quam feccrnendae parcis forma , figura ec 

conftru&ionedifpucac, merico incercommencareferimus, quac 

tempus jam coepic delerc , ec brevi poft cx coco delebic. In hac 

inaequali parcium nucricioneeca^y0T£o<£/<*nonaliud videcuref- 

fe officiumMedici, quamquancum quidemejus rei fien poceft, 

iaxacas nimis parces rnodefte ftringcre , acque hoc modo ad 

au&as parces exundancem affluxum moderari; nimium ve- 

ro cenfas aliquancifper ec paulo largiorcm hoc modo alimenci 

efHuxum invicare. Ec ad hunc fcopum collimavi ec mecam fe- 

licicer mulcocies finc opcrofo medicamencorum , cc chirurgico- 

rum praefidiorum apparacu accigi. Excenuacae parces emol- 

licnci ungucnto.delibucae affluenti alimenco magis pacenc, co- 

demque laecius recrcancur ; auGa vero mixcura conica cer in 

dies per quatuor , auc exigence ica necefficace eciam pcr plures 

menfes illicae fibris ftri&is delacum ad fe alimencum parcius 

imbibunc , adcoquc non amplius ka luxurianc. Ufus vero 

plerumquc fum unguenco dc Alch. Fcrnelii cum axung. 

taxi, mcdull. cruris viculiccoleolumbricorumcerreftr, Scriftu- 

ram fibrarum facile per fpir. fal. ammon. formicarum , fer- 

pilli , lavcndulae , rorismarini &c. impettarc licec ; aufim 

(pondere eximiam ia mcdicina facienda ucilicacem in mulcii 

etiam aliis morbis, ubi placueric Mcdicis monica Mechodico. 

rum prudenccr cc cum judicio in rem fuam vcrcere* Ec co ma- 

gis dolerc folco, quod in paucorum manus verfencur quanri- 

vis precii fcripca Aureliani cc Profpcri Alpini Marofticenfis libri 

tredecim de medicina metbodica. Incerim faccor, in hac cura 

nec incerna a me negle&a medicamenca, cum pociffimum ii 

hii 



De cura tumoris offiunt. $$$ 

his olTium procuberanciis , deformari foleanc, qui in infancia 
atrophia laborarunc. Eximie hic quoque profunc remedia, 
quae primai vias a fordibus vindicancj coftionem promovenc, 
debicum chyli aclympbae progreflumadjuvanc, eumque in fi- 
nem conum glandularum mefaraicarum ab infar&u mucofica- 
cis debilicacum roboranc. Si vifcidiorfs lymphae praefto finc 
indicia , refolvencibu? ec acccnuancibus ac incidencibus rc- 
deunccm nucricionis fruftracionem , deficuram candcm in cabi- 
dam confumpcionem, folicice praevertere caucum , uc quivis 
incelligic , dccec Medicum. 

OBSERFATIO LX. 
Dn. D. Chriftiani de Helwich. 

Dc 

•I utiffimafebris, variolas confluentes excipientis, curatione per 
blandaevacuantia. 

NOn poceft quemquam in mcdcndo exercicacum Iaccrc, 
in quanco difcrimine verftncur variolis confluencibus dc- 
tenci, quibus jufto cicius, hoc eft, ance perfe&am variolarum 
macuracioncm , facies decumefcic ac pcyalismus ceflac, nullo 
fuccedence excremorum cumore; quod plerumquc nonb auc 
decimo a morbi infulcu die, rarius apud nos decimo cercio auC 
adhuc cardius concigifle hoc fcculi decimi oftavi anno decimo 
fepcimo, morbiilorum ec variolarum feraciflimo, perfrequencer 
vidirous. Quocunquc vcro die hoc eveniac ance maturatio- 
ncmj febrisexardefcic vehemens, praefentiflimum imminecfuf- 
focacionis periculum,fumma adcft deglucicionisdifficulcasacin- 
crcdibilis inquiccudo praecipuc circa noftem, uc de inexplica- 
bili anxiecace, cremoribus aliisquc horrendisfympcomacibus ni- 
hildicamus. In his anguftiis auc nullum eft auc nimiscardum, 
quod fperare queas, ab alexipharmacis ec cardiacis auxilium. 
Irricum plane negotiumeft, papillas falivales acidulacis ad fub- 
Obferv. Acal N.C Cent. VllL Y y fiften- 



g {4 Obfervatio LX. 



(iftencem ptyalismumrevocandum folicicare; umbue p3nnum 
lineum, quantum libec, mellc rofaco colaco , faepius friceucur 
oradu&uum falivaliu^mfpiric.fulph. ec oleovicrioli ec cercocre- 
de, ce oleum ec opqiram perdicurum. Memini opcaco cum 
fucceflu falivacioni fubfticucum fuifle a nacura largius urinae 
profluvium, ac C\ ex mifturicione divinarelicec, eam renumca- 
tara&as rcferacuram , uc per eas veneni reliquias procrudac; 
libencer facemur cum Morcono incraft. de febrib. inflamma- 
torits unxxwfalibus cap. IX Medicum oporcere illi in hoc ul- 
timo conacu manusadjucrices admovere, ac cardiacis admifce- 
re diuretica, quamvis prac cineribus bufonum aMorcono lau- 
dacis alia cutiora eligenda arbicremur. Ac vero fiftimulus ad 
reddendam urinam abfic, ex diurecicorum indole ac experien- 
tia oflendi poceft, quam vano nos confilio ad infidum diureci- 
corum in hoc cafu auxilium convolemus. Anchora fpei o- 
rrnis in hoc procellofo mari eft Morcono cap. XI. corcex peru- 
vianus,quin imo cancopere hoc remedium hift. XXV. excoflic, uc 
afTererenullusdubicec, unicumcancum qafum a fe obfervacum, 
inquo praxinhancinfauftus dedecoraric evencus, ec corcex ex- 
pe&ationi non refponderic, quamvis etiam unicum hunc, quem 
vidic, finiftrum exicum vel parco vel nimis fero alexipharma- 
corum ec corcicis ufui malic cribuere , quam ipfi pharmaco. 
Ac vero cum ufu rerum nobis fic compercum , corcicem per 
tre$ dies exhibicum efle ec camen febrim fympcomacibus mulcis 
ftipatam circa no&em aegro gravius incubuiflc; quilibec vider 
praefentiori adhuc nos in canca calamitare egere remcdio. Sy- 
denham,quo accuracius nemode variolisegic, in Scbedttl.moni- 
toria ea eftin fencencia, quod nihil efficacius hanc febrim re- 
tundac, quam copiofa venaefeflio, hac enim omnium opcime 
putridaspartes a puftulisinfanguinem reforptas confeflim exhoc 
dimimrh Ecquis vero Medicorum in plerisque Germaniac 
parcibus aufic velverbo mcminiflc venaefe&ionis, quociescun- 
que ceneri infanccs auc pueri vel puellae hac febricorrcpci Jan- 
guenc ? Ad folum veaaefe&ionis nomcn parenccs ac adftances 

cohor- 



De tutijjimafebris variolas confluentes excipientis curatme. % f f 

cohorrefcunr. Quid ergo candem agendum ? Idem iagacis- 
fimus Medicui Sydenham vidic Ionge minus aegro periculum 
efle ab aflumpco cacharcico lenieuci quam ab alvinarum fae- 
cum recencione , imo ec feiicicer hauftum laxancem fe propi- 
naffe narrac; nihilominus in cacharfeos negotieilludnorarivulc, 
aegrum non ejfe purgandum, nifi facejjente jam morbo,<v, g. dte 
deamo tertio aut eorum aliquo, qui eum [equuntur , imo necper 
iftos etiam dies , nifi fanguis fuerit imminuius , adeoque apud 
Germanosin hiscircumftanciis nunquam: hisce enim fanguinis 
miflionem vix ac ne vix incurrencibus adhuc in oculos puftulis, 
necdum plene exficcacis ec incruftacis unquamperfuaferis,adeo- 
que fi Sydenhamium fequi placec, illis eo cempore nunquam 
alvum fubducere licebic. Verum enim vero docuic mc hoc 
annoquocidiana ac frequens ejusmodi aegrorum cra£iatio,quod 
fine praemiffa venaefeftione eciam decimo die Ieniencia noa 
cancumfmeomninoxa, fedeciam praefencicumucilicace, difpa- 
rence jufto cicius in ceneris vulcus cumore ac falivacione ceflan- 
te in adulcis, exhibeantur. Ac cerce aflura eft de ceneris, nifi 
ve! nacurae, vel arcis beneficio purulenca maceria cum fangui- 
neo lacicepermifta, quae febrim, rcfpiraeionem brevem ec fre* 
quencem, corporis je&igationem ec anxiecaces excicac, blandif- 
fime evacuecur. Non diflimularepoflum,me ab inicio cimide 
ininfancibus cc pueris rem fuifle aggreflum, Inicio enemacis 
necefficacem ec ucilicacem parencibus conacus fum perfuadere, 
quod fatisfuitarduum. Non facilequisquam credideric, quan- 
cum Vratislaviaead folamclyfterismencionem in variolis crepide- 
t&r j confenfere candem cordaciores , poftquam iis clare ob oculos 
poficum,quod faeces in colodiucius corpencesacriores reddancuc 
ec inceftinorum roembranas pungendo ac vellicando miferos red- 
danc inquieciores. Non raro eciam flu&uancium fuffragium 
crac expugnandum blanda fpe ac promiflb, fore nimirum , uc 
dempca opporcune clysmacum ope faburra, corpus fublevetur, 
periculum fuffbcacionis minuacur, acftusque fanguinis tempc- 
r$cur« Ec profe&o evencus fere femper pulchre refpondic, 

Y y- 2 Ubi 



3^6 ObferiMtio LX. 

Ubi dcinceps re ipfa compererunc, variola$ enematibus ad in- 
teriora, quivanus iilorum mecuseft,non recrahi, corporiqua- 
dantenus adferri levacionem, aegricudinemque molliri; nonre- 
pugnaverunc amplius , quo minus alvus enemacibus ducere- 
cur. In corporibus plane exhauftis hoc pracfidio minimeufus 
fui, ne calumnia clyfteris improbicaci facalem impucarec even- 
tum, quem a morbi vehemencia brevi indu&um iri confta- 
bac, Majori cum folicicudine ec circumlpe&ione in exhiben- 
dis leniencibus verfacus fum. Vbioleo Amygdalarum dulcium 
in jusculo exhibicum non (acisfccic, ad decodtum florum ec 
fruttuum cum fyrupo violarum folucivo progreflus fum , acil- 
lud fingulisdiebus propinavi, Opcima fide affirmare poflum 
hinc fecucam fympcomacum micigacionem, quae, ucprosperi 
fucceflus folenc , me audaciorem fecic , uc decoflo huic auc 
pe&orali Auguftanorum V laxacivam Viennenfium eciam in do- 
fi largiori addere minime dubicaverim. Spero omnes, qui ve- 
ricacem aflerci hujvis experiri cupienc, re ipfa deprehenfuros, mi« 
tiora omnia efle , quando per diem alvus fueric laxior, criftiora 
vero omnia , ubi ea denuo adftri£ta. Hac via per incegrum 
aliquando oftiduum incefli, ec fingulis horis duabus aliquoc 
cochlearia mane pocionis ejuscemodi leniencis exhibui, circa 
quarcam vero pomeridianam ac o&avam vefpercinam alexi- 
pharmaca blandiorafine omnibus anodynis adminiftravi , ac uc 
plurimum quidem dedi pulverem bezoardicum ad paroxys- 
mum febrilem efficacius recundendum ac avercendam inquie- 
tudinem no&urnam. Hac medendi mechodo aliquos in fura- 
mo vicae pcriculo confticucos, fuifle praecer omnium fpemfer- 
vacos cercum eft» Diem dies docebic, ec force pofteri, nec 
paulo forciora, a quibuscamen hadlenus abftinui, formidabunr, 
eandemque calcabunc viam , quam in Anglia a Medicis erudi- 
tioneac experiencia praeftancibus jam nunc ceri ex Comment. 7. 
do&ifiimi viri Joannis Freind ad Hippocrac 9 de morbis populfr 
ribusnotx fineanimi yolupcace perfpexi. 

V OBSER- 



Obfervatio LXI. ^y 



OBSERVATIO LXl. 

De 

Aiotibm fpafticis convulfivis, difficilioris dentitionis 
confeSariis. 

DEnticncium propria efle oS^l^ag, gingivarum prurigines, 
five, fi Celfimcerprecaciolib.2. de Medic. cap. I. p. 46. ma- 
gis placec, exulceratwnes ', febres > convul/iones, non cancum cx 
HippocracisAphorismo 2j. libr. 3. fed ec quocidianacxperiencia 
conftac. Nocum quoque vcl in vulguseft, infances maxime ca* 
ninis dentibm rientibm male habere, id quod ipfe eciam Hippd- 
craces in cicaco Aphorismo monuic, qui camen, uc mulci alii, 
qui pro oraculis habencur, oculis prudenciae incuendus, nequ& 
in illo to xotrd 7t*vT<x; requirendum, facis eciam hiceric, fi pkiri- 
mum res ica fe habeac, quod fapiencer de quamplurimis aliis 
Hippocracis efFacis judicavic Galenus. Neque eft, cur hic quis- 
quam merico curbecur, finonomniausquequaquerefpondeanr, 
eunc idem cernereliceacin regulisnomochecicis,forenfibus, mili- 
caribus, oeconomicis, qua de re merico confulendus Scher bius, vir 
fuo cempore dodiilimus, in ledtu digniflima dijfertatione contra 
Ramifias. Inmaceria, quae prae manibus eft, rcperias pucros, 
quibus canini dcnces absque commemoracis fympcomacibus, 
molares vcro cum canca difficulcace erumpunc, uc infancesgra. 
vifilmis convulfionibus confe&i e vica excedanc. Neque facile 
quenquam fugic, pueros obefiores feu verbo Cclfi plemores,, ec 
eos, quibm <venter adftriSm eft, graviora premere mala ciciusque 
convelli cencriorcs , ec quibus alvus fluidior eft, quod itidem prae- 
clare nocacum Hippocraci in libcllo de^«W/o«ehisverbis; qui- 
bus in dentitione alvm plm fubducit , minm convelluntur. 
Jocularis vero ec prolecarius error eft, crcdcre,quodinfanccsus- 
que ad cercium folummodo aecacis annum , dum dences e ma- 
xillarum alveolis in gingiyarum faftigia procruduncur, febri ec 

Yy 5 con- 



35$ Obferqjath LXl. 



convuiiionibus oppnmancur , quarco vcro auc quinco &c # 
denticnces ab bifce malis fintimmunes. Proberecordoreciam 
juvenes, quibus genuini dencescum fummisexieruncdoloribus, 
Medicum implorafle auxilium, neque excidec unquam animo 
meo affinis mei Chriftiani Rjchardi PfeifFeri Med. D. ac Phyfici 
Ducalis Munfterbergenfispraemacurofaco nobis ance criennium 
erepci confeflio, dolorem fc cam exquifitum prodeuncibus vi- 
gefirho o&avo aecacis anno fapienciae dentibus expercum, uc, 
quomodo cenera corpora hifce cruciacibus ferendis paria 
finc , id vero fefe non facis capere , ferio affirmarec, Neque 
eft, cur cemcre fidcm detrahas Ariftoteli, Ub.z. Hijtor. Ani- 
mal. cap. 4. et lib. f . de generat. Anim. cap. 4. narranci prae- 
di&os dences maribus ec foeminis o&uagefimo aetatis annonon 
fine dolore erupifle. Ariftoteli fuffragacur Gorraeus ; Vefahus 
quoque lib. 1. Anat. cap.lL auftor eft, genuinos emigrare cum 
tanto cruciacu, uc Medici illud non obfervances alios interdum 
dentes e<vulferint et Catapotiis aegros obruerint , perfuafi , bu- 
morum *vitio dentes dolere.- Ec cerce cum fineperforacionc ac 
laceratione gingivarum dentesemergerc non pofiinc, omnino 
necefle eft, non cantum cenerosinfancesfedechis aetatemajores 
pueros perpeti dolores, dumdenciumaciculiscontinuogingivae 
punguncur ac vuloerantur, quosquidemeflegraviores, quam fi 
fiimuli infigantur carni non fine ratione credic vir clariflimus,2?o//- 
finccius indiffertAnatom., qua derenosnondubicarefinitfum- 
ma puerulorum inquictudo, et in morofioribus ejulatus. Uc. 
tanto citius principiumcorporisvitale ab hoc moleftiflimo fenfu 
{e(c vindicec; opportune in fubfidium vocatfebrim tanquam 
medium, quo dentis eruptionem frequenciori ac forciori fan- 
guinis ad gingivas appulfu promovere poteft; bcneficio quo- 
que motus tonici laxatis partibuscircacapuc ctftri&isinferiori- 
bus majorem fanguinis quantitatem ad caput congeric, ut uberio- 
ri hoc flumine canco promcius dens ex alveolis evolvatur. 
Hifce viis mecam opcacam perfrequencer ex voco actingic. Ubi 
vero majores fefe oflfcrunt difficulcates, ec qSqvtUw negotium 

non 



De Motibus fpnftku etconvulfivh difficilhm &c 3 $9 



non ex vocofuccedic; non raroexcicantur convulfiones, id eft, 

mocus conicus fumme exacerbacur, uc dens majori hacviadhi- 

bica canquam cunco quodam procrudacur, id quod eciam non 

raro ica evenire aflolec, Neque enim omnibus infancibusden- 

tiencibus convulfiones func funeftae, quod ec Hippocraci annoca* 

cum praedi&o de dentitione libello.Emm vero praecer haec omnia 

in pueris quinquennibus &c. cum aliis cum praecipue iis, qui 

fegnioris alvi func ec a pacribusarchricidelaborancibus ecmacri* 

bus animigravioribuspacbemacibusobnoxiisgenici func,obfer- 

vare licec, quod,dumiis denceseruuncur, inicio quidemimpe- 

tus procrudendi denccm vehemenciflimus dcprehendacur; poft 

aliquoc verodies, hocconfilioabjeflo,excicencurincococorpo- 

re fpasmodicaeconftriftionescumconvulfionibusincercurrend- 

bus non nifi per morcem finiendae. Aliquocieshocameani- 

madverfum , fed nuper praecipue , dum incer dences maxi- 

mum feu molarem a caniniscerciumin ucroqueinferiorismaxil- 

lae lacere nacura procrudcre fervenciflime molirecur. Puercali- 

bus , quos dixi , parcncibus prognacus quincuro aecacis annum 

agens blaefus gracilique pede aegre adhuc incedens per aliquoc 

dies folico morofior ec no&u inquiecior curbac fuos, praefercim 

quod vomicus ec aeftum appecicus dejedii comices cernerenc, 

Inter haec dum crebrius ori manuscumferociaaliquaindic, ru- 

bedine alcernis vicibus genas cingencc, fufpicionern difficilioris 

dcncitionis movec. Blandiciis munufculisque ille&us accuracio- 

rcm infpe&ionem admiccic. Infpiciencibusdefignacianobisden- 

tes molares erupcioni credebancur prdximi, nuilrque amplius do- 

rrefticorum fuperac dubium , praefences turbas ab impediciori 

dencicione efle derivandas ec boc etiam ex capice, quia pucr ne 

leniflimum quidem ca£tum in memoratis gingivae cuberantiis 

ferre pocerac. Incerea morbus ruic indies in decerius , unde exci- 

tata macris diligencta ac ftudium explorandi, num aliquadencis 

afpericas jam jam apparerec. Numquamper mulcosdiesexamen 

iftud fufcepcum fuerac, quin pucr cremore cocius corporis cefta- 

retur, quam grav&fibi efleclenifTimusquivis romemisgingivae 



^o Obfervatio LXl 

caflus, Dum genicrix circiccr decimi morbi dic ad quocidianum 
cxploracionis officium rcdic, cc co diligcncius fungicur cxcicaca ad 
hoc urinae fupprcflione ccfpasmodica alvi conftri&ione, digi- 
cumforciusimprimicquinimogingivasfricareaudecnullumquc 
doloris feafum a pucro cdt advercic. Id nunciacum mihiargu- 
menco fuic, vicale principiumdefucccfludefperabundum labo- 
rem procrudendi dencem canquam inucilem abjecifle. Ceflance 
mocu circa dences, invaluerc in horas fpasmodicae conftri&io- 
nes, ec vagae modohujusmodoilliusparcisconvulfioncsincoco 
corpore oberrabanc. Jam inceftina canco (pasmo corquebancur, uc 
jurafles pueri morbum effe dolorem colicum; modo fpbin&er 
veficac cam ar&e conftringcbacur, uc urinaepraecluderecurexi- 
cus, credidifles puerum calculo veficae, cujuscamennullum in- 
dicium per cocam cjus vicam comparuic, laborarc ; jam fauces 
ica anguftabancur, uc fine praefenci fuffbcacionis periculo non 
poflec quicquanidcglucire. Nec arcus praecipue vero pedes a ca- 
lamicace eranc immunes, dolorqueper incervallacamaocrbus iis 
incubuic, uc cum podragricorum cruciatuconferri poflec. Tancis 
malis ceneri corpufculi vircs lca accercbancur , ucpuer convulfus 
morbi vigefimo die futs per morcem eriperecur, In crroneis 
hifce motibus corrigendis quam parum poflic medicina, quo- 
cidie, proh dolor! non fine gemicu noftro experimur. Nam 
cerce fcrvacus fuiflec puer, fi, cumabimpecuexclufionisprinci- I 
pium agens feriarecur nacura, erroneos illos motus cicurare li- 1 
cuiflec, usque dum refociliaca dcbice fe(e alio cemporc magis pla- L 
cide ec cranquille ad dencem propellendum accinxiflec. Nul-F 
lum paulo actencioremPra&icum lacerc poceft r quod ficuci inl 
foecu ec calculo expellendo, inducias quasdam fibi indulgec na- t : 
cura ec a fpasmodico conftri£Honis laborc ad ccmpus quiefcic, ' 
unde eciam a doloribus feriae : ica quoque fefe io dencicionis 
opere gerac. Nimirum fere in omnibusaffeftibusprincipiura . 
vicale incencionem fuam non femper concinuisfedperincervalla 
repecicismocibusprofequicur: Profe&o quocidie videre concin- 
git iofances denciences graviflimeaegrorantesi qui ance crupcio^ 

ncn 




pJR * 




-fS^ : "CE »> 



c; 



\ 



De MotlbusfpaflicUet conmulfiDu diffilioru &c. 361 

nem deocis ad infignem redeunc alacricacem, quodfine fufpen- 
fione mocuum expulforiorum fierincquic. Ec hoc, credo,fiae 
uc impecum nacurae moderencur ac mocus impecuofiores rc- 
fraenenc, quidam ex celeherrimis Mcdicis cin&uram ec fyrup, 
flor. papaveris Rhaead. commendanc, cum opus maxirae fer- 
vec. Sed, uc ad erroneos, quos defcripfimus,pueri motus re- 
deamus, nonlicuicnobiseffotamfelicfbus, uc flu&us hofce com- 
ponere poffemus. Confulueramus ftacim ab inicio alvi Ii- 
bercaci enemacibus, febrim cempcraciflimis alexipharmacis op* 
pugnaveramus , necinde jam amplius periculum imminebac ; in- 
anis vero labor ponebacur in domandis fpasmodicis ec convulfivis 
mocibus. Nulla nobis fcfe efficaeia approbabac liquor C.C. 
fuccinacus, Eflenc. dulc.hallenC puIv.March. ancepilepcic,, niger, 
deGucceca, ©laris Hallenf. fpecific. Cephalic. DA4. ancifparmod. 
nullum afFerebanc levamen, fruftra eciara ad excerna varia con- 
fugicbacur* 

(rratiffavia Noribcrgam> d.30. Apr. An. 171$. 
mijfae. ) 

OBSERVATIO LXIl. 

Dn. D. Laurentii Heifteri. 
De cancro exidcerato labri inferioris feSione curato. 

ANno 1716. in principio menfis Februarii vocabar ad virum 
fexagenario majorem , rufticum, duabus horis icineris ab 
Alcdorffio noftro degcnccm, qui caltinfcriorislabricancroexul- 
ceraco laborabac , ficuci in Tab. VI. fig. 1. cum delineavimus. 
Inquirenci mihi incaufam «coriginem hujusraali, reculerunr, 
virum hunc jam praecedenci hyeme, Anni 171 5*. inicio fiffura 
quadam valde dolorifica hujuslabrifuiflecorrepcum; quae ve- 
ro, uc chirurgus paganus, qui ejus curae hucusque praefuerac f 
affirmabac, ungucnco de lichargyrio ec de cerufla rurfus fuerac 
fanaca : eamquefifluram non nifi abinclemencia aeris orcam fuifle 
Obfcrv. AcaL N. C. Cent. VIII. Z z cxifti- 



3 6i Obfervatio LXTi. 



exiftimabanc. Iq principio vero hyemis Anno 17 1 $ # ance feftum 

nacivicacis Chrifti fimilisfiflura eodcm loco rcdibac, cuiidcmchi- 

rurgus denuo confulcus, cadem rurfus unguenca ordinabac, 

nullus dubicans, malum codcm modoi uc fuperiori hycme, fubla- 

cum iri. Sed cancum abfuic. qutn potius in dies majoraincremenca 

fumferic illa fiffura , cum ingencibus ec intolerabilibus dolori- 

bus, accedencc foecore cadaverofo, cancris proprio,doncccan- 

dem in principio Februarii praedi&i anni 171 6. labrum in can- 

tum crofum ec confumcum fucric, uc chirurgus poft plura atia 

remedia incaffiim adhibica ulccrioris auxilii nefcius, candem et me 

advocandum curaveric. Quoniam vero hujus cancri jam tan- 

tum progreffum confpexeram, uc ab lic. a. a. ad b. usquc feex- 

tenderic, ec in angulo labrorum finiftroadbuc cumor cancrofus 

c.c. c. fub cuce in membranaoriscornmunidefignataemodo 

magnicudinis adeffec, nullumaliudremedtum fupcrcffc judicavi 

quam fettionem, ecradicalemhujuscancri, cam exulceraci aba* 

quam cumoris cancrofi c. c. c. excirpationem ; malum enim 

moram non pati, quia intra cambrevecempus cantum progref- 

fom fecerac, mccuendumque erac, nc brevi fiac defperatum: 

praefercim quia jam aeger ob dolores concinuosecvigilias, nec 

non propcer appetitum languidum jam valde erat debilis. Id- 

circo cum nullum aliud remedium fuperefle perciperec aeger, an- 

nuic ec confenfic operacioni infticuendae. Quapropcer fine ul- 

terioribus ambagibus operacioncm fequenci modoperfeci. 

Primo parcem exulceracam a.b.c, fcalpellococamrefecavi, 
quousqac aliquid cancrofi digicis pcrcipere pocui, Deindc in 
tumorc cc.c. labrisdidu&is» noncucemcxcernarafimuI,fedfo- 
lum illud, quod incus induracum erac, ampucavi, uc pulchrior 
fierec cicacrix, ec ne nimis magna oris deformicasindeproveni- 
rec ; nam cucis ibi fana erat , ec cum cumore nullum habebac l 
eommercium , ideoque ec cuccm fimulauferre, (quod quidem j 
fkcilius fuiflcc); non c re efle pucavi. Hoc fafto diligentcr cx- 
ploravi, an force adhucaliqua duriciesauccumoradeflecpracccr- 
eacuralis , qui cancri rcliquias indicarec : fed cum nihil tale invo ! 

ciflem; \ 



De cancro exutcerdto labri inferiorisfeBione cur ato. 36$ 

oiliem, ec fanguinemaiiquandiufluerepermififlem, candemab- 
fterfo cruore hiatum five vulnus per tres fucuras nodofas, five 
ioccrciflaf didas confui; nimirum acu incurvaca, filo inftrufta 
duplici robufto ec cera obdu&o, perforavi primo utramque 
oram hiacus in parce inferiori ad 1. 1, reli&ofiloin vulnereucrin- 
que ad pedis lbngicudinem dependence; idem deindefeci inlo- 
co 2.2. ec poftea eciam in loco 3 $, ad nocabilemfecisdiftandam 
a margine vulneris, ncfila ora$ facile difrumpanc, Tandemab- 
fterfo denuo cruorc ct prehenfis excremis fili inferioris, nodo 
primo fimplici adduxi oras vulnerisadfeinvicem,quancumfieri 
pocerac, ec cum orac fe invicem probe cangerenc, duplici nodo 
filum firmavi, quodquc fuperfluum erac forficerefecavi. Simi- 
les nodos poftea cumfilomedio,ecdeniquecriamcumfupremo 
perfcci, afliftence incerea chirurgo, perorarum vulneris ucrinquc 
fa&am compreflionem, ad mucuum conca&um, uceofacifiuscc 
aequalius per fila conjungipoflenc,quodexvocoeriamfuccede- 
bac, quamvis hiacus , uc facile judicari poceft,ingens eflec. Nc 
vero filaoras laccrarcnc, mundatoiccrum vulnere a fanguine, in- 
fperfoquc pulvere glucinance ex rad.fymphyc. ecgumm, craga- 
canch. aliquoc emplaftra glucinancia angufta, fed longa, primo 
cransverfim , ecdeinde etiam decuflacim ab alcera ad alceram ge- 
nara excenfa, ica applicari curavi > uc ad oras jundas fervandas 
quam maximc cflencidonea ; quibus adhuc fafciamunienrem 
fuperaddidi, uc receflus orarum vulneriseocerciusimpedireunv 
cc concrecio eo melius promoverecur , acque ficaegrum quieci 
cradidu Dum vero aliquandiu decumbebac, conquericur os fibi 
fanguine repleri; quapropccr orc oxycratoeIucoinquifivi,unde 
fanguis ille promanarec, etneperi eum ex locoilloefflucre, ubi 
tumor cancrofus ccc. haeferac. Adhuncverofiftendumfru- 
ftulum fomicis loco fanguinem fundenci applicavi,illudque digico 
chirurgi per horam circicer dimidiam forci compreflione deci- 
.nendum curavi; quo fafto eciam haec haemorrhagia fubfticic. 
Ordinavi deinde aegro viftum conveniencem, emulfionem auo- 
dynam ec analepcicam, $odpfn adhuc die faepiusufurpaodam, ec 

Zz z caa- 



Obfervatio LXU. 



tandcm decoctum ex rad. chin. farfaparill. herb, agrimoniac,con- 

folidae majoris t aIiisque cra vmactcis paracam,uc de hoc aliquocies 

quocidic hauftum aflumcrec. Vulnus ancc diem quarcum noa 

aperiendum,fedfblum quocidiemelIerofaco,admixcopauco bal- 

famoPeruviano,in parcc fuperiori ecinceriori bis vel cer illinendum 

praecept Dic quarco vero fafciamec emplaftra blande remo ven- 

da imperavi, orasquc vulnens bene acpulchre jamcoalicas jun- 

ftasque obfervavimus. Igicur cunc eodcm mellc rofaco vulnus 

cciam excus inunximus, ec emplaftra glucinancia ac fafciam, uc 

anCea ,. denuo applicavimus. Die fexco cercia fafta eft deligacio, 

vulnusque adhuc melius jun&um offendimus;quapropterme- 

dtum filum forficediflecavi ec eduxi» fafta rurfusdeligacionc, uc 

antea^ Die o&avo filum infimum cc die nono eciam fupremum 

extra&umeft, vulnusque candem opc illiusmellis ecemplaftro- 

irum ad tam pulchram confolidacionem dedu&um eft, ucnil nifi 

levis cicacrixhauddeformisobfervarecur. Sanacione fa&a monui 

aegrum, quia morbi cancrofi facilc redirenc,utnon folumcon- 

veniencem fervetdiaecam, fcd ecianuucvcrnocempore mc con- 

vcnirec^ eccuraprophyla&icauceretur,adfanguinispravam qon* 

ftitutioneroemendandam» novumquemalum avertendum* Sed 

quia tunc bcnc valebac» ut mos eft gencisrufficae, de Mcdicina 

prophyla&ica non cogicabac, neque ad mc redibat. Tandem 

percepi , ipfum fequenci aeftacecumorein jugulo correpcum, ec 

menfe Augufto ejusdem anni hoc cumore* me non confulco, 

morcuum fuifle, labris fanis beneque fck habencibus. * Quia 

vero calem cancrom apud Au&ores nondum delineacum novi, 

figuram hancutilem cfle pucaviiis, quicaliamalanondumvide- 

runc, uc ficeosmeliusdignofcere queanc. 

aa nocat excenfionem fuperiorem horridi huju*cancri a 
medio labri ad angulum (iniftrum fe excendencis. 

b* locum quousquc vcrfus mencum fc excendebac- 

c.c,c. 
* Similem ferc cafum recenfet Goelk\m fn Hiftor. Anatom. pag. 
2o8*cui etiam tandem cumores colli fuperyenerunt,ob quos 
aeger mortuus eft. 



Qbfervatio LXUl 36? 

c.c.c. cumorem cancrofam in ore fub cuca lacentem. 
d. dencesperhiacumeancricumgingivis apparences. 
1,2. j. loca ubi Ajcurae cruencaefa&aefunc. 

OBSERFATIO LXIIL 

Dn. D. Laurentii Heifteri. 

No<va et accurata glandulae tbjroideae y glandularum broncbi- 

alium et ajperae arteriae cum praecipuis ramis in 

magnitudine naturali delineatio. 

JAm dudum cognovi glandulamtbjroideam (quam CaJJerius(a) 
male chymum appellac) a Verbejeno aliisque mulcis male e* 
defcripcam ec delineacam efle, acque propcerea jam ab aliquot 
annis novam accwracioremque ejui delineacionem confici cu- 
ravi. Ec quoniam gfandulae , broncbiales diftae , eciam adhuc 
nusquarr^quancum novi, in nacurali magnicudine delineacae 
func, operaequoquepreciumefle arbitracusfum,hasfimulcum 
afpera arceria jundas cxhibere, uc fic cam illius, quam harum 
ficuSy figura, magnicudo etconnexio cumafperaarceria, icem- 
-que ufus earum eo melius cognofci queanc. 

Has vero figuras* quae in Tab. VI. fig- 2. ec 3. exhibcncur r 
quamvis jam a quinque vel fcx annis delineacae eranc, camen 
propcerea cicius publicrjurii nonfeci, quia fcmperlperavi, me 
frequenciori harum glandularum pervcftigacione cercius quid 
circa ufirm earum obfervacurum cfle, quamha&enuscognicum 
$ft, ecimprimiseciam r poftquamhaudadeopridem Ferceuonius» 
Anacomicuslcalus, inhifeeglandulis, tzaitbjroTdea r qmm bron- 
cbiatibus novos duftus in oefophaguro definences fibi vidifle vififi 
cft, quos etiam in peculiarilibrodefcripfic* ec cales ufus ipfis as^ 
fignaviCy de quibusafii vix cagirarunr, autfalcem nilcerci aflercrc 
aufi func : dum fcWxzzt broncbiales liquidum gaftricum percenues 
dudus in ocfcphagum cc indein vcncriculumdeponereaffirma- 

Zz 3 ric; 

*} In TabuIrAnaCom. Sfigelig additis lib. iv. Tab. ji. fig. 1, lit.k 



|^ Obferv&tfo LXIIL 

ric, tbjroideam vero nidum effeouorum^vermium, quaemftacu 
f. n. per fubciliflirnos duftus in oefophagum(cui cam haec , quam 
illae glandulae adhaerenc)echincinvencriculumcranfirenc> pro 
charadtere vicali chy lo in vencriculo imparciendo ftacuic, quae vc- 
ro ovula in ftacu p, n. faepein verraes abireocecmulcorum ma- 
lorum in corpore humano caufa exifterenc, ficuci prolixius \njua 
differtatione anatomka deglandulisconglomeratis oefopbagi videri 
poccft, Hinc ec harum rerum novarum inquificionem acquc 
exploracionemipfepriusinfticueremihipropofui,ucfic,quidcirca 
,haec obfervaverim , ipfe defcribere poftim. Saepius vero incer- 
jea deftidavi in du&ibus cc ovulis illis inveftigandis , uc meam 
de illis fencenciam cxplanarc poflem; ec Iicec hac giandulae ica 
finc locatae, uc cam oeibphago, quam afperae arceriae adhae- 
reanc, camen illam connexionem haud alicer quam per cenues 
fibrillas fieri deprehenderc , ec nunquam cavum aliquod in iis rc- 
pcrire pocui. Nolo camen hanc ob caufam inficiari cranficum 
alicujus liquidi hinc ad oefophagum fieri poflfe , dum facis 
hodie nocum fic Anacomicis , fibras mufculofas aliasque quam 
plurimas ad fenfum cenuiflimas revcra cavas efle, ec liquidura 
transmiccere, eciamfi nulla feca immicci poflic , auc cavicas manife- 
fto ^ppareac. Ejus vero fencencia de wermium ovulis inglanduU 
ibyroiaea naturalkcr cxiftencibus, horumqueufus et ftacusprae- 
ternacuralis, Iongepluribusdifficulcacibus ec dubiiscft obnoxia, 
dum neccalia ovula, ut verum facear, necdu£us, qualesadeflc 
perhibec, in ea rcperire auc obfervareunquam pocui. Nequc 
fencentiam hanc jam prolixius excucerenoftri hic eft inftituci, fed 
prudencioribus uberiorem inveftigacioncm lubenccs relinqui- 
mus. Redeamus vero ad Verbejenum , qui in anacomia fua 
glandutam tbyroideam ab utraquc afperac arccriae partc depen- 
aere affirmavic, ec haud inepce duas dici pofle exiftimavic, eas- 
quc eciam ica depinxic Tab. XXII. fig. u Verum re<3e doftif- 
fimus Morgagnus, uci jam in praefatione compendii noftri A- 
oacomici innuimus, evicic, (a) eammaiea plcrisquc Auftoribus 

pro i i 

(a.) Adverfar. Anatom. cdlt. Belg. p, <$. qui dc hac glandul* 
prolixius legi mer ecur . 






N<yva glandulae tbjroideae tjkc. delineatto. $$y 

pro duabus haberi, cum revera non nifiunicafic^quaecrcfceff- 
tis lunae imaginem quodammodoobcineac, cujus cornua fiu> 
fum fpe&enc, non deorfum , uci a Verbeyeno deliacantur. In 
mulcis quidem beftiis, uc bobus, viculis etovibus, duae func, 
ucrinque una> i& lacere laryngis fica r verum in homine parces 
lacerales dexcra ec finiftra (quae eclobi dici poflunc)in medio, 
ubi fupremisannulisafperae arceriae incumbicper facis craflaru 
fubftanciara glandulofam , laceralibus parsibus five coraubus 
haud abfimilem , digici cransverfi laticudioem plerumquc ha- 
bencem, adunancur, ec in-unum corpus concinuum compin- 
guncur. Ad hunc igicur errorem Verheyeni eraendandum jara- 
dudum, uc ancea jam dixi, hanc glandulam ad vivum depingi 
curavi, ecquamvis eciam Magnus Euftacbiasin cabulis fuis A- 
oacomicis haud pridem ab Hluflri Lancifwtdim, hancglandu-* 
liam accurace exhibueritdelineatam;0)accamcn quia eamvalde 
exiguam repraefencac, ec nacurali quadruplo quafi minorem, 
placuic mcam cciam delineacionem hic cxhiberc, uc nacufalif ' 
magnicudb inde ricc innocefcac, cc quidem primo ex adulco, ec 
deinde eciam ex infance reccns naco, ut difcrimen magnitudi- 
nis cc figurae conformicas inde perfpici queac : Igicurin fig, z w 
Tab.VI. 

A A. Exhibccur glandtila thjroiiea, qnomodo in adultofe 
confpiendam praebety laceribus paulo expanfis* 

B. Mcdiutn, ubi quafi divifa, accamen concinuaeft. 

C. G. Pars ubi craflQffima , pollicis crafficiem fuperanf. 

aa. Apices parcium Iaceralium furfum ucrinque expor» 

refti. 
a a bb. Tra&us lunam crefccncem fi ve cornutam exhibens* 
eccc. Vqfa fanguifera fuperficiem perrepcancia» 
DD; Afpera arceria incegra. 
E E. Divifio in duos ramos, Brombia diftos. 
EFFF Bronchiorura praeeipuae five majores diviSoocs;* 

GGGG 

|b) Videri ctiampoteftin^/^#/.Theatr. Anatom» 



3<* obfervatio LXUL 



G GGG. Glandulae bronchiales , nigricancis coloris, in di- 
vifionibus ec fubdivifionibus bronchiorum fica* 
HH. Carcilago chyroidcs laryngis. 
II, Mufculi parvi crico-chyroidci difli. 

Fig. 3* glandula chyroidcs cx infance. 
AA. Glandulam chyroidcana nocar. 
aa. Ejus cornua. 
B B. Afperam arceriam, 
C. Carcilaginem chyroideam. 
DD. Mufculos hyochyroideos. 
EE. Mufculos cricochyroideos, 

Caecerum lubcnccs jam abftinemus ab uberiori defcriptio- 
ceficus» connexionis, magnicudinis ecfigurae harum glandu. 
larura, quia vcl cx praeccdencibus ecfiguris noftris incelligi, vel 
jam apud Verbeyenum aliosque anacomicos dcfcripca legi pof- 
func. Hoc folum rationeufus adhuc addimus, quod, quam, 
vis ob incognicof du&us excrecorios nondum cerco definicus 
ec demonftracus fic , camen ob ficum ec conncxionem , quam 
habenc, cam cum alpera arceria, quam cum ocfophago (oefo- 
phagus enim poft cracheara ficus eft) cum cciam ob Hquidi hu- 
medtancis ec lubricancis neceflicacem inucroquehoc cana!i,no- 
bis perquam verifimile fic, eas cam afperae arceriae, quam oe- 
fophago per cenuiftimos du&ulos fivc fibras, quarum cavum 
in fenfus non incidic, liquidutn aliquod infundere, quod in oe- 
fophago non folum pro lubricacione, fed etiam in vencriculo 
pro menftruo iive Iiquido alimenca folvence infervirc poceft; 
in crachea vero pro ealubricandaec ab ariditace ecficcicace prae- 
cavenda: nara cam e thyroidea, quara bronchialibus, fi pre- 
muncur, liquidum quoddam lubricum ec oleofum , exprimi 
poceft; cam infignes enim ec nocabiles glandulas cracheae cc gu- 
laefine Gngulari ucilicate adhaerere haud probabileeft. 



OBSER- 



Obfervatio LXIV. j£ 

OBSERVATIO LXlf. 
Dn* D. Laurentii Heifteru 

Dc 

Singulari et pulcbra diftributione mnae azygos fi<ve fine pari. 

VErbeyenus aliiquc multi Anatomici in delincationibus vafb- 
rum delineationem ec diftributionem wenae azygos omit- 
tunt. Vcnac fcilicec illius infignis, quae praecipuc per thora- 
cem ct fpeciacim per fpatia coftalia diftribuiciir. Do&iflimus 
Euftachius jam olim intcgrum libcllum de hac vena confcri- 
pfit, et aliquas ejus variecates indicavic ac dclineavic. Cafpar 
Baubinus in Theacro fuo Anacomico lib. IL Tab. VI. ec VIII. 
uc ecinappcnd. Tab. VII. adhuc plurcs alias hujus venae excur- 
fioocs demonftravit, aliiforte aliasexhibuerunc: acineocamen 
convcniunc , quod plcrumque haec vena fola ec a dextris vc- 
nae cavac finc focia in finiftro latcrc proccdat (unde azygos fivc 
fine pari nomen) atque plcrisque coftis parcibusque vicinispro- 
fpiciar. 

Noscum aliquandoindifle&ione foecus, qucmmortuum 
cx utero matris vivcntis cduxeramus, occupati cflemus, fin- 
gularis ccinuficaca,pulchrarameo,hujus venacdiftribuciofe no- 
bis ofFerebac, quam cum diverfam ab omnibus aliisantea vifis 
obfervarcmus, eam delineacione ec defcripcionc haudindignam 
judicavimus, ut opera Dei mirabilia et varietates rerum co me- 
liuspateanc. 

Exhibecur itaque in Tab. VI. fig. 4. tota vena azygos, fivc 
finc pari difta, cx infantcmacuro in parcu morcuo, cc quidcm 
nacurali magnicudine delineaca. 

JLic. A. cxhibetur truncus fimplcx fivc unicus venac azy- 

gos, a vena cava fuperiori, inquam inferebatur, re- 

fe£tus , qui mox in quatuor ramos B C D E. divi- 

debatur. 

Obferv.AcalN&Cent.VllL Aaa B.ctC. 



370 Obferu atio LX IV. 



B. etC funt rami azygos fuperiores, quorum dexccr 
B. in dextro vercebrarum Iaccre ficus, usque ad fecundam 

coftamafcendcbac: finifter vero 
G. ad finiftrum Iacus vercebrarum eodem modo uc alccr 
collocacus, cancum ad ccrciam coftam progrediebacur. 
D ec £ func duo rami infcriores ucrinque fimili racione 

vercebris accumbences. 
F eft anaftomoGs quacuor ramorum B. C.D.E. fivefinu», 
in quem omnes quacuor rami fe cxonerabanc, fexca 
choracisvercebraeaccumbcns, cx quocruncus Apro- 
veniebac. 
Numeri2. 3.4. {.& 7. £•?. 10. 11. 12. notancnumerumco- 
ftarum, ad quasramuli minoreshicindicaci, ex quacuor majo- 
ribusorci, excurrebanc ; ica uc exindc paceac, dexcrumB us- 
que ad fecundam coftam afcendifle , finiftrum C. nonnifi ad 
terciam, inferiores vero D. cc E. ucrinquc eciam cam in dexcro, 
quam finiftro choracis Iacere aequalibus rarais excurrebanc, ec 
omnibus coftis a fexca usque ad duodecimam ramulos largie- 
bantur: notum enim eft, haec vafa coftas in toto ambitu thoracis, 
usque adfternum comicari, et fanguinem inde ad cruncum azy- 
gos ecinde ad venam cavam fuperiorem revehere. 

Dcxcer vero E ad ulcimam coftam ceflabac, fed finifter D, us- 
que ad vcnam renalem five cmulgencemfiniftram, lic. G.noca- 
tam fc excendebar, ec in hanc manifcfto fe inferebac; hinc cum fla- 
tum in hanc emulgencem impellerem, omnes hi rami pulchre 
diftendebantur. Hocdeniquc adhucfingularcecanullo, quan- 
tumnovit anceaobfervacum,habebachaec vena , quod ubique 
ramulielacereemergences, ec numerisnocaci,hic non fimplices 
fuerinc, ucvulgoeffc folenc, fed omnes duplices,ficuciinhacfi- 
gura illud indicavimus. Caecerum de ufu nihil amplius addi- 
iiius ) quia omnibus notus eft» 



OBSER- 



obferwatio LXV. %j\ 



OBSERVATIO LXV. 
Djif D 4 Laurentii Heiileri. 

Dc 

Cancro uteri externo. 

AU&ores plcrique , qui de cancro uteri fcripferunc, aut ali- 
quam ejus mentionem fecerunt, raro auc vix decancro u- 
ceri externo, fedde incerno plerumque duntaxac Ioquuti func. 
Praecedenci vero anno Neogarum in Palatinacum fuperiorem 
vocabar ad mulierem, quadraginta quafiannorum,cancrouce- 
ri excerno five cancro pudendi muliebris eoque horrendo ec 
graviffimo laborantem. Ucrumque fcilicet labrum pudendi a 
fumma ad infimam partem penicus erac exefum atque fcre ad 
ofla pubis ccwrinque adfemorausqueerofum, eodemque fere 
modo, uc lardum a muribus arrofum, totus quoquemonsve- 
neris ad abdomenusque fuitconfumtus, cumfoetore intolera- 
bili et afpe&u teterrimo : Mulier illa antea caeteroquin fana 
erat: verum Anno 1 715. excrefcencia.quaedam pendula in Ia- 
bro pudendifiniftro ipfi orra erac, quae confilio Mediei cujus- 
dam ligatura ope fetae equinae brevi et refle tollebatur, Paulo 
poft tamen eodem inloco novum rurfus tuberculum oriebatur, 
circa quod, cum non a Medico, fed aMedicaftro quodam au- 
xilium quaerebac , affirmavit hic, radicem praeccdemis mali 
non fuifle fublatam, fe medicamenca adhibiturum efle, quae 
eam brevi tollerent. Adhibuit itaque medicamenta, (fine du- 
bio cauftica*) a quibus parvum tubcrculum mox in magnum 
cumorem eculcus foecidummutabacur, quod tandemica fe ex- 
tendebat, ut a finiftro latere primum ad moncem veneris, ec 
deinde ad dextrum labrumcranfiret, at brevi tempore magnis 
cum doloribus horrendoque foetore, totum pudendum exter- 

Aaa 2 nura 

* Medicamenta cauflfca in labris vuIvaepencuIofaefle,nota- 
vit quoque Golicke Hiftor. Anat. p. 2,16. 



«72 Obfervath LXVL 

num ad olTa usque confumerec, ec candem eciam dolorinincer- 
nis parcibus fe proderec. Hoc deplorando in ftacu , mulcis 
jam racdicamencis ab eodem medicaftro , ec dein aliis chirur- 
gis fruftra adhibicis, etego accerfebar, orae ulceris cancrofi cu- 
midac et valde inflaramacae apparebant, ulcusque ipfumfordi- 
dum • ac foecidum erac , ec cecerrimi a(pe£tus. Verum con- 
clamacura efle amicis ec marico indicabam , ec propcerea morbi 
defperaii curationem (nifi palliacivam ad dolores micigandos) 
aggredi , monence Hippocrate recufabaro, Vixic camen ad- 
huc, malo indies ingravefcence , fummis faepc cum crucia. 
tibus, aliisque variis gravibus fympcomacibus usque ad princi- 
pium hujus anni in ftacu miferrimo , omnibus mifericordiam 
excorquence, donec candem mors finem huic maloirapofue- 
ric. Patec exhac hiftoria primo, dari etiam cancros uceri ex- 
ternos, et deinde caufticorum ufurainhisparcibus Iaxisecfpon- 
gioGs periculofum atque fufpeftumefle, prudenciflimequecum 
iis efle agendum , ne graviflima calia mala producanc. 

OBSERVATIO LXW. 
Dn. D. Laurentii Heifteri. 

De 
Paginae uteri prolapfu fingulari pofl partum difficilem. 

QUamvis quidem vaginae uccri prolapfus ab Au&oribus fae- 
pe fic obfervacus , cc a nonnullis quoquc delineacus 
proitec , placuic camen ob fingularem ab aliorum fcripcorum 
delineacione ac defcripcione difFerenciam eciam illam hic de- 
fcribere, quam nosaliquando vidimus, praefertim in juniorum 
Prafticorum gratiam , qui alias in diagnofi et curacione hujus 
morbi facilefalli poflunc, dummulierculaeacque obftecrices ta- 
les prolapfus ordinario pro uteri ipfius procidentiahabent,qui 
tamen non nifi vaginae prolapfus funt , atque fic nifi circum- 
fpe£te agatur, in curatione facile crrores magni eique periculo- 
ficommicciqueunc* 

Voca* 



Deuaginae ute ri prolapfufingulari poftpartum d ifficilem. 375 

~ ~Vocabar aliquando ad mulierem,cui poft parcum laboriofurn 
vagina excra pudendum five orificium uceri excernum cam vehe- 
mencer protuberabac , uc omnes praefences mulieres uccrura 
ipfumexcracorpuspropendereopinacae eflent, orificium vagi- 
oae cancum connivebac , uc faciie adhuc aliquoc horis a parcu 
quinque digici manus in apicem conjunfti immicci pocuerinc: 
verum circa hoc orificium vagina uceri inftar farciminis craffi 
in circulum five annuli fbrmam cornpIicaci,crafliciecriumqua- 
fi digicorum eminebac. Color hujus procidenciae ex nigro fus- 
cus erac, fere uc parcis fphacelo correpcae; ad ca&um veroncc 
mollis erac nec durus, fed aere quafi diftencui : acque ex his fignis 
ac phaenomenis facis pacebac, hanc procidenciam non uccrum 
ipfum, fed folura vaginam efle , quae camen procidencia ob 
magnicudinem humorumque in ea ftagnancium copiam facilc 
ingangraenam,fphacelum ec confequencermorcem cranfire po- 
cuiflec , nifi quam ciciflime auxilium lacum efTec. Quoniam ve- 
ro digicorum preflione ob nimis magnamincumefcenciammox 
rcponi fivc rcpelli non pocerac, fomentaciones refolvenccs cx 
mencha , macricar. abrocano, fcordio, malva, fl. verbafc. ec 
chamomill.in aqua ec lafte codis ordinavi, easque faepius cali- 
das icerandas jufli, fic pars prolapfa fenfim decumuic, ucreli- 
quum deindc in locum nacuralemrecipipocueric. 

OBSERVATIO LXVIL 
Dn. D. Laurentii Heifteri. 

Dc 

Alagna excrefcentia ex inteftino re9o feliciter ablata. 

Nno 17 16. Francofurci , quod ad Mocnura ficura eft, 



A 



vocabar ad virum quinquagenario majorem , baemorrhoi- 
dibus alias obnoxium, cemperamenci uc vocanc, melanchoIici f 
qui jam a mulcis annis difficulcacem fingularem in faccibus ex- 
cerncndis pcrccperac, dum fcmper aliquid praeceruacurale ex 

Aaa 3 ano 



374 Obfermtio LXVll 



ano procrudi fenfic, quod doloresipfiinfignescreabac, ec quod 
digicis femper poft excrecionem faecum ad inceftinum re&um 
repellere cogebacur. Illud vero praecernacurale fucceflu cem- 
poris majorem in molem accrevic, acque eciam eo ipfo majus 
incommodum , majoresque dolores ftoftro excicaverac. Tan- 
dem vero accidic, uc nonfolumin faecum excrecione prodirec, 
fed eciam incer ambulandum, aliumve mocum corporis , imo 
quando duncaxac aliquandiu ere&us ftarec, prolabcrccur; un- 
de fubinde cancos dolores perpeflfus eft, uc in animi deliquium 
inciderec. A variis quidem Medicis paricerac chirurgis con- 
filium rogavic, fed prac pudoreocularcm infpe&ionem admic- 
cere noluic, exiftimansillud, quod exciderec, inceftinumre&um 
efle, acque fic, dum malum pro inceftini redi prolapfu habuc- 
runc, calia ipfi ordinacafuncremedia, quae aliasadinceftinihujus 
prolapfum fanandum proficua func , fed fruftra omnia adhi- 
bebancur. Tandem vcro ipfiperfvafi, uc ad morbumriceco- 
gnofcendum infpeftionem admicccrec,cui eciam mali acrocicacc I 
induftus confenfic, ac fimul in confilium-adhibuic unum ex 
chirurgis Francofurcenfiumprimariis. Parteigicur ex anopro- 
pendence ricc confi deraca, judicavi facile,eam non efle inceftinum, 
fed magnam quandam excrefcenciam carneam ex inceriori f 
fphinfteris ani parccenacam, quam vulgo condjloma appcllanc, \ 
auc ficum, cui fencenciae laudacus chirurguseciam facile acceflk: I 
nam ex globofa ipfius figura pacebac, eam n<in efle inceftinum 
re&um, acque ex duricie ec coloreconftabac f eam non efleve- j 
nam haemorrhoidalem in cancam magnicudinemexcenfam, (i- j 
cuc oonnulli ancea fufpicabancur ; reperimus enim corpus car- i 
nofum, durum ec ex rubro fufcum,magnicudinemagnaeficus, i 
fblcis camenmulcisdonacum ad fimilicudinem quorundambo- 
lecorum, (quos nos Aforgelen, ec Galli morilles appellanc, ) c 
dextro fphin&eris larere pronacum, bafi five radice pollicem 
crafla, parumcamen reliquo corpore cenuiori. 

Morbo igicqr rice cognico declaravimus aegro , eum 
oon laborare inceftini prolapfu, ficuchaftenus opinacus erac, fed 

ex- 



De magna excrefcentia ex inteftino reBofelkiter ahlata. 37J 

excrefcencia~carnofa , quac fine vicae periculo auferripoflec, ac~ 
que ablacionem ligacura opcime hic ec cuciffime fieri pofle- 
Hoc audico, aeger defideravic, uc malum hocce moleftum, a 
quo jam coc annos mifere vcxacus fuerac, praedi&o modo au- 
ferremus. Idcirco mox paravimus filum robuftum duplex ce- 
ra obdu&um , aegrumque ica col!ocavimus,uc cransverfim prono 
corpore le&o incumbercc, pedibus incerram demiffis acprobe 
divaricatis. Poftea nacibus bene diduftis, acque excrefcencia, 
quancum commodefieripoterac,a chirurgoexanoedu&a, filum 
praeparacum bis ccrye bafi circumduxi, ec cancum conftrinxi, 
quancum aeger fineinfigniori doloreferrepocerat, acqueficinle- 
£tum ipfum dimifimus, No&em fequencem ob dolores, qui 
tamen non enormes eranc , infomncm transegic ; quapropcer 
die fequentiipfi emulfionem blande anodynam ordinavi, ecfic 
alccranofle paulo meliusdormivic, tumor aufercndusveroal- 
cero die eandem adhuc obcinebac faciem , quam priori. Ter- 
tio vero dic paulo nigrefcere incipiebac, hincopporcunumeflc 
judicavimus nova ligacura eum conftringere, uc fic eo cicius 
marcefcerec ec caderec, id quod eciam fecimus, ligacura nova 
paulo forcius conftrida, quam ancea. Quarto diequiacbirur- 
gus ad biduum excra urbem ad alium aegrum fuerac cvocacus f 
noftrumbunc aegrum folus vificavi, deprebendique excrefcen- 
ciam non folum nigerrimam , fed eciam fphacelofum foccorcm 
cdencem. Quapropcer, quia ec ipfe aeger hujus molefti cor- 
poris valde cracpcrcaefus, fcalpelloillud refecavi. Aft refefto 
cumore praeccr opinionem arceriola e radice fanguinem cum 
impecuprojicicbaccumore nondum faciscmortuo: cuiveronil 
nifi linceum complicacum impofui, juffiqueuc aeger digicisfuis 
illud linceolum aliquamdiu firmicer comprimeret. Quod poft- 
quam per horam dimidiam feciflec, fanguis fine ullo alio rc- 
medio fubfticic. Deinde ordinavimus, uc aeger bis cerve in die 
ungv. de cerufla parcem vulneracam inungerer,quo effecimus, 
ut incra oftiduum fanicaci refticucus fueric. 



■ : 



OBSER. 



%y£ Obfermtto LXVlll 



OBSERVATIO LXVlll 
Dn. D. Laurentii Heifteri. 

De 
Fijlula lacrjmali nova Anelli tnetbodo a nobisfanata, 
Odem tempore Francofurtiadnobilemmulierem quinqua- 



E 



gincacircicer annoi nacam, una cum Viro Excell. Expericn- 
ciftimoque D.D. Kifnero, Phyfico ordinario celeberrimo vo- 
cabar, ad morbum quendam oculi infpicicndum, cxaminan- 
dumqucdequojamancea praelaudacus D* D.Kifnerus, quialias 
ipfius Medicusordinarius erar, mihi referebac, fe eumpro fiftu- 
la lacrymali habere. Cum igicur in aedibus aegra convenicba- 
mus, ipfa referebac, fe a fcx circicer menfibus aliquem mole- 
ftum fcnfum aliquocies in die percepiflfe in angulo oculi dexcri 
majori, ec dumeum fricaflec, purulencam maceriam indeefflu- 
xiflb, lacrymasque frequcncer inde ex oculo hoc procidere, fe- 
que malo hoc deformi adeo concriftari , uc vix amplius audeac 
in aliorum hominum conforcium venire. Examinavimus dein- 
dc ec infpeximus oculum laborancem quam accuraciflime, ec 
nullum, neque in oculo ipfo, neque in palpebris, nequein ca- 
runcula lacrymali confpeximus vicium, verumlocusfaccilacry- 
malisinter nafum ec angulum paulo cumidior erac, quam ad 
oculum finiftrum. Hinc ad malum accuracius cxploranduna 
manu finiftra palpebras hujus oculi ica diduxi, uc pun£ta lacry- 
malia in confpe&um venirenc,, rogavique cunc D. D. Kifne- 
rum, ut accence jam ad haec puntta accenderec. Quo fa&o, 
indice dcxcrae manus lenicer comprcfii faccum Iacrymalem , fic 
perfpicue vidimus verum pus Iarga facis copia exucroque pun- 
£to Iacrymali profluere ; quo abfterfo idem aliqubcies iccravi 
eodcm femper evencu, ica uc laudacus D. D. Kifnerus mecum 
confencirec, veram hic adefle fiftulam Iacrymalem , praefercim 
cum aegra ni! in nares influere perciperec. Proponebamus igi- 

cur 



De fiftula lacrymalinova Anelli metbodo a nobisfanata. 377 

tur aegrac, decuratione valdc folicitae, Anelli novam mctho- 
dum, canquam blandiflimamecfccuriflimam hujus malifanan- 
di racioncm, (a) cui quidcm ab inicio ob doloris aliorumque 
periculorum in organo cam nobili ac tara dclicaco mecum, 
praefcrcim cum alias ceneraeffec, ec confticucionis valdefenfilif, 
fe fubmicccre haud facilis erac. Cum vcro ipfi magnam fpem 
facerem, quia malumnonadeoeracinveceracum, fore, ucbre- 
viamolefto hocmalo liberaretur, feftionem , uftionem, pericu- 
Iumque hic abeflc , affirmarem, mihique brevirurfus hincAl- 
corfium difcedendum efle, annuic candem, fpecillumque huic 
operacioni proprium fine nocabili dolore admific # Quocum 
omnes facci lacrymalis plagas percurf erem, nihil cariofi percepi, 
hinc canco major curacionis fpcs mihi affulgebat, quia ancea 
nullos cales aegros craftandoshabueram,fed calcsduncaxac, qui 
valdeinveteratiseccariofisfiftulis Iaborabant. Inflcdlebam poft- 
ea ftylum meum verfus canalem nafalem , ibique aliquamdiu 
aKquod notabileobftaculum, membranae obtenfae fimile of- 
fendebam , quod ipfius progreffum ad narcs impcdiebac. Tan- 
dem vero paulo forciori preflione penecrabac in nares , ita uc 
parcimex fenfu aegrae, partim ex longicudine fpecilli conftabat, 
Canali igicur obftru6loreferaco,fpecilIum aliquamdiu usqucde- 
que mocicavi, donec meacum facis liberum perciperem. Poftea 
afferri curavi aquam mineralem, quae aeftatis tcmpore copiofe 
Francofurti praefto eft , eamque paullo calefaftam (cxtrafto 
prius fpecillo) ope fiphunculi mei per pun&um lacrymale in- 
ferius injiciebam,quam aegra copiofeenaribusin faucesinflue- 
rc percepit. Quod vero utdiftin&ius perciperet, infudi inil- 
lam aliquot gmtas Eflentiae cort. aurant. quae forte ad ma< 
num erat , atque inje&ionem iteravi. Eodem vero momento 
afleverebatjOS fibireplcri fapore eflentiae cort, aurantior. et li- 
quido injefto; idquod toties contingebat, quocies adhuc poft- 
ea injeftionem eodem liquido feceram. Pars tamen liquidi 
Obferv. Acad. N. C. Cent t^UL B b b injetfi 

(a) Qjjpm peculiari differtatione Altorfii 171& defcripfinflus. 



378 Objervatio LXV ltl. v 

inje&i femper eciam cum pauco pure per pun&um lacrymale fu- 
perius refiliebac, 

Alcero die cum ambo rurfus aegram hanc invifebamus, 
vix aliquid puris amplius ex facco illo lacrymali exprimi auc 
alias obfervari pocuic: ec cum ftylum alcera vice immiccerern, 
facillime in nares intrabac, id quod eciam cum inje&ione con- 
tingebat, cui cunc aliquid Elixir. propriecac. fine acido mifcue- 
ramus,quodcopiofe rurfusperosrejicit. Terciodienihil quic- 
quarn puris obfervabacur, hinc omifla per fpecillum explora- 
tione, folum aliquoc inje&ionesinfticuebam, quae fclicicer fem- 
per in nares ec os influebanc. Die quarco fimili modo nil am- 
plius praecernacurale reperiebacur, fed injc&iones iccravi. Quiri- 
co die Francofurco mihi rurfus difcedendum erac Alcorfium, 
quapropccr inftrumcnca D. D. Kifnero rclinquebam, uc fi opus 
eflec, cc force adhucaliquidpraecernacuraleoccurrerec, ipfemea 
mechodo ulcerius opem ferrec. Sed poft aliquoc fepcirnanas 
per liceras mccerciorem fccic, aegramperfeftc fanacam eflc, ec 
oulloampliusremcdio auc inje£tioneindiguiflc, idquod ecpoft- 
ea faepius ec nuperadhucconfirmavic, morbumque illumhuc- 
usque non rediifle, fed oculum illum opcime febabere. 

Tacere camen auc difficerinolo, fed uc boni viri eft, ingc? 
aue hic facebor, me in inveceracis calibut fiftulis , quarum fex 
incerea cra&andas habui , quarum recenciflimaulcracriennium 
jjam duraverac, ec in quibus omnibus ofla lacrymalia nuda 
ec cariofa deprehendi , hac mechodo nullam cercam ec con- 
ftantem curacionem obcinerc pocuiflc; cc quam vis quidem ia 
omnibusmcatum ad nares referaverim, ica ut ftylus cc injcflio- 
scs, nunc facilius, nunc difficilius , in cares intraverinc : imo in 
iionnullis per cre$ menfcs canalisnafalis fponce fineulceriorifty- 
li immiflione apercus remanferic, ec incerea nii puris auc lacry- 
marum per puntta lacrymalia fivc per fuperiores apcrturas ef- 
fluxerit, fed haec omnia folum per inferiorem dudus nafalis 
aperturam, ut in fanis, in nares incraverint, candem camea ob- 
ftru&io&cryraalis canalis rediic , cc fanacio conftans a me in in- 

veteratis 



De fiftu la lacrymal i nova A n elli\m etbodo anobisfanata. 37 J 

veceratis calibuf fiftulis Anclli mechodo obcineri non potuic» fic 
uc eam non in invcceracis ec cariofls , fed folum in reccnciori- 
bus, et ubi caries auc oflis denudacio abcft, ucilcm deprehen- 
derim, ficuci eciam ab invcncorenonnifiin calibus cafibuscom- 
mendaca fuic. Inccrea camen in laudem bujusmecbodiccloco 
refucacionis adverfariorum , qui eam adeo pcriculofam procfa- 
marunc, affirmare fanftequc ceftari poflum, me cx hac me- 
thodo nullam noxam , nullum grave auc novum fympcoma, 
quod ancc non fucrac, unquam obfervaflc, cc ubi non profuic. 
ibi cciam cam non nocuiflc dcprehendi , ica uc cuco aidhiberi 
poflic, nullumque periculum inferac, fi modo a prudenci manu 
adminiftrecur. Ac ufus ejus in reccncibus fiftulis lacrymalibuf 
ec aliis, ubi caries abcft, icemquc in oculis lacrymancibus ab 
obftru&ionc canalis nafalis oriundis fanandis, cgregius eflc po- 
ceft, ec facis latidari nequic, dum hac racione haec mala mox 
in principio curari poflunc, acquc fic impcdiri,ne ex oculis la- 
crymancibus fianc frftulae, aut ex fiftulis fimplicibusmecufe&io- 
nis auc uftionis, auc alius mechodi moleftiorii , fiantcomplica- 
tae cum caric, ofllumque crofione; quacpofteamechodospe- 
riculofiorcs, crudeliorei cc moleftiores requirunc , imo faepc 
nuliam prorfus curam admiccunc, quod prolixius in fupra no- 
minaca diflercacione noftra docuimus. 

OBSERVATIO LXIX 

Dn. D. Laurentii Heifteri. 

Dc 
Membrana Hymene. 

Icct mulci fuerinc, qui membranac Hymcnii exiftenciamnc- 



L 



_ garinc in puellis cc virginibus , camquc tradicionibus cc fa 
bulis anilibus anoumcrandam cenfucrinc, mulci camcn cx ad- 
verfo fuerunc, qui cam non folum vidcrunc, fedec dcfcripfo- 
runcac dclincaruncficucicx Craefii ec Swammerdamii figuris 

B b b 2 •Uo- 



380 yv.; Obpr<y atio LXIX. 



aliorumquc mulcorum (a) defcripcioneconftarepoceft. Quo- 
niam vero ncc hodic defunc, quihancmembranam adhuc ne- 
ganc, eam non folum inuceris confervacis eadem figuraec for- 
ma ofteadere poflum, quali alaudacismodo fcripcoribus variis 
fchemacibus delineaca eft, fed eciam nunc eamcx ucero pucllac . 
XIII. vel XIV* annos nacac , cc fuperiori anno a me publice hic 
difle&ae, rurfuslonge alia fub forma exhiberepoflum, quam 
ab aliis delineaca eft; unde cognofcere ljcec, unam eandemque 
parcem in diverfls fubje&is varia faepe forma apparere, vario- 
que eciam modo fe habere pofle, ica uc propcer hanc fubjecto- 
rum diverficacem figurae au£torum non mox profalfis habeu- 
dac finc, fi cum fubje&is, quae prae manibushabemus, non ex 
amufli convenianc. Ica , quod obicer hic noco, recensfcripcor 
figuram Cl. Morgagni, quam in adverfar. anacom. de lingua de- 
dic, rcprehendic, ac fi ica fc non habercc, ego camen cerco af- 
firmare poflum , me in fanis hominibus morce violenca derun- 
d\s cam aliquocies cum Morgagni figura convcniencem repc- 
rifle,ancequam eciamhujus figuras auc librum viderim. Igicur 
uc in viam redeam, prolixius non cro negances hanc mcmbra- 
nam vcrbis refucarc , fcd rc ipfa, dclineacionc fciliccc ec defcri- 
pcione hujusmembranae, prouceam cx praedi&a puella adhuc 
aflervo, eos convinccre volo 

Sic icaquc in fig. f. Tab. VI. pudcndum praediflae putllac, 
isbiis vulvae didu&is , uc laudaca membrana rice in confpc* 
fium prodeac. 

AA. Sunc labiapudendi didu&a. 

B. Mons venerii di&us. 

C. Perinaeum five inccrfticium ioccr orificium vaginae cc 
anum* 

d. clicoris. c. c # duae nyraphae. 
f fff. Orificium vaginae. 

gggg» Mtmbrana bjmen fivc dauftrum virginale , non 

parccm 



(a) Vefalii , FallopH, Wierii, Morgagai ctc. 



De Memhrana Hymene. jgi 



parcemcancum orificii vaginae, uc a mulcis defcribicur, fed co- 
cum vaginae orificium ambiens , ec quafi occludens, fatis ro- 
bufta, quae cameu in medio loogum ec perpendicularem , fed 
anguftumec inaequalem hiacum habec, ficuri hic delineacur, ab 
aliorum obfervacionibus longe diverfum ; in cujqs hiatus parcc 
fuperiori apercura urechrae confpicicur, per quam urinam c 
vefica excernebac. Vix credo aliquem, qui hunc ucerum ec 
praecipue hanc membranam rice examinaveric , irnpofterum 
deejus exiftencia amplius dubicare pofle, praefercim cum cam 
rarum fir eam in hac aecace cam perfe&am ec incegram confpi- 
cere,ficuci hic confpicicur. In parvis puellis eam femper re- 
peri , fed quo magis adblefcunc , eo plerumque magis abolc 
cur, ec imperfe&ior confpici folec. 

OBSERVATIO LXX. 
Dn. D. Laurentii Heifteri. 

De 

Humore oculi aqueo> utrum ante uueam an poft illam fit 

copiofior* 

OCcafionc concroverfiae meae de Cacara&a cum Parifienfi : 
bus quibusdam, qui incer alia, quae injufte mihi impuca- 
runc, eciam mcerroris accufare voluerunt, quod ante wveam 
plus aut faltem non minorem copiam bumoris aquei adejfe fta- 
tuerim> quam pofluveam, acque inde argumencacus fuerim, 
faepius catarafitamanteuueam oriri debtre, quam pofi iilam % fi 
ut ueteres woluerunt, a concretione et coagulatione humoris 
aquei oriretur: quia <vero ordinario poji uveam reperitur, er- 
go catara&am non ex hurnore aqueo gigni five produci affeve- 
rauuilli contra ajfirmarunt> plus bumoris aquei poft uweam re- 
peririy quam ante ipfam : occafione, inquam, hujus concrover- 
iiaehac hyemedenuo accuracein hujus rei inquifivi vericaccm, 
Ec quamvis jam alias cam ex propinquo ficu ec anfia vicinia 

Bbb $ uveae 



3§t Obfervatio LXX 



uveac cumhumore cryftallino, quam cx mulcorum oculorum 
difle&ione, iccmque ex oculis olim fummo frigori expoficis cc 
perpendicularicer difle&isveiicasmeiafTercimihi facis conftabac, 
tamen uc ccftes habercm hujus rei, experimenca dcnuo infticucn- 
da duxi , uc inde ec major cercicudo mihi aliisque cam circa 
concroverfiam de cacara&a in generc, quam fpeciacim circa 
hanc de humoris aquei copia orirecur. 

Quaprbpcer quia in oculis rccens difle&is ob fubicancum 
cffluxum humoris aquei cc coliapfum mcmbranarum , prae- 
cipuc vero uveae, ricc cc exa&e indicari ncqucac, utrum an- 
te wveam an poft illam plus humorisaquei exiftat* oculos fum- 
fi> qui cum humanis habenc maximam fimilicudinem (quia fri- 
goris maximi cemporc humanos obcinere non poceram)nimi- 
rum primoduos porcinos, ex porcorecens madlaco cxcradios, 
eosque mox frigidiflima cempeftace, Menfe Januarii libero ae- 
ri per diem dimidium ec incegramnottemexpofui, fic fequen- 
ti die ad lapideam duriciem gelu induraci eranc. Hos oculos 
tunc fcalpello acuco medios diflccui , qui uc coram collegio 
ftudioforum perfpicue demonftravi, ica fe cxhibuerunc, prouc 
alcerum corum figura 6. Tab. VI. delineavimus. Nimirum o- 
ftcndic haec figura duo haemifphacria oculi perpendiculariccr 
diflc£li. 

aa. cft cornca. 

bb. eftfderocica,cum adhaergnce choroidca, 

cc, eft uvea. 

dd. eft ligamencum ciliare di&um. 

e c. cft humor vicrcus. f. cryftallinus. 

g. aqucus,inquo uvca fufpcndicur, eclibereinfanismove-; 
cur, a cornea ad cryftallinum cc poft uvcam fc ex- 
tendcns. 

h. nervus opcicus. 

Hic^ero L B. atcendae vclim fpacium lQter corncam ec 
uveam minimum quadruplo majus fuiffcquam hoc poft uveam» 
id eft iocer uveara ec eryftallimun (illud cameram anccriorem hu - 

moris 



De butnore oculi aqueo , elc 383 

moris aquci appellanc, hoc poftcriorem) idcoque cc humor 
aqueus frigore induracus minimum quadruplo copiofius fc 
oftendebac ance uveam, quam poft illaro, ubi vix charcae ccnuis 
crafliciem habebac, ica uc vix acque ne vix quidenv vidcri pocuc- 
ric. Hoc experimencum mox fequenci nodte unus ex % audica* 
ribus'ec difcipulis mtis Alauchartus Wurcenbergicus,D. y^/dti- 
cbarti Medici Marbaccnfis in WurcenbergicoDucacu, ecCollc- 
gii noftri Nacur. Curiofor. collegae celeberrimi, haud degener 
filius, imicacus cftin canis oculis, qui quoquc humanis fimites 
func, acque alcero die invenic hos oculos eodem modo confti- 
cucos, uc modo de porcinis diximus, nifi quod fere adhuc mi- 
nus fpacium incer uveam cc cryftailinum in caninis obfervari 
pocueric , cc uvea penicus cryftallino accumbere ec quafi adhac- 
rere vifa fic, ficuc idec mitu ec aliis commiliconibus fuis de- 
monftravic, quamvis illi oculiomnes fuerinc faniflimi ec nul» 
la praeccrnacuralis uveac cum cryftallino vicinia fingipoflic. 

Igicur cx his cxperimcncis concludo, humorem aqueum 
non cancum non pauciorem , fed pocius longe copiofiorem e£ 
fe in anceriori camera, id eft, ance uveam, quam poft uveanr: 
id quod mihi jam erac demonftrandum. Exincfe eriam expli- 
cari dijudicarique pofle puco varia phaeaomena ec quacftiones, 
eircaquae adverfarii mei a me dtlTenciunr, cc quorum refolu» 
tionem jamin Apologia mea dedi. 

Denique in his oculis frigore conglaciaris* nervus opcrcus 

h, quafi cx innumeris fibris conftarcr, fe confpiciendum prae- 

buic: id quod m recencibus alias vix obfervacur; ideoque e$ 

hoc hic annocandum efle duximus, ct*m ad ftru&uram ner- 

1 vi optiei melius inceHigendam apprime iaciar». 



GBSE& 



384 Obferuatio LXXl 



A 



OBSERVAllO LXXh 
Dn. D. Laurentii Heifteri. 

De 
Ventriculo enormis magnituiiriis. 

Nno 17 1£ in collegio privato anacomico diflccui cancm 
rnediocris magnicudinis , ex genere illorum , quiaedesru- 
fticorum noftrorum cuftodiunc : ec cum vencrem aperirem, 
oftendic fe corpus membranaccum, qualc nunquam ancea vidi, 
necii, qui mecum cranc- Nam mox fub periconaco in regio- 
ne umbilicali, ubi apercuraprimumfiebac, ec ubi alias ordina- 
rio inceftina fe ofFerunc, pars veficae inftar inflacafeconfpicien- 
dam praebuic. Quomagis vero abdomen aperirem, co magis 
cc major illa parsapparebac, ficuc omnes mecum cupidi eflenc 
nofle, quidnam illud eflec inuficacum corpus. Aft abdominc 
incegre aperco, confpicicbamus vencriculum efle, qui a chora- 
ce ad hypogaftrium usque fc exccndebac , ica uc inceftina vix 
fpaciumquacuordigicorum circa peJvimoccuparenc, reliquum 
tocum abdominis , cxcra coftas confpicuum, ventriculus bic 
replebac. Sed nec vacuum erac monftrum hoc vencriculi,ve? 
rum alimencis repleciflimum ec cympani inftar cenfum acquc 
expanfum. Poftquam vero concenca cvacuavimus, placuic 
menfurare hunc vencriculum,cc ecce fedecim libras aquac fivc 
o£to menfuras Norimbergenfes facile admific, ficuc hoc expe- 
rimencum praefencibus mulcis ftudiofis peraccum cft. Vcrum 
major an fimilis vencriculus in tam parvo animali unquam 
repercus fic, profe&onunquamlegi,neque fando unquamper- 
cepi:acque in rei memoriamadhuchodiehuncvencriculumin- 
fiacum ec cxficcacumin mufeo meoaflcrvo. 

{AltQrfio Noriberg. d. /0. Ma\. dn % i^is.mijfae!) 

OBSE& 



Obfervatio LXXIL j8f 



OBSERfATIO LXXIL 
Dn. D. MichaelisFridericiLochneri, 

Ad Virum Illuftr. cc Excellenciflimum 

Dn. ANDREAM FACKHIVM, 

Caefar. Archiatror. Conucem, 

Dc 

Lapide guadra Sinenfu 

CUm ingenuum fic profiteri, per quem profeceris, ingenui 
expers effem pudoris, nifi huic diflertariunculae, leviden- 
fi equidem , Tuum,VIR ILLVSTR. ec EXCELLENTISSI- 
iME,MAXIMI IMPERATORIS, INDVLGENTISSIMI PRIN- 
CIPIS, Archiacrorum Comes fplendidiflime, praefigercm No- 
men, qui primam hujus, quem defcribere conacus fum, lapi- 
disnoticiamdedifti. Inilla enim expeditione Hifpanica , qua 
Comes additus ibas, 
Corporis AVGVSTl feruator , et axe fubilla 
Vtilis haudraro monitor cuftosque falutis , 
TIBI a calculi diris doloribus excruciato, irricis omnibus aliis 
remediis, incancamenti inftar quadrae infufum levamen acculif- 
fe, gratiofe mihi retulifti. A laudatiflimo Archiatro Jaudatum 
mihi rcmedium firmicer animo inhaefic , nec deftici, quae a tem- 
pore illo, quo primam in Parreira brava mca «VeV ttoc^S^ 
noenxioncm injeceram, kfla colleftaque funchas in plagulas 
conjicere eum in finem, ut ex illuftri Nomine tuo opcllae tc- 
nuitaci praefidium, mihiipfi aucem ulcerioris porro favoris ct 
bcnevolenriae expeterem percnnicacem, 

LApidem a figura in difto Schediafmacc pronunciavi qua- 
dracum, quem exa&c , mole excepta , refert, quale lapi- 
Obferv. Acad. N.C. Cent. Vlll Cc c dum 



38« obferuatio LXXIt 



dum genus in facris liceris ec quidemin Threnis Jerem. per vo- 
cem Abne Gazitb exprimkur. Graeci nominanc <nIvofxovKi^ov> 
Hcfychim KrvvvofjLXtGwfyopoi , hcS^ouxt Quadrataria dicicur 
lapidiciua , equa lapides quadraci eruuucur. Quadratavii 
aucemfuncquosGraeci t&o&farSil nominanr,uc eft Leg % i. Co- 
dit. de excuf. opijic. Lapidicidac. Quadracariorum mencio fic 
apudSidonX. 3-c. ia. apud Caffiodor.in Pfalm. i2y. Saxorum 
quadracarii. Gloflae vcceres : ^«'xr>^, quadratariuf. 

Melius tamen Hifpanicum nomcn quadrae retinecur: 
nec enim ulla linguarum illarum, quas peperic latina maccr, 
ubcriore gaudec largiorique haeredicace , quam Hifpanica,in- 
pnmis dialettus Caftellana, qua quicquid aecernicacem mere- 
tur, quicquid memoria dignum, hodie confcribicur. Ea emn 
proxime ad lacinam accedic, ec do&iflimus Merula in Hifpan, 
defcripc, cap. VIII. viros fe noviffe referc erudicos, qui ucquam 
.prope abeflet a macre fua haec propago , quahsque ance foe- 
dioremfuericdcpravacioncm,monftrarenc, dexcericace quadam 
fcriptis epiftolis cc Lacine ec Hifpanicc loquerencur , eademque 
animi fenfa explicarenc, ica uc Larinii Lacini, Hifpaois Hifpani 
eflcnc, fervata paflim ucriusque linguae vi, nacura cc proprie. 
te ; quale exemplum longiori rccenfione propofuic modo Iau- 
dacus Paulus G. F, P. N. Merula. Hifpanica icaquc vox qua- 
//rtf, qua lapis nofter infignicur, optimae quoquc in Lacionorae, 
diverfac Hcec fignificationis. Quadra enim, e dotf iflSmi VofEi 
mente, a quatuor converfo tcnui T in D, derivacur. Icaque 
nunc, quod eft quadracum, fignificac. In Philoxeni Gloflis 
Quadra,ToW,re£te ropcs emendavicScaligcr: inquc iisdcm, ubi 
cft quadra, figofjaq, refte corrigunc €ku>^ Noo aegrc fcres, 
VIR SVMME, fi aliquantulum excralimiceslapidisnoftri cxfpa. 
tiando, cx elegantiori liceracura, quae Medicinam noftram po- 
lkiorem reddit, ad illuftrandum, quomodo quadrae huic no-. 
ftrae conveniat dcnominacio» producam, Nolo alcius inqui- 
rerein Archice&onicorum de quadraCcnfum, de his enim fufc 
Vitruvii Commentatorcs, , Baldus, Philander et Barbarus con- 
fulendi, quprum fentendas ia Lexico de fignificacione vocabu- 

lorum 



De Lapide QuadraSinenfu $87 

Iorum Vicruvianorum congeffic folerciffimusJoh.deLaec, Aot- 
werpiae fuae liceracae haud exiguum decus. Nec infueta Vir- 
gilio vocula, dum AEneid. Libr. VII. v. 1 iy. canic ; 

Patulis nec parcere quadris. 
Clar. Emmeneffius ad hunc commencacur locum : Jguadram 
proprie ad inftrumentum menfarum pertinere* cui cibus incifus 
ac fciffus imponitur , uc ejusdem Poecae Libr. V. v. I2J. 

Accifis cogit dapibus conjumere menjas. 
Menfas aucem factas fuifTe, fecundum Didymum , e* rou c*\n- 
forsfWfzsfiSvriSv ^tmv s e durioribus panibus compaSum fruftum* 
Hinc icerum Virgilius 1. c. 

Heu etiam menfas confumfmus, inquit Julus. 
Percinec huc Juvenalis locus Sacyr. V. 

Vt bona fumma putes* aliena vivere quadra* 
Lubinus explicac de pane in quadram fciflb , fupra quera 
carnes ec alia obfonia incidebanc, quales panes in Saxonia infe- 
riori fcte 5lQtttofen nominare folenc, eo quod pauperibus Elee- 
mofynae loco dari confuevcrinc. Ec quadram pro frufto 
quadraco fumi, e Marciali difcimus Lib. VI. Epigr, yj. 

Quum mittis turdumquemihi* quadramue placentae» 

Buccellas mififfe tuas te> Pontice, dicit. 
Ec Libr. III. Epigr. 77. 

Necte libajuvant, necfeftae quadraplacentae. 
Add. Libr. IX. Epigr. 92. 

Quadra igicur fruftum placencae quadracum ; panes prac- 
terea quadraci Romanorum apud Achenaeum L. XIII. Ho- 
raciusprobac unicuique dacam quadram Libr. I. Epift. XIII. 

Etmibi dvviduo findetur munerequadra. 
Senec. de Benefic. Quis beneficium dixit , quadram panis aut 
ftipem aeris abjefiti, aut ignis accendendifaUam poteftatem. Ec ca- 
feos in quadram divifbs exhibec Bilbilicanus Vaces Libr. XII. ad 
Vacerram Epigr. 32. Nec quadra deerat cafei Tholofatis. 

Apud Scriptores EccIefiaeRomanaedequadrapanisfumi- 
tur, Joh. LaudenC in Vic. Pecr, Damiani : Solapanis quadra cum 

Ccc 2 crudis 



388 Obfervatio LXXll 

crudis oleribus coenanti apponitur. Hinc per quadras pane* par- 
tiri apud Gregor. M # Libr, I. Dial, c. 1 1 . 

Panes paricer Graecorum euchariftici , quas *yi*? ^iSx^ 
nominanc, &ivxa xyia impofici. In ricu facro d^rc>t\xGixg Graeco • 
rum, exiftunc quadrae e majori quadraca hoftia decifac, de 
quibus paflim in Graecorum licurgiis. In lingua hodierna 
Graecorum aliquibus in locis porciuncula calis nofyx. GlolTae 
Graeco Lacinae: KoJ^, Codra, quadra. Icem: rer^ymo^qud- 
dra, quadrus, quadratus. Suidas: wb^/t^ «V<^> fi ve "? T0 °* TS ~ 
rfiywoq, panis quadracus. 

Baldus camen in Lexico Vicruviano jam cicacus quadras 
incerprecacur non panis vel cafei frufta quadraca , fed quod 
fimiles finc quadris, quibus vel ftanneis vel argenceis auceciam 
ligoeis in menfis ad carnes fcindcndas uci confuevimus; qua. 
dra enim forma anciquis fiebanc, hodie vero uc plurimum ro- 
tunda, unde taglieriltalis; cuiconfonum Germanicum£eller. 
Plurimi camen quadram non inftrumencum menfae, fed men- 
fam ipfam diftam volucre, quae olim quadracae , ec quacuor 
pedibus, hinc rer^xTroStx nominacae, poftea rocundae faftae ; id 
quod ex Fefto ec Varronc probac Ciaconius de Triclinio pa£ 
fim. Nec camen abfonum eric ftacuere, appellari paricer mcn- 

faS appoficas. Pollux:Efg?T/ <Js rr t v r^xire&v, £p'r[rx en7rvoy.xrx hoi- 

rxnuvrxi, rer$x7rovv re r^iire^xv enrhv k<l} julovowovv, licet autem men- 

fam t cui pocula impofitafunt, quadrupedem menfam appellare et 
unipcdem. Ec Virgil. Aeneid. Libr. I. cecinic: . 

Poflquam prima quies epulis menfaeque remotae. 
Quippemenfae ipfaenon remocac fueranc, fed epulae illis ap- 
poficae. Vcrum quadrae hae omnes nil quadranc ad quadram, 
de qua nobis fermo; veluci ec quadra veflis, nrgiywx ipirt* 
a rocundis divcria. Quadrae haeveftes a fummo ad imum a- 
percae , undequacuor angulos habuifle neceffe eft, in imo duos, 
totidemque in fummo, quadrangulae appellatae. Tale Graeco- 
rum pallium, ec pallia fere omnia muliebria. Feftus : Ricinium> 
pallium muliebre quadmtum. Pallam quoque pallium Graeco- 
rum inccrpretancur Gramraatici. Saga icem milicaria ec faga 

Gallica 



De Lapide Q uadra Sin enfi. 389 

Gallica ec paludamcnca imperacorum. Sic Ammonius chlae- 
nam paricer quadrangulam veftem pronunciavic 5 de quibus 
uberior fcnbendi occafio in Telesphoro noftro. Aveftequa- 
dra , quadrapola veftis paflun apud Anaftafiumin vicis Poncif. 
quarum anguii, cefte Clar. Bulengero , auro cexri auc ferico, 
vel cubulis auro clavacis. Sed de his veftibus in omniseru- 
dicionis abyflbSalmafio Noc, in Tercullian. de Paliio. Quadra 
five pileus quadracus Deorum paricer eft ornamencum. Sic 
in Aecolorum Nummo Apollo ex mence Cl.Begeri in Obferv. 
ec conje&ur. ad Numifm 4 quaedam anciqu. p # 1. velfecundum 
Nonnium Noc. in Golzium, Mercimus* quadra in capice or- 
nacus; qui pariccr hoc capitis cegmine confpicicur in vafe in- 
genci marmoreo Cajccae urbe regniNeapoIicani maricima ejus- 
queaede maxima reperiundo; quod poft Hondium in Defcnpc. 
Icaliae, curioforum oculis expofuic diligentiffimus Sponius in 
mifcell. erudic. Anciquic. Se&. II. Arc. I. p. m. 2?. Exhibuichoc 
invafe Achenienfis fcuIpcorSalpion, uci nomen infculpcum in^ 
dicac, nacalicia Bacchi, ubi Bacchuscanquam infans a Mercurio 
quadra in capice Leucocheae macercerae educandus offercuf. 
Vc mericp ob hanc quoque cegminis racionem nr^ywvofF^^ 
vocecur;quamvisprobenorim, hunc difciplinarum coeleftium, 
acque eciam eloquenciae cc vericatis praefidem, fecundum Ma- 
nij. Aftron. L. i.cubicum ec quadracuraefHngi. 

ApudMedosoIim , Perfas ec Armenos»quadracapicisprae- 
cipuum ornamencum. De Sinenfium pileorum quadris*'£W- 
wtcs Kircherus in China. Quadram viris pariter dignicace confpi- 
cuis ec vircute eminencibus olim fuifle impofitam , ex antiqui- 
cace ecclefiaftica palam eft. Methodius de Virginic. aftionc 
vicae ec confilio rsr^otydv^ , quadracos dixic , viros perfe- 
ftae virtucis. Nec alicer Chriftianum perfe&um quadracum 
cfle oporcere, S. Gregorius tradic Homil. 21. in Ezecb. quippc 
quadram,uc fymbolum immobilicacis ecftabilicacis, confiderac 
Hipponenfium devociflimus Antiftes. Hic dicendi locus eflec, 
quid proprie per £>'*« nr^ymct dcnotecur , ligna nempe Go- 

Ccc 3 pber, 



35o Obfervatio LXXIL 



pber y ex quibus arcam'fabricare juflus fuic Noah, quae fJx* 
rsr^ywvoi e verfione LXX. Incerprecum a CL Bocharco pro cu- 
preflinis, a do&iflirno Voflio pro refiniferis lignis habencur. 
In fenfum myflicum has quadras ligneas crahic ec m fapienccs 
Chriftianos accommodac Origen. Homil. inGeneC ec qui eum 
expreflicS. Ambrofius Libr. de Noa ec Arca c. 6. nec non S.Gre- 
gorius, cui Nyfla cognomen eribuicXibr. deVic. Moy f. In pictura 
cerceLaceranenfiConftancini Magni IV. virtutum diftin&e exhi- 
bicarumtecra£tys,capiti ejusimminens expreflaeft quadra juflu 
Leonis III. Vid. Ciampinus de Monumenc. vec. mufiv. T.II. c.XXI. 
p. 128. Tab. XL. Hinc clericorum quadrae five pilei ad cru- 
cis exprcflioncm formati, de quibus pafllm Solerius de Pileo. 
De Do&orum quadris Pancirollus, erudiuflimus Legum incer- 
pres, Var, Le<ft. Jur. libr. I # cap. 23. 

Quadra paricer monecae genus. Haycho Armenus in Ca- 
thaja cale efle fcripfic, ceftePl Rev. Mullero GrifFenhagtenfi, Be- 
rolmcnfi Praepofico, Difl. dc Cachay. Nec infolicac hodie qua- 
drae Hifpanorum aureae; fepcencrionalium aereae; nec defunc 
apud nos Germanos quadrae, Klippcn di£tae, quarum crudi- 
tam Coburgi molicur colle&ionem Cl Winheimius. 

Revocanc hae quadraein memoriam, nummum angula- 

remSueconii in Nsron. cercc cecragonum fuifle , ec quadram 

credic modo laudacus PanciroII. 1. c. p. 1 57. ec 201. Ab eo.au- 

tem, icemque a quadrance aitis (excancalis ec a numis quadri- 

gacis, differc quadrujfis, quacuor aflium pondas> cui ex ucraque 

parce bos impreflus. Vnde , fecundum Plinium, pecuniaeno- 

mcneft, Quadruflem exhibecR.P. Molinecus dans le Cabinec 

de la Bibliocheque de S. Genevieve, P. I. p. 47, Cecerum ec 

incer miflilia , quae confulibus fpargere permific Juftinianus 

Nov. iof.c.2./. 3.eranc monetae Cauciue tquadratae\Acq\\\b\is 

disquiric erudiciflimus du Fresne in diflcrc de Imperacorum 

Conft.Numismacibus no, 98. Sed haec omnia remoca func no- 

ftra a quadra, quam tra£tamus. 

Propius ad quadram lapidem, quandoinGloflariis quadra 
pcr csfferam exponicur , fed non adjuogicur qualis; plurima 

enin: 



De Lapide <%uadra Sinenfi. 35>i 

cnim ceiTerarum gcnera, quorumdecempenerecenfecReveren- 
difC Tbomafinus de Tefler. Hofpital. Frumentaria nempe , 
nummaria^militaris , hofpitalis> comitialis, tbeatralisycon^ui^va- 
liSy paoanica, ec candem tuforia* quibus erudiciflimus Danorum 
01. WormiusinMonum. Danic.p.22. accenfec amatoriam. 

Ex his/tt/bri^eranc, in quibus numeridefcribebancur,ta/i 
paricer di&i, ccftePl. Rev. del Rio Commenc. in Scnec. Herc. 
furenc. cui camenExceli. Gronoviusparens repugnac, ecexan- 
tiquicate dcmonftrac, tefleras a calis fuiffe diverfas , qUippe ca- 
lorum major numerus; inceftimonii parcem adduciciiludMar- 
tialisLibr. IV.Epigr.XV. 

Nonfum talorum numero par teflera. 
Talis enim quacuor ludebacur, tefleris communiter duabus 
ad fummum tribus. Producimus iterum Martialcm Libr. XIV 
Epigr. i j. 

Hic rnibi bis (cno numeratur tejjera punUo* 
calculis hic gemni difcolor bofie perit- 
Teflerae ncmpe binae habebanc duodecim punfta , C exi~ 
ftanc duo feniones, inquibus per tefleras numeracur usque ad 
XII punfta. Videcur camen fenio jundtus fuifle, diftus aiias 
BaJiliuSy icem Venus ; cui opponebatur canicula. Lucem his 
dac obfcuricace alias celeberrimus vatesPerfius Sac. IIL 

Quid dexter fenio ferret 
Scire erat in <votis, dammnofa canicula quantum 
Cederet. 
Eundem fenionem Afidam vocari Suidas teftis eft : MiScc^oiv m@o7- 
wtv ivfio.i>KoTUTo$ : Midas in tejjeris confultor optimus. 

Ncc maceria teflerae a quadra lapide differunt; quamvis 
cnim fecundum Plinium Hift. Nac. Iib. 1 6. c. 1 8* liguftrum mate- 
ria tejferarum,fivcehur 9 de quibus Ovidius: 

Seu ludet numerosque manujaSabtt eburnos: 
Tumatejadato* tu benejattadato. 
Vel cryftallus, quarum memio Cc apudPecroniumSacyr.cap. j?: 

p.i2 ? . 



392 Obfervatio LXXIL 



p. 129. cdic. Burmann. Sequebatur puer cum tabula terebin- 
tbina et cryftallinis tefferis. Vcplurimum camenelapide fe&o 
noftro lapidi perfimiles. Redeunc hac occafione in mencem ceffe- 
rae illac Badenfes luforiaeHelvecicac,a quadra lapide non mulcum 
magnicudinc aliisquc circumftanciisdiftances, differencescamen 
numeris five pun&is impreflls. Meminic jam eorum Berulius 
nofter a Birken vulgo di&us, Florigerae ad Pegnefum Socieca- 
ris digniffimus Praefes,in Vlyffc Brandenburgico c. 2.p.43* im- 
mortalis'paricer nominis Theologus Hoccing, fpec. Tigur. p. 5*48. 
imprimis in Helvec. curiof nacural. Hiftor. Se£t VI. Arcic. III. 
n. f* p. 329.TigurinorumBibhochccarius ec PoliaccrWagnerus; 
cui func lapillicubici parvi, numeris fuis exa9e diflindiy circa 
Baden oppidum in pratis, (inde QSSurjfelroiefett diQiJ ac fojfis 
maeniorum repertimnmnquam a talpis e terra extrufi. Mirum 
fanenaturae y bae quadrae luforiae Badenfes exifterent miracu- 
lum.fi artem auxiliatricem non habuiffent y Joliusque naturaefubo- 
lesfuerint,quamvis ethaecpoljdaedalus artifex* ubique mirabilis* 
ubique excipienda in magnis et mlibus. Oeiipus is mibierit> qui 
harum protuierit caufas. Haec CI. Wagnerus. Excell. Dn. 
Scheuchzer, Gefnerus cerccHelvetiacfuaeredivivui, amicorum 
cerciffimus, in novis Helvecicis vernacula fcripcis.cc infcripcis 

SHatur ©eRbtcft t De^ ©*roeigerlant>$ jwepter Xt>eil n. 39. 

ec 40. invi&is argumencis non nacurae, fed arcis opus effe pro- 
bac, quod Illuftr. Rajo paricer fuboluic, qui Badenam Helvecio* 
rum cranfiens, monftrancibus illi has luforias quadras refpon- 
dic: non difficeri quidem e cerraerucasfuiffe; fed echoc cercifE- 
mc crcdere , in cerram illic prius depoficas fuiffc. Vid. ejus 
Topographic. Obferv. p. ioi. 

Sed quidhaec omnia de Tcfferisad lapidem Quadram,in« 
quies? ucique. Quadraeniminveceri Gloffano *v@o$. Kj% 
aucem,noshoc docencc eccxplanancc Aulo Gellio No<$. Acctc # 
L. i. c. 20. figura ex omnilaterequadrata y quales funU inqwt M. 
Vano y tejferae > quibus m alveolo luditur> ex quo ipfae quoque ap> 
pellatae «!£**. In mrneris etiamfimiliter xu/&? dicitur, quum omne 

latus 






De Lapide Qudd ra Sinenfu $93 

latus ejusdem numeri aequaliter infefeJol<vitur< Hacc Agellius * 
qui cefleras five cubosacubo denorninari fcribtc. Alii ccflcra* 
rumfiguram, qui cubi appellancur, cubo nomen dedifle exifti- 
maoc. Reverendiff. Thomafinus tamen in co eft, ut demon- 
ftret, kv@gv non tefleramluforiam,fed milicaremdenocare ex o- 
mnibus parcibusconfeftam, ec praeccpcum nocarc duds, quo 
exercicus vel ad aliquod opus , vel ad bellum mo vebacur. Vnde 
Vegecio au&ore Jejferarii, qui has tefleras per concubernra mi- 
licum nunciabanc. Ica Servius ad VII. Acn.it belTotefferafignum', 
fymbolirm bcllicum, quod ad pugnas cxeuncibus datur confu^ 
Conis evicandaecaufa. Eamque Vegecius dupliecm facic, 7/0- 
calem ec mutam, Vocalis ca eft,quam hodie circicorei flagicanc; 
Gallis la parole% nobis foflg $Bott Magis camenarridec *t/|&v 
notare refleram luforiam. Quadra igitur lapis pariter Sinenfis, 
uc poft longiusculam abcfrationem in viam redeamus, ad cu- 
bum fivG «u/3ovpercinec, corivenic enimilli definiciocubi Vicru- 
viani, quam nobis fuppedicac inpracfac. Libr, V. dc Archicefo 
p. 7 3. Edicion. dcLaec. Cubus eft corpus exfex lateribus aequa- 
li latitudineplanitierum quadratum. Is cutn eftja8us> quam in 
partem incubuit,dum eft intadustimmotambabetjlabilitatem. 
Eadcm dc cubo fentehtia 1 imaei Locrehfis Libr. de Am m. Mundi % 

tnSs TXTSTgOtywVZ yeVVXcfrotlTOV KV@OV eS^XiOTXTOV^HOtl ^etSuiOV TtOLVT^ VtoftOt» 

i£ psv ttXso^V, oktm Ss ymiots e'x°v- Ex tetragono nafci cubumfolidif- 
fimum et ftatile omnino corpus , fex quidem latera, o3o vero 
angulos habens. Dantur tamcn praeter quadram Sinenfem cc 
alii cubici metallici lapides. Sic pyricem Hirslandenfem fi- 
vc quadras aureas, Wur fltf&tett ® Olfcfteg 0011 ^>tr§(atll>eu/ mar- 
mori nigro eleganciflimo infperfas annotavic jam laudatus Ex- 
ccll. Scheuchzerus nov. natural. Helvcc. T. II. n. io.p. 39- Si- 
milcs his Hirslandenfibus primo milliari a Pienza agro Senenfi 
reperic maximus rcrutii naturalium promus condus Aldrovan- 
dus Muf mctall. Libr. IV. p 4 574. dum fcribit: Mulci pyrfces 
funt figurae teflerac fivc cubi , fex planis fuperficicbus aequaljk 
bus ec inaequalibus fplendoreargenci ct magnicudine varia. Vc- 
■Obferv. Acad N.C. QtnU Vlll D d d rum 



jp4 Obfervatw LXXll. 



rum figurae quadracac hujus lapidisfuncvel majores vel mino- 
rcs, ita elegancer a nacura fa&ae ec formacae, uc»ex oricbalco 
fabricacae eflfe videancur. Quapropcer quando Feftus Pompe T 
jusfcripfic: Aurkbakumin montibusndfcs* procul dubio non 
cft locucus de aurichalco arce paraco» quod ex aere ec cadmia 
conficicur, fed forcaftis hunc pyricem inccllcxic , qui aurichal- 
cum perbelle aemulacur. 

Liccc aucem figura, ec moles, ec ftru&ura excerna harum tef- 
ferarum fivecuborum, quosAIdrovandusdelineacosdedicopci- 
menoftraequadraeSinenficonvenianc, colore tamen,nacalifo- 
lo, imprimis aucem vircucibus maxime differc, de quibusnunc, 
his pracmiflis, pluribus agendum ec hoc ipfo, uc in provcrbio 
eft : ^/«p-S-w hv^o; , jafla quadra eft. 

Pacria ipfi accribuicur Sina vel China , vaftiffimum illud 
regnorum regnum,cocipropemodumEuropaepar,ucR.P. Mar- 
cino Marcinio placuic, e quo primam hanc de quadra obcinui- 
musnociciam a Iaudacifiima fociecacePacrum anominejefude- 
nominacorum, quorum indcfetfo ftudio plurimainhiftoriana- 
curali ignoranciae peplo invoiuca , nobis innocuerc. Quac au- 
cem vafti hujus impcriiprovincia illam proprie proferac, igno- 
cumadhuc; an ex monce Gucryu fub Taichcn in Chekiang, in 
quoomnes lapides cam parvi quaramagni figuraefuncquadra- 
tae, decerminarenon liccc. Quos quadracos Sinenfishacc pro- 
vinciafubminiftraclapides, hoslnfula Anholcinain Sinu Codano 
mulcorum naufragiis infamis, miccicnigros, aIbos,varios,omnes 
triquecrosacfimanuarcificis fuiflencacuminaci, ec laceribusplc- 
rumquein illam aciem excicaci, uc Jofuac fcrvire pocuerinc cul- 
tris faxcis filiorum Ifracl circumcifioncm imperanci , ccu fcribic 
CI. Borrichius Aftor. Hafn. Volum. IV, Obf 7h Nobilifli- 
musDn.Faber e Cochinchina in Chinam deferri reculic. Vo- 
cacur auccm Chinenfi lingua Candar, a Tarcaris albis Caiu. 

E mineris erui refcrunc illi, qui in Europam noftram deculeranr, 
fcd quod dolend um,non dcfignancquibus e mincris. Com m une 
hochabecSincnfis quadra fmaragdo occidencali,ucquadrangula 

forma 



De Lapide Quadra Sinenft. $9^ 



forma fc prodac; imo dancur quoque granaci immacuri qua- 
draefimillimi, qui Oberndorffii prope Hartenftein inSaxonicii 
fodinis argenciferis eruuncur,quorumcopiammihifecicamiciffi- 
mus Diecericus. Auri feraceshos efTegranacos quadracos fe- 
runcnec camcninde cercum adhuccaperelicuic experimencum. 
Licec aucem quadraca, oon cameu peliucidicacem cc pul- 
chricudinem fmaragdorumgranacorumque adaequac, quippc 
Ferreus , obfcurus , uilis , non ille repexa 
Caefariem regutn> nec candidauirginis ornat 
Colla , nec infigni fplendet per cingula morfu. 
St camen vircuces qualicacesquc ipfi accribucas pondcres, gem- 
marum fplendorem , coruscancemquc pompam longifiime fu- 
perac quadra.1 

Ad colorcra quod accinec , ferrea marcis forma nicec fub- 
rufo colore, mixca armacura aeris chalybisque, nec nonftriii 
jialibus nonaunquam interdiftindis, quod haemacici, quadrae 
affini quodammodo lapidi, non infvecum. Anguli undique 
acuciflimi kv&ov exadtiffime delincarjc. Scru£tura ejus firma 
ar&e confoiidaca, ucvix limam admiccac inferior camcnSincn- 
fi lapidi io vicinia urbis Nanhiung reperiundo , cancae durieiei , 
uc ex eo fecurci culcellosque faxeos conficianc, cefte M. Mar- 
cinio. Quale camcn vinculum aucgluccn ficiilud incernum , in- 
cervenience quo parciculae duriores quadrae cohaereanc, excogi- 
cariadhuc non poceft aliud, nifi duopotiflirnum ad conciKandan» 
firmicacem cc duriciem concipiamus,cxcernam nimirum ambien- 
tis maceriac aethercae preffionem,ecillarum parcicularum incc- 
grancium planarum policarumque figuram , quae ad mutuam 
coapcacionem ec fuperficicrum fuperficiebus applicacionem , fic 
accommodaca, ideoque eo duriora ca corpora, quo pluribui 
in punclis ipforum parciculae fefe concinguncidquod pluribus, 
cxperimenco duorum planorum validecohaercntium demon- 
flravic Mathematicorum Gcrmanorum fcculi noftri princeps 
Beac. Scurmius nofterin Colleg. CuriofiExperimcncal. Auftar. 
p«49, Dubium ab amico mocum,annon quadra ex hafteaus alla- 

Ddda cii 



#4 Obfervatio LXXll 



tisqualicacibusmctallorum pociusquamlapidum infcrenda claf- 
fi? aft cutn liquabilicas videacur propriecas neceflaria, requifica 
(emenceacucifiimi Fr # Lanae Magift. Nacur. ec Arc. T. III. Libr. 
XXIII. cap. V.p. #2. b.) ad confticucionem nacurae mecallicae, 
quadra nullo modo fufioneminigne admiccic, necfubftaocia u!- 
la ex eo elicicur , quae mccallorum more igne liquari poceft. 
Ec pondus quoque quadram a mecallo difcriminac cc difcernic» 
Nec fi cum aliis lapidibus eadem quancicace ec mole ad 
lancem examinecur , quod ia aliis mecallicis fieri confuevic, 
pondere cxccdic, fed licec durior compa&iorquc aliis, levior 
tamen; quodipfiparicercumferrocommune; hoc duriflimum 
licec, minime camen graviflimum eft , cujus eleganciffimam 
racionem fuppedicacExcclLZanicheiliin Tr.de Ferroejusqueni- 
vis praeparacione, Vcrbaejusipfaproduco,curnnoninomnium 
raanibusficcrudiciflimadiflercacio, ec plurimum inde lucis qua- 
drae noftrae ftr uclurac accedac. Cum ferriyfcribkjduritiem inpar- 
ttum juxta pofitione fxtarA ejfe ftatuerim y bincproculdubio collh 
gendumeJfeu!detur y aurioracorporareliquis quoque denfioraejfe 
debere> quodtamen eorum grauitas ad lancem reisocata falfum 
ejfe omnino oftendit. ,>Celeberrimus ccenim Moncanarius, ne a fer- 
,,ro,quod praemanibushabeo,difcedam,mulcipIiciexperim6n- . 
„co fibi compercum fuifle ccftacur, ignitum chalybem, dum t 
„frigida excinguicur, rarefccre, ec fpecie , uc ajunc, levioremeva- 
„dere, Ifcec hincmaximamfibi duriciem comparec. Quamob- 
„remuc enodecur difficulcas, curiofius infpicienda cft imima 
„parcicularumdifpoficio, 

„Idicaque pro raco habendum , denfiora efle mixca, quo 
„ plurimisinpunciiseoruminfcnfilesmoleculac k(e concinguncj 
„ad quod apprime facere vidccur parcicularum earundem ae- 
„qualicas, laevicai cc figurarumfimilicudo. Verum haec ea- 
„dem parcicularum homogeneicas ec lacvicas cfficerepoceft,uc 
f ,una fuperalceram haud aegre excurrerepoflk, quociesab ex- 
„cernavi validius comprimancur; unde auri aliorumquc me- 
,,ralIorum ferro graviorum adeoque denfiorum duclilicacem 
iiOriri nullaccnus ambigeadurru „Quod 



De Lapide QuadraSin enfi. 397 

„Quodfiheterogcneae fuerinc intregances moleculae, cu. 
^jusmodi parcibus fcrrum fcaccre facile ex di&is pacec , quan- 
„quam earum inaequalicas plura admkcic inania fpaciola ec 
„ conca&uum numerum immiquic , prohibendo camen a- 
„liarura fuper alias excurfum, majorem corpori conciliac ad* 
„ verfus excernos idtus refiftenciam, atque hoc nomine ferrum 
,,duricie # minime denficace, praeftare crediderim,quod paricerin 
„chalybe ignico locum habere facile unusquisque intelligec. 
Hacc Cl Zanichellus. 

Ferreas camen quadrae inefle particulas ex hoc probacur, 
quod pulvisculus fumma vi derafus, fcrreo, fi hume&ecur,co- 
lore cingat, cognacionem hoc ipfo cum mecallo indicans. Ma- 
gncs huic admocus pulvifculo, illum ducic, uchuic quadraepul- 
veri illud Claudiani de fcobe ferri applicari poflic: 
Exferro meruit uitamjerrique rigore 
Ve$c\tur> hasdulcesepulas* baecpabulanovit. 
Hinc Indis Siderolitbos Afagneticus , Gerraanice 9NaflnCtifd&et 
(£ifW©tem dicitur. 

Hae recenfitae ha&enus recenfeodaeque qualicaccs qua- 
dram e mineris vel ferri vel magnecis erui arguunc: e Gil- 
berti enim , qui magnecis nacuram incer primos , erroribus 
pucidis rejeftis, fcrucacus eft, nulla ferri fodina absque magnece, 
et vice verfa nulla magncci fodinafine ferro. Harum aucem ia 
Sina plurimae. Vc e pluribus pauculas cnumeremus; Inpro- 
vinciaHonan fub Ghangce urbe circa <Ju civicatc mons eft rc- 
liquis , licec non magnis, major, Magnes a magnete , qui ibi ef- 
fodicur, diftus: Aclanc. Sinic. Provinc. V. p. tfi.a. Per cocam 
provinciam Suchven magoes pracclarus repercu dacur. In ea- 
dem provincia circa Kienchang mons Tiexe eft, e cujus lapidi- 
bus igne liquacis deftillac ferrum, quod ad acinaces gladiosque 
eonficiendos aptiflimum, Adance Sinic. Marc. Marcin. p. 73, b. 

E calibus fodinis minerisque quadram erui haudabfonum, 
ficuci cc credibilc, aliquid lapidem noftrum parcicipare ab iisdem. 
Necqucmdecerreat, quod modo rccenfuimus, pulvcrem qua- 

Ddd j drac 



398 Obferifatio LXXll 

drae admagnecemaccedere; nonenimhocinfolicum ecAechio- 
pici magnecis propriumeffe veceres cradidere, magnecem pari- 
cer crahi a magnece. Nec racio deeft, fi magnes , quippe qui 
mulcum adhuc in fe ferrum habeac , facile duci poceft ab alio. 
Vcrum fic non magnecis, fed fcrri accrahicur racione. Magneccm 
autem ceneri illecebris magnecis, fequenci probare niruncur argu- 
menco: Magaecis in morcario concufi pulvis ad magnecem ad- 
mocus , accedic, manifefto documenco, veriftimum efle illud 
Poecae; 

Et lapidesfuus ardor agit % magnesque tenetur 
lllecebris, rigido regnant in marmore flammae. 
Sedquod adhuc magis mireris, magnecis minorparcicuIa.fi 
bonaefuericnocae, amagneccmajoriicidcm bonae nocae conve- 
niencibus polis conjun&is allicicur, quo ipfo evincicur, magneccm 
a magnecccrahi. AddeRcvend. P.Lanaeexperimencum: Siloco 
fcr rae fcobis adhibcacur pulvis magnecis concrici in duabus excrc*- 
micacibus,in polisvideliccc,inftar climscura marcis adhaerebic ma- 
gneci proprius pulvis. Nullam igicur involvic concradidionem, 
inquadra ferri magnecisque mixcuramexiftcre, necmagnecicas 
inillaparciculas indc dcftrui ,quodpulvis cjus magneci obviam 
eac. Haec magnecica quadrae profapia ad AmphicanenPliniiec 
Pancarbcnnos ducic. Priorisnacura cadem, quae magnecis,figurac 
acque ac noftrae quadrae quadracae, cujusinlndiaparicernaca- 
les confticuuncur. Apcehacc omnia in Sinenfem, de quaagi- 
mus; quae camcnproximcfequuncur, fidcm adeo fuperanc, uc 
pro fiGiciofcmperhabicusfic. Nempehisinlndiaeorisillumrc- 
percu dari , ubi formicae aurum cruunc , ec non ferro, fed auro ad 
fc acccffum pararc, unde aurei magnecis ipfi nomen. Quam- 
vis quod ad ulcimum accincc, do&iflimusjuvenis fobjacobus 
Spener , in ipfo accacis flore, non cxiguo hiftoriac nacuralis, quam 
obnixe indefeffoque ftudio amaverac, decrxmenco defunftus, in 
dijf. de Error. warior. circaAlagneLfeS. 2. n. 1 1. modum pro- 
ponac racionemquc fubjungac, quomodo id, quod impoffibilc 
refpe&u acceffus auri admagnecem crcdcrecur, peragi pofliciMa* 
gnes, inquic» accrahcre poccft alia mecalla, fi nempe incl udacur fer- 

rum. 



De Lapide Quadra Sinenfi. $ 9 p 

rum. Hac racionefieri poceft, uc acus aurea, quaein mediculiio 
ferruro concinec>a magnccc accrahacur, acquc ipfaad polos 
mundi feconvercat ; fiquidemhocmodoferreas laminas ftanno 
obduftasaccrahicmagnes, pofluncque mulcaludicrahacracione 
produci, impcritoque fallaciae fpe&acoriperfuaderi, darififti- 
ciam illam auri Amphicanen nempe ec Pancarben • vel aliorum 
mecallorum magoecem, De Pancarbe lapide magnicudine unguis 
digici >in concavrs cerrae prognaci, alios lapides ad fe allicicncis, ec 
a Bracbmanis inlndiaarce x&.$?m% eruti, vid # Philoftrac. de Viu 
ApoIfonJibr.IILcap.46. p. 1 j j. Edic. Olcar. Heliodor, Aechio- 
pic. libr.IV. ec VIII. ec ex eo Phocius Cod.LXXIII. p. 162. ftd 
haec occafione coloris quadrae. 

Odorem lapidis quod concernic, is, quem Dn. Diecericus mihi 
miferaccxhalabacfragranciam quandam,quam camen adfciciciam 
credidi, ex fua veolen cibus rebus, in quarum vicinia depoficus erac, 

* concra&am. Nec camen infolicum , in lapidibus quoquc odores 
quaerere.Scagirica equidem cap. V.de fenfib.ec fcnfil. exinde,quod 
lapidesinfipidi, inferc, illos quoqueinodoroscflc, aftconcrariam 
fovec fcncenciam Erefius ille PhilofophusThcophraftus dc Lapid. 
dum cradir, differremukumlapides hbu r>f pc7r>j~, «<wV>f o<r/u>T, et 
pondere et odore* Quomodo auccm odore graco vel ingrato dif~ 
fcranc,Boecius a Booc inGemmar. ec Iapid.hiftor.libr. VI. rcccnfcc. 
Graeum odovem IridisFlorentinaevdviohe habec Geodes Mi- 

fenm\ feu lapis Aldenbergicm y mofchi odorem fopi&UMariaetrer- 
grcm f qui in vena D. Fabiani ec Sebaftiani invenrcur; ferpilli 
odoveml buringicm* qui propcarcemBeuchlingammvenJcur; 
mufti odorem Zeblicim opbites* Vinum olec Ecbites apud So- 
\\nxmi\focgatattites etcornumonocerotufoffik^ myrrham lapi- 
ies apud Parchos ec in Caramannia. Ingracum odorem cornu 
ufti Enoftim Hildesbeimenfir. Smaragdi genm foecidum cxhalac 
odorem, dum incerpolacur» ceftc Nard* Ancon* Reccho Hiftor. 
Afcxic libr. X.|cap.X. p> $$?. Confcrquacdcodorcgemmarura 
in mor cario co mminu car um,in coco mufeo per criduum fe diffun- 
dencc, violarum marciarum odorcm referenccs habecBorrichius 
A Q . Hafo. Vol, V.obC 3 7. Qui infupcr ref crc io Mufco Sep calian o 

Me- 



4 oo Obfervatio LXXll 



Mcdiolancnfi lapidemexi&ercjiellarem, qui foIofri&ucalefa£tus 
redderecodoremhumaniftercoris, ccapudCardinalcmVrfinura 
Romae confpe&a fuifle vafa tcrrea Luficanica fponce odoraca. 

Cum in lapidibusfaporesvixdeprchendancur, guftustamen 

haud cxpersnofterexiftic : fi enimlongiufculeinoredetineatur, 

lingua alio fapore non depravaca , vicrioliciquid fapcrcvidecur, 

quod ec cxpulvere abrafo papillislinguaenerveiscommunicaco 

confpicuum. Nec mircris, faporem in illo deprehendi, cum jam 

apud anciquos de otbonia lapide Diofcorides cradideric, cfle lapi- 

dem AegypciuminThebaidenafcencem, aureocoloreetexigua, 

uci quadra, magnicudinepracdicum,quiinguftufervoremhabc- 

rec cum adftri&ione mordaci. De lapide TJbenfi, quem e Sina de- 

ferri (acquc acnoftcr lapis) ceftis eft Excell. Blumencroftius, Rus- 

forum Aucocracoris quondam Archiacer,Eph. Dec. II. Ann. VIIL 

facis acriccr linguam , fi ci imponacur , mordicac, cc fimul arfe- 

nicalem exhalac odorem ; fed pro fa&icio, non nacurali habenr 

lapidem huncThenfi,plurimi. Hocquoquenocacudignum,re- 

periri aliquocics quadras fibi fupcrimpoficas, canquam criplices 

cubos in extremicacc conjundtos, quales mihi amiciflimoque 

Diecerico ex India redux monftravic laudatiflimus Dn. Faber. 

Callainae exiftunc hae quadrae, quo nomine lapides,qui con- 

junfti inveniuncur , exprimic Plinius libr. 37. c. 10. pro quo in 

opcimo Codice MSt. Rigalciano lcgebacur, Galliana. Quem 

aucem Iapidem Callaina proprie denocec, de his pluribus agic 

maximusSalmafius inSolin. ccjoh. de LaecdcGemmis edapi- 

dibuslibr.l. c.26. eclibr.II. c. 30. 

Mole variacquadra, a qua vircucis major vis minorue fluic 
cfficacia.HaecquamDn.Diccericus poflldecdrachmam non actin- 
gic.Tranfiic nuper urbcm noftramD.D.Gelnhuy fen,ob ftudiorum 
cleganciam , ec humanicacem omnibus commcndandus; hic mc 
adiensQuadram monftravic fexdrachmarum pondere,ec majores 
adhuc fe vidiflcconfeflus eft ; id quod Pacrcs fociccacis Jcfu, hoc^ 
quo fcribo ccmporis arciculoicineriSinicopericuIofiflimo, mis- 
fionique caediofiflimae perBelgiumfeaccingenceSjViamqucper 
hanc urbem eligences, paricer confirmar unc, 

Rc- 



Dt Lapide QuadraSinenfi. 401 



Reccnfui ba&enusferjfiles illas quadrae qualicaccs, fi ve ia fenfus 
incurrenccs: ounc quas in gremio geric, ec longior experiencia, co- 
ciesquc repecicus ufusedocuic vircucei,paricer enarrandae. Poflec 
ulcerioris vericacis probacio,a congrua parcium lapidem confticu- 
encium nacura defumi, ecperChemicam Analyfin excorqueri, fi 
copia lapidis fupereflec; cum aucem llla defticuamur, poft fenfiles 
qualicaces ab eflfe&ibus vircucibusque, quas quocidiana propala- 
re vulc nobis experiencia, fi vc uci in fcholis loquimur, pcr bonam 
confequenciam a poftcriorifaculcashujusmedicamencicolligen- 
da. SiPeripatecicos confulamus, quadrahaccSinenfisagac quo 
foedere, refppndebuncucique: 

Sagacitate uix potejl nojira erui , 
Occulta uis eft. 
Sed cum qualicaces illae occulcae habeancur pro ignoranciac 
afylis , fuppedicabimus pro cehuicacc noftra aliqualem, magis 
firmam cerciorcmque ab aliis expe&acuri : Quemadmodum 
Mars cocam Mechodicorum medicinam abfolvic, quoadlaxurn 
ec ftridtum, dum fibrae corporis noftri, ex quibusidcompagi- 
nacur, nunc nimislaxae f nuncnirnisftri&ae func, maflaquefan- 
guinis nunc m mocueft coucicacior, nunc languidior; ica mar- 
rialem hanc efficaciam fublimiorem, magis purgacam, magis 
a&ivam, quadrae inefle, (modo vircuces illi adfcripcae omnes 
compecanc,quod in exocicis novicer allacis vacillareplerumquc 
aflblec, ) nccefle eftj quam falc ad exicum ftimulance, roden- 
tisquc humoris manifefta imbibicione, ec confequencer hinc 
du&uumexcrecoriorumdecerfione, maximeprodic. Praepol- 
lec aucem apericiva vis lapidis adftri&oriae , quae ucracque, 
concrariae licec, e quadra camen noftra, fed non abiisdem pro. 
fluunc parcibus. Maximam vircucem infuper per radiacivam, 
uci loquuncur , operacioncm a fulphurc puriffimo exoriri , lilis 
placcbic, cui ingcniofifllmi Marci Marci a Kronland conacus 
curae cordique func. Infticuimus cum ejus infufo examen, me- 
diance hydroftachmico inftrumenco, Gallis Pefeliqueur , Rev. 
P. Kirchcro in Mund. fubcerr. lib. V. feft. II c, V. Hydromccro 
di&o,quodeleganciflimedefcripfic JWw in Machemacicis Scur- 

Obferv. Acad. N.C Cent. VllL Ece mius 



4 ©2 Obfervatio LXXll 



miui Colleg Curiof. Experim. parc.II. p. 60. fcqq. Sed infu- 
fum poft XXIV. ec ampliui horarum moras, vixacnc vixqui* 
dem ab V. Alkakengi, cui quadra immifla,differebac, uc ad cfflu- 
via vix fenfibus percepcibilia, vel fi mavis irradiacivam vim, re- 
fugium quaerere nonnullis vifum fic. Non difficeor , me la- 
pidem ahquociesexhibuiflfe,cum Ievamineincerdum,non camen 
illo, fuccefluquc, quemaegris mihiquc exinde promifcram, in- 
terdum plane fpcmdefticuicevencus; cui aflignaram illas, quas 
Illuftr. Boyleus dc infelici experimencorum fucceflu, fubfticuic 
caufas. Abftc enim , uc mea tn exhibendo minus aequa fors in 
praejudicium cedac, aliorum repccicae cocics in cafibus, ucife- 
runc, defperaciflimis experienciae. Nusquammagis, quam in 
arce noftra regnanc fallaciaenoncaufaeuccaufae, nccunicuique 
cc omni cempore lucec feliciflima illa hora, quanacuraimpecu 
morbi fra&o, refurgere* manusque auxiliares exhibico medica- 
menco jungece, incipic. Propria igicur adhucec facis lucuienca 
defticucus expcriencia, illa communicabo, quaealienafuggeflk. 
Cum in diftkili parcu foccuque morcuo expellendo prae- 
cipue admiranda cjusexcollacur vircus, Icaliaehaud cxiguum in 
arce Medica decus, Excell. Heftorem a Vallc produco, qui in 
Ephemeridibus Venecis, GaUma di Aliner<va infcripcis,Tom. 
V. parc. X. p. 271. mencionem quadrac injiciens, fequencia referc : 
Exhibui in infufo aquae Arccmifiae ec Mehffae lapidem 
didlum comminucum , (de pedra quadra illi fcrmo) foc- 
minae cuidam nobili, parcusdoloribusagonizanci, quae feliciccr 
in dias luminis auras foecum proculir. Aliis duabus in aqua Ii- 
liorum alborum ec didlamni Crccici dedifelicicumfucceflu. 
Confirmandae huicinexpellendofoecu experienciae jungo,quac 
ex liccris Rev. Pac, Soc. Jefu Collegii Ingolftadicnfis, Fifcherno- 
minc, ad Bibliopolam urbis noftrae primarium,Dn. Wolfg. Mau- 
riciumEndcerumdacis, excerpfi. Sic illeverbisipfiflimisecneve- 
ricaci quid decedac, nusquam immucacis; ,, Habec baec cx 
„ India oriencali allacaPecra quadraca, fingularem vircucem ad 
,> facilicandos parcus; ad quem effeQum applicari folcc cribus 
1, modis: primoalligacurfemorifeucoxcndici, eparccinccriore 

„ foc- 



DeLapide Quadra Sinenfi. 40 j 

,; foeminae paricurae , cum ca tamen cauceia , uc immediace 
„ poft parcus effufionem amoveacur quamprimum ipfa petra, 
„ ne force eciam excrahac vifcera parturiencis. Item non dcbec 
„ applicari prius , quam inftac cempus pariendi proximum , 
„ parcum immacure excrahac. Secundo infundicur in aquam fon- 
,, canam, quancum capere poceft dimidia ceftaovi,ecpecrafri- 
„ cacur digicis in eadem aquaper fpacium V. PacerN. ec Ave; 
„ hauftaque ea in lucemdabicur cumfecundinisfoecus, etiamfi 
„ jam morcuus ficauc in ucero ccansverfus. Tercio,fi foemina noo 
„ poflfit facile parcurire, ob virium debilicacera, immiccicur di&a 
„ pecra in oleum olivarum, quancum capere poceft dimidia cefta 
„ ovi, ec fricecur digicis, camdiu quorecicaripoceftbisSymbo- 
„ lum Apoftolorum, deinde bibicum ipfum oleum, eceodem 
„ inungicur vencer, ccftacimeflfundicurfoecus. Recenfuihanc 
R. Patris relacionem eo libentius , cum Sociecas ifta , cujul 
membrum ille eft,in hiftoria nacurali promovenda omnem 
jam promerueric laudcm, nec alia via, quam per hanc lapidii 
hujus e Sina nancifcendi , quancum fcio , copia fuppe- 
cac. Hoc infuper in cacalogo typis impreflb de lapidis hujus vir- 
cucibus memoratur, in cocnleari vini vel fucci citri lapidem im- 
miflum exhiberi poflc parturientibus. Nonminoremmenagoga 
quadrae vircus commendacur.quippe a granis cribus ad 6. usque 
in cochleari V Meliflae velPuIegiifeliciffimo cerce evencu exhi- 
becur , hac tamen addica cautela, ucfoeminismalaefamae merc- 
crici-busque , hujus lapidis copiaminimecommiccatur, neilload 
procurandos aborcus , vel impediendam omnem gravidicatem 
abucancur. In hyfterica paflione cochleari aquae meliflae qua- 
dra per fpacium 2. horarum immifla ec aegrae exhibica, mira, 
uti ferunc, praeftac. Oleo olivarum injefta, pofteaque hoc oleo 
imbutum abdomen,malum abigic, menftruaqucpaflionishy- 
ftericae caufas,promovec; quibus poftea riccflucncibus, oleum 
abdomini illicum abftergendum. Truccna quod fi pellere 
nequeac , pofllc lenire dolorem. Quancum in diro illo calculi do- 
lore, percaufae morbificae remotionem valeacceftemhabemus 
omni excepcione majorem TE, SVMMfi FACKHI* cui calculi 

£ee 2 dolo- 



4o# Obfervatio LXXll 

doloribus excruciaco » aliis nihil proficientibus , ex mfufo qua- 
drae doloresfedaci, calculusqueeliminacus,;ucmihifan&ecefta- 
tus es. Igicur quadra noftraejus eft vircucisecefficaciae, cujus 
lapis illc , qucm illuftriflimus Angliae Cancellarius Baro de Veru- 
lanDioSy!v.fyIv,CencJ.Exper,?i. meminerac: lapidem nempeex 
India oriencali advcttum peculiarem vim haberc pellendi calcu- 
lum, adeouccarpoadmocus,cam vehemencercalculosdepuleric 
perinferius,ucob violenciam removcndus eflec. Quaevis in lapi- 
de nephricico fub nomine CAa/jXtfedefcripco,equidcm rninime 
quaerenda, fedexperienciafifmumference ceftimonium, ad qua- 
dram lapidcm cicius referendum. Nec in infufo cancum exbi- 
becur , fed ec in fubftancia ad granafex in vehiculo, affe&uiNe- 
phncico convenienci. Vimlaxantemdiureticae pariterfociacam 
efle,perhibencP.P.Sociecacis, Aquacenimfrigidae immiflaqua- 
dra per horae quadrantis dimidium, aqua haec, ejUs impraegnaca 
cfHu viis,jejuno epoca vencricuIo,peccanccs per alvum educcre hu- 
mores, hydropiquemedicorumfcandalorncderi. Quae felicica$ 
aucem aliquocies in defperaco eo morbohocinfufum cxhiben- 
timinimeconcigic; quod forcequadrae parvicaciadfcribendum. 
Virtucem paricercarminacivam ineflevolunt, ec prodefleiis, 
queis wentofa crepant bypocbmdria* creber et intm 
Prob ! dolor infanos flimulis agit Aeolm Euros. 
Vti nec in pluribus aliisafFeftibus, quos fcheda cypii commifTa 
luculcntius exhibet, ad collendai capicis vcrcigines, in odoucal- 
gia, laceris dolore pun&orio, in melancholia, in aftbmace , in 
febribus aliisque morbis concumacioribus. Deniqueopcimum 
exiftere ferunc cravmacicum, fi pulvis a lapide quadra derafus vul- 
neri mfpergacur; hecerogenea cnim vulneri inhaerentia cxpellic, 
^rulneraque confolidar. Sed quas non laudes ferrenc Sociecati , his 
recenfuis affiifti morbis aegri , fi decancacis lapidis vircucibus re- 
fpondercc evcncus, qucm confirmabitulceriusexperiencia, cer- 
siflima rcrum raagiftra. Incerim quadra hucusque lapis , 
non retegit caufas indolis iUtfuae. 
Caufa rei liquido nulli deteda patebit , 
mi nondum arcanas Mufa retemtoper, 

QBSER. 



Obfervatio LXXUl 405 

OBSERVATIO LXXIII. 
Dn. D* Jofephi Vallisnerii. 

Colico dolore latorans , folum per epicrafm purgatm> 

jfanatus. 

QVam facile acidi acresve fales inteftinali muco involuti in- 
cernas pungentes coli tunicas Medicis male antiquorum 
dogmata fe&antibus fub flatuum imagine imponant, nemo e£t 
inter cordatos Clinicos, qui non videat. Quapropter et incer- 
ne et externe remediis praefcripcis faepe infelices patientes adeo 
torquentetmacerant, utvel pcr multosdiescrucemfigant, vel 
urgeant in fepulchrum. Ica viro religiofo 40.annos nato con- 
tigit, cui mea implorata ope tumcntcm vencremnonaflacibus, 
fed in fibrarum convulfione conjiciens , remediis prius ac ciba- 
riis humedantibus et edulcorancibus , dein cmulfionibus papa- 
veratis praefcripcis , fedatoque dolore, Picram hieram exGaleni 
praecepto exhibui, ipfumque tuto ac blande ad priftinam fani- 
tatem revocavi. 

SCHOLIVM. 

NOn abfimilem hiftoriam legere eft inGaIenoi2. Meth. 7, 
aliamque de Locis afFc£t. f. ubi patet, Galenum praediftam 
curandi methodummuftiplicicxpericntiacomprobafle, quando 
fcilicet humores mordentes, tunicis inteftinorum impa&i^do- 
lores et convulfioncsinternasexcitant. Tuocenim validapur- 
gantia damnanda , priusque cicurandos efle humores , deinde 
per epicrafim cvacuandos docec. Altera Galeni hiftoria huc 
fpedat, 12. Metb.3. relatadeColico, ubipropter purgationem 
cum fcammonio dolor periodicus fa&us eft, adftringentibus 
ec Theriaca ab eodcm magno praeceptore curatas. In eodem 
cciam capite 12. Meth. fic habet: fimili genere et alteri cuidam 
in aeftate aff?8o> cum (itibundus admodum ejfet> praeteralia, quae 

£ee$ Jupra 



4 o6 Obfervatio LXXIV 



fupra memoravi f etiam frigida potione uti permifu Quanco in 
errore Medicorum vulgus in curacionc colicidoloris vcrfecur, cx 
praedi&is hiftoriisliquec, fiquidem fercomnesadcalida confu- 
gianc , quafi doiores omncs a caufa frigida orcum crahanc. Mc- 
mini in fupralaudaci Jofephi Vallisnerii Manufcripcis Adverfariis 
legifle hiftoriam cujusdam colico dolore afFe&i , qui ex pocu 
frigidae juvabacur, nec camenevadebac, fed rurfus exacerbaba- 
cur, demum in cxcremo vicae confticucus,glaciei fruftulum,quod 
avide expecebac, nec ancea permiferac, ab eodcm pcciic , quod 
delacum, panis inftarcomedens, mirum in modum in priftinam 
fanicacem refticucus fuic. Revocencur in memoriam ejusdem 
Gbfervacioncs in Cenc. VI. noftra relacae, obf 10. ec 1 1. p. 193. 
194. Narrac eciam, fevirginemMonialemnovifle, quaecolicae 
vcncriculi , a qua faepe excruciabacur, nullum fenciebac levamen, 
nifiabcxcernapanni lineiapplicacionc, aquafrigidiflimaimbuci, 
eciam faevience hyeme, quod paricerincolica inceftinorum fc~ 
licicer ab aliis expercumnarrac. Qlli.D- AntomusVallisneriu5 9 
hanc etfequentcs obferqjationes ex Adverfanis Alanufcriptis» 
Dn. Patruifui communicauit, ) 

QBSERVATIO LXXIV. 

)n. D. Jofephi Vallisnerii. 
Hjdrops pulmonum cognitu difficilu, <» 

HVcusque ex mulcis hydropc pulmonum correpcis , nec al- 
cerum cancum animadverci , vere ab aliis Medicis cognicum. 
Alii namquenullomodoprohydropicishabucre, quoniam non 
adhuc incumueranc crura , uci D, Viceliano cum D. Galicio Mc- 
dico, ccRcgiicumExcclI. Magaco, ecScruchio, inDominoLau- 
rencio dc Barberiis, ubi fupervocacus prima vificacionc hydro- 
pem manifeftum imminerc praedixi ^ aliis praedi&is Medicis 
rcnucncibus ) qucm cunc adeffe in chorace afleverabam. Elapfitf 
ofto circicer diebus a cocpco cumore oedemacofo in crure, cc ip» 

faffi 



Hydrops pulmonum cognitu difficilis. ' 407 



fafli func me vera praedixifle. Excac confulcacio noftra cum 
refponfo Excellenciflimi Silvacici , Pacavini Profefloris una cum 
Exc. Frigimelica, alioque celebcrrirno viro. E/usdem Laurcncii 
foror poft (ex circicer annos ( Anno 1660. ) incidic in eundcm 
hydropcm, quiab Exc. CaroloMamoIoproahflmaceac orcho- 
pnoea habebacur, ec curabacur: ec camen aderac tumor oede- 
'macofus crurum. Ipfe accerficus vificavi , ec curavi eam , mor- 
bum incurabilem dccegens, fednonvereafthma,fcdhydropem 
pulmonalem efle praedixi. 

Anno paricer 1660. Macer illuftriflimi D. Vicarii deRoduI. 
phis, admodum fenex, fed anacura calidi vcncricuii, difficilire- 
fpiracuexminimolabore, velmocu correpca, unacumoedemace 
crurum, judicabacur a D. MamoIo(cui adhaeficpcrepiftolasD. 
Geroinellus, Sercniflimi Ducis Mutjinae Archiacer) pro bydro- 
peexhcpace refrigerato, quamvis riullum vcl adcadum,velco- 
lorem faciei, indicium hepacis ica laefi reperirecur. Confulue- 
re me, qui omnino refragare debui, ec confilium excac apud 
me ad iftiusmodi hydropis confirmationem, 

Monialis D. R.aphaelis de Taflis per 8- menfes aD.Hippo- 
lico de Bazzanis fuic percuraca, qui camen fe nunquam expii- 
carcfcivic, quooam morboafficerecur, pluraque adhibuerac re- 
mcdia, uc aliquidcencarec,ignoraca eflentiaaffeftionis, dicebac- 
que incerdum corripiflacuhypochondriaco, quoniam juxcaco- 
ftas ad lacus dexcrum fub mamma fubinde dolebac. Advoca- 
cus calemaffe&umprohydfopepcttorishabui, dolercque par- 
tem fufpicabar ab aliquo tubercuload fuppuracionem tendencerac 
quoniam per Iongum ccmpuscalisaberacdolor, eccandemcru- 
ra oedemacofe inflaca func cum difficili anhelicu, certo conjeci 
aquam ftagnare in chorace. Obiic, ec fcalpello ad phleboto- 
mandum incer cerciam ec quarcam coftam perforavi, ec aqua 
flava copiofa, ec validc profiliens erupic. 

Tin&or S. Jacobi , Tebaldus diftus, hoc hydropc choracis 
correpcus cum magno crurum ocdemate, ec moleftiflima rey 
fpirandi difficulcace, pracfercimamodicofomoo; quipro cerco 

a mc 



4°8 Obfervatio LXXW. 



a me judicabacur hydrops pe£toris, forcaffe cum aliquo cuber- 
culo inpulmonibus, quoniam omnis malicia, feu inaequalicas 
pulfus aderac. Acccflic in confilium Exc. Geminelius , cui in 
confulcacione meam rncncem circa eflenciam aperire confulco 
nolui,uc audirem in hacdifficili affe&ione,quid fencirec: en, 
confuluic hydrope ex hepace male affectodecineri, nullahabica 
racione ad pe&us , nifi quod flacus diaphragraa comprimerenc, 
unde canca refpiracionis offenfa. Ipfe poftea Bona venia implo- 
raca fubjunxi, me dacaopera morbieflenciamfiluifle, ucaviro 
do&iflimo propriam opinioncmaudircm, acqueeaaudica, mc 
cogi alicer admodum fencire , nullam ucpote in hepace lacfionem 
agnofcens, nifi candem per confcnfum laefum fuiflec : fed efle 
pulmonum hydropem, pro cerco habcbam ;cui vix refragari 
aufus eft, folumque conabatur probare, cancumoedema fubo- 
riri non pofle, quin hepar afficcrecur. Ipfe econcra cum Hip- 
pocrace (cujuscexcusacculi)firmicer aflercbam, idipfum abhe- 
pace, pe&ore cc capice procederepofle, hicauccmnullumindi- 
cium vel capicis, vel hepacis adeflc, fedmaximepe&oris, pro- 
ptcrea hydropem peftoris me confticuere non dubicabam. 
Obiic candcra pene fuffocacus, craflusecrubicundusinfacic, uc 
de morc, cujusinapercochoraccccplurimumincavitaccferum, 
cc in pulmonibus cubercula reperimus. VideNardium in fuis 
No£h gcnial. 6. pag. $67. ecScheock. obferv. pag. 280. 

Dn. Do&or Pauius deParifecis, jam viduus, nunc Presby- 
ccr, an. 1661. menfe Januarii confilium meumcxpecicunacum 
aliis duobus , Carolo Murario, ec Carolo dc Mamolis. Ifti con- 
fuluere (uc plane praedixeram) laborare iniciohydropisexma- 
le affe&o hepace , quod nuper duriciem aliquam prae fe ferre 
coeperac, oedema enim ad cruraec coxasconfpiciebacur. Ac 
quoniam jamdiu , nempe a decem circicer annis paflus erac dif- 
fiicilem anhelicum , ob quem nofturno cempore e leflofurgerc 
ad facilicandamrefpiracionemcogebacur, quoccmporcoedema 
crurum , vel genuum cancum aderac , nullo affe&u manifefto 
faepacc cencaco, ec cufllcuia adcrac cum pulfu admodum inae- 

quali 



Hjdrops pulmomtm cognitu difficilis. 4©t 



quali ec incermiccence, uc ec adhuc perfeverac, ec pcrpecuo im 
afcenfu fcalarum, vel mocu celeriori anhelicu gravipremebacur* 
uc nunc omnino gravior follicicac, ideo eo usquecemporehy. 
drqpis peftoris initium fufpicari fas eft. Sed quia cunccoepic 
copiofiffimemingere, plane evafiffe creditum eft, ucecMedici 
ipfi pariter illum rcfticucum credidere; cui ipfe dixi, in copiofa 
mjttione perjeweret, et optimefe babebiU fin minm , eodem affeau 
rurfus tmtabitur \ refpondic,/e id minimecredere: quodcamea 
invicoexpercus jameft, nuncqueparicer experiri concingic, ideo- 
quc dcfideravic meam confultacioncm. Convenimus igicur 
d. 25. Januarii, ecilli ambo ex vicio hepacis laborare confticuc- 
runc, nihil difficilem refpiracionem animadvercences, pracfertira 
ex mocu , acque decubtcu, vel ipfum pulfum adeo pravum. 
Confului, laborare hydropepulmonumanciquicus, ucidifficilis 
anhelicus , tufficula, pulfusque omnigena inaequalicas docenr, 
^eamque nunc fenfim hepact communicari, uc incepta duricies 
demonftrac, proin pcriculum eflein morapraedixi, nec effc dif- 
ferenda praefidia , cum facalis hyems imminerec. In omnibus 
mecum ambo convenerunc, cum ancea minime morbi effencia 
inootuiffec. Referebac paricns miram opem olif? reporcaffe, 
iniciance fcilicecaffe&uexufuchalybis cumcerebinchoCypri/ex 
qua mi&us copiofiffimus fequebacur. l^unc vero chalybem 
ferre eum non poffe ob ventriculi debilicacem confului. Rha- 
barbarum cum fucco abfinthiiecfpec, Hierae f.etcroco, addica 
ambra cc ligno aloes prounicacancumviceprobavi, excrattum 
jalapae ec validiora hydragoga reffpuens, imo ec primumpur- 
gans pro unica cantum vice invitus conceff) , cum diurericis 
folum blandis, er cauceeciam adoiiaiftracisiohujusmodi ferofis 
morbis infiftendum effe judicem. Propofui rurfus ufum terc- 
binchinac cum pulvereviperinoec mtllepedum, vel lumbrico- 
rum cerreftrium, velcumbalfamofulphuriscerebinchinaccvcum 
decoflionibusherbarumdiurccicarum ecpe&oralium, inquibus 
folum levamen fperare in coucumaciffimis hifce «t -deiperacis 
tnorbis poffe judicarnus. 

Vbferv. Acad. N. C. Cent. Vlll tl £ Obf. 



ito Obfervatio LXXIV. tl LXXV. 

" i - i-it " - ■-■ - 

OBSERVATIO LXXV. 
Dn. D* Jofephi Vallisnerii. 

Orthopnoea cerato fupra caput impofito , paucisque aliis, 
tanquam miraculo fanatur. 

PUer fex annorum ad mc defercur (ruri enim degebac) puca- 
bancque angina cruciari, magna enim refpirandi difficulcace 
,cum ftcrcore ec fonicu cenebacur , uc pro deploraco a propriis 
parencibus haberecur. Eo infpefto, fpecie afthmacis, orcho- 
pnoea difta, maxima cum febri cruciari cognovi, hinc paravi 
Laanbicivumexoleoamygdal. d.s. i. facch. cand. viol. penidiis, 
lyr.viol.s. parumquediacodiiinnoculis, vnguencumqueexol. 
iamygdal, d. pingv. gallin. ec croco; fed quoniam ftrangulacio 
imminebac, ceracum fupra capici* commifluram cum canchari. 
dibus ec euphorbio (quod camennonapponerecurnifiinmaxi- 
itia necefficacc) praefcrijjfi : No&e fequenci ftrangcilacum iri 
pucabanc, ac proinde pro cxcremo rcmedio, ucjufleram, cera- 
tum applicarunc, ftacimque melius habuic. Sequcnci manc 
praefcripfi clyfterem cum Ele£h de bacc. lauri, cc mell. rof. fol. 
acque uc aflumerec mellis fcillicici cum facch. cand. viol. pulv. 
cochlearcunum apparence adhucaliqualirefpirandi difficulcate, 
imperavi; quibus pera&is ad me rediere, ec pro miraculo cam 
cicam ec incegram falucem (crium nempe dicrum fpacio ) dc- 
praedicabanc, adco uc nullam amplius in pofterum refpirandt 
difficulcacem fic paflus. 

OBSERVATIO LXXn. 

Dn. D. Jofephi Vallisnerii. 

Deglutitio impedita et appofito <veficdtorio fupra futurdftt 
coronalem fanata. 
Vlter 30- annosnaca, fanguinca acquc robufta, fapprcflii 
puerpeno ex aborcu , ia anginam iaeidic cum magno ma- 

ceriac 



M 



Obferwatio LXXVL 4,1 



ceriae picuicofae ad guccur affluxu. Advocacus venam pedis f 
praemiflbclyftere, fecarcjufli, gargarismaca praefcripfi, ecpar- 
cium excernarum inun&iones, inquibuscamennullainfiamma- 
cio confpiciebacur. Mox augefcence degluciendi ac refpirandi 
difficulcace, fub lingua venae fedtaefuerunc, a quibusftacim ia 
omnimodam deglucicndi difficulcacem incidic. Nova garga- 
rismaca, inun&iones, emplaftra, cucurbiculasque fcapulis fcarifi- 
cacas incaflum pracfcripff, ficque perdiem incegrumacnoftena 
excruciara fine pocu cc cibo vixicl Mane (omnibus jam de- 
ploracam lugencibus) veficacorium fupra commifluram coro- 
nalem, abrafis capillis, appofui, ec per cres vel quatuor horas 
reliqui, cuncque patiensaflferebac, feperfencirefenfimaccraftio* 
nem ceraci primoa dgulam, deindead pe&us, moxad ftoma- 
chum pervenire, quo cempore ceracum auferrejuflB, hilariquc 
animo ftacim comederecoepic, ec evafic. 

OBSERVATIO LXXWL 

r 

Diu D. Jofephi Vallisnerii. 

Labiorum cruftae periodicae curatae* 

ADolefcens 22. annorum, fanguidei ccmperamenci, de cm- 
ftis ucrumque oris labium cooperiencibus, ec juxca lunam 
crefcencibus ec decrefcencibus conquerebacur, cencacis per qua- 
tuor menfes incaflum plurimis incernis excernisque remediis, 
foeam opemimplorac, invicusquecuracionemaggredior, diae- 
tac ejusdem parum fidens* Praefcribo folum incernc, uc loco 
vini radicis cannae moncanae deco&ionem bibac, ec excerne 
hanc aquam, qua Iabia plurics in die madefacerec : fy. facch finis. 
|(3. alumin. rocfcu 31J. falis eomm. prunelL aa 9ii. M. ec bullianc 
in aq. plancag. |vi. ad cercias. His cransa&is diebusmeliui (c 
habuic, ec fere fknus videbacur , dicebac camen, fcadpriftinam 
affe&ionem augefcence luna redicurum , cum calis morbi mos 
ellec, Ipfe aucqmhujusmodi unguencum, quo bitrodie ucere- 

Ff f % cur. 



m 



4t% Objhrvatio LX XVtt. 

tutyparavi : ly. Vng. de cucia, albi camph. de licharg. aa |f f 
Mifc, ec abluancur opcimecumfuccoherbaeReginac, vel bul- 
lianc cum ^iij. ejusdem fucci, usque ad fucci confumpcionem, 
poftea addepraecipicaci fubcilicerpulv. 3J3. quibusmagoa cum 
admiracione, ofto dierum fpacio , fanus undique evafic. Quao- 
do ulcera fum valdeexcdencia, priuscum aquaFallopii cangan- 
tur , vel fubfequence : p. Aq. Tcbucii HSj. fublimaci 3j. vel 3(3. 
Alumin. ^ij. Mifc. ecmodicefimulbullianc, ecfervecur ad ufum. 
Hac fola vlcera valde anciqua facavimus , ad quae facurnina 
cciam opcima experci fumus. 

OBSEKFATIO LXXVIII. 

Dn; D. Antonii Vallisnerii. 
Sirenis manus et coftae, in Afufeo Vallisneriano. 

Slrenis manus iconem, quae ouper ab Indiis noftras appulit 
oras.cibi fifto, Praefespraeclariflime,ucvideasquancumnacu- 
ra ludac, nec a vericaceefleprorfusalienum, dari pifccs, qui in 
parcibus praccipue fuperioribus humanam imaginem referunr. 
Scrvo ec coftas quacuor humanis grandiores, ucecaliam mino- 
rem manumcum ungulis longioribus magisque recurvis. 

SCHOLIVM. 

Slrenas Podcarum carminibus celebracas, cflcnionftra marina, 
fuperiorc fui parce virginis effigiem rcfcrcncia , inferiore vero 
in pifcis caudam definencia, Graeci cradiderunc. Hae cres fuifle 
6nguncur, Acheloi fluvii, ec Calliopes nymphae filiae^ Parcheno- 
pe, Ligea, ec Leucofia, qiiae cum liccus Siculum incolerenc, nau- 
tas praecernavigances fuavicace cancus in naufragium pellicic- 
banc, quam ob rem easdolofas, blandas canorasque vocarunc. 
Fsbulofum cum vero, verum cum fabulofo Graeca ingenia* 
gkrumque mifcuifle, nemo nefcic: hincquilegunc, mirari defi* 
nanc, fi pracdi^a parcim vera, paaim falfc dcprehendancur*. 

Pifces. 



Sirenis tnanus et coflaa 41 3 



Pifcesenira dari, quihumanam pracfeferancftguram, cxcra celi 
jaftum eft; qui cananc cancuque naucas allicianc, poecicam fa- 
bulam olec. Sicuci enim incerrapluresbeluas, formam excer- 
Dam hominis, geftusque sefcrences inveniri dacumeft,icainO 
ceano monftrahujusmodifufpicari, a vero diffonum non judi- 
camus. Plinius (a;)incer cencum feptuaginca fex genera anima- 
liumomnium in mari vivencium Tricones, Nereides,ec bominei 
qui marini vocancur, enumeracecinlib. 9»cap. j. Au£tores,in 
quic, habeoin equeftri ordinc fplendcnccs, yifumab his in Ga« 
dicano oceano Marinum bominem , coco corpore abfoluca fimi- 
licudine, afcendere navigia nodiurnis cemporibus, ftarimquede- 
gravari, quas infederic, parccs, cc (i diucius permaneat, eciarn 
mcrgi, De Tricone ibidem Tiberio Principi nunciavicOIyftip- 
pcnenfium Legacio ob id mifla, vifum audicumque in quodam 
fpecu concha canencem Txiconem , qpa nofcicur forma, dequo* 
ccVirgilius:- 

Frons homin\spraefert> in pifcetn definif' alkttif, 
Hacc fi omnia vera non funt, non camen omnia falfa, ho- 
mines nempe marinos ia mari vifos, non vecufti folum acvi,- 
fed omnium fere aecacum fcripcores memoriae tradiderunr, 
Triconcm defcribic AElianus (b)ec Alexanderab Alcxandf o, nec 
nonPaufanias unum ex his fe Romae vidiiTe ceftacur; caprce fpccie 
comofo,uc ranis paluftribuseciacncolore,nedifcernicamencapil^ 
lus a capillo poffec, fcd corpore fquamofo,forma veluci fquacinae^ 
bronchiis fub aures, nafo hominis, ore ampliore, dedtibus feri^ 
nis, oculis glauctei manibusi digicis, ec unguibus conchularura 
teftis fimilibus, cauda fubcusalvum, vice pedum, ut Delphino; 
Ronddecius pifcis monacKi icouem, ec defcripcionem do-> 
nat(c) qui fua aecace in Norvegia, roari procellofo, capcus eft: 
Bacerqiie Kircherus (d) pifcem capi aflferic, quera vocac Antbra* 

Rffiji $omor~ 

(3) Hift. nat. lib. 32^0, iti 

(b) Cap.ij.Lib. i3.Anim» (c)Lib.ifi.cap*ao. (d) Art. ma. 
gnecLib.j.p.L 



4u Obferv&tio LXXVll. 

/>07»or/?J&oj,ideft,humanaprorfusfigura, cercis anni cemporibui 
in mari Oriencali Indiaead Infulas Viffajas* quas pi&orum vo- 
canti fub Hifpanorum dominio, quem ideo Pecbi Muger appel- 
lanc,ab indigenis Duyon vocacur, cujus exaftam defcripcio- 
tfem apud erudici(Timum au&orem videre eft. Hujusoflavim 
adeo infignem fiftendi ec accrahendi fanguinem habere, uc cur- 
rencem ftringcre, quafivena ligarecur, fidencer credac : de quo- 
rum camen viribus nofter legacur Redius f a) quas pluribuscen- 
ca cis expe rimencis falfas invenic, Pacer Philippus e Trinicace Gar- 
melic. in Ubro feptimo fuorum orientalium itinerum Sirenes apud 
Infulam D. Laurencii in oriencali Aphricae parce reperiri affn> 
mac, quae Pifces mulieres a Luficanis vogaucur, quoniam fu- 
perne mulieris, inferne pifcis formam referunc. Bernardinus 
Ginnarus(b)influmine vafto Cuama vocacoprope Capucbonae 
fpei videri firenes fcripcum reliquic, quac media parce fupcriore 
formae humanae func fimiles , hoc eft capice rocundo, ied 
immediace choraci jun&o fine collo, auribus, noftris plane fimi- 
libus, ec oculis, ec labris, ec dcncibus, mamillasque preflas 
fubiade Iac emiccerc. De his pifcibus ceftacur P. Sacchias (c) 
quod decem ec fex capcifuerinc a pifcacoribus An. i^6o,in Ma^- 
rilnfulae Manariae, fepcem mares, ecnovemfemellae, quosac- 
curaco ftudio Henricus Hcnrici Soc. Jefu, ec Medicus Proregis 
de Goa obfervarunc. Sed nimis longus eflcm, fi referre vel- 
lem autores omnes , qui de his mencionem fecere, quorum 
aliosfi quisaveac percurrere, legacGefnerum, Majolum,Olaura 
Magnum, Ramofium, Torreblancum , Pecrum Gillium, Nie- 
rembcrgium, Pecrum Hifpalenfem, Scaligerum, Guicciardi- 
num , Schoccum, Licecum , Fulgofum , Bellonium, Scenge- 
lium, Paufaniam, Jonftonum, Aldrovandum, Joh. Ludovicum 
Godofredum, Job, Philippura Abelinum, Thomam Barcjioli* 

num, 

Ca) Esperfenze intorno diverfe cofe naturalc, ctc. (b)Lib. i. 

cap. 9. de Indico itinere. 
(c) Lib. 4,p,a. 



Sirenis manus et coftae. 41$ 



num, ecc. ex quibus omnibus facilc conjicerc eft, mulca qui- 
dem curiofa de Sirenibus, hominibusve marinis pofterorum me- 
moriaemandaca fuiffe, fednonomniafabulamredolencia, cum 
exdidtis, cum ex eorum manibus coftisque in Mufeo Vallis- 
neriano vere exiftencibus in rerumnacura dari nemo non 
videaCt 

OBSERPATIO LXXVIX. 

Dn. D. Antonii Vallisnerii. 

Morbus* obitus* et diJfeSio Serenijfimae Ducijfae N. 

3Am propeerat nonus gravidicacis mcnfis, cum Seren. Ducifc 
fa circa meridiem diei 28. menfis O&obris 1 7io.incidic in dif- 
ticillimamrefpiracioncmeumquodam oculorum ftupore, pu-lfu 
renui, ec arcuum frigidicace conjun&am, videbacur brcvi mo- 
ricura. Medici jufferuncillico ex brachio fanguinem micci, qui 
denfam ec fero carencera ftru&uram habuic , edu&usque fuic 
ad uncias fepcem;vifa cft aegranonnihil levari, aucfalcerncom- 
pefci progreffus malorum , donec fumerec facraciffimum Viaci- 
cum. Paulo poft ingravcfcere omnia, cumere oculi, ec veluc 
excra orbicam fcrri, ficu difpares fieri, nihil videre licec palpebra 
non cegerencur J anhelicu ec foporc preffa dormiebac apercis ocu- 
\i$> nihil Ioqnebacur, ec fere nihil refpondebac, aquam camen 
vino mixcam ec orc ingeftam degluciebac. Jam abaliquocdie- 
bus incefferac mulcis fufpicio excinfti foecus, halicus enim oris 
in Celfiffima Principc cadavcrofum quiddam olebac, mammae- 
c^ue concideranr. Igicur eo audacius clyfter acris, fed absquc 
fru&u , rebus ad defperacionern cuncibus, ex vino malvacico, 
cui crocus mecallorum admifcebacur. Poft horam excrevic 
aquofa uc pucamus cx ncero. Dein obftecrir obviam habuic 
itianui capucfoecus, cc mirifico nifu, nihil acgra fencicnce, foe- 
tum excraxic , quem fecundinae felicicer fuuc iafecucae. Tunc 



4f6 Objervatio IXXPllL 



fcmguispurpureus ex utero medtocricer manabac, recalefcebanc 
-paulacim arcus, ec facies, pulfu quoquein meliusaffurgence,vi- 
tellum ovi vino malvacico difToIucum aegra deglutivic. Sed 
brevi fpes omnis difparuic; fopor enim lethargicus ec fpirandi dif- 
•ficulcas denfior fieri , erpulfuseoeperunc evanefcere, licecpuer- 
pcria re&e fluere viderencur, Sub advencum diei eademma- 
lorum facics, donec hora decima quioca diei migrarec ad fu- 
peros. 

AnimadverGone dignum eft, Celfiflimam Dominam ucero 
gerencem ad fcpcimum usquc menfem falubricer fe babuifle,poft- 
ea ficis immodica , inappecencia , ec ex ea macies, vercigines quo- 
que, -obliviones, fpirandique ditfficulcates per incervalla invade- 
banc, pedumcumor, corporis gravicas, ec imbecillicas poft fc- 
pcimum menfem fere perpecua , nec fine febriculae fufpicione, 
puellacamen quam enixa eftfuccofam habebac corporishabicu- 
dinem, licec praemorcua in ucero aliquoc jam dies* magna ex 
parce cuciculam amififlec. 

Vc cadaver nobiliflimum balfamo imbuerecur, apcrca illi, 
ec excra&a func vifcera. 

5e£ta calvaria, cclaniacis per ejus avulfioncm rneniogibus* 
una vel alcera ichoris fanguinei uncia in cerram profluxit. Sub- 
flancia cerebri plus quampar eft rubefcerc, ecfanguineos tubu- 
Jos concreco fanguine curgidulos habere vifa eft, 

In pulmonibus praecipua noxa , nigricances ecim lobi cer- 
«ebancur, ct vafa usque ad livorem cumida. Ve/icula fellii. 
mirum quid exhibuic, fuccumnempeliquidaepicis adinftar ni-' 
grefcencem acque vifcidulam, ec plures variae acque iaacqualii 
figurae lapillos nigros concinencem. Cor, hepar, lien, rcncs, 
ucerus nacuralicer fe habebant, flaccidiora camen, quam par eft 
comperca. 

Sufpicari licec baefifle paulacim m pulmonibus crafllnscu- 
Ium fanguinem, cc demum obftru&o cranficu fpirandi difficul- 
carem morcemque inculifle ; ea vero ftagnacio diachefin habc 
haz inflamrnatoriarn, uc pulraones iividi arguebanc. Serum 

quo* 



Aiorbus, obitus et diJJe9iofer eniJJimae Duciffael 4 1 y 

quoquc illud, quoda disruptis erupit meningibus, fubftanciam 
cerebri, porosque premens lethargicum corporem induxerac. 
JFoetus mortui effiuvia probabilicer fuccos vicalei ec animales 
infeceranc, 

• (Patavi* Afiguflam Vind t d 4 I /. M*)i 
An* 1 71$+ mijpic.) 

OBSERVATIO LXXX. 
Dn. D< GothofrediDavid.Mayeri. 
CoUeftionis LapidumCancrorum hiftoricaExegefis. 

CRuftaccorum exanguium non ultimam partem cancros » ob 
varium cumque infigncm in Mcdicina ufum , fuos nobis 
fuppeditare abaliis oculos, re&ius forfan lapides vocaros, quif 
cft , artis falutaris facris levicer initiatus , qui aefciat? Hi, 
quum incrcdibili copia in coc mundi tra&ibus confumpci 
fuerinc cc difperfi, praecerea pro diverfa rerum ec cempo- 
rum circumftancia, precio non minus au&i finc cc imrainuci, 
ob accrcfcenccm hinc cc inde eorundem copiam ct hinc depen- 
dens pretium interdum vilius, corrupcionis vel adulterationis 
fufpicionem paffi funt a quibusdam in fcriptis publicis : quam 
perfidiofac transmutacionis licem , cum meam non faciam, in 
praefenci gcnuinorum veram collcftionis mechodum, quam ex 
quibusdam per confinia Tarcariae ec Mofcoviac huc appulfis 
mercacoribus ccrecucicis percun&acus fum , multis forfan haud 
incognica ,' non camen penicus poftponenda Exegefi , pro hi- 
ftoria maceriac medicae cerciore reddenda , coromunicandam 
duxi. Sciliccc frequentiorem Lapidum Cancrorum collectio- 
nem obfervari hodic perhibent in Beflarabiae Tarcaria Budzia- 
cenfi, cumprimis deferco Walachienfi, Vrbi Teginae, five Ben- 
der, non mulcumdifiico: quinimoin Vcrania Mofcovicica , cir- 
ca fluvium Boryfthenem cc Tyram per ucrosque Podoliae cer- 
Obferv. Acad< N. C. Cent, VIII G g g minos, 



4 1 & Obfervatio LXXX. 



minos , regiorce mulcis magnisque flumrnibus cc ubercace et 
fercilicace cancrorum divicibus irrigua. Atveo fuo egreffo» 
fluvios hos majores, minoribus inde prodeuncibus ec adficis* 
per diverfos confinium regionum cra&us , fercilicacis cancro- 
rum copiam inferre pcrhibenc, cujuscompoces reddici qjcolae, 
quos efui cancrorum , fi nonpenicus, cercc urplurimum ad- 
verfari dixenmc , cancrorum confervacioni invigilanc, usque 
dum fuo cempore eorundem lapidum acquificionc privacis 
non minus ac publicis necefficacibus commode fubvcnire pof- 
fint, daca facpius fubordinaco Magiftracui cercahorumlapidum 
porcione in onerum publicorum precium. Obfervacis exafte 
tis mcnfibus , quibus cancri communicer bonicace diftinguun- 
cur, Boryftenis ec Tyrac, hincque profiliencium ec quacunquc 
racione cancrorum copia divicum ftuminum accolac , omnium 
primo vaftis defcrcisque et ab omnium hominum conforcio re- 
mocis locis fe infinuant, ibidemqueauc quocunque folicario lo- 
co fieri poceft, foveas praeparanc, quarumprofundicasfcxagin- 
ta circicer auc fepcuagincajacicudo vero decem, quindecim aut 
viginci pedibus adaequec: Iis, qua fieri poccft , diligencia, incrc- 
dibili copia obcencos capcura cancros infarciunt ec haud alicer, 
ac uvas pedibus conculcando, incerdum proconcricionecercio- 
re obcinenda 5 adaptaca cudece Iignea, corpora eorundem con- 
euriendo ac enecando foveis ec deferco relioquunc, domus fuas 
repeccnces , quas ad criginca incerdum milliariorum fpacium ab- 
binc difficas habere dicuncur, ea propcer abdicorum ec remo- 
torum fylvarum receffuum amacores , ne gravis omnibus ec 
raccrdum funeftus, quiex pucrefaflione cancrorumdiffundicur 
foecor , fanitaci officiac. Hac racione foveis immifia Gamma- 
rorum mulcicudo quibuscunque coeli cempeftatumque injuriis 
pacecusquedutn poft fuperacas hyemis afpericaces, vernali cem- 
pore aufpice, fuperioris laboris curfum relcgere liccac operi io- 
tencis his hominibus, qui illuvie, fitu ac fordibus coinquinacas 
in foveis reliquias, quo longius ab his tecefierunc, eo curacius 
fluviis, quosproximoshabenc, advehunc, in quibus excufforio 

cribro 



Colleftionis lapid um Cancrorumhifiorka exegefis. 413 

cribro inquinamenca rcpurgando tandem lapidum admirabi- 
lem copiam in laboris pracmium ex voto obcinet inops alias ec 
egena gens, in anguftia fua hoc cbefauro locupletior reddica. 
Haec per Tartariam Oczavienfem, Regnum Aftracanum, Pala- 
tinacum Kiovienfem ec Wicepskienfem lapides hos extrudic ve- 
nales, unde cam ingenci copia Regiomontanorum, Gedanenfium 
Vratislavienfium ercoc mercacorum manibus communis com- 
miccicur merces. 

OBSERVATIO LXXXI. 
Dn. D.Gothofredi David* Mayeri. 

Sanguinis proventus eporis cutu ex intenfione mufculorum 
per bracbiorum motum. 

JVraci Venaefedtionis oppugnatores cum Paracelfiftis Hel- 
monciani, ejusdem pacronos, infulforum animarum nego- 
ciatorum norninc, exfibilances, eam Deum in natura nunquam 
infticuifle cum eorundem coryphaeo Helmoncio Traft. de fe- 
bribus cap. 4. clamicanc , cum camen cot: morborum pbalan- 
gcs five a viciis humorum ec parcium folidarum, adeoque 
a caufis macerialibus , five a caufis magis immaterialibus, 
mocibus nimirum erroneis ec perverfis exorcae , faepius 
fine medicacione artirlciali, fola incerdum narium haemor- 
rhagia cricica, auc fponcanea fanguinis evacuatione fublacas 
videamus finguli, de quibus fola naturae aucocracia, adorna- 
cis faepiflimc variarum venarum diaerefibus , non minus ac 
ipfa venaefe&ionc, divusSenex digne effacur : Si qualia opor- 
tet purgentur , conducit, et facile tolerant , fi minus , contrarim 
evenit , itidem et uaforum evacuatio> fi qualis debet> fiat, condu- 
cit et facile tolerant: fin minus t contrariumfit. Suborcamali- 
cui de rei veritace dubitacionem communis rernm magiftra 
experientiapraefcindec, ad cujus monumenta ac Paiinuri lineas 
curfum fuum dirigunt>gcnuiniartis ec fcienciarum filii, ucvide- 
re Hcecex cocaucoribusec excmplis. Vnum fupersddere allu- 

Ggg 2 befcic, 



42 o Obferuatio Lxxxn. 



befcic» quod in viro, muneris aucoritacc apud nos nonincogni- 
to ec quod nocandum, fepcuagenario majore , mc obfervaffc 
memini, pencs quem aliquoties imminente AEquino&ii ver- 
nalis commutatione, quantocyus levi brachii alterutrius motu 
mufculorum fibras incenfiorcsanimadvercimus, fincerifanguinis 
pcrcucisporosinftar fudorisprovencus fubfecucus, uc iocerdum 
brachialia ec conuexa iisdcm circa manusplicaca linceamina, cx 
transfudantc rubicundolacicemaculacafuerincec refpcrfa. Cu- 
jus ec aliarum fanguinis cvacuacionum fponcancarum caufam vcl 
in fanguinis effervefcenciam, vel copiam, acredinem, ferofica- 
tcm, reftagnacionem, vaforum icemimbecillicatem eclaxicacem 
effe refpeftivereferendam,nemofacile dubitavcric, uc illuftris ec 
Magnificus Pracfcs noftcrin do&iflima ad Joh Hellvvigii Obfer- 
vacionumPhyfico-Medicarum Obfervacionis CLIILannocacionc 
uberius mcminiu 

OBSERVATIO LXXXII. 

Dn. D. Gothofredi David* Mayeri. 
Caecitas fubitaneaex ufu Mercurii dulcis. 

IN Religiofo quodam ad purgandum corpus vernali cemporePi- 
luIarumMercurialium dofin convenientem exhibenci mihi hoc 
evenic inexpedacum phoenomenon , uc quanquam rcgimi«is 
legibus beneobtemperaffec in omntbus, finica laudabili alias ope- 
rationc, caecus camen fa&us fucric fubico paciens ec remanferie 
ita, donec repetico alio mercunalilaxante eundcm denuo deje- 
ftionibus quibusdam infenfihufUshoftisinjuriisliberaffem,cau- 
fam fubitanci hujusaffeftusmalaeMercurii dukis praeparationi 
adjudicanSy utpote qui particulisfuis, cumprimis fi ?um fubli- 
matum , qui ipfi ineft, rcfpiciam, fine dubiononfaeisunitis, fed 
inconfulca praeparationepociusdivulfis, eorrofivorym fpiculo- 
rum beneficio, nervofis maximepartibuscontrarius extitic,quas 
irruendo > quin imo humores ferofos agicando ec liquando, nec 

non 



F 



Obferuath LXXXIIL 421 

non iplai folidiores fubftanciai corrodendo, ad hanc et aliam 
morborum fpeciem produceodsm difponerc poceft ec folec, 
quod finc dubio in praefenci cafu infufficienci fublimaci facura- 
cioni ec naufeofac corrofivicacisobcufioni, quam guftus macurc 
prodic, adfcribendum» 

OBSERVATW LXXXIIL \ 

Dn. D. Gothofredi DavicL Mayeri. 

Crepitatio OJfium in gravida. 

Oemina XXVII. circicer annorum, parcncibus mediocricer 
fanisorca, ipfaqucad pubercacis cermiqum benevalens, fub 
id cempus dc dolore corporis ofteocopo queri coepir, incercur- 
rencibus incerdum doloribus ee pruricibus vagis ec ambulanci- 
bus. Ingravefcence per aliquoe annos malo, maculae hepacicae 
cucem defoedarunc, cum pruriginofo formicacionis fenfu» ' San- 
guis venae fe&ione emiflusfpiflUDmus, fupernacans ferumicho- 
ris inftar exhibebac. Tandem cercium gravid.i infueco hoc 
fympcomaceprimum affecla eft, uc quocies raembrum aliquod 
corporis fledlerec, aue quocunque fiac modo f pandiculacione 
crebra percencaca, moverec,ebciescommocorumofiiumcapica, 
quafi nuda eflfenc , auc cochlea irfcorquerentur, incer fe accrica, 
ftrepieum ingencem ederenc. Porro cum ledo decumberec, 
ibidemque e latercinlacusfedevolverec, a vercebrarum collifio- 
ne, canquam a fceleco afperius craSaeo, crepkacio ingens vel 
ipfam affeftam percerrefaciens exaudiebacur, eodem planemo- 
do ec ordinc, quoceleberrimuss Willifius 7ra8atu de fcorbuto 
c.9. crepicum oflium deferiptum reliquic , qui fympcomacis 
hujus caufam immediacarri ofiium aridicacem nuncupac, fivc 
medullae, uc ibidem loquicur , ica proprie diclae, quam incra 
ofiium cavicaces, ac imprimis capica ipforum, concineri opor- 
tuic , defe&um. Nam ficuc quaevis ofla medullam five humo- 
rem un&uofum auc cavicacibus rnagnis , auc poris cc meacibus 

G SS 3 exi- 



422 Obfemmth LXXXtV. 



cxiguis ubiquc excludere afleric, ica hujus ufurn calem efle fta- 
tuic, cum uc ofla eodcm humore irrigaca, minus fragilia eva- 
danc, cum infupcr, uc humorifte, ofliumnodisexfudans, arci- 
culos quosvis, veluc machinae commifluras, pinguedine Iini- 
tas, lubricer, eorumque adeo motusfactficec; quareoflium ca- 
pica, hac rnedulfa defticuca, creparc ncn fecus ac currus rocae 
rarius inun&ae, racionibus p!uribus fuffulcus loco cicaco affir- 
mac,idcm fere fencienceclariflimo Dcchardingfo.in Concinuario- 
ne Parallelismi Ephemeridum Medico- Phyficarum Cenc I. ec 
II. Appejid; pag. i?6. 

VratisUvin Noriberg, d. zo.Maji. An. 171$. mijfee.) 

OBSERVATIO LXXXlf. 

Dn. D, Ernefti Gottholdi Struvii. 

DeJuppreJJione urinae e% deglutito bufone. 

RUfticusin pago vicinoinhorrco fuperfocnum rcccns fecure 
dormic, expergefa&us a fomno, ftrangiriacionis canquam a 
bolo in faucibus haerentefcntitmoleftias, quaecamen cicra ali- 
quid mali cogicando coa€ra ec repecica deglucicione ccflarunc^ 
cxtemplo vero inde corfiones vencriculi, quibus ctiam fopicis 
fubfequence no&eplenariam fed dolorificam fuppreflionem uri- 
nacincurric, calculum eflcperfuafus pcr nunciufnmcconfulic, 
praefcribo pulvercs aliquoc, falinocinnabarinosadexpediendos 
fpasmos, vix unum vel alcerumincrabihoriumabfumfcrat, vo- 
micus fupervcniunt vehemences,iisque bufo vivusingencisma- 
gnicudinis ejicicur, qui finc dubio praeccdenci dic dormicmiin 
os irrcpfcrac. 

SCHOLIUM. 

DTgnam putavi hanc obfervacionem, uc infercrcm ad indagaa- 
dam curiofius connexionern hujus fympcomacis, fciliccc fup- 
preflionis urinaeecdeglucicibufonis. Neccnim confcnfus vcncri- 

suli 



Obfervatro LXXXf. 423 

Culi cc veficae allegaripoteft, nec peculiaris visavcnenibufone 
emifli utpote juxta hift. morb.Vratisl. Tom.*. p. if6. ifchuriae 
a venenis nobis prorfus func incognitae, nec apudalium Auto- 
rem Iegere memini fimilem cafum, nifiquodPaulini in bufone 
curiofo p, 67. ex Leonelli Faventini praxi allegaveric hiftor. ar- 
doris urinae ex efu ranarum.quae fe cum bufone mifcueranc 
Vc caceam pulvcresbufonis exficcati vel combufti incer diurecica 
nailicare omnium Autorum confenfu. 

OBSERVATIO LXXXK 

Dn. D. Ernefti Gottholdi StruvtL 

Thermofcopium wgetabile* 

QUid phyfica experimentalis mechanica praefticeric in inve- 
niendis machinis Thermometricis, nocum abunde efle puto, 
alias in compendio videripoteft Valenc* Muf muf Torru j. cap. 
4 ; fed quaenacuranobisin regno vegecabili exhibccfponce Ther- 
momecra, nemo vel non nifi levicer actendit. Alia jam exempla 
1 utpraecereamus,quae in tulipisaliisquefloribusoccurrunc, cali- 
cem fuum floriferum calidiori cempeftace expandentibus* frigi- 
diori concrahencibus,exScifleri Bocanica curiofa pag« $</> hac vice 
allegabimus calendukm humilem Africanaro, quae ipfoceftein- 
fervire poceft loco indicis cempeftacunrv Haec enim planca ( in- 
quic) habec flores eleganciflimos» qui calido ec fereno coelo fe(e 
aperiunt,frigidiori contra fefc conftringuncidque ordinarie de 
nofte: hinc fifrigidus exfpeftandus fueritdics, fruftra expanfia- 
nem florum defideraveris. Cui fubjungere ricebicexHeucheri 
nov. provenc, horc. Academ. Wi ccenbergens. An. 1713. p. 43. 
de bulbocoronaeimperialis: Obfervacum eft (verba cjusfunc) 
caeteroquin a coronae bulbo praefagiri ec praemonftrari cem- 
porum vices, Dbi enim is caulem trudlc, defiifle frigora fignifi- 
cac, erucus quoqub et ficco loco repoficus r ubi fibras miccic, 
kaminences pluvias frigidioremque tempeftacem praenunciar. 

Curio- 



424 O bfervatio LXXXVl. . 

Cunofis Bocanicis plura exempla fuggerere ex regno vegecabili 
facile fore non dubico. 

OBSERVATIO LXXXVh 
Dn. D. Ernefti Gottholdi Struvii, 

Parallelismus Obfervat. NaL Cur. 

IN cencuria quarca obfervac. 199. cxcellencifs. Dom. Thoma- 
fius Theam rofeam depracdicac folia fcilicec frucicis rofae cencr- 
rima ec ob odoris fragranciam ec faporis fuavicacem pluribijs 
commendac. Ancc ipfum cjusdem Iaudes legere licec apud 
Koenigium rego. vegec. pag. io^3;nos (inquic) affinicaccm 
magnam foliorum Theae cc foliorum rofac fylvcftris five Cynos- 
baci obfervavimus,foliaque hujusfoliisorigani onicis mixcapro 
fuccedaneo Theae faepis infigni cum fru&u eciam hoc mo- 
menco, quo baec fcribimus, ufurpavimus, Caecerum quancum 
viribus pulveri foliorum hcrbae fylvcftrium rofarum cribuac 
Bocconc, nocum eft ex ejusobferv.cur.x.inquafubnomineSa- 
natodes pulverem hunc canquam alcali vegecabile univerfale prae 
omnibus ancacidiscruftaceis ecmineralibusexcollic. 

Cencuria v. obf.65. Novumecefficaciffimumremediumar- 
thricicum inradiceariftolpchiaerocundae exponicur, ecquidem 
cum celeberrimus Aucor obfervationis exvecerum monumen- 
tis nullum Aucorem praecer Gallenum allegari pofle aucumec, 
qui huic radici fpecificam in archricide vim accribueric , Iiceac 
pace clariflimi viri addereceftimonium Macri, (fi quidem vece- 
ribus annumerandus eft, ) qui de viribus herbarurn Iib # l . cap. 3 c$. 
ica canic: 

Si mixta potatur aqua , febresque malignas 
Hoc potata modofrtur compefcere mire. 
Sic etiamfpasmis fuperadditafubnjenit haufta: 
Et fedat duram , fic faepim baufta , podagram. 
Centur. VI. obfi yo. Hoc modo vencris vircus ancivenerea elucet 
eciam in vicriolo albo, de ciaju« vircuce falivacoria illuftr. Wedeliui 

Amoen. 



Obfer¥atk LXXXTIL 42 f 



ilrin '.-*, 



Amqen. macmed. p.463. Sic novimus quosdamcumfuccefili 
uci vicriolo albo falcim ad granum unumquocidiedaco, finefa- 
livacionis minori indicacione, quo fa&oecperaliquocdiescon- 
rinuaco blanda quaedam falivacio oricur, cum fucceflu. (Blum 
cnim eft emecicum, dofi jufta dacum, minori yero concinua- 
cum , cum movere vomicum non poflic, falccm falivam in 0$ 
movec , uci id ipfum fic in vomicuriencibus* Paricer eciam ia 
Weisbach. lib. Pradh raed. pag. 300. lcgimus deHelvecio junio- 
ri, quod novam falivacionis mechodum invcnifle ja&averic, 
ncmpc duo vel cria grana vicrioli vencris pro dofi praebendo, 

OBSERVAllO LXXXVIL 

Dn. D.ErneftiGottholdiStruvii. 
Febris Petechialis tumore critico cervkis foluta, 

NObilis crigincaannorum corripicurfebrepecechialeachirur- 
go more foiico venaefe&ione, vomicoriis Bezoarcicis aliisque 
cradtacur, rebus candem defperatis vifis veficacoria canquam ulci- 
mum afylum adhibencur ia nucha, cicra effedtum veficantcm, 
omnia in dies dcceriora decimo demum die inconfilium voca- 
cus, ipfum fub lipochymiis, anxiecacibus cordis, viribus prorfus 
proftracis ec gfaviflimis fympcomatibus oppreflum in excremo 
quafi agone invenio. Dacis quae videbancur neceflaria intcr 
fpem acque rpecum aliquoc dics dccurrebanc, usque dum decimo 
quarco die cumor in nucha eo loco, quo veficacorium ance 
ofto dies cicra effe&urn applicacum fuerac, apparebac , fympco- 
macibus graviflimis ftacim ceflancibusfpesreconvalcfcenciae re- 
dibac, et ipfc cumor maturantibus alexipharmacis debicc cra- 
ftacus intra aliquoc dies feliciffime fuppuracus morbum peni- 
cus folvebac. In fufpenfo manec, num veficacorium lenco fti- 
mulo crifin ad hanc parcem evocaveric, an vero nacura paro- 
cides hifce febribus familiares incendens ad iftum locum dccli- 
oaveric. 

( Prinslavia duguftam Vind % d, I. ffttl An % i?tS. 
mijfae. ) 

Qbjerv. Acad. N. C Cent.VUL H hh obferv. 



4i£ Obfervitio LXXXVlll, 

OBSERVATIO lxxxviu. 

Dn.D. Joh. Melchioris Verdries. 
De Arena concbifera Moguniina. 
Xcellentiflimus He&or III. nofter in Ephemer. Centuriis 



E 



>prioribus Obfervac. CLXXV. ec Cencur. VI. Obfervar. 
XXXVII. elegancem obfcrvacionem de Arena conchifera Hei- 
denheimenfi in medium proculic, ec raciones habuic non con- 
temnendas, quamobrem eandem Curiofis , ad originem toi 
millium millionum exilium conchularum io hoc monce coacer- 
vacarum inveftigandam commendarec. Cumque fimile quid 
in monce quodam Mogunciae proxime adjacence, qui vocacur 
&CC «|)flUPttlCtn / ipfenonfinemagnaadmiracione viderim,non 
ingracum fore Curiofis exiftimavi> fi obfer vacionem di&ae modo 
parallelam hic adferrem. 

Duo jam praecerierunt anni, cum negocia quaedam prope 
Moguntiam expedienda mihi eflcnr. Commorabar aliquoc 
dies in ipfa urbe celebri , ec ica occafionem nancifcebar ad per- 
quirendas anciquicaccs ec monumenca vecerum in hac ecprope 
hanc urbem mulcum celebraca. Occupaci, cum temporis, erant 
Moguncini in exftruendis munimentis quibusdam novis , diver- 
fis in locis edicioribus. Has operas uc infpicerem, cum Amicis 
cxfpaciabar, atque primo in monce, cui facellum S. Albani infiftig 
mirabundus incuebar, quaracioneoperarii, quiexfoflanoviter 
exftruenda cerram effodiebanc, plurimosforcophagoslapideos, 
ex crudo lapide arenofoexcavacoconftanccs, oblongequadra' 
tos , ac tabula lapidea , ex fimili crudo lapide , ce&os % produce- 
renc , in quibus fcelcca humana adhuc incegra cum pauca calcis 
vivae quancicace ec pauxillo pulverulencae cerrae confpicieban- 
tur. Obfervabam eciam plures ejusmodi farcophagos e lacc- 
ribus foflae adhuc prominences, unumque hinc inde fupcr alium 
poficum. Gradum deinde proraovebam ad moncem ab alio I 

lacere 



De Arma concbifera Adoguntina. 427 

lacere urbi imminencem, quem vocanr, fcetl ^XlUptfiein ; ec cum, 
fub radiccm illius moncis, force lapides hinc inde projedos per- 
luftrarem, occurrebanc nonnulli ex minimis conchulis unival- 
vibus diftinfte facis obfervandis coagmencaci: inprogreffualios 
reperiebam , qui ex conchis niajoribus bivalvibus conftabanc. 
Cum veroin vercicem ad operarios perverriffem, adftupefcebam 
hgencem curaulum ejusmodi lapidum ex minimis conchiilis 
compoficorum, c cerra modo effbfforum, pariccr ac acervum 
maximum conchularum exilium, quae loco arcnae cum calce 
viva, pro caemenco murali, permifcendae opcrariis inferviebac. 
Ingens cotius C4£iiminis moles ex conchis illis eompafta videba- 
cur. Cum pofteaMmicrofcopiorum accuraciorum adjumenco 
arenam illam perluftrarem, nilferenificonchulaeec frufta con- 
chularum macris inftarperlarum nicida,occurrebac,quibushinc 
inde lanugo quafi quaedam arenofa adhaercfcebac. Omnes 
illae conchulae in cacumine repercae eranc , quancum ego qui- 
dem perfpicere pocui, curbiqacae, ec ica exiguae ucex illis, quae 
prac reliquis in oculos incurrunc 4 2 .ad <fo.granum pondere cxae- 
quarenc : reperhincur camen incer illas innumerac mulco mino- 
res,minimac. 

Durae facis func cexcurae ec iminus longc, quam adhaenc- 
fcens lucofa fubftancia, friabiies. 

Cum aceco adlucum ebulliebanc, 

Cum fpiricu vicrioli juulco magis , 

Cumfpiricu nicri vero maxime. 

Adhaerens arenofa lanugo eonfeftim foluca erat, ad con- 
chas vero e£ frufta conchularum folvenda aliquancum cemporis 
requirebacur. 

Solucio <sum fpiricu vicrioli fa&a poft elapfas 1 ?. horas ftre- 
picum adhucnocabilcmauribusoffercbac,<juod ecExcell. Came- 
rarius obfervaverac. 

Sub folucione cum fpiricu nicri fumi flavefcences cxfurge- 
bant, ec maffa foluca ad flavedinem vergebac, durn maffa cum 
fpiric. vicriol. foluca planc albicarec 

Hhh 2 Caufara 



4*8 . Obfermtio LXXXVIll. 



Caufam fane non quaefivic, fcd invenic candidiffimus He- 
ftor nofter, quamobrem ad originem harum conchularurn 
paulo pcnicius perveftigandam curiofos invicarec. Neque 
ego, uc ingenuc facear, invenire hicpoflum, quod cx ommi par- 
te mihi facisfaciac. Genicas illas hic fuifle canca in copiaexcer- 
tis feminii-, eo difficilius adducor,uccredam, quo pluribus ve- 
xaciflimisdubiis, fencenciade feminibus mineralium, plancarum 
animaliumve feminibusfimilibusabilluftr. Tourneforcio fpecia- 
cim propofica impedica eft. Dcinde redic quaeftio, quis femi- 
nia illa hic coacervaveric ? Si quis regererec, unam conchulacn ex 
alia concinuo genicam,doncc ica mulciplicacae fuerinc: fupereft 
tamen quaeftio, cur hoc praecifc in loco , ec non ubiquc fere, ubi 
conchulae in ccrra reperiuncur ec fine impedimenco propagan- 
cur fimili modo, multipliccncur ? cur mulciplicatio jam ceflec? cur 
racione magnicudinis nulla ampliusaugmencacapianc? Quodfi 
enim adhuc mulciplicarcncur ec crefcerenc, monsiliebrevicem- 
poris fpacio ulcra modum augerccur. Nec infuper plane haben- 
dum exiftimo, quoddoftiflimus Conringius urgec, de antiquiff r 
ftatu Helmftadii et uiciniae, p. 3 j . prudentiae naturae rerum, vel 
pocius fumme fapiencis Au&oris, qui nacuram infticuic, nimium. 
aduerfari, teftas, in ordinc naturac,producere in nullius animalis 
teftati operculum,fed duntaxat quafiinlufum inanem. ec /7.37. 
ubi.de lignisfubcerraneis ipfifermo eft: prudentem rerumnatu- 
ram nonjolere corpora condere cgyunxx %n nullum uitae ufum* 
In diluvio vel univerfali vel parciculari has conchulas confiuxis- 
fe, fecundum laudati Codringii, ScenoniSjWoodwardi^Scheuch- 
zeri, Bayeri menccm ec principia, lubencius crediderim; ficucr 
argumenci illius vim, quod, quae in alciflimis moncibus repe-i 
riuncur, marinorum conchyliorum ceftae liquido oftendanc , ma- 
re quondam aquis fuis cacumina illa alciffima inundafle, olinr 
agnovifle Herodocum , Scrabonem , Polybium, Melam, Ovi- 
diuta, Solinum, Philonem, Plucarchum, Tercullianum , Ifido- 
rum,au£toreft Conringius. Illudtamen alrioris videcur adhuc 
kdaginis, quomodo cocmyriades myriadumconchularumjnon 

fpar- 



De Arena conchifera Atoguntin*. 429 

fparfarum permoncisambicum, fed ipfam ejus molem forman- 
tium incredibilique copia omnem imaginacionem fere eludeb- 
tium, verbis Excell. Camerarii, in unum fic fuerinc compulfae? 
Liceccnimecingravicace horum corpufculorum fpecifica, ec in 
maris vel in gyrum agicaci , vel alia de caufa verfus unum locutn 
undiquaque confluencis ac innacancia corpufcula eo convehen- 
cis mocu reperire liceac, quo modum quendam menci fiftere 
poflTimus, quo fieri illudpocueric: nimia camen copia non im- 
merico quem fufpenfum ceneac. Ego, quancum fpeciarim ad 
hanc arenam accinec, rem in medio, ulccriorique curioforum pen- 
ficacioni relinquo. 

OBSERVATIO Lxxm. 

Dn. D. Jo, Melchioris Verdries, 

De 

Veficatoriorumufu in wariolis, etV.SJn morbillis. 

CVm fub finemfuperiorisec inicium hujus anni variolac ma- 
gnam, incer infances imprimis, cum in ipfa urbe noftra, 
tum invicinia, ftragem ederenc acque in iis, qui felrcicer adhuc 
evafcranc,nocabilifiima malignicatisveftigia inoculis ec arcrculis 
plerumque relinqucrencnihil utilemagis deprehendi, quam ve- 
ficacoria, in cempore, nuchae, vel pone auresapplicica,icaenim 
ecmenti fuus conftabacvigor, medicamenca incema efficacius 
mulco defideratum effe&umproducebant,excrecioprorntepro- 
ccdebac, ec oculisfimulprofpiciebatur, Nequeenim , nifipau- 
ciftimos, qui tarnen vel rachitide vel aliis chronicis morbis jarn 
fra£H ac debificaci eranc, novr, qui, poft ufum in cempore irr- 
fticucumatque legitimum veficacoriorum, non negle&rs camerii 
kicernis remediis, hezcrardicisnempefixispauxillomyrrhaeexal- 
tatis,nicracis, ec fimilibus» fuccubuerinc> auc oculorum ecian» 
yelarciculorum viua ceperinc 

Hth | Diar- 



4?o Obfervatio LXXXIX, 



Diarrhoeam eciam modicam in priocipio accedentem es 
ad macuracionis usque dies procra&am, vel eciam incipience 
jam maturacione fuperveniencem falucarem in plurimis ex- 
pertus fum. 

Caccerum quod ad veficatoria hic accinec, racio in prom- 
tueft, ftimuloenim ficexcicaca nacura, gcnus nervofum incen- 
dicur, conumque fuum, ob fanguinis aeftuancis expanfionem 
aliquo mododeje&um, recuperac, quo ipfo acrius concramor- 
buminfurgic, ec quicquid morbofi repericurpromce, excernic. 
Vnde jamdudumufumedendieminenccsMediciveficacoriorum 
ufumin variolis, fpeciacim ubi recrocedences revocandae func, 
ec quidemin brachiis ac femorum parte inceriori, inculcarunc. 
Vid. Borrichius, in^49. Hafn. uol. III. Obferu. XXXVI. Bohnius, 
in Diffirt. dewariolis An. 1678. habita. Eum eciam in fincm 
in febribus malignis pecechialibus , inprimis quando pecechiac 
evanefcunt, felici fuccefluin ufum femperaprafticis prudentiori» 
bus vocari folent. 

Par ratio eftinMorbillis, inquibus eciam iIlud,quod expe- 
rientiflimus Sydenhamius de Morb. acutis S. IV. cap. V. de venae 
fe&ione prudenccr infticuenda moruiic, feliciflimo evencu veri£ 
fimum expertus fum, non quidem in infanculo, fed in foemina 
parcui proxima ; quae cum morbillis gravicer decumberet, atque 
iisdem jam undiquaque confperfa, accedente Dyfpnoea in ma- 
gnum vicaedifcrimenadducerecur, ita quidem ut, oculorum la- 
befa&o vigore, vocis etiam ufus jam incerciperecur, clar. Dn. Col- 
lega, D. Henfingius , Prof Afedic. extraordin. mecum e ve* 
ftigio confilium ccpit, acque venam aperiri curavic, qua apcrta 
liberius rcfpirabat, vocis ufus redibat , et morbilli confercim 
cfflorefccbanc, canco cum fucccflfu, uc paulo poft hisnonfolum, 
fed ecpuerperio felicuer dcfungerecur. 



OBSER. 



Obfernmlio 3CC. 4$ i 

• '■ ' 1.1. — .- «MHMM | 

OBSERVATIO XC. 

Dn. D. Jo.Melchioris Verdries, 

Juvenis Pbtbifici Anatome. 

JVvenis viginti fex circiter annorum, habicus gracilioris, natu«| 
raeque debihoris, ad animideliquiapronus: caeterum utcua- 
que benevalcns , in pacria primum, deinde inexcranca quadaiu 
Academiaftudio medico cuminfigni fervorc ac folicitudine in* 
cumbens, nec forfan diaecam, quam nacura ipOus requircbar, 
accurace facis obfervans,pe£loris anguftias ec refpiracionem diffici- 
liorcm cum tufli molefta ac debilicate infigni inopinato experi-> 
tur, obrepente fubinde lipothymia tociusque corporis habicu 
conflaccefcente. Hifce malis pcr quatuor fere menfes dive- 
xacus,dc confilio excellentifTimorum Praeceptorum fuorum, 
Profeflbrum celeberrimorum, aeris mutationem ipfi profutu- 
ram fperantium, in pacriam redic, mclius aliquantum jam ha- 
bens,anhelus camenadhuc, tufliculofus, marcidusacvaldede- 
bilis, manifeftaque phthifis pulmonalis figna oftendens. Pacriac 
redditus oprima quaeque fperabat, confifus , forc ut in aere 
confueto, patrio, convenientium remcdiorum ufu convalefce- 
rcc , inprimis cum non tam phchifin > quam alium infukum 
quendam cachefticum hoc eflc mali genus , crcderc mallet. In 
hac fpc eo magis erigebacur, cum paulo poft pe&oris anguftiae 
ct moleftiflima tuflis haud parum remitterenc. Recrudefcebac 
tamcn faepiflime malum ec aeger, nil obftante optimorum re- 
mediorum ufu, magisacque magis contabefcebat, vires facifce- 
bant, etquicquid fpciliberior refpiratiooftcndebac,iIIud appeti- 
tus tandem dejeftio, virium proftracio et accedens diarrhoca 
colliquativa refcindebant. Neque tamen rebus fic ftancibus 
Medici ipfi perfuadere pfcteranc, phthifi eundem laborare: quin 
potius credere malebac, quod animus exoptabat. Donec fex 
circiter ance obitum hebdomadis magnam :quantitatem fangui- 

nis 



432 Obfermtio XC. 



nis purulenti tufli rejicerec. Hoc quum fidem facerec di&is 
Medicorum; reperiebanturtamen,qui clamecipfi aegro ec con- 
fanguineis meliora perfvadere ec fanicatem promitterc fuftine- 
renc, nilcabem confummacam , nil faciem fere Hippocracicam, 
nil diarrhoeam colliquacivam fimiliaque peffima indicia quic- 
quam moraci. Jam ab aliquo cempore omnia vomicu rejicic- 
bac; praefercim quando vini quidfalcemdeguftarecvomicusin- 
gruebac. In dexcro pe&oris lacere dolorem obcufum diu fe 
fenfifle ec hunc jam exacerbacum querebacur : Oefophagum 
quafi occlulumefle ecineo cumorem haererein apoftema crau- 
ficurum ingeminabac. Sacis camenlibere jam refpirabac. Tan- 
dem cum quacuor vel quinque menfesfupra annum cummor- 
bo hoc conflittacus fuiflec, incer fpem reconvalefcenciae femel 
conccpcam ec firmiccrrecencam placide obdormivic, 

Quum copia mihi fa£ta fuiflec corpus fecandi ec in morbi 
fedeminquirendi, primo 

In exceriori habicu nil nifi cucim et ofla confpicere dabatur. 
Cumpe&usaperiremus, in dextro latere nullam cavicaccm 
decegere licuic. Dexcer cnim pulmonum Iobus cocus 
infar&us, fcirrhofus, pluribushincinde tumidis ulceri- 
busnocabilem puris copiam fundencibus fcacens, undi-* 
quaquc pleurae , mediaftino, diaphragmaci firmiflime 
cohaerebac, uc non nifi magna vi divelli poflec. 
In finiftra pe&oris cavicace omnia nacurali modo confticu- 
ca efle primoincuicu videbancur. Sinifter pulmonum 
lobus collapfusec primo afpe&uillaefusapparcbac; ni- 
fi quod lividus plus minus vidcrecur. Quum vero ma- 
nibus eundcm concre&arem, ftacim fcirrhofos quoquc 
nodos atque tumores plurimos deprehendebam , qui 
cumculcrodiflecarencur,parcim fcirrhos, parcim ulcus- 
cula puris plena referebanc. 
Cor ulcra modumerat flaccidum ftquc inftar aliorum mu- 

fculorum extenuatum. 
Giandula, Thymus di&a, pugni magnicudinem exaequabac 

coca 



Juvenis Pbtbifici A natomt. 4 ?3 

coca fteacomacofa; quac fine dubio molcftiam in oefo- 
phago produxerac. 

Vencriculi membranacinfigniccr crancatcenuacae, ica quidem, 
uc quum manibus eundem concreftarem,facilime cex- 
curam perfringerem , ecfinenegotiomembranas,moI- 
licie cancum nondiffluencesinlaciniasdiducerem, 

Inreliquis vifceribus nulla fenfibilis Jabes obfervari pocerac. 
In Abdominis cavicace modica quancicas aquac flave- 
fcencis reperiebacur, quod in cjusmodi defun&is non 
infolenseft. 

(Gijfi Augttftam Vind>d. i $. Attgufi. 
An. ijis.mijfae. 

OBSERVATIO XCI. 
Dn.D. Maximiliani Preuflii. 

Tumor Hepatis cyftico-icborofus , et totius abdeminis bydropi- 

cus, cum calculo Renem dextrum ejusque ure- 

terem obftruente. 

CL. Sexagcnarius fanguinco - cholericui , fenior hic Lin- 
* ceonum, poft gravem,haud diu ante, lapfum cum equo § 
fucceflive pacicur cenfivum , rodencem ec punftorium fubin- 
de dolorem in regione"dorfi cc hypochondrii dcxcri cum cu- 
morc duroecinaequaliinmediahepacisgibbi parcc, bafi camen 
laca circumfcripco ecfingulacim, procuberance magis, ad2.au- 
cem pugnorum magnicudinem candcm audto ec excrefcence, cui 
accedic porro intumefcencia pedumac cociusabdominishydro- 
pica cum cuffi faepius inani, febreque ec emaciacione hc&ica 
denique cocius corporis fuperidris. Sub quo rcrum ftatu per ali. 
quod cempus debic. c, Tic. a Dn. D. Michaele Pauli, Medicinae 
Pradico cc Academico Nacurae Curioio celeberrimo, amico cc 
collega aeftimaciflimo, conveniencibus remediisipfiprofpe£ium 
Ubfirv. Acad, N. C. CenU Vlll I i i fuic, 



434 Obfervatio XCl 



fuic, usquedumd. iojanuar. An. I7i6.mefimul in confilium 
vocarenc. Vbi deinjua&im varia adhibuimus aperieacia,diu- 
recica, vulneraria, laxaciva, ancicache&ica etanciphchifica, cam 
incerna, quam excerna, Cundta camcn uc plurimum fruftranea; 
fcpcimoaucem Junii candem placida morce excinguicur Aeger, 
Quo fadlo per Johannem Giinczelium, Chirurgum apud nos 
non incelebrcm , corpus cxanimacum culcro anacomico luftra- 
vimus, ctdeprehendimus 

1. Abdomcn enormiccr tcnfum ac tumidum una cum fcro- 
to, ecpedibus, ubi, fa&a primum incifione vencris fub umbi- 
lico, copiofiflima ct limpidiflima mox Iympha profiliebar/uc- 
pote quauniverfa abdominis cavicas, unacum fcroco in ucroque 
fepci cjus Iacere,immenfum quantum rcpleta erac, quemadmo- 
dum ec femora pedesque abundanciflime inde curgcbanc. 

2. Renis dexcri pelvim, a fero non parum excenfem , ec 
principium ureteris ejusdcm calculus ingeos durifllmus ex bru- 
no-flavefcens, acfigura lambdoideauncisa.quafibifidusecob- 
cufus prorfus obftruebat, pondcrepoftmodumfcfcunciamcunj 
drachmis duabus aequans ( f. 3 i Loch,) 

3. Hepar pallidum valde ec cxceflive magnum, ita ut ad 
extremitatem fcre finiftri etiam hypochondrii pcrcingerec, in 
fummitace quoad univerfam ferme circumferenciam tunica fua 
adnacumarttiflime erat hypochondrio dexcropotiflimumejus- 
que coftis fpuriis , de caecero aucem in medio dextri ejus lace- 
teris gibbi inftar tuberis maxime elevatum , quem tumorem 
aucem fingularicer, bafi tamen laca , circumfcripcum poftquam 
culcro aperuimus, cyftidem vcl capfulam in codeprehendimus 
excavacam duos pugnos magnamec amplam, columnis aliqui- 
bus carneo fibrofis hinc inde incerftin&am et fuffulcam quafi 
intus, dc reliquo autem fero ichorofo liquido etcopiofifliroo re- 
fercaro, nifi quodin fundoilliusinftar gelacinaepurulencaeipifle- 
fcerec ec albcfcerec nonnihil, pariecibusque ec columnis praedi- 
£tis valde aggluciaarccur. 



4. Liea 



Tutnor hepatucyfHco- khorofyi* ettotiusabdomnu &fc. 42? 

t- ■ r * 

4. Lienerac magnus, pallidus, ecadeomollis, ucdigkis vel 
Ievicer accaftus auc prefliis, hinciade prorfus quafidifcederec ac 

difflucrcc (five tn@tficfejerfuJ)r.) 

y. Thorace vero difleflo pulmones vidimusmucofpiflb er 
albo-flavefcence ac purulenco quafi hinc inde rcplecos ec cur* 
gidos. 

Ex quibuspracmifljsfacilejudicarelicec, per lapfumgravem 
cum equo jadla procul dubio fuifle primum fundamenca com- 
plicacorum hujusmodi afFeftuum calculofo- hydropico- ec pu- 
rulcnco- phchificor um,dum hepar ec ren dexcer inprimis fi c valde 
fuerunc concufla ec comprelTa, uc lymphaaliquomodocruen- 
ca, ac ferum deinde in illis facilc ftagnarenc , ecprimapurulefce- 
rcc fenfim,alccrum veroconcenca fuagravia, vifcidaecarenofo- 
fabulofa fucceflive ad fundum magis demicccrec cc conglucina- 
rec in calculum folidumcandem ecfacisingentem, underen in- 
cumefaclus valdc, concavam hepacis partem lymphamque fic ibi 
ftagnancem in raajorei fempcr anguftias ecretroccfliim quafiad 
convexam hepacis fubftantiam adegic,quae binc fibris ejus parcim 
in colu mnas quafi magis excenfis ,parcim difr upcis,diffl ucnrib us ec 
excavatis, inloco plagae five lapfus procul dubio fingulacim intu- 
muic ec capfulam velfacculumichorofum fuperius defcripcum 
formavic. Ex lymphacicisvcroaliquibustandemruptis, etieroa 
renibus non fufficienter fecreco excrccoque,hinc auccm in vafibus 
arccriofis potiflimum magiscoercito,coacervato, ecexcravafaco 
dcnique cx ofculis corum excremis,hydrops reliquus cocius abdo- 
minis cc trunciinferiorisquomodofuericgeneratus,faciIecuivis 
obvium cfle poteft, nec non quomodolien, cam diu io aqua falfa 
hydropica cocius abdominis maceracus , adeofueric emollicusec 
extenfus,uc ad ta&urn le vem iddc diflbciarecur vel diffluerec qua- 
fi. Lyrapha aucem nutricia fere omnx in aqualiculum candcm fe- 
ccdence eccolle£ta,a refiduaipfius porciohc pauca, fpifla, acri, 
impura ec puruknca maxitnam parcem, pulmones non nifi in- 

iii 2 vifcari 



4 ;6 Obfervatio XCll 



viican, erociicc fuppurari, truncusque corporis fupenor fcbrc 
hcdica cc phchifi fcnfim confumi ac concabcfcerc pocuic 

OBSERVAllO XCIL 

Dn. D. Maximiliani Preuffii. 

AJfeBus febrilu et convulfivus Proteifowiis. 

GG. ftannarii filius, undecim annos nacus, ingcnii alacris, 
# cemperamenci fanguineo. biliofi ct habicus corporis tene- 
rioris ac macilcnti, ex rubro-flavo^ pallidiufculi magis, poft- 
quam fexto Augufti die An. 171 7. ruri avidius paulo comede-. 
rac cucumercs imprimis cc mora rubi arvenfis, quae 5Ct*fli$' 
93CCrcn vocancnoftraccs , imo frigidam defupcr hauferac, poft- 
eaque progreflu domum concicaciorecorpus defacigaverac, ira 
infuper valdeinflammacus, cadcm adhuc vcfperacorripitur hor- 
rore ec acftu fcbrili fuccedencibus invicem, unacumfluxu alvi 
admodum corminofb. Quae malaalcernis dcin diebus aftidue 
redeunc cum cypo febris cercianae, cui camen, poft acceflum 
mulieris cujusdam ipfi cxofaeofFenfaequcab illo, cc imaginacio- 
aem hinc firmam acicularum pungencium , loco vindiciarum 
mediantc ftanno caldario ( SSettWdfltlflT) ab ipfa allaco, 
lcfto cjus immiflarum, fomniumquc mox horridum dcfuper 
no&e infcquence deMelandro quodam cerribiliipfi apparence, 
dic hanc excipicnce, 14. Augufti fcilicec, cum praefcnfu quafi 
acicularum pracdittaruni pundorio in hypochondrio ccinguint 
finiftro (eciamfubfequentibus paroxyfmisfemperfereobferva- 
bili) accedunc una cum deliriis quibusdam mocus convulfivi 
vchcmcncescumarcuumvioleuciflimis agicationibus modofur- 
fum, modo deorfum,cc brachiipociflimum finiftri verfuspedus, 
ucpocc quod concique ac vebemcncerillopcrcuciebar. Recur- 
rebanc aucem cc hi motus,pariter alternis primum diebus, poft- 
modum aucem vagabunde, ecquidemfrequentiflime,quotidie 
repecebanc, magis magisque femper exacerbaci phafibus variis 

ec 



ji ffeBus febrilis et con<vulfi<vusproteifomis. 437 

cc novis fubmde, icauccumprisclaufurafirmiflTima,crepicuque 
incerdum vercebrarum colli nocabili, corpus cocum opiftocono 
arcus inftar recrorfum fleftcrecur, modo emproftocono icerurn 
ancrorfum curvarecur, nunc in alcum cocuspuerquafielevare- 
cur, mox parieces afcenderc auc lefto exilire conarecur, nifi vt 
ec manibus adftancium indc cohiberecur; aliis aucem vicibus, 
vifu cc audicu plane abolicis , enormi ac delirabunda vocifera- 
tione ac rocacioneIinguae,oreaperco, celerrima,frequenci(Tima 
ec anhelofa prorfus cum refpiracione, imo cum fufFocacione 
fere imminence , gulaeque conatu quafi vomicorio, fed inani, 
quem@Mttt five^tCrfClt communicer vocanc, modo cancu 
vario ec geftibus capicis ac manuumfeftivisplanchumilifllmis- 
que, fubinde eciam digicis organum inftar pulfancibus, aucple- 
ftrum inpandura hincindeducencibus, paroxyfmi variarenc. 

Aliquando cciam fub clara diei luce oculis apercis ec vigi- 
lantiftimis foeminam fuperius accufacam, quam(ucuc quoad 
vicam famamque inculpacam , uci videcur, infbncem) pro faga 
habebac, ipfi apparere indigicabac, cimoreque ac clamore cer- 
ribili intimabac, fcifcicando ab adftancibus, an non echiillamin 
loco digicis abipfo monftraco fedencem cernerenc, quam nemo 
camen praefencem advercere pocuic. Imo de punduris quo- 
que arcuum ab aciculii quafi , adeo firmicer imaginacioni im« 
preflis, anxie conquerebacurfempcrparoxyfmisfinicis,Iicec ad- 
ftances durancibus convulfivis mocibus, firmis manibus ipfum 
falcem prehenderanc compreflerancque. Univerfi aucem mocus 
hi anomali incerdiu maxime ipfum afFecerunc, cum no&e uc- 
plurimum remiccerenc, ucinftar fumme defacigacifuavifomno 
cunc quafi fepulcus decumberec. Hifce fic lufibus, ucuc facis 
feriis, incegro menfis fpacio concinuacis, comoedia haec maxi- 
mam parcem finiebacur, ica uc fepcimanae incegrae incervallo 
furgere icerum cc excralettum degcrepoflec, cum recra&ione 
tamen, inftabilicace ccclaudicacione incerdumpedismododex- 
tri modo finiftri ( qualem ingenuus fane ec generofus medicus 
Sydenham in analoga aliquomodo chorea S. Vici defcribic: ) 

Iii 3 imo 



4?8 Obfervatio XCIL 



imo cum trmorc fubinde artuum c« ftuporc fcu infenfibilicace 
ad dolorofum cciam alias concaftum per JWicf en fivc concor- 
fioncm cucis violcntam digicis arflc compreffis et complicacisi 
judicioqueinfuper ccmemoria candemvaldelabefaftacis, ecim- 
pocentia mencis ad animi affe&us ec cupidicates iramque inprimis 
cohibendam aut moderandam, maximc refidua, ceu adquam 
femper pronus valde remanfic. Odtiduo autem hoc elapfo pa- 
roxysmi fpasmodico- convulfivi nihilominus aliquoties recru- 
duerunt. Tandem dcnique vero ct hoc poftfceniumfinicum, 
ut per integrum fcsquianni decurfum amalispraedittisimmunis 
vivered usquedumpoftAcquinodiiumvernum annipraefencis 
1718. cx ira ec voracitatcinfaciabiliparoxyfmisdenuoconvulfi- 
vis ac febrilibus infcftarccur, a quibus tamcn affumpco manc 
laxantc blando ac vcfpcri defuper pulvercabforbenccanodyno, 
infufoquepoftmodum infra memorando per aliquoc diesrepe- 
ticoi breviffimo paucorum dierum incervallo penicus liberacus 
fueriti nifi quod 28« Junii poft gulofitatem nimiam, ferio licec 
amc prohibitam femperi levi ctbrcviinfulcuconvulfivoicerum 
prehcndcrecur, moxtamen pulverum aliquot abforbcntium cc 
cinnabarino- falinorum incerno , fpiricus aiscem C # C. cc fal. 
Ammon, cxccrno ufu per Oei graciam icerum fublato. 

Ec haec fummaria ha&enus morbi acfympcomacum, adeo 
mirabilium fuerunc; quaecuracnuncquoquefummaria,quan- 
tum poceft ficri, breviffimis fequuncur. Sub declinacionem fcilicet 
fecundi paroxyfmi febrilis cum fluorealvi, ad Acgrumhuncdc- 
mum vocatus, mox propinavi pulverem bezoardicum tempc- 
ratum ac nicracum , pro fudorc fponcaneo runc profequendo, 
die auccm hunc excipience excraparoxyfmali ad abftergendas 
aliqualicerprimasviasmoderandumquefimulfluxum alvi pulv. 
Rhabarb. Alexandrin. 9j. fcd fine cuphoria notabili. Hinc fc- 
quence poft tercium paroxyfmum aurora , dudhi quondam 
praecepcoris fummc ingenui fidcliffimique, magnifici Bohnii 
(cujus manus cc firmiffima principia adhucdum fenexnon facis 
cxofculari poffum ) Difp. inprimis de praematura icicermiccen- 

cium 



Affeftw febrilh tt convulfiviu proteiformv. 4^ 



tium fuga iufpe&a §.41. 43» 47* cjusquc acmeis rationibus cc 
experientiamulciplicifidiflima, fuccefluqueexopcaciflimo, pul- 
vercm emerico-laxancem» ec quidem Rhabarb. 93. cum ^ri 
cmec. gr, j£. M. exhibui, pro hecerogeneo ec percgrino ilfo mole- 
fto five caufa occafionali ec proxims iimul,ad mocus anomalos na- 
turac ( vel incentioni animae fecundumalios) anfam velftimu- 
lum neceflario fuppeditante , removenda five fomice morbi fic 
eradicando,undc j. ctiam vomkus ec tocidem fcdes habuic. 
Cum aucem nihilominus paroxyfmi praedifti alcernis porro 
dicbus conftancer rcdirenc , pracincimaco pulvcre bezoardico- 
ancifebrili , ec eflenc. ftomachico-alcxipharmaca illos icerum 
traftavi, qsque dum poft acccflum mulicris fupra di&ae, ipfi 
fufpeftae et cxofae, fomniumque infequenshorridum, ac iram 
terrore hinc cxceptam , 1 4. Augufti, immcdiate poft haec, illurn 
invaderent deliria quaedam cum motibus fupra intimatis con- 
vulfivis, maxime variis et atrocibus , ubi dcin poft clysmata la- 
&ea abftergentia et revellentia , Civc potius divertencia blande, 
connunquam applicata, adhibui pociflimum pulveres antifpas- 
raodico- cinnabarinos et falinos, cum fulphurelycopodii intcr- 
dumremixtos, it. Liq. C.C. fuccinac. ac eflenc. rorismar. cafto- 
reatam , interpoficis etiam fubinde alcernis vicibus laxantibus 
blandis ec nofte infequence anodynis , liquore puta anodyno 
Hofmanni , aliisque. Imo ob repetentes pertinaciter paroxys- 
mos convulfivo-febriles, cempore ab illis feriali chin-chinaca 
candem eciam in ufum vocanda fuerunt, nonomi/Tispraeterea 
variis cxternii , fri&ionibus, ligaturis, inun&ionibus fpinae dorfi 
&c. ic. Emplaftrode caranna plantis pedum applicaco, necnon 
venae fe&ione medianae brachii dextri ad §iij. aliquando infti- 
cuta et poft aliquot feptimanas femel repetita, ceu a Sydenhamio 
cxperciflimo oper. in 80. cdic.Lipf. p. 248* 662. 744. in afFeftu ali- 
quo modo analogo adeo commendaca ec cond ucibili deprehenfa, 
Sanguis autem cgredicns c.c. rubro obfcuri valde erac coloris 
et, poftquam ftcterataliquandiu in vafe, grumum confimilem 
exhibebat mediocrisconfiftcnciae, mulcoque ferocircumfluum, 

Quo 



44° Objtrvatio XCIL 

Quo emiflo paroxyfmi praedidti cciam longc miciores fafti ra- 
riusque rcpccicrunc. Cum vero infulcus fcbrilcs planc ceflavc- 
ranc, ad ^iij. mane cc vcfperi propinavi infufum Sydcnhamii 
concra choream S. Vici p. 74?. Odiiduo concinuo fingulis 8. 
diebus» uno quidemfempercumvinoCanarienfe, alceroaucern 
cum Aq, five calida inftar infufiTheacparacum ecparumedul- 
coracum fubindc. Quo fafto per incegrum cciam oftiduum 
ab 8vo fcpccmbri compucando paroxyfmus convulfivus pror- 
fus ceflfavic, ica uc e lefto furrexericAeger ac veftibusfuisindu- 
tus in hypocaufto hincinde deambulavcricnonnunquam # cum 
recra&ionecamen, inftabilicacc ec claudicacionepedum fubinde, 
cremoreque ec ftupore arcuum, rcliquisque fympcomacisfufius 
fupra recenficis. Infufo aucem praelaudaco cxhaufto cc con- 
fumco, dudu celcbraci modo Sydcnhamii 1. c. fubjunxi ufum 
pociunculae laxacivae ex aq. laxac. Mannagec. Vienn. |j. fal. 
eflencial.gri Bp.fyrup.Regii D,Caftri(qui exinfufoblandefennaco 
cum mannaecfaccharo paracur) ac fyryp. de cicho % r. t. Rhab. 
aa. jij, paracac , cx qua f . eciam fedes blandas cum cuphoria 
habuic. Die camen poftlaxans infequcnce, fub Iarva debilicacis 
arcuum praedi&ae, uc anguisinherba/adhuclaeences, infulcus 
anciqui icerum redierunc, ec quidem primo fpasmodici falcem, 
fequencibus aucem diebus ec motus convuifivi acroeiflimi , qui 
camen, in ufum vocacis denuo pulvcribus aliisque antifpasmo- 
dicis fupra. laudacis, una cum clysmatibus Iafleis appropriacis, 
poft Aequinoftium aucumnale 24C0 Scptembr. icerum ceflarunc 
felicicer. Incerea cemporiscommendacum a quibusdam reroe- 
diurn aliquod empiricum, ceu quod mulcis inafFeflibus confi. 
milibus, reliquis omnibus licec irricis praefencaneumccfirmum 
praeftiteric auxilium, deco&um fcilicecpulverifacae, uc videba- 
cur, herniariae in vinoxubroBudenfi ftypcicobiande, mane et 
vefperi per aliquoc dies ad cochlearia 2. vel g. calide propina- 
cum , cum expe&atione fempcr blandi defuper fudorii. Quod 
ipfumproindeadmifi, cum incencionifanaerarionis ecexperien- 
tiae, Sydenhamii jnprirais p. 66*. 1. c. non adeo concrarium vi- 

dere- 



AffeBus febrilu H conwulJivwprotcifortnUt 44 1 

derecur, adroborandurn fcilicec icerum tonum nervorum, cere- 
bri et vifcerum reliquorum , per cot et tam diuturnos motus 
convulfivos nimis ha&enus relaxacum, nervorumquc pociflTi- 
mum coanguftandos aliquo modo meatus autporos, velprinci- 
pia et orificia» aut involucrorum eorundem a meningibus for- 
matorum interftitia (ab Exccll. D. Pauli in annotac. ad Horn. 
opufcula anatomicap. 159. omniumoptimedefcripta) ficvalde 
cxccnfa et ampliata , ne humores porro admitterenc vitiofos, alias 
practernaturaliter in illa hinc facilius magis irruentes , illaquc 
comprimcntcs velobftruentcs & ad varios anomalos motus uni- 
verfum nervorumgenus hocmodoirritantes,, Ufurpatoproin 
aliquandiu hoc decodo longc robuftiorinartubusfa&us, im- 
muoisque kcrum a paroxyfmis praedi&is per aliquod tempus 
vixit, usquc dum d. i3.0&obris, confueca denuo voracicateec 
ira praegrefla , rccidiyaret iterum paroxyfmus cumfpasmis po- 
tiflfimum gulac et fpontaneo conatu faepe ad vomendum, licec 
inani, quem ©&CfCN val ^VCrfCltapudnos vocant, utfuperius 
plunbus jam innui ac defcripfi, Quare ob fymptoma hoc ec 
conacum naturac indicantcm, iramquect guloficacem proxime 
iterum progrefla, ad fomitem recidivaeadeofrequentisdenuo 
et fundicus fic magiseradicandumet cvellendum quafi, ubicun- 
que tandem haereret , licet concra culpandum quorundam mo- 
rem, exiftimacionemecfamamfecuricatispropriamfaluti aegro- 
rum in cafu deplorato alias, generofo, licetdubio aliquomodo,re- 
medio quandoqueadhucfalvandac, lcngepraeferencem, confi- 
lio camcn do&ifllmorum et expcrtiflimorum quorundam mc- 
dicorum rationalium fivc dogmaticcrrum, Freindiipotiflimurn 
comment. de Febr. p. 157. et Ncntcri fundam. medic, p. 2fg. 
animum tandem induxi , ut d. i^. Oftobr. aegro propinarem 
^riemetic. gr.jj. cum pauxillofaccharimifta, unde ct 7, vomi- 
tus ac 5-. fedes maxima cum alleviationc cxpcrtus c(h Ec 
quamvis poftmodum paroxyfmus convulfivus pcr aliquot ad- 
huc reverteric dies, propinaco camcn aliquoties iterum decofto 
praelaudato in vino Budenfi, i8vo O&obr prorfus deniquc 
Obferv. Acal Af. C. Cent. VLll K kk cefla- 



44* Objematio XCU. 

ceffavicurinactiam cicrina,cum falibusinlaceribusecfundovi- 

tri fecedencibus, judicium perfe&ae fanicaris nunc indicancc ec 

confirmaacc facis, Ec licec praegrcffo icerum cerroris ec irae 

affedtu cercio Novembris immediace fub ingreffum novilunii 

paroxyfmus levior iccrum concicacus fueric, pcrendie tamen 

cxinde remific prorfus, uc per incegram hyemem liberplaneab 

illo vixeric aeger. Appropinquance demum aequinodlio ver- 

no Anni 1 718. duflu iccrum Sydcnhamii p 4 745-. ad praecaven- 

dum ftaco cemporemorbirecurfum, d. 19. Marcii exhibui pul- 

veremmeum falino. laxacivumblande, unde fex vicibus alvum 

purgavicecfemclyomuic, no&eaucemdefuper ancifpafmodico- 

anodynum optimo cum fucceffu fubjunxi. Sed hoc non ob- 

ftance, poft comeffacioncm iccrum copiofam ec jurgia defuper 

cum fracre habira, 2gno Marcii corripicur icerum infulcibus fe- 

brilibus ec convulfivis, quibus pulvercs aliquoc abforbences ec 

ancifpafmodicos fupcrioribus analogos oppofui , 30. Mariii 

tolerabilius habuic, jimo vero poft meridiemhorrendinihilo. 

minus accedunt icerum infulcus epilepcico- fpasmodici. Quarc 

infequcncc hunc primo Aprilis fub diluculum ipfi porrigo Aq. 

laxac. Vieun. gj. fal. effencial fivearcanigriSenncrti^p.ecfyru- 

pi regiiunciam dimidiam.Bihorio hincelapfo,fpafmoec ftupo- 

rcquafi correpcus, ulcra horaefpacium inftar demoKCui infenfi- 

bilis prorfus jacuic, pofteaquam vero evigilavic, cer vencrem 

blande levavic , cum euphoria et ceffacione omnimoda affe- 

ftuum convulfivorum, repccicoquepoftmodum ufuper aliquoc 

dies decodli herniariae in vino rubro Budenfi , brcvi pcr Dci 

graciam fanicaci perfe&ae refticucus fuic, fine ullo incantacioni, a 

quibusdam accufacae, oppofico dire&eremedux 

Licec aucem ferio fempsr monuerim . uc a voracicace ct ira 
fibi temperarec, poft ingurgicaca tamen»! faepius nimia edulia, 
*8vo Junii paroxyfmo icerum aliquomodo eonvulfivo prchea- 
dicur, mox camen ceffante icerum, poftpropinacot ad crudica- 
tes digeftionis inc.dendas cc abftergendas pulveres aliquoc fali^ 
ao- abforbences cEcinnabarinos, naribusquc ctuuchaecxccrius 

applt- 



j4ffe3usfebrilu et convulfowproteiformii. 443 

applicaco fpirieu GG Sxaco, ieauclongo hadtenuseempore a 
morbis hujusmodi immunisplane vixeric. FaxicDeusecinper- 
peeuum! Itaque ec hicHippoeracis prognofticum evencus con- 
firmavic, quod convulfio in febre concingens perniciofa fic, mi- 
nime veropueris, juxeaCoaapraenoc, Qjj. 

Quibus riunc praemiflis, facile cuilibec pacerepoceft, poft 
firu&us horariosfrigidamquedefuperhauftam, canquam corru- 
ptibilia valde in ftomacho ec corpore incus calence , infecuco 
mox mocu ec ira, fanguinem eccorpusuniverfum magisadhuc 
adiuancia ec calcfaciencia , ne dum brevi poft accedence adhuc 
cerrore ec impreflione falfac imaginacionis firmiflima percina- 
«iflimaque, hincque orcam cacochymiamecinquinacionemnec 
non irricacionem cum primarum primicus viarum , cum ecpoft- 
rcodum maflac cocius fanguineae ec inde dependencium fluo- 
rum, imo generis hinc inde nervofi ec mufculofi ( absque in- 
cancationis, falfo a quibusdam incufacae, indtciis fundamencis* 
que fufficientibus, aut ncceflaria ideofuppofitione) nacampri- 
mo fuifle fcbrem cercianam cum diarrhoea aliquali , principio 
quidcm fimplicem, mox vero duplicem , cum mocibus candem 
convulfivis proceiformibus prorfus , fccundum diverficatem 
nerVorum ec mufculorum,modohorum, modoaliorum, vel in 
principio, vel medio, auc excremitatibus hinc infeftatorum , ec 
ad concra&iones motionesque varias ipfis proprias ftimulaco- 
rum ; quae quidem fufius ac fpecialius fecundum feriem coc 
phaenomenorum deeerminare ac deducere vix poflibile , ne 
dum ucileaucneceflarium adeo videcur, cum fane diverficacem 
Vix faciac medendi , vel ad praxin fpecialius applicari haud poflic, 
quo omnis tamen refpe&us cheorecicus , ni vanus ecoftcntaeo- 
rius falcem fic, cendcrc ac cerminare candem debec; quoniam fi,ut 
Chrifttaaos Medicos decec, faftu noftrum proprioomni fepofico, 
verum ingenue faceri velimus, ob varieraccm, ne dicam concrarie^ 
taeem cancam, vix uTIo unquara modo ac conatu tollendam et 
finiendam, fpeculationum opinionum cchypochefium fccundum 
toc fenfui ferc, quot capica hodie utplurimum praeconcepca- 

Kkk 2 tum f 



444 Obfervatio XClh 



rum, imo ec obfervacionum cc experienciarum racione corun- 
dem prorfus remediorum, juvancium alios, aliis vero nocen- 
tium, plurimis licec paricer ac iisdem pene circumftanciis prac- 
fencibus, cum omnes ec fingulae in diverfis individuis, uci in 
charca cc noftro concipiendi modo, ita ad le&um aegri, nun- 
quam (ane occurranc auccoinciderepoflinr, fatius confulciusquc 
forfan ucplurimum forec (ni empincorum prorfusnomenhinc 
mecuendum eflec, feculo hoc eciam in probabilibus quibusdam 
vel conjeflturalibus falcemadeo nafuto ac fciolo , uc adjeftiveica 
loquar, velcerci- fciofibi vifo, licec in prognofi ec praxi, ucpoce 
eujus cheoriae formacae, fi innumeraco cercoqucresicafehabe- 
rec, neceffario eciam correfpondere femper deberec evencus ac 
fucceflus, nifi inpauciflimisforcealiquibus, vix ccrciori auceffi- 
caciori ) facius binc dico forec, in cafibus pra&icis pociflimum, 
more hippocracico fere in epidemicis > aliorumquc inprimis Ma- 
greci, regis Galliae archiacri (nell' obfervacions de medicine ec 
chirurgiefaicesdansleshopitauxduRoi a Valenciennes) nudam 
acfimplicemfignorum fivelaefionumcc fympcomacum, curae- 
quc fivercmediorumadhibicorum,hiftoriamenarrarc, five ne- 
ceflariarum faepe minus racionum ec caufarum, proximarum 
pociflGmum vifarum » mifccla ac rcflexione defuper adjc&a, uc- 
poce qualcs vcrac five incimiores ac eflenciales proprie ucpluri- 
mum laccnc cdaccbunc forcefemper, fudicio edecumacoexcel- 
knciflime profuadeque do&i ec experciflSmiFreindii in praefec. 
commencar. fuorum deFebribus; libcrum deinde pocius relia- 
quendo, quam quisque aeciologiam five reflexionem ac fpe. 
culacionem caufalem defuper formarc velic, pro nimium firmi- 
ter praeconcepca ec ineradicabili cujuscunque, eciam minus 
praeconcepcifibi vifi, hypochefi, cum camen cadem faepe Gc rei, 
fed alio concipiendi modo lalcem indigicaca. Indc enim coc 
alcercaciones , concradi&iones > faftus ec concemcus inviccm muu 
tui, imo diflidia ec odia faepe plusquam Vatiniana medicorum, 
ucuc de nudis fubinde verbis fivelanafaepe caprina, fi rcs penirius 
infpieiacur, optims omnium pracyeniri vd evkari, imo eradi- 

cari 



^ffeUus febrilis et convulfivus proteifbrms. 445 



cari force penicus poflfenc. Id quod camen feculo hoc adeo 
ambiciofb, libero ec concenciofb opcandum force magis, quam 
fperandum cerce videcur. 

Hoc uc minimum ex praemiflis fuperius praejudicio minus 
praeoccupacisjudicare ec difcerelicebic, nil magis hic profuifle 
et in confimilibus force affeftibus profuturum t((t 9 quam mo- 
deracionem ec congruicacem in cibo ecpocu, mencemque pa- 
cacam, una cum, radicem morbi adaequace five omnium opci- 
me ec conftancifllme colJencibus, emecicis ec blande laxancibus 
tum incernis, cumcxcernis, clyfmacibusinprimis,abforbencibus 
praecerea cum appropriacis roborancibusfiveblandeadftringen- 
tibusnervinis,ac anodynisblandeque infpiftancibus caademfub- 
jun&is auc cum judicio incerpolacis fubinde, neque prorfus hinc 
cum quibusdam hodie damnandis , uci pagina ulcima Ideae 
meae agendorum apud Aegros pluribus docui, cum fanguis 
inprimis non, uci aqua in machina mere hydraulico- pneuma- 
cica, confiftencia prorfus cenui, fluida ec aquea, (ed mediocricer 
lpifla,cohaefivaecconcreciva, five nucritiva et vicaliefle dcbeac, 
ob varia eciam fluida p. m. fpiffa inde fecernenda. 

Concraria aurem praclaudacis c contrario magis quoque 
nocicura» auc minus profucura vel cffe&ura efle, cuilibec facile 
quoque pacebir. 

Pariles vel analogds cx parce in aliquibus morbos, quan- 
quam aliis fubinde ex caufis, legerequidefideracadeacEpiphan» 
FerdinandiHiftor. Aledic. inprimis deTaranculis, Sydenfaam. dc 
ChoreaS. Vici, Oper. p. 66 1.74 j.ucecWedel. Diflferc.de eadem 
Chorea, nec non hiftoriam confimilium fere affe&uumgerma- 
nice confcripcam fub ciculo : tUViXi^i £age> SKeglffer Derer 

gu 2lnndter$ 5ln. 171 ?• ftd) jugetragenen SSegeteit&eitm 
mit untetfcbie&enen jfrancfen/ cum doaiflBmfs judidis defu- 

per Sinceri Philalethae tn fetneitl fencimenc fibet foldbe/ ec D. Dris 

G a. Zeidkri tn fetnem |>tfiortfd)en ©enfcWS)W&«t / un& 
%b<b$ foiiden ^rlfuteruna fcaruber. 

Kkk $ OBSER- 



M 



446 Obfervatfo XCIll ttXGlV. 

OBSERVATIO xcm. 
Dn. D. Maximiliani Preuffii. 

Tumor Cbronicus malae fmiftrae* inftar Epulidis internafum et 

oculum, fola comprejfione cum offequodamrotundo 

feliciter fanatus. 

S. Pannificis hic uxor, accacis 40. annorum, biennii fe- 
• rc fpacio laborabac, inftar epulidis , cumore quodam 
duro, hincindemobili, magnicudiue ovi columbini» in mala fi- 
niftra fuperius incer aafum ec oculum, cam excus, quam incus 
incra buccam ec os maxillae fuperioris promincnce, finc ullo ca- 
men dolore nocabili, nifi aliqualicerccnfivo. Variis hinc ucicur 
remediisdifcuciencibus, inprimis excernis, unguenris ec facculis, 
fruftaneis camcn omnibus iisdem. Tandem nefcio cujus ex con- 
filiod, 7. Sepcembr. An. I7i6.excerius cum ofle quodamvicu- 
linorocundo forcicer comprimicillumcumorem, hincquefelici- 
tcr in inccriori malae parce difrumpicur, cum effluxu inde per 
os ecnafumfiniftri laceris copiofo lymphae fanguini miftae, cu- 
morisquc hinc cocali cc perpecua huc usquc evanefcencia,inpri- 
mis cum brevi poft dens molaris cariofus fupcrioris maxillac 
iftiuslaceris fueric evulfus, ex cujus fundo ec circumfcrencia poft- 
modum dehuo maceria ichorofa quafieffluxic, ecficmalum ex 
voco radicicus fublacum fuic. 

OBSERVATIO XCIV. 

Dn. D.MaximilianiPreuffii, 
Empjema peSoris incifxone feliciter fanatum. 

CP, Tornacoris filius, aecatis 13. annorum, ccmperamen- 
#ci fanguineo - la&ei quafi; poftquam 14* diebus febrc 
pleuricica ec peripncuiponica decubuem, curaaeftu ct cufli in- 

• gcn- 



Empyema peBoris incijione feliciter fanatml 44f 

gcncc, dolore admodum pun&orio in fummicace pe&oris fini- 
ftra , ruboreque malaeillius laceris, imo deliriis fubinde incer- 
miftis; ec conveniencibus huic malo remediis profpe&um ipfi 
fuerac; 14C0 morbi dic , qui crac i2mus julii anni curremis 
1718« per fpucum foecidum purulencum ec abfceflum inpe&o- 
re ec pleura candem, cum Apyrexia maximam parcem, judica- 
bacur, ica uc cumor laceris illius fucceflive apparueric non lon- 
ge a clavicula finiftra incra coftam 2, ec 3am excerius eciam 
procuberans inftar facculi curgidi, cura murmure ad compref- 
fionemec fluttuacionis ibidem fenfu in peftore. E quibus fl- 
gnis cum empyema fubcus laccre , nullumampliuseflecdubium,, 
poftquam ha&enus, cacaplasmaca varia emolliencia fruftra fue- 
rinc applicaca, diu gracis cencaca perfvafione parencum, confea- 
fu candem corum quafi excorco, 2 8 vo Julii per chirurgum civica- 
tis noftrae ordinarium , fenioremque fimul ordinis eorundem, 
Ehrenfried. Fellnerum, facculum praedi&um excra coftas pro- 
minencem, in apice aliquomodo aperiri curavi, ica urcutem 
folum prius inciderec, fub quapleura,maceria quadam curgida,, 
manifefte apparebar, quam proin eciam lancecta debicis cauceli* 
cum percunderec, ichor mox foecidiflimus copiofe erupic ec ef- 
Huxicad ffHj. praecerpropcer, qualiseciamfpucoper osfaepius 
reddebacur, iofuperque ftylo incavicacempe&orisfatisprofun- 
de penecrarcpocuimus. Quo fa&o curunda cum unguenco di- 
geftivo illica eroperculo emplaftrifacurnini vulnus decenci mo- 
tlio claudebacur, bisque perdiempofteafemper deligabacur, fici* 
tunc corporis , pe&orisque inprimis , prono fafto> uc materia; 
ichorofacximo pe&oris canco promcius effluere poflec, quod 
ea eciam ucplurimum quancicace fa&um, quam modo incima- 
vimus. Pro abfterfione vero ec depuracione pe&oris a mareria 
hacpucrida fub quacunquedeligacione cepide injecimus vulberi 
.decodum purificans et balfamicumexherbisamaricancibus ab- 
finchii , fcordii ec cencaur. mirr. mixcum , cum ccrebiuchina im 
Ticello ovifoluca, melle rofaco, eir. myrrhaecamphorata ec Elixi- 
fiu vicae balfaraico Overkampii, qtmd aeger opcimer perfere» 



448 Obfervatio XCV. 



bac, ejusque faporem ec odorem eje&a poftmodum cum tufli 
purulenca illi per os eciam exade referebanc, Incerim cnbus 
vicibus per diem incerne propinavi quocidie decoftum vulncra- 
rium ecpe&orale, inftillacisfemper i y.guccalis mifturae fcquen- 
cis c balfam. fulphur. cerebinchinaco , Effencia Myrrhac Sfac 
cc cin&ura balfami peruviani aa M. 

Cumdenique d. 2. Augufti maceria purulcnca magis fpiffa 
cc co£ta apparerec, imo fucceffive per vulnus nil amplius ema- 
narec, quam fola inje&io balfamica immiffa, ec hujus injedtio- 
nem pofteaprorfus incermifimus, vulnusquc fucceffive ficcon- 
folidavimus. Quoniam auccm pedes poftmodum ferofo-oede- 
macofo cumore afficerencur, decodt. Iignor. ec rad. f. aperic. 
major. cum gucculis fupra didis , ad diaphorefin fimul acdiure- 
fin promovendam per o&iduum concinuavi, candemque po- 
tiunculam blandc laxanrem aliquocics repecii, usque dum fub 
finem Augufti per D.G. Aeger nunc perfe&ae fanicaci refticucus 
cc a fympcomacis praedi&is cufiisecc. plenc hberacusfic; quod 
quidem rarum, paricer ac exemplum parallelum a Barcholio. 
x. t% Ep. 85* addu&um. 

OBSERVATIO XCf. 
Dn. D. Maximiliani Preuflii # 

Vulnus globulo fclopeti plumbeo narium fummitan infliUum 
ultra cranium profundius penetrans , globulo lictt 
non extraSo feliciter Janatum. 

AC. 1705. Marc. d. 27. pomcridie brevi poft fonum horac 
* cerciae, in Pomoerio Vracislav. Michaeii Galfcher , cufto- 
di ec horculano vallorum ibidem, aecacis praecer proprer 4^. 
annorum, cominus e fclopeco globuio plumbeo aliquoc paffus 
recro mecam rocundam ex afteribus ligneis formacam, C f>ttl# 
ttX l)Ct @(biC^@d)tibC)poftquamhanccransfoderac,impecus- 
que ejus maximaro partem fra&us, vulnus figurae rocundiu- 

fculac 



VulnusGlobulo fclopetiplumbeo narium fummitati etc. 449 

fcula-e infli&um in fummicace naris finiftri, ica uc globulus ibi- 
dem propc canchum oculi majorem pcnecraveric pef fummi- 
cacem oflis maxillae fuperioris ec per fpacium fivc incerfticium 
fub proceffu lacerali fellae Turcicac a reliquo offe cuneiformi 
nonnihil diftance, fubque Meninges ec cerebrum dein deflc- 
xus in finum amplum cc profundum , quem os pcaedi&um 
cuneiforme cum eminencibus incrorfum proceflibus oflis pa- 
crofi ibidem formac , defcenderic ac fine infigni moleftia ec 
fympcornacibus quiecus ibidern pofthac haeferic remanferic- 
que ; quancum ,fcilicec exploracione caura cum ftylo digici 
longicudinejin foramen vulneris penetrante, judicioque caccera 
fano deprehendere licuic. Scacim ac verolaefiohaecfada,gk>- 
bulo ca&us inftar femi-mortui mox concidicmulcumquefan- 
guinis per vulnus ecnareseffudic, analcpclcisque refedus,a Fri- 
derico Bohmio , feniore chirurgorum ec balneatorum deindc 
decencer deligacus debicoque modo craflacus fuic parcim foci. 
bus cephalico • ner vinis,parcim eciam aliis coogruis topicis, ac bal- 
famo inprimis Peruviano mediancibus fiiancencis concerpcis ac 
convolucis vulncri profundo calide faepius immiffo, ccpoft- 
quam illud legitimc mundificacum , ofliculaque five fragmen- 
ta eorum aliquor, a globulo concundence ac perforante diffra- 
da , fucceflive cum mediancc fuppuracione abfcefferinc, cum 
volfella fuerinc exemca,incernisque eciam praecipicancibus, vul- 
nerariis ec cephalicis balfamico - nervinis laefioni huic ac indc or- 
tae febri fympcomacicae, aliisque, ucuc ievioribus accidcncibus, 
a me profpedum, vulnus, fpacio^.fepcimanarumexa&o^can- 
dem felicicer confolidacum, fineulla hinc labevel oculo, vel ce- 
rebro reli&a, globulo quamvis intus in praedi&a concavicace 
five finu oflis fphaenoidis inferiore ec inceriore fub cerebro fine 
ulla hujusoffenfa, quantum judicare licuic, permanence, ucpo- 
tc exemtu, ob cerebrum adjacens molle, impoflibiIi,ica uc c.c. 
vulneracus ferme annos adhuc if* pofthacfalvus ec incolumif ;. 
usquc ad praefencem 171 8. annum fuperftes vixeric, quo ipfc 
fenex 60. pene annorum placide excin&us eft. Morce aucem 
ejus ftudio nobis cunc occulcaca , nc culcro anatomico, ade 
Objerv. Acad. N. C Cent.Vlll J- 1 1 om nu 



Obrervalio XCVl 



JJ- nibu . hic utplurimum invito, ipfum ob globulum intus pro- 
^dtadhu^laccntcmluftraremus. Parallclum tamen hu.c 
Sauom^alumlcsc Gs in AA.Erud. Lipf. Latin. Anno , 7 i8. 
n iT dc Rlobulo plumbco pcr abquot annos fioe .ncommo- 
So att pcrccptioncinccrebroDuciscujusdambcdict haerente. 
(VratitUvia AngHfitm Ftid.d. i+. Sept. 
/iff.i7>t.mijpu^ 

OBSERVATJO XCW. 

Dn. Lic, Rofini Lentilii. 

Dt Oftreis quaedam. 

NSmo nifivaldc ftupidus. aut faltem rerumhumanarumin- 
c^ofus,£rc/r/«#cfaxioma facilc indub.um vocavcric, 
S«ur in cius cap. XXVL 28. XXVII. 1. 2. 3. Mercator 
qi od habetur in c,us c P vacaverit. MuU 

LifuimavertL Vt fixusinter compage* laptdum paxtllus : tta 
S U T Merienditorem urget et emtorem. Germamca ver- 
Hongc fignificannus ha, vtfricaces eloquicur. Incegn nunc 
Sroftaoflibclli, quibus indicancur mcrcum variarum .mquiffi- 
l,a adul cria, fic, uc fraudibus hifcc dccegeodis vel Argus qu.- 
ttS fi^ oculacus. Quum An, ,7.» J- HagaeComttum 
aTuHffem, paucis anccfcpcimanis magn» cujusdam P rm«p.s lc 
SJK fui fim«es ucriusquc fcxus ad lauc.orcn> cocnam 
Sverac. Appofica fuerunt, nc gulae qmdquam deeflcc, 
Oftm ouae ex Anglicano licore afporcaca credebancur, reli- 
«SXamfpcciebus minora,colore viridiuscula, cc prae a- 

ffSSETqSe c° lorem Batav " a PP cllantu I Groenp^jes. 
OmnSi! q*3deh»,comedebant, fine roorapeffime habcbant, 
SSeSc Vacicbancur. cnormicer vomebant, fib.quev.xrc 
«Wbantur Compertum poftea nebulonem qucndaro ava- 
Sl IfZm %S»«. > *'« ^iauondum adulcj 






De oftrets guaedam. 4^? 

wiridi aeris cinxiffe, uc feilicec haberentur pro genuiois illis 
oflrtis angticis <viridiufculis. Legacus, cuicalequid accideraj* 
Serenijf Principem noftrum a comeftione oflrearum ance cem- 
pus hybernum , ubi jam gelu eft maximum , ferio dchorcaba- 
cur. Tunc enim cemporis oftrea genuina demum Hollandis 
advehuacur, uc cuco comedi poftinc, Sub poena quidem ca- 
picali iftud mangonii prohibicum eft, non camen defunc, qui 
cancumcrimen perpecrareaudenci lucrum fuum pocius haben- 
ces, quam proximi faluccm. 

SCHOLIUM. 

NObifcum aliquando Hagae Comitis pranfus cft VirNobilis, 
ubi fcrmo de Oftreis incidcbac ; ipfe negabac ea generari 
in mari Hollandico % fed ex Iicore Anglico per naucas Selandos 
afporcari granula ceftacea ad inftar arenac, quac vocencur /es 
men oftrearum. In di&a Selandia immergi limoin cafulis quibus- 
damparvisin huncfinemcxftru£tis$ibi fenfimincremencumfii* 
mere, uc vefcae fianr. Alius praefens, omnium ajebac piuri- 
manuttiri Afiddelburgi, Selandiae mecropoli, ecin confinibus; 
generari quoque ec capi in Holfatia. Eadem racione faginari 
oflrea ueneta* majora quidem illis belgicis cc anglicis, quibus ca- 
mcn fuavicace mulcum cedanc. Idem de *venetis confirmac 
Afijfon Voybg. £ ItaL Tom. I. p. 1 6j . qui addic, quod ea infa- 
lubria cenfeancur. ncc ab exccris canca, quanca alibi prognaca, 
copia manducari. 

In Bofpboro Tbracico frequcns olim quoque fuic oflrea* 
rumpifcatura, ec quidem ad locura inde Oftreoden di&um ad 
maris vadum. Difperguncur ec difleminancur quocannis in hoc 
vado oftrea incegra, non, uc alii falfb cradunc, infrufta difcerpta. 
Eft aucem locus opcimus in fuburbano licorc Galatae propc 
Conftantinopolim , eciamnum albo ferecolore cinfto abOftrea- 
rum ibi fponce proveniencium infigni copia. Non enim hic 
per femencem propagancur , uci» modo fupra difto» circa pro- 

L 1 1 z mon- 



V;i O^rmm XCVl. 

moncorium Afetopicum. Hoc ex GyllH7ra8.de~BoJpboro 
Ibracico Bandurius Imper.Orient.VoU Lp.IlL p. 283. quem 
Bandurium, pacria Ragufanum, Virum do&iflimum, Lutetiae 
vidimusinMonafterio (eu Abbacia BenediStinorum , quae vo~ 
catur S. Germani in pratis. Nunc dignus eft fucccffor cele- 
berrimi olim magni DucisHecruriae BibliochQcarii » Ant.Mdr 
gliabecchiu 

Repecic porro Bandurius ille oftrearum in diftis locis pro- 
cfu&ionem fequenci modo : Pofteaquam Graeci, a pifcibus, quip- 
pe (anguine praedicis cempore jejunii abftinenc, oftrea, fangui- 
ne, fecundumipfos, carencia furrogarunc: Naves oftreis reple- 
tas ad loca maricima urbi propinquiora advehunc, eaque pala- 
rum minifterio in mare projiciunc integra, non, uc mendaces 
quidam monftrofarum narracionum fidtores in Italiadillemina- 
veranc , in frufta confciffa. Vnde quocannis oflrearum eft ma- 
ximus provencus. Nufpiam aucem circa Byzantium oftrea ca- 
piuncur guftu fuaviora> quam circa infulam, Oxya didtam. ib. 
p. ^o.Ofirearuwautemcxcelkatiaai canca mulcicudo Conftanti- 
nopoli capicur,uc tocdierum jejuniis^quibusGraeciapifcibus ob 
fanguinemabftinenc, abunde fufficiac; quocidie nempe inforis* 
pifcariis mulca navigia, non nifi oftreis oneraca, vifuncur. id.p. 

S4& 

Apicius % qui de re culinaria fcripfic> Imperatori TRAIA- 
NO ex ltalia in Perfiam transmific oftrea acque recencia , ac 
primo die, quo ex Itulia abieranc. Didicerat vero mechodum 
ca fervandi , quam fibi fecrecam recinuic. Ex Auflore descau- 
fes de la corruption du gout f Journ. liter. £ HoUande lom. 
VlLPart.ILp.332. 

Venerandus fene&Leuwenboekius Obfervacionum fuarum 
miferofcopicarum benigne parcicipem me faciens , d, 9. Jan. 
1714. Detphis incer alia raihi monftravic oftrea nondum naca 
cum fuis conchii,per quas, adhuc pellucences, confpicari daba- 
tur animalcula, quancicate circicer lentis minoris, una cum fuis 
€onchis. Dicebat vir opcimus centuplo majora exhiberi a fuo 

micro- 



De Oflreis guaedam. 4 ^ 

microfcopio , quam quidem per fe finr, vcluc etiam nudo 
oculo videri non poceranc. Hoc phaenomenum valde 
dubium reddic opinionem illorum, qui conchas ab animal- 
culorum fucco vifcido demum oriri credunc: cum pocius con- 
chae animalibus connafci , ec cum his fenfim augeri videancur. 
Sencenciam, quae conchas ex vifcido demum animalis humore 
per cransfpiracionem exhalance vulc generari, operofe fuftinec 
Reaumur Hifloir.de V Acad. royal des fcienc. Ann. \ 70?. p. m. 
21. ec dans les memoires p. 47 j. f. Sunc, quiojtrea incer Zoo- 
pbyta numerarefunc aufi, de quibus vid. Andry Trait. des alim. 
de Carem.part* L p* m. 335. Occafionem dedifle credic An- 
dry (quem Lutetiae Faucorem noftrum comperimus) admira- 
bilem modum ojlrea per femencem, quo de jam fupra, produ- 
cendi, quem ec Cbinenjibus efle familiarem cradic. Quemad- 
modum vero haec res nil habec difficulcacis, ubi ofirea } quod 
eciam in Selandia fieri fupra di&um, minucififima , ceu femina 
fparguncur , ica ex iisdem conquaflacis nova procreari fidem 
fuperac. Idem Andry nocac , in Antillis reperiri arbores 
adeoo/?wVonuftas, uc inde rami frangaocur, quod icidem Dn. 
Childereus in libro des mer^veillesd' Angleterre prope Fleimu- 
tbiam fieri aflerac. Verifimilicer Andry concludic vi fludtuurn 
marinorum femina vel ova pocius ojlrearum projefta ramis af- 
borum adhaerere, ibique velexcludi vel augeri. Quis aucem 
Plinio vecenbusque aliis cvcda^fexum non ejfe o/?ra/,eaquegene- 
rari folummodoexpucredine maceriae cujusdam coenofac, vel 
fpumae marinae, quae affigicuf navibus. vid. Lemery trait. des 
alim.Part. 1L c. 77. p. 440. Verulamius ajunc, inquic, oflrea 
celcbejlriana puceis impofica, reciprocomarisaeftuproluifolicis, 
ne camen dulcis aqua defir, quaerefugo mariea ingrediacur,fic 
magis pinguefcere accrefcerc.SV/T'. Silv* Cent. VIIL experiment. 

7°3* 

Pauca quoquedicamusde alimenco, quodo/?rarpraebenc 

Laudancur ab his, culpancur ab illis. Id camen cerciflTimum, ge- 

ous humanum eis commodecarere pofle, Animal eft afpeftu 

L 1 1 3 cc 



4V4 Obfervatio XCVI. 

ec horridum ecnaufeofum, five ldfpe&csinfua conchaclaufura» 
five apercum, uc audax fuiflecredi queac, quiprimum ea Iabris 
admovic. Nifi luxus jam anciquorum hujuscibi fuic invencor,pe. 
nuriam aliquos, experiundi,num famen hoc edulio fedare queanc» 
ad ejus comeftionem impulifle crediderim, qui, nefcio quid ibi 
jucundi fibi invenire vifi, aliis hoc cibi genus laudaruncqui, quod 
antcaneceiTuaciscracinluxum vercerunc. Idemcumcettaceisaliis 
evenifle puco. Quidquid fic, diu fane jam eft,quod ciborum ho- 
rumque iauciorum, cacalogo inferi meruerinc, cumprimis a Grae- 
cis horumqueluxusimicacoribus, Romanis, qua dc reuid. Plu 
nius t Cicero, Seneca Atbenaeus , alii , quos colleeic Nonnius dt 
re cibar. Lib. III, cap. 37. Sebiz. de aliment. facult. lib % III. p. m. 
10 3 6, Aldrovand. Lib. III de Teftac. cap. 66. Vc vero,quac ad 
menfas vocancur, reliqua fcrmc omniaincerfe cum forma, cum 
qualicacc varie difTerunc ; ica cc oftreorum cft infignis non minus 
variccas cc fele&us. Apud vetcces Cjzizenis primae dcfcreban- 
tur, ceu, quaemajores Lucrinis, dulciores Britannis* fuaviorcs 
Medulis, acriores Lepticis, pleniores Lucenfibus> ficciorcs Co- 
rjphantenis , ceneriores Iftrici s , candidiorcs Lirceienfibus habc- 
bancur. Habes hic ex Plinio Lib. XXXII. cap. 6- quafi in com- 
pendio omne oftreorum genus illi feculo famigeracum. Grac- 
ci Abydents praccipuam cribuerunc nobilicacem, uci ex Clemen- 
te Alexandrino • Ennio cc Arcbeftrato Nonnius l. c. Romani 
Lucrinis , uci idem ex Petronio cc Martialu Moderni 
Britannica plerumque reliquis , puca Gdlicis , Italicis , Ger- 
manictSy praeferunc. Sed cc ipfc colore varianc, quippe, in ma- 
ri Hifpanico inveniuntur rubencia, alibi ec carne ec cefta nigra; 
In Anglia , uc fupra diftum , viridefcentia , qualia prae aliis. 
func Colcbeftriana. vid. Mund. Biochreietol.p. m. 286. ctLeme- 
ry l. cit. In Scotia maxima quoque rcperiri ec fuavia ceftacur 
Sibbald.prodr. Hift. nat. Scot. p. II. L. III. cap. XII p. m. 27. 
Eliguncur recencia, piuguia» mediocricer magna, cenera, humi- 
da, capca circarivos mari proximos: concemnuccur vecufta, fe- 
mipucrida, qualia ad nos in fuperiorem Gcrmaniam advebun- 

tur f 



. De Oftreis quaedam. 4^ 

tur, ita, uc faporc reccnci vix ulla haberi queanc, dura, amara, 
vcrminofa ecc # vid. Lemer. loc. cit. Opcima aucem perhibencur 
vcrno ccmporc ccincunce aeftace, cunc enim, ceftc Xenocrate, 
craffefcunr, cxpkca albo humore lafteo. Nonnius l.c. Secun- 
dum Lemerj concinenc mulcum olei, phlcgmacis cc falis effeo- 
lialis. In horum faculcacibus dcfcribendis, ucifere in aliis folec, 
iu hic quoquc peccacur in cxccffu ac defe&u. Quis enim P/i* 
fiio L.XXXIL cap. 6. dicenci, non poffe vidcri facis di&um cffc 
dc Oftreis, cum palma menfarum diu jam ipfis cribuacur ecc. 
quis,inquam,ilii adftipulecur ? Sed cc Seneca nimiqm ea damnac, 
dum aic; quidilla Oftrea* inerciffimam carncm, coeno fagina- 
iam, nihilexiftimaslimofae gravicatisinferrePapud Nonn. Medio 
modo, uci alibi fcre fempcr, ica hic quoque plcriquc moderoo- 
rum rcdc inccdunc. Incolarum in Betgio, aliisque locis marid- 
mis myriadibus, qui oflrea* viva quoquc ec cruda, innumera- 
bili numero devoranc , refelluncur illi , qui cancum non delece. 
riam illis vim cribuunc. OHm cofta crudis multum antefere- 
bancur, hodic contrarium ubivis obcincr. Plurimosipfeque- 
renccs audivi, ab oftreis coftis aucaffislongcmagis,quamacru- 
dis, ftomachum gravari. Ajunc ipfis oftreis vivisadeffc muriam 
quandamfvavem, quae ea efficianc conco&u faciliora, condi. 
mcnci ad inftar inferviant, appetitum,adcomedendumnontan- 
tum, verum ad venercos quoque complcxus incendanc. Vi- 
deancur pleriquc au&ores modernia nobis cicaci. Verumet 
hoc mihi apud Bataiios di&um: Gervifiam longemelius eorum 
cottionemjwvare, quam<vinum; hoc cnim oftreorum carnem 
compadliorcm , adcoquc digeftu difficiliorem reddere, Cre- 
dendum cxperienciae , cum racio non abludat. Ego femper ea 
fum avcrfatus, cumprirais autem viva, quod contra nacuram 
mihi viderctur vefci vivis animalibus: hinc cxpertus Ioqui non 
poffum. Memorabilis plane eft Riedlini noftri obfervacio Lin. 
Ated.jinn.l.p.Ztf.ComzAexzt aliquandoquidam oflreas $ r.on„ 
tamcn admodum recentes, adeoquenon fine naufea,cui qui->, 
demftacimpotu vini gencrofioris fuccurrcrc, quamvis fruftra,,, 



45f Obfervat io XCVl. _^ 

„cencavic : non folum enim inde appecicus magis profterneba- 
„cur, fedec laflicudoomniummembrorum ec quaedam incon- 
„fueta anxiecas fubfequebancur, acpercredecimdiesmalumica 
„crevic, uc jaminle&o fe decinere cogerecur, accepco aucera, 
.„viribusadbuc facvalidis vomicorio, unaqueecakera oftrea per 
„ vomicum adhuc incegrisrejedtts,brevi poft plenarie convaluic. 
Duo hicnocanda veniunc: i. vini generofi pocum ad digerenda 
haec ojtrea nil.quidquam conculifle , unde, quod fupra diximus, 
confirmatur, 2« Pofttredecim dies eorum aliqua adhucihcegra 
evomica iuiftciundc apparctftomacbum non aggredicibos fibimo- 
leftos >fed indigeftos diu relinquere , cnm cameh aggrediacur alios 
cibos moleftis fuperingeftos , quod obfervavic quocjue.hioc 
inde illuftris Stablius. Verifimile cnim eft, aegrum, de quo 
Riedlinus> non per incegros credecimdies planc impranfum,vel 
incoenacum manfiffe. Alios incer planftus non eft omnino fto- 
machi poftremus ille, quem edic apudSwalve querei et op- 
probr.ventric. p.m. i^.inerciiTimamnempeillamoyfrfrjn/w ac 
mufculorum carnem inferre fibi gravicacem ecc. O ! quanco m< 
lius nobifcum agerecur, fi adhucdum hodie imicaremur epuh 
VzmdxckzQ AbrabamiGen* I. 18. Quocies hic Iocusmihi legen- 
dus occurric, veneror anciquamin vi&u fimplicicacem, valecu- 
dini noftrac unice litancem, ec Apimnis ferculorum ftruicibi 
mulcis modis anceferendam. Quid? quod hoc modo nobij 
mecuenda noneflenc, a lucripccis mercacoribus in noftri perni- 
ciem excogicaca mille eduliorum adukeria, qua!iamihioccafio« 
nem haec fcribendi fuppedicarunt. Rarum eft , ac in praxin vi: 
deducendum> corrumpinempecarnes domefticas, farinas, Iai 
bucyrum: Ac vero, quae caro veneunc e regionibus exceris ad- 
vehenda, maleferiacorum corrupcelis longe func magis obnoxu 
Novi admixca gypfo , arborumque ccrcarum corcicibus aliquaa- 
dofarinamadulccracam fuifle, bucyrum admixca adipe ecc. Sed 
haec rariflime fiunc ecfariledeprehenduntur. Egregieceleber- 
rimus quondam nofter Pecblinus in aureoladiflercacione^ 5b- 
litudine , quam, fub fifto nowms Venantii Pacatickgmtiflime 

fcri- 



De Oftreis quaedam. 457 



(cnpfic; fic enim quericur p. 46. Jam nihil apparec linguae ac- „ 
cepcum ec propicium, quam quod phancafia, inepca illa fae- „ 
peaccriftis, fapidum auc deiicacum efFeceric , ciculoquc ra - , # 
rioris ufus ac precii, quaeec ipfa volupcacisimaginariaealiqua», 
pars eft, commendaric. Hoc in eis apparer, quae nacura ec„ 
racione abfurda in|gulae illecebras vocaca func. Quid in dele&u „ 
illorum indulfic fibilibido? adquae non depravacus ille guftus,, 
candcm prolabicur? Refpice, anima,illasperdicorumhominum,, 
comeffaciones, ec miraberis, cam peregrina ec abje&a cerrae ex- ,> 
cremenca,nidos avium glucine aliquo unde undehaufto concex- >. 
cos, cochleas, ungulas , labra, priapos, vulvas, fumina , fungos „ 
ec quae plura defperacio invenic , in illam appecenciae car.,» 
nalis fcenam produci. „ 

OBSERVATlO XCVll 

Dn. Joh Gabr. Doppelmajeri. 

ANIMADVERSIONES 
Circa ufum vitrorumplanorum ObfervationibusAjironnmicis. 

QVancum commodiecincremenciabeo cempore, quoinven- 
cumTuborumopcicorumn6biliflimum,nempeabel3pfi fe- 
culunicio, ucilicaci publicae dicacum , e vkris* fphaericis fcienci- 
fice combinacii (qua cognicionc nihil majus meliusve a folercia 
hominum profedumiogeDiofiflTimovidecur Hugcnio) adhaec 
noftra in Aftronomiam redundaric, omnibus jam nocum per- 
fpe&umque eft , quod vero iq Obfervacionibus Aftronomicis 
cc vicra plana, quae paucis ha&enus obvia, fua ucilicace non de- 
fticuancur, de his quaedam dicere fcopus eft. Vfum vicrorum 
planorum in Eclipftbus folaribus primus jam jam circa annum 
1 5*40, qui ancicipac invencum cuborum 70. annis, apprime com- 
mendavic in Caefareo Aftronomico Pecrus Apianus, Machcma- 
cicuslDgolftadienfis,fuadens,nefolis lumen vifum gravicer per- 
cellac, uc per vicra duo craffa plana colore imbuca folem m- 
cueancur Obfervacores. Hocmonicum aliisdein anfamdedic, uc 
fibiTubos e lcnribus colore cin&is, quosabufuHeliofcopiavo- 
carunc, parari curarenc,cum verocales ad nulla alia Aftra quam 
ad folem lumine forciffimo praedicum adhiberipocui{fenc ? con- 
"Jbjerv. Acad. IV. C Cent. Vllt M m m filium 



4^ Obfervatio XCVll 

fihum hocnoftriscemporibus imtiucarecoeperunc Aftronomi, 

ec vel duo,cria, quacuorve vicra plaoa coloraca, vel duo vicra 

plana crafla , prouc Hugenius docecfuligine e flamma can- 

delae afcendence obfufcaca , capfulae cuidam indica , Tubo 

cuilibec ad oculum adapcare , per quae eciam folis maculae ec 

planecae inferiores fuo tempore, oculo intemerato , fub fole 

CJOQ fine animi dele&atione confpiGiuntur, Vfum vicrorum 

planorum porro commendabilem reddic celeberrimus AngluS, 

Robercus Hookius in Animadverfionibus in Machinae coeleftis 

Hevelianaeparcemprimam,perdocendo, cum divifiograduum 

io limbo Quadrancis , ecc. per lineas cransverfales mulcum 

faceiTac negotii, vicrum planum cenue,in quo unicus cantum 

gradus cum lineis cransverfalibus adamancis acuci ope exa- 

ftiffime duftus confpicicur , huic limbo facili negocio poflfe 

applicari , uc ec cuique gradui , quod invencum fane ucilifll- 

mum eft. Hookium excipic alius raagnaeparicerfamaeecexi- 

ftimacionis Vir, Philippus de laHire Regius Mtchem. Profeflbr 

ec Scientiarum Academiae Parifienfis Sociul, qui inTabuIis A« 

ftronomicis faepius etiam commendac ufum vicrorum plano- 

rum, primo enim eadcm vitra, inquorum medio lineae ad an- 

gulos reftos decufTacim adamance incifae apparent, pro filis fe* 

ricis in Tubis optitisfubfticuic,porropromenfurandis Aftrorum 

Diamecris cum celeberrimo Pecro Pecico fieri jubec Microme- 

tron, Ioco filorum lineas exiguas in plano vicro du&as adhibens. 

Denique pro magnicudine Eclipfium exploranda vir laudacifli- 

mus laminam vicream, in qua adamancis fruftulo velquinque* 

circuli concencrici, vel credecira lineaere&aeincer feparallelaein 

diftanciis aequalibus Ievicer ducancur,locoreciculi vulgaris,quod 

e filis fericis componicur, in focura Telefcopii collocac, quibus 

cercenihilfereuciliusin coca Aftronomia adiva haftenus inven- 

tum opcime ipfe judicac. Pro magnicudine Eclipfium folarium 

alio modoindaganda fequentia addo, furrogo nempe in locum 

vicrorum planorum coloribus imbutorum ec vicri polici in foco 

pofici unicumcancum,quodlevicerafperumeft, b&$ t\G(t) ttl&tt 

QCfdbtifffHtft/inquo vel circulivellincae re&ae ope circini acra- 

tnenco 



Obferwath XCPllL 4y » 

menco ducuncur, ecindi&o focoadbibeo, ficEclipfes folisincra 
Tubum eodem modo,prouc in lamina vicrea Macbinae meae He- 
liofopicae, quam in Appendice ad Ephemerides Cencuriae III. ec 
IV. aliquocab hincannisexhibui, confpici pocerunk 
OBSERVAIIO XCVlll. 

Dn. D. Joh. Guilielmi Widmanni: 

DeuteriuaginaetunicaerugofaeprociJentiat uerum utericor* 
poris prolapfum referente. 

EA efthumani corporis imbecillkas, ut ipfius eciam orcusno- 
ftri incunabula ac fedes , ucerus feilicet muliebris morbis 
cum mulcis, cum graviflimis, iisque fcrucacu ec inveftigacione 
difficillimis obaoxius fic, expoficusque. E quibus camen omni- 
bus nullusfereeft, de quoviri eciam do£Hflimi,Medici,Anacomi- 
ci ecChirurgi,raagis diflenferunc ac litigaruncquam cjusdem pro- 
cidencia. Quid, quod verum ec ipfius uceri corporis prolapfum 
in quaeftionem non cancumvocarincviri rerum anacomicarum 
acque chirurgicarum Ionge pcriciflimi, fed ec ejus exiftenciam 
penicus negarinc , c quorum numero praeccr Theodorum Ker- 
ckringium, celeberriminominis Anacomicum,fucrepcriciflimus 
Amftelodamenfium ChirurgusHeinricus a Roonhuyfen, (a) ec 
ab e/us parcibus ftans Anacomicus quondam Lugdunenfis cxi- 
mius Joh. van Horne, (b) neuciquam concingere pofle uceri 
corpusexcra vulvam propendere, ecconcrarium aflerencesava- 
ginae uceri cunicae rugofae prominencia falcem decipi, ftacuences. 
Eandem fovec fencenciam Chirurgus Amftelodamenfis paricer 
celeberrimus Job a Meek'ren (c) quippe qui vanum eflc Anciquo- 
rum de perfe&a uceri procidencia aflercum,experienciae propriae 
nimium fidens pronunciac. 

Verum enim vero, quamvisncgari haud poflic, vaginae cu- 
nicae rugofae laxioris jufto quacunque de caufa reddicae prolon* « 
gacionemnoncancumhominibuscbirurgiaeimpericis! fed ocu- 

Mmm 2 lacifli- 

(a) Obfervat Chirurgic.PartJJ.cap* i t EpifloI.ad PauJ.Barbettc 
data.(b)Micr otechn. Setf, r i , Part, i .§. 28t (c)Obfervat, Me- 
dico chirurgicar* cap f LI V» 



4 6o Obfervaio XCVUL 



iarilTimiscciam faepiusimpofuifle, ipfum camen uceri corpuf ex- 
cra pudenda revera ecdivcrfimodc procidcrc pofle acquc ,pro- 
lapfum fuifie^exccllenciflirnorum mulcaequeaucoricacis virorum 
ocularis experiencia facis fuperque ccdacur. 

Vcerum quippe, ejusquc fundum in ipfo parcu auc mo* 
poftillum, pcrdilacacum cum ccmporis orificiumiocernumvcl 
Jponcc in pudoris finum defcendifle, vel obftecricum incuria 
protra&um fuiffe,uc inftarmarfupiiplancinverfus foraspropcn- 
deric , Anacomicorum oraculum Excellenciflimus Ruyfchius (d) 
acque dexccrrimus Parifienfium chirurgus Francifcus Mau- 
riceau (e) uc ceftes oculaciflimi obfervacionibus fuis evicerunr, 
ucPauli Barbecce,Scalparciivander Wicl, aliorumqueAucorum, 
ce quae Mifcellan. Acad.Nac. Curiof. pafliminferca func cxem- 
pla, brevicaci ftudcns omiccam. Confticuunc alceram vcri acque 
perfecliuceriprolapfusfpeciem Aucores iilam, quandauccricor- 
pus cicracamen inverfionem eum in modum in vaginam, ec dc- 
hinc excra rimam decidic, uc fubcus orificium uccri incernum 
emincac vifendum. 

Haec, quamvis illam omnis aecacis , ac condicionis foemi- 
nis, gravidis, non gravidis, imo eciam virginibus, virum nondum 
paflisacciderepofle, cumfupra laudaco Francifco Mauriceau(f) 
aliisque non difficear, priore camen incricacior mulco cft,ccconcer 
pcu diftinftuque a cercia paulo inferius alleganda fpecie diffkilior. 

Non equidem concradicere animus eft obfervacionibus fidc 
digniflimis cc cjusmodiuceriprolapfus poflibilicacem luculencer 
probancibus, (g)auc deearum aucoricace dubicare, quinponus 
ejusdem cxiftenciam cxcra omnis dubicationis.aleam ponerc po(- 

fic, 

(d) Obfervat. Chirurg.Cent. ObCX. et XX VI. (e) Traite des Mala- 
dies des femmesgroffes, LiureW*Chapitr*VI 4 etObfervations 
fur la groflefleObf*3$7 ; 6$$\ (f)Traite des Malad. des f emnif 
groffic.etobfervations fur iagroffeffeObC96, (g) Mifcell. 
A, N f C, An, \i. ObC i zu QecurJI* ann, i. obf. 84* AnivVU obC 
$L Stalpartvander Wiel obf 4 rarior* medico anatomico chi- 
rurgic.cenM.obC^Frederic.Ruyfch.chirurg.obLceor.obC 
i.7 4 5 t MauriceauTr2icedesMaladiesdefemm*groffJ*c«ecob- 
fervatlons fur lagroffeffe» obf^6 f 171* sS9* ■' 



De uteri vaginae tunicae rugofaeprocidentia, 461 



fic, vel unica ceftis omni excepcione majorisceleberrimiRuyfchii 
de ucero fcirrhofo, inque magnam molem au&o excra pudenda 
propendence,incujusparcisexcimaecencro ofculum confpicien- 
dum fuerac, hiftoria, (h)omiflam inaliis omnibus, quae excanc 
obfervacionibus, dirimendae camen concroverfiae fumme neceP- 
fariam circumftanciam fuggerens, quod nimirumfub difle&ione 
cadaveris foeminae afFe&u illo olim laborancis, aperco abdomine 
in pelvi, uc ipfius Aucoris verbis ucarj, qui locus cft uccri, nil 
praecer unum ex ovariiscumannexa cuba ec ligamenco laco de- 
prehenfum fueric, ipfo utero ex fedefuadecurbaco. Nccmino- 
ris in dilucidandahacdo&rina func ponderis obfervaciones Do- 
ftifT.Schelhammeri (i)acque Hunervvolffii,(k)quiinparcurienci- 
buscocum ucerumcumorificioejusincerno hiance, prolapfum, 
fed ecpcr illum infancem felicicer edicumfuifle, viderunc. Ejuf- 
dera commacis quoquc eft ab Argencinenfi Medico , per- 
eximioDn. D # Friedio,amico meoincegerrimo,anno haudica pri- 
dem elapfo mihi communicaca biftoria, qua ipfereferC) fe Parifiis, 
cum inNofocomio, quod I/Hocel-Dieu appellanc, foeminiiin 
parcu laborancibusauxiliacrices manusferendiftudioopcramna- 
varec, in mulicre o£to menfes jam gravida obfervaflc ejusmodi 
verum ofculo nocacum uceri prolapfum, capicis infanciiis minoris 
magnicudine excra vulvam, cumconcenco,qucmdigicisin orifi- 
cium immiflis palpareficuic, foecu propendentis* 

Id falcem annocare velim , modo allegacam fecundam 
procidenciae uceri fpeciem non efle adco frequenccm , ac 
vulgo credicur, fcd quam cerciam faciunc , omnium com- 
muniflimam, $C in fola uccri vaginae cunicae incerriae ru* 
gofae excenfae vel relaxacae procuberancia confiftere , omnes 
confenciunc , cc uceri procicleociae imperfe&ae feu fpuriac 
nomine infigniunc, globofa fua figura veram ecperfe&am ipfius 
uceri fundi procidenciam faepiflime mentiri, adeoque ab illa ia 
arcelicccexercicaciflimoshaud raro decepcos efle, ec adhuc falli 
pofle ; ea pociflimum racionc indu£tu$,quodinexcimapropen- 

M m m 3 dentis 

(b) ObC chirurg.cent. aW.y. (i) Mifcell. N. C. Dec.ir. ann.IX. 
obf. 149. t k ) De<;.III.ann. i.obf.114. 



461 Obfervatio XCffll. 



dentis corporis partc reperiundum ofculum , inquo tamcn o- 
mnem difcriminis cardincm haclenus pofuere Autores, nota 
verae procidcntiae neutiquamfitfufficiens, id quod clarius ad- 
bucpatcbit,fi, quae mihi praefente honoratiflimo Collegaprae- 
ftantiflimo D. D, Chriftoph. Lud. Goekelio, amico meo cum 
fuaviflimo tum certiflimo, circa hanc rem acciderunt> narrave- 
ro. Occafionem enim nacius, mulierem quandam, quae per 
plures annosgravi ecmolefto uceri prolapfu laboravic, poft ejus 
obitumdiflccandi,omitterehaudpotui,quinin veram ejus con- 
fticutionem inquirerem;antequam autem ad ipfam ieftionem de- 
veni, excercam lllius prolapfus faciem probe examinavi, eamque 
talem,qualem ad jeda Fig. i . Tab. . . exprimit, et quam Ruy fchia- 
oae delineationes et defcriptio fiftun t, offendi, corpus nimirum 
cxtra pudenda propendens fubftantiae ad concn&um nonnihil 
durioris ec quafifcirrhofaefiguramobcinebacpyriformcm,,quae 
in ejusbafi, radice, in vaginac canalifirmaco, ampliore in con- 
lpeclum vcnicbatpcrforatio,ofculum uteri internum exa&iflime 
refcrebat; nihilicaque videbatur obftare, quinhicprolapfus pro 
vera ec perfefta ipfius fundi uceriprocidentia haberecur, atque 
ad ejus fecundam claflem referretur, imo certe perfiiafus eram, 
roc idem inventurum, quod praeter celcbcrrimumRuyfchium, 
quantumego quidem fcio , nemoadhucnocavit,uterumnimi- 
rum ipfum e fede fua naturali depoficum, quam ob rattonem 
spfam procidentiam nullatenus loco movcri mihi cavebam. Im- 
miflus quidem in orificium ftylus exploratorius dubium mihi 
movebac, eo quodillumaddimidiipcdis fere longitudinem fine 
ullo obftaculo in cavitacem adigere pocuerim, fe&ioni carnen, 
fcrupulum hunc optimediflbluturae, quid ftacucndum fic,com- 
mifi. 

Sed ecce! ventris imi integumcntis difleclis atque abdominis cavitatc 
aperta, inteftinis circumfpecle remotis, uterumfanum, etquoad externam 
faciem legitime fe habentem cum omnibus fuis annexis , Iigamentis, ovarHs 
tubisqueFallopianis in fitu fuo naturali et dcbitoloco collocatum, praeter 
omnem expe&ationem reperi. Vt autem eo accuratius in hanc rem,mihi ad- 
modum curiofam vifam>inveftigarepoflem,uterum totum quantum e corpo- 



re 



De uteri <vag inae tunicae rugofae procidentia, 46 } 

tt excmi, exemtumquc juxta longitudinem diffecui, quo fafto difledtam 
vaginam rugofa fua tunica orbatam atque denudatam planc deprehendi, 
media eidem fubjefta fpongiofo flbrofa in confpeftum ejus loco venientc t 
circa extremum namque vaginae terminum faltem mutuo nexuadhucjun- 
clae eranr modo diftae tunicae, relaxata autem, et per omnem cervicis 
atque vaginaeambitum avulfa rugofa , reflexa propria fua gravitate deor- 
fum tendens , extra finum pudoris propendens corpus formabat , ficque 
verum uterum mentiebatur, 

Cervix uteri in ftatu naturali, juxta elegantiflimam Celeberrimi Ruy- 
fchii delineationem (1) in apicem quafi vergens, tunica rugofa privata multo 
erat laxioretmagisampla, ac ordinario modo effe folet , ipfum etiaminilla 
exfculptumorificiurn, quod fecundum naturam alias nonnihil prominens 
et duriufculum e(Te folet, atque aliquo modo coarclatum > amplitudine va- 
ginae non cedebat, quinimo illud vix amplius diftingui potuiflet/nifi re- 
lifta quaedam levia faltem veftigia ejus regionem indicaffent,. Vndc patet, 1 
quantum ad formandum uteri ofculum internum conferat tunica rugofe, 
inque hac potiflimum refidere vim illam elafticam , cujus ope uteri 
os re itaexigente vel aperiri, vel claudi, aut certo tempore magis grato ho« 
fpiti excipiendo propius accedere potefh 

Vfus autem oblervationis hujus is imprimis efle poterit, quod 
fi Tiujus generis procidentia traftu temporis in tantam molem ex- 
creverit , ut in priftinum locum non amplius redigi , nec repofi- 
ta in canccllis fuis ullo modo contineri queat, vel ob ejus fcirrhofam 
duritiem, inaequaiem redditam fupeificiem, vel eamobfidens ulcus y aut 
inflammationem et gangraenam imminentem , aut jam praefentem, repofi- 
tionem nec moliri quidem liceat 5 ipfiu?/ cxtirpationem, urgente ne« 
ceffitate- ,' non reformidandam , fed jubente atque praeeunte peritiC 
fimo chirurgo fupra jam allegato Jobo a MeckVen , intrepido potius 
animo perficiendam efTe, utpote quae fola, inter ambigua alias con- 
filia ad mortem properaturae aegrae folatium ferre poteft* Nequc enim 
in tam praefens vitaepericulunTpatientempraecipitare folet, ejusmodi pro- 
cidentiae extirpatio, ac illi, qui properfefto uteri prolapfu eam haberent, 
crederent, cum hic nil nifi tunicae rugofae, laxitatis nimiae culpaadex- 
teriora protrufae portio auferatur, 

Quinimo penitus fum perfuafus, quae apud obfervationum fcripto- 
tes extant hiftoriae de uteris adeo felici cum fucceffu amputatis , ut in vi- 
vis non folum permanferint , fed et liberos procreaverint mulieres parte 
ifta privatae, nonnifi ejusmodi nothas a tunicae vaginae relaxatae protube- 
rantia effiftas procidentias fiftere , uter um enim integra manentevita fal- 

vaquc 
(l) OWetv. Chirurg, Cent, Obfcrv, VI. 



W* Obfervatio XCVlll 

vaque conceptionecxtirpari pofe, quis aufit ftatuere, cum practer rationem 
ipfam et aliae, de trifti eventu earum ab imperitis fufceptarum operatio- 
aum,quas morstanquam individuus comes iecutaeft, obfervationcslcon- 
trarium fatisevincant, 

Methodum, qua tale-, tunicae nempe rugofae, extirpationes pcffici 
debeant uti fimplieiflimam, ita et tutiffimam, tradit faepius laudatusjo- 
busa Meek'ren,(m) atque fupra allegatus Henric a Roonhuyfen exempiis 
feliciterperaclarum operationum eam corroborantes. 

Caute tamenproccdendum, ne quisejusmodi a tunicarugofa faltem 
mentitae atque fpurjae creditae procidentiae loco. ipfum revcra propenden- 
tem uterum, unde hoc morbo affeclrtm mors , ipfum vero famae detri- 
menium certiflime fequitur, temereabfcindere conetur, priusquam cx va- 
riis fignis,quorum unum alterumve commemorat Dofliflimus Pechlinus(n) 
uterilapfum avaginaecafu probe diftinguere noverit. 

(m) Obfervat. Medico chirurg.cap, LIV. (n) Lib.I.obfery.t. 

FIGVRARVM EXPLICATKX 

Plg. I. Vterum totum quantum cum fuis annexis, quamvis non artificio- 
fe praeparatum , ut et ipfam procidentiam fiftit. AA, Pudendorum 
labia. BB. Nymphae. C. Interillasdelitefcens clitoris. D. Ori* 
ficium urethrae, E. Orificium vaginae. F, Exeo propendens cor- 
pus uterum prolapfum referens. G. Hujus radix. H. Bafis ejus.- 
I. Foramen.ofculum uteri internum repraefentans, K. Vteri fundus. 
LL. Vagina ureri, MM 4 Membranaeperitonacipropagincs. NN^ 
Abfcifla et ligata vafa praeparantia. OO. Ovaria, PP 4 Tubac FaU 
Iopianae. QQ^ Ligamenta Vteri teretia* 

Fig. II 

Vterurn ejusque vaginam juxta longitudinem diiTeclumexhibet. a. Cer* 
vixuteri, ^ b, b. b. In ea notata veftigia ofculi uteri interni, c. c.Va- 
gina rugofa tunica denudata, d. d, Regio , circa quam rugofa tunica 
maximam partcm cxtra corpus prolapfa , cum fubjejfta media adhuc co- 
haerebat. 



OBSER- 



Obferqjatb XCIX. 4*5 



OBSER^ATIO XCIX. 

Dn. D. Mich. Fried* Lochneri. 

Quidfit fyiStov ^v Plutarchi? ejusqueoccafionedewermibus 
cum urina excretis. 

AdGeneroC etExcePentlfiimum 
DN, ANTONIVM VA LLISNERIVxM 

cx Nobilibus de Vallisneria, Acad. Caroiin. Imper. N. CetReg. 
Londin.Soc. Coll necnon Primar, Theor. Medic, ProfeiT f Patav # 

Llcec in feceflu meo licerario urbi proximo amoeniflimus 
quaquaverfum confpedus , curis praclicis laflacum ani- 
mum facisrecreec; nil camenmentemmagts afficic , quamlon- 
gior in mufeolo mora. Hoc verum mihi -^vxfc i*Tf>siw* 

1emporis,Aonides y jui)ato\ tneminijfe beati, 

quo exau&oribus anciquis, licec non medicis illic colleclis, afi- 
quid camen haurio, quod divinae, quam proficemur, artis illu- 
ftracioni infervire poceft. 

Hos incer fcripcores haudultimum mcrecur locum Plucar- 
chus ille Chaeronenfis, Trajani Imperatoris optimi Praecepcor 
fidiflimus, confulari ideo ab illo dignicace cancaque ornacusau- 
droricace, uc ne quisquam Illyrii mngiftracum absq\ie ejus con- 
fenfu agsre poflec, annocance hoc Suida. Laccc in hoc cerce Au • 
ftore omnis,profundiflimaeeciam,crudicionis inexhauftus che- 
faurus , uc jure mericoquc p/Xoo-o^)/^ iivio-^ u<p^iry\ *m ^x 
vocacus fucric Eunapio inProoem. 

Nec Philofophi cancum, fed ec Medici afFacim habent, quod 

inde haurianc* Produco hic locum e millibus unum. Vermes 

in viis urinariis plurimas dedifle turbas, indeque excrecosfuifc 

Obferv. Acad. N. C. Cent. Vlll. N n n fc 



A 66 Obfervatio XClX . __ 

fe, faftis medicis illacae rariores obfervaciones docenc. Hoc 
jam olim Plucarchus quoque obfervavic; qui Zuprotr. n f o(Z\. 
Libr. VIII. Quaeft. IX. p. 1305". Edic. Henr. Sceph. fequencia 

reculic : K«Itoi/ y^Atspov %ev*v e$y\$ov X&yivwiv eepsv ix$x\\ovrx perx 
troWov crrepy.*ro; AHPIAION AASY hx\ ttoWoH; 7to<r\ rx^v fistii&v : 

Et hofpitem nojirum nouimus Athenis ephebum, cum multa «- 
rina genitali ejeciffe beftiolam afperam multis pedibus celeriter 
ambulantem. 

Vercic i**v Xylander afperum vel den)um % ncc fine racionc: 
ixcv xw^enim * ocus ar boribus denfus , five frucicecum; ec 
i M i$koM caftaneac epichecon, afperum{c\\\zetbabenscortkem % y 
apud Nicandr. Coloph. in alexipharmac. v.26?i 

K«0*T>JV0U HXPVOlO SxGV$\oioiO KX\Vy.y.X , 

ubi nonnulli i*xv$\oioto, nonnulli magis corrupce \*yv^oioa .. 
legunc. 

Sed fecurior vcrfio eric, fi vocula i*ev vercatur, hirtusMr* j 
futus , pi/o/ftf ; cui opponicur \eio;. Sic Theocrico vocacur 
iatrvKsgttot; > qui hircam vel pilofam caudam habec. In Thesmo-J 
phoriazufis vocacur Jacwwywv, hirtam babenr barbam , cui apud I 
DioncmTragicum in Tragoed. Comicis opponicur o-flwwwy w, 
raram bdrbam babens, five depilem. Sic apud Hefiodum in oper. 
ccdier. v, 514. 

^vxpo; sw ii*y]<rt ixtrvffrspvtevwep, iovrwv, 

Frigidus cum fit, perflat, hirfuta licetpeftora habentes. 

SlC apud Homerum OCCUrric iy.*riov ivevvxiOv kxi Trspzvvxiov fjym 

Hxl S*<jv, ^veftimentum cubatorium et inftratum magnum et hir- 
fntum, cujus Pollux in Onomafticoparicermeminic Libr.X.cap. 
XXVII Segm. 1 20. p. 1 302. Edic. Hemfterhuif Idem Audor 
Lib. V.c. XIL Segm. 68- p. y 1 2.Wn? babec, ec leporem defignac 
ab hircis pedibus, quo4 ec Gaza ex Ariftocel. Libr. I. de Anim. re- 
ferc^nocacus camen a Cael. Rhodigin, Anciq. Lcft. L. XXX. Sed 
Brodaeus fcholiisad Libr. I. Epigr. c. $3. parces Pollucis fufcepic, 
cicando plurimoi Au&ores » quibus fco-uVw, lepus, Nec Luifi 



mus 



Quid fit fytiiov &otri Piutarchi? ^j 

nius hac in re Polluci parcic Libr. I # Parerg. c. 26. Quam licem 
erudiciflime diremic Jac. Nicolai Epipbyll.] L. III. ec Junger- 
mann. Noc. in Polluc. Excrecum aucem efleanimalciilum, ad 
fytfStov Souttj Plucarchi accedcns, fequencibus probabimus. 

Varia apud variospofteriorumfeculorummedicos beftio- 
larum per vias urinarias excrecarum injicicur mencio, ec colo- 
ris ec ftru&urae racione differencium. 

Ec quidcm prioris racione, cruenci vermis meminicille,cui 
pb fingularem prudenciam, cum fumma integritace conjun- 
£tam, acivibus fummus pacriae rnagiftracusdelacus eft, amplif- 
fimum Tulpium innuo, Obferv. Libr. II. Obferv. 49. ec Dano- 
rum Podalirius rubicundum poft ufum pulveris cancharidum 
proferc A&. Hafn. Vol. V. Obf ai. p. 83. ec maximus Cimbro- 
rum Archiacer vermiculos annulacos, ec molli rubore in urina 
vagacos , recenfec Obferv. 18. Lib. I. Animalcula nigricancia 
pcrurinam excrecavidic Bartholinus Hiftor. Anac, Cenc. IV. nt- 
gros cornucos Riverio mificPachequus Obferv.^o. fufcos cornu- 
tos amplius qutnquaginca in urina nobilis Poloni folerciflimus 
Rhodius in Obfervacc. 

Excell, Borrichius albicancem obfervavic, quem iacer ra- 
riora fervac Anacomicus LondinenfisEdoard.Tyfon, Adt.Hafn* 
Vol. V. Obferv. iof. ecalbicances vermiculos afcaridibus mino- 
res fa&a hypoftafi ilico in urina produci credic Barcholinus 
locfup.cic. 

Racione ftru&urae plurcs vermes , fi non plane fabuloff, 
cerce dubiae fidei efle vidcncur , plurimos cameo experiencia cer- 
tiflima rerum magiftra firmac. Incer dubios per mi&um 
excrecos ponendum infe&umillud, locuftae, vel avis nefcio cu- 
jus formam referens, a Comice de Mansfeld cum urina excre- 
tum,cujus apud Paraeum ec alios effigies confpicienda. Sub- 
fcribo de hoc animalculo cenfurae ingeniofiflimi Clerici, qui 
hanc obfervacionem recenfens in Hiftor. Lacor. Lumbric. cap. 
XIII p.276. ftacuic, Paraeum eximium excicifle Chirurgum, fed ni- 
mis credulum, monftrorqmque ideo aucupacorem avidiflimum; 

N n n 2 quip- 



468 Obferwtio XCIX. 



quippe infe&um hoc de alacorum genere in maculam incidilie 
urinaeque commixcum fuifle pocuic 

Hollerii Scholiaftes Libr» I. de morb, intern. c. 50. mcmi- 
nit vermiculorum duorum , acuco capitccorniculato, vencre cc 
dorfo tefta te&orum etindu&orum,nigrorum, nifiquod vencre 
rubebanr, a calculofo excrecorum. Scarabaeorum hanc pro- 
geniem inaedibus piftorum r molitorum, aliorumquefarinacea 
craftancium, nimis frequencem , cum urina aliquocies mihi ex- 
hibicam fuifTe recordor , aegris ipfis fponce facencibus,noncum 
locio excrecos fuiffe, fed jam in vafe praeexfticiflc , cum fum- 
ma licec adhibica cura, nc panisquidem ab infc&i hujus infidiis 
ee ingreftu immunis maneat. 

Cave tamen , hos farabaeos farinaceos , vermes farina- 
ceos Moufeci credas>horum enim cres fpecies ceredinibusfimiles, 
defcripfic fumme induftrius Rajus Hiftor. lnfeft. p. 4. Sed hi 
fcarabaei , quorum mencionem injcci, func fcarabaci piftrina- 
rii, juuxo^icfe [j.vKtxch pv\scx$txt Hefychii, de quibus plura in differ- 
tationenoftra de Mv Iucromorbo, cc£i'x<£*/ cc$Toxc7rsiuv Diofco- 
rid. quas Moufecus defcripfic ia Theacr. Infeft, p*ij?. ec foler- 
tiiTimus Charlccn. de diftertnc.ee nomin.animal.p. 47. 

Incer dubias iftas vermium excreciones per urechram re- 
cenfenda funtparicer concreca nonnulla polypofa , animalcula ec 
monftra menciencia, Huc certe refercnda Taenia illa picuicofa, 
quae pcr acidulas Goeppingenfes e pene cujusdam juvenisexi- 
mia longicudine prorepfic , tefte Cel. Lencilio Bethesd. Goep- 
ping. p. 258. Has inter polypofas excrecicnes Excell. Clericus 
numerat Dracuncufum illum cum alis ec cauda , cujus Ar- 
genterius et Rondeletius menticnem in/ecere ; ec illuftr. Val- 
lifnerius nelle confiderazione etEfperienze intorno ailaGenerazio- 
ne de vermeordinarii del corpo umano. p.ao. 1 1, viperam illam a 
Capuciuo in urbe Pefaro an.i 677-cum urina excretam,cujus R.P. 
Achanafius Kirchcrus Append.Libr. 9. Part. II. Mund, fubterr. 
fol. 160. rneminit, firmiffimis argumencis probat, non viperi- 
forme quid, fed potius concrecum longiufculumporcioni* albi- 

cancis 



Jguid (it $w&iov &otcu Plutarcbi ? 469 

cancis five fibrofae ec fanguineae, uno verbo, polypofumfuifle; 
quo cerceomnes ferpencum, viperarum, tacniarumque ec longio- 
rum Iumbricorum concreciones referendae videncur: his enim 
nifi aceenfeas, vixfalvanda eric viroruminarce olim Medica ce- 
leberrimorum au&oricas , nec abfolvendi ab incencaco ipfisni- 
miae credulieacis vicio. Supereflenc alia excrecorum per uri- 
nam infoiica, quibus cicius in Palaephaci Incredibilibus, quam 
incer veras obfervaciones medicas, de quibus pluribus adhuc a- 
gendum, locuseftconcedendus, 

Recenfeacur incer animalcufa haec per mi&um reddica ; 
quaedam afcaridibus fimilia, qualiaobfervavicCel.Tulpius loco 
modo cicaco. Capillanbus vermiculis fimiles fibi occurriffejfcribic 
Rondelecius de pifcibusLibr.XII. c.2^.qualesecFerneliu5(,HoIIe- 
rius, Mundellaec Hildanus obfervarune. Vlcra cencum diverfae 
magnicudinis et figurae urinae innacances vermiculos in infance 
duorum annorum obfervabac ExcelL Menzelius Epfaem. Dec. 
III. Ann. III. ObferVrCXVIII. quorum nonnulli adeo parvi, uc 
aciem oculorum fere fugerenc;alii inftar vermiculorumcafei, 
aliiveroinftar parvarumangvillularumcapicuiisnigris hincinde 
nacances* Sic illuftr. Francus de Franckenau myriadas vermicu- 
Iorumcapicula nigra, corpusculaalbamagnicudine afcaridum 
auceorum, qui in cafeisinveniuncur, ec in filiola bima circicer 
obfervavic Dec. III. Ephem. Nac, Curiof Ann.IV. Obferv. II. cc 
in ftudiofo quodam vermiculos albos vivos , craflioresque afca- 
ridibus, ac fimiliores illis.qui in pomis juglandibusquc reperi- 
uncur, capiculis rubris. Force his nonabfimileserancquorum 
myriadas poft Goeppingenfium acidularum ufum per alvum ec 
urinam excrecos vidicCeleb. Rof. Lencilius in Parallelifm. ad Ann. 
V.ecVI. Dec,IILecquidemadObCi6o. Inaceco nacantibus ver- 
miculos fimilesper locium excrecos vidicin juvene Gonorrhaea 
correpco Cel. Lanzonus Ephem.Cenc* IIL ec I V.Obferv. 5:9. p. r 42. 
Sedcave, ne vermiculi feminalcs ab acucifiimo Loevvenhoekia 
obfervaci, confundancur cum his Iocii vermiculis. Benedi- 
ftusSylvaeicus inVeftali § Vicenciae, obfervavic porro yermes pe- 

Nnnj dicu. 



47o Obfervatio XCIX. 



diculorum magnicudine in fero urinofo Profeflbris Patavini 
Viconciijhnovermes breves cenuiiTimos, qui nec pediculidimi- 
dium aequarenc diuque vivercnc, animadvercic Cardanus. Huc 
percinec lcpida illa» modo non fupcrfticiofa , Ludovici Bona- 
cioliEnnead.muIiebr. cap. ^..exhibica obfervatio: Praegnantif, 
fcribic, lotium triduo> vitreo vtfculo apprime objepto, inumbra 
affervarivolunt alii, exinde perpurgato linteopercolari. Quod 
fi minutiffima animalia , pediculis Jimilia in eo offenderis, con- 
ceptum plane praemonjtrant , quae fi rufa extiterint> marem, fi 
cdndkantia, focminam indicant. Sedfidicium hoc gravidkacis 
indicium non faftis medicis, fed obftetricum ec anicularum fa- 
bulis inferendum. 

Lumbriciformia paricer reccnfentururioariarum viarumcx- 
crcca animalcula. Sic lumbricum cerecem per urechram cmi- 
flum nocavic folertiflimus Rhodius Obferv. Libr. III. n. *6. 
Matthaeus Obferv. Med. cap,3,aliique aRhodio cicati. Huc 
trahi poceric D.D. Planccovii cafus, qui obfervavic vermemex- 
crecum , cujus craflkies — trium aucem cubitorum longitudo. 
Vid # Ephem.Nat.Cur.Dec.I. Ann. VI.p.8?. Lumbricos per penem 
mulcos excretosecinceraliosmaximuminftarviperaehabec Zo- 
diac. Medic. Gallic. Ann. I. Siclumbricum pariccr cum urina 
crucnca excrecum vidic Experienc.Lencil. Mifcell.T. I. parc. I. Ad 
hancclaffemcrahimusobfervacionem D.D.SknonisSchuIziiDec. 
I. Eph. Ann. IX. Obferv. XIV quifafciculum oblongum vermi- 
culorumvidic, veficula peculiari inclufum, per penem a puero 
annorum Xl.excrecunru Force his vel afcaridibus accenfenda,quac 
Excell.PechlinusLib. I. Obferv. 18. habec; obfervacas efte fub- 
fulcim euntes particulas mobilique peculancia per urinarum 
fpacia vagacas. Videbancur illa viralium falienciumquc parcicu- 
larum indicia follicice incuencibus e(Te vermiculi annulaci, 
cc molli rubore in illa fedimenci albedine infefti. Potius 
quam priores lumbriciformis fuic vermis plusquam <rw^ap«^ t 
per vulnus in feflionc calculi infli&um, e veficapoft incenfifti- 
mos dolores nephricicos prodiem, ee emplaftro decrafto adhaere- 

fcens, 



Quidfit fyttav $«ri Plutarcbi 7 471 

fcens, cujus mencioapud eundem Pechlin. Obferv. L. I.Obferv. 
4, quales olim canibus incer lufus Anacomicos vermes exemic, 
quos conftabac ancemulcisejulacibusdoloreslacencesprodidiflfe. 
Jungimus his canum corcoribus, vermes in eorum renibus re- 
percos, quorum indagacioni folertiflime incubuic laudatifllmus 
jam Vallisnerius 1. cic. qui obfervationem D. D. Euthii Ephem. 
Nac. Curiof. Dec. III. Ann. VII. ec VIII. Obfcrv. 3>p,6. defoe- 
mina, cujus ren dexcer lumbrico Iaco inquinacus erac, cican- 
docredidicpotiusrocundis, qualesinrenibuscarumfunc, quam 
latis fore annumerandum, 

Hirudinibusnonabfimilesutrinque in extremitatibuscapi- 
culo nigro inftru&os, longiorisfiin aquacalidacontineantur,vi- 
cae, Ronffaeus in epiftolis profercqui calem vermem in feptimum 
usque 'menfem caldae bcneficio nutrivic. Sic eruciformes per 
urinam excreciones dancur, qualcs illi vermiculi, quos Tulpia- 
na Obfervacio Tab. VIII. Fig.3. oftenditad Obf. 51.Libr.II.Sic 
quidam vir nobilis prove&ioris aetatis poft urinae incontinen- 
tiamec perpetuum fere ftillicidium cum nodediequecorquence 
ardore ec dolore, paucis ancc obitum diebus globulum quen- 
dam adipis ingenti conatu cum urina excrevic, cujus in medio 
vermiculus inveniebacur erucae minimae, auc bombyci haud 
ica pridemnaco qua forma ec magnicudin^ fimilis , coloris car~ 
nei pallidiufculi, fex pedibus facis velocicer currens , id quod 
Dcc. III, Ann. III. Obferv. 82. reculic Exccll. Garliep van fcep 

Dacur enim eruca pilis brcvibps hirfuca, cujus dorfum mc- 
dium lineae duae e cuberculis feu agminulis pilorum brevibus 
compofitae fecundum longicudinem percurrunt; pedibusplu. 
rimis exiguis licec inftru&a , mocus velociflimi , hinc mil- 
lepedis five afelli forma ec magnicudine defcribitur ab il- 
luftr. Rajo Hift. Infeft. p. 177. Amicum olim integerrimum, 
>uv iv»yioi<;,D. D. Sepcimum Andream Fabritium, cujus, adPra- 
xinmedicam Daduchifideliflimi, cineresfanftefemperveneror, 
mihi oftendifle erucam proxime defcriptae prorfus fimilem re- 
cordor, aCoriario hu/usurbis poft intolerabiles feredolores ex- 
crecam, ad tyi<* propria five fcrioa animalcula cum Tulpiano 

vermc 



472 Obftrvatio XCIX 

" * — ■ — .1 

vcrme reieganda; viva erac haeceruca, hirfuca, arciculi poLieis 
longicudine, celerrime fe movens currensque. Animalculum 
iftud , ipfiflTimum tyiSiov <W Plutarcbi efle , vel illi fimilii- 
roum excicifle, quod huic obfervacionianfamdedic, nemo cre- 
do inficiahicur, 

Adhoc fyitiw Sxgv percinencvermesmillepedifimiles, fae- 
pius cum urina reddici. Horum numerus omnes alios haile- 
nusmemoracoslonge fuperac. D. D.Joh.SchmidiusDec. I. Ann. 
IV. ec V. 0'3ferv.CLVL in Canonico Warmienfi binos finedo- 
lore per urinam excreros, vermiculos vivos vidic, qui per mi- 
crofcopium obfervaci eranc veluc ^i'<WJ«<rJ, mulcis pedibus 
praedici, vicamque ulcra diem, uc cx mocu velocioriec grcflu 
agnofcebacur, procrahebanc. A Millepede vix abludens ani- 
malculum vivum per urcchram cum urina rejecic, ec quidem poft 
longum difficilemque morbum fidiffimus Hippocracis incer- 
pres, LudovicusDurecus, Medicus omni excepcione major, fide- 
que digniflimus, qui ipfe hoc Paraco reculic, ab illo poftea me- 
moriae mandacum Libr. XX. cap. XXX. 

Jungimus huic Gallorum erudiciftimo, Danorum ddftif- 
fimum Olaura Borrichium, qui ex concinuaco pulvcrismiliepe- 
dum incalculofo Anglo ufu,'poft doloremHrechraeeccicillacio- 
nem infolicam, vidic excrecum afellum fivc millepedi fimilem 
vermem vivum, plane albicancem. Hariolabacur vir acuciifi- 
mus, in aflumco millepedum pulvere, veldelicuifle adhucovu- 
la, unde infe&a generancur, vel ancea vivumab infciohauftum 
fuifle; candemque icerum excrecum , quemadmodum aflumca 
plura ac deglucica faepius per vias urinarias exirenc. Nec alios 
quam millepedibus haud diflimiles judico illos vermes, quos il. 
luftris Barcholinus poft diucurnum nephricicorum ufum excre- 
tos vidic, fcorpionis forma, fed difparilonge magnicudine. 

Ec mihi paricer aliquocies vermes per canaliculum corpo» 
ris excrecos millepedes menciences viderc concigic, absque ullo 
tamen millepedum ufu praevio. Senexoclogenario majorge- 
ncrofiflimae profapiae ec Senacoriae in urbehacuoftradignica- 

. ~ cif, 









i Quidfit QviiSmv &<?J PluUrc bi ? 47j 

cis, faepius calesTvermicuIos emifit, raillepcdibus rotundiores ec 
minores ac magif albicantes, fine ullo penitus dolore, quos ab 
ovulis fcminalibusuitroaffuratiscura Cl. Borrichio credideram, 
cum maxime cum onifcorum fivc millcpedumturma, cellasvi- 
narias,illaque Ioca,ubi potus ec cibus affervacur» inhabicare folear* 

Alium adhuc.nec difllmilis argumenci cafum,r£peticus lauda- 
tiflimusParreirae bravae ufus fuggeflic. Vir quadraginca annorum, 
negociorum fuorum caufa cerris mulcurn jaftacus ec undis , fre- 
quenciori urinae ardore ftillicidioque laborans, de rodence facpius 
cjrcaveficaeorificium cructacu c,onqueftus, meamexpecensope- 
raro, infufum Parreirae bravae faepius aflumic. Concinuaco rerne- 
diihujus ufu ad aedes meas advolans cres vermiculoi oftendic 
cum urina una vice non fine maxima urechrae cicillacione excre- 
tos. Regerenci mihi, annoninvafe, cui lotium imrniflum, rainus 
bene eloto praeexfticerint, fan&e arfirmabac, illqs, per viam urinae 
cxcrecoriam prpdeunces ec fenfifle ec vidifle, Poft biduurn rediens 
quippe icerum, ejusdem cum prioribus ftru<3urae offerebar, 
qui eandem, quam prioresfelegeranc viam, poft aliqualem ca- 
men urinae fuppreflioncm ec rcmoram. Eranc autem vermi- 
culi raillepcdibus mulco minores et rocundiores; armato ocu- 
Io apparuere hirfuci , cbrpus arcuacutn utin millepedibus, ec in 
XIV. fe&iones five circulosdivifumrprimus annulusfivecircu* 
lus reliquis minor eranguftior capicis, ex pofterioribus aliquoc, 
caudulae bifurcatae vices fupplebant, finguli pedum pari in*> 
ftru&i , uc merico inter reeeotpwotihitoiieoS* rcferendi. Capicis 
eminentia antennulis cenuiflimis ideoque vix vifibilibus inftru- 
£ta, riftuslamellulisvelfimavisbarbulaocclufus, Coloremagis 
quam millepedes albicabant. 

Vix ac ne vix quidem diffimiles hi vermiculi illis , quos 

ampliflimus Tulpius Obferv. L. II. . . ♦ defcripfit, et Tab. VII. fig. 

a.quales naturali et armatis oculis confpedli fuere figura , aeri 

incidi curavir. Apparuit his in vermibus per raicrofcopium 

Obferv. Acal N. C. Cent.PIIL O o o Plucar- 



474 Obfervatio XCIX 

Plucarchi illud &wni'five hircum in cefgorc ; fefeque vifui cxhibe-* 
bant iroMoT? irovl rax^ fa&%ovre? t et muleis pedibus celericcr am- 
bulantes. Non lcvis tamcn incercedic diffcrencia hos incer ver- 
mes per urinam excrecos, ec millepedes veros, hieniminter 
\nfe&a*y>erxy.oej><#roc y quaenullam fubeunc formae mucacioncm, 
referuncur,, lotii autem vermesad ^er»^ 90 uu^* pertinent. 

Vc mutarem, quam de incro- aflumtis millepedum ovulif- 
conceperam fencenciam > facem primicus accendic CL Mercfc- 
tus, in hiftorianeturali patriaindaganda vic folercifllmus; qui iu 
Eibr.tnfcripc.Pinax rer. nacural. Bricann. nonobfefvaritancum^ 
fed cciam gigni vermes in urina ftacuit: evolvens euimforce for- 
tuna Mecamorphofin ec hiftoriam nacuralem infedtorum Johan- 
cis Gocdarcii pcr Johanncm deMay primicus edicam,experim. 
51. poftea abilluftri Liftero in mechodum reda&am, ec addicis 
do&iflimis notis luciexpoficam N.CXXX. hoc exoperegenefia 
vermiculorum ex urioa pucrefa&a five corrupcione edo&u* 
funv Merecur cerce Goedarciaaa diligencia ., ut hic recea- 
feacur» 

Experiri volens, quid exhominum urina putrefafla et cor- 
rupca provenirec^ infundibulurn feci ex charca ica comp!icaca$ 
ucincerplicas ejus nullamufcaauc aliud animalculum poflct in~ 
trare; atque infufo ei infundibulo aliquociesfaumano locio,ex- 
percus fumincra plicasex adhaerencibus urinac faecibus vermes 
aliquos prodiifle. Vnum ex iis, experimenci fumendi gracia, re- 
fervavi, qui fe ad cransformacionem compofuit primo Marcii, 
ac decimo quarco die ejusdem menfisformamhabuit mufcae. 
€aput ejus rubrum eft , corpus nigrum , pofteriora flava y 
babica originU racione cam Pis-Fliege five locii mufcam no* 
mitiavi. 



Firmat hacc Goedarcianara genefin Obfervacio viri non Se- 
»atoriataQtumapudLuceraace.s digaiwce conigicui, fcdiabifto- 

ria 



Quidfit ftfrtto i*ri Plutynbi ? %y$ 

ria nacurali fcienciflimi,Dn. D.Caroli Nicolai Langii, annexa cum 
plurimis aliisp.2 1 a.Tra&acui exafciaciflimo vcrnacula lingua in- 

fcripto: 23efc&reibun9 U big Mtyn -nfemaftl* er&6rten ©e* 
nujfrt Der JScrnsatflfen m fcem 95roD uuD bef Darauf tifoU 
genfcen e&nw fe&enen f alten SBran). Hujus Hbein praecipua 

concenca nobis elapfo anno furame induftrii Adoruracrudico- 
rum Lipficnfium Colle&ores dedere. Obfervavic vir hic clarif. 
fimus duoj vcrmes, his Goedarcianis perquam fimiles rocun- 
dicace, coloris albedine, ec coa&abrevicacecancum differences. 
a juveocula excrecos # <juo$ Goedartianis junflos aeri incidi 
curavic. 

Conciliac haec urinariorum vermiculorum mecamorpho- 
fis p plurimis aliis obfervacionibus lucem. Sic Dec. I. Ann. III. 
Obferv. XXVIII. Ephem. N C. Clar. D. D. Ehrcnfr. Hagendor- 
nius reculic , puerum IV. annorum poft variolas per aliquoc 
fepcimanas femper cura urina excrevifle vermicutos alacos, 
(nymphiformes nempe ex parce dimidia,) urina exiftence calida» 
recencerquemi&afc movences; eadem vero frigefafta, a mocu 
ceflancesecmoriences. QuaeObfervacio, infcia hac Goedarciana 
mecamorphofi dubia viderecur, indubiacnunc vericacis* 

Dac accipicqueex ha&enus di£Hs Iucern ftupendus ec nun- 
quam facis iaudandus Anacomici qua pacec orbis fine excepcio- 
ne folercifllmi , Dn. D.Fried. Ruyfchii labor, cuivenerando fe- 
ni fumme vegecamfene&ucemaquilaequeiaftar renovandas coc 
aufibus vires precancur, quocquoc exculcioris Anacomiae ftu- 
dium curaecordiqueeft.Facem accendicplurimis dubiisinejus- 
dem Thefauro Anacomicoprimo, p. 74. ubi arcula quarca in« 
ftru&a eft aliquoc minuciflimis mufcis, ucecexuviis feu pel- 
liculis Nympharum,equibus mufcae exdufae func. Hae au- 
rem Nymphae per vias urinarias fimul cum urina cxpulfac 
func. 

Oooi Cura 



476 to», Obfervatio XGIX. 



Cum cafus cc caufac hsrum Nympharum ec mufcac uri- 
nariac, illuftratroni hadtenus di&orum infervianc, hiftoriam a viro 
fummo defcripcam , bona cjus pacc reccnfebimus. 

Nobilis quidam vir queftus aliquo Cemporc de pruricu in 
perinaeo cc mclefta urinae excrecione , chirurgum.ec paucos 
poft dies me quoqueaccerfi juflic. Vrinam invenimus non ad- 
iriodum faburroiam , fed parciculis cxiguis oblongo - rocun- 

dis, granula menciencibus pcrmixca. 

Hifce viffs pecii ab aegro, uc mihi licerec aliquoc in capfu- 
la domum auferre, ulceriui perfcrucandi caufa, id quod con- 
ceftir. Cum autem alcero die capfulam apcrirem, reperi eam mu- 
fcis ionumeris, uc ecpelliculis, e quibus exclufae, refcrcam. 

Acconicus hifcc phacnomenis microfcopium in auxilium 
adhibui, ec fic diftinttc reperi di&as parciculas nil aliud fuifle, 
quam Nymphas, quac produxeranc hafce mufcas: omnes au- 
cem mufcac percapfem difperfae vivcbanc , cc nonnullac vola- 
banc, quas inccr una pelliculac feu exuvio adhuc adhaerensi 
omnem dubicandi anfam mihi adimebac. 

Pergic acuciflimus vir ulceriusincaufasphaenomcniinfoli- 
li inquircns: Dixeric forfan aliquis» undc calesNymphacinpe- 
rinaeo ec quidem in collo vcfieae , ubi hacrebanc ancc excre- 
tionera ? Refp. Cum du&usuriuarii via fic facis patula, haud 
ineceflarium efle exiftimo* ad alias minus apcas confugere vias. 
Per hanc viam verofimilc eft vermiculos minuciflimos infcnfibi- 
Iker intrafle cc circa veficac collum haefifle, donec Nympha» 
rum formara adepcifunc. Cum hanchiftoriam Vironobilipro- 
fapia oriundo referrem, regerebac mihi, fefe hoc non folurn 
quoque expertum fuiffe in proprio corpore, verum etiam calc 
quid olim vidifle in urina cujusdam mulieris. Non abfonum 
mihi viderecur credere>hocce aflfe&u homines corripi in lacri- 
niSj praefcrcim fi quis diucius folico ibi maaferit, idque certis 

icra- 



Qui dfit ^ MicvSxci Plutarcbi ? 477 



cemporibus, cum talcs vermiculi graffantur, id quod fortera- 
ro conringic, ec per confequens rariffime obvius dittus af- 
fe&us. 

Difcrepat tamen Goedartiana lotii mufca ab illa latrina- 
rum , cujus mctamorphofin videre licec in Goedartii edicionc 
LifterianaN. CXXVI. ec N. CXXVIL ec in Hiftor. Infeft. illuihv 
Ray p.272. 

Pacet ex ha&cnus recenfitis^rcteras quoque illas obfervationes 
anobis, devermiculisperurethramcum urinaexcretis,afcaridi^ 
bus, vermibus capillaribuvpediculis, eruculis, alatis infe&is 
fimilibusec ad hanc mufcarum locii Goedartii claffemes erans- 
mucationcm referri pcffe , fi nempe in triplici metamorphoff 
vermis, nymphae et mufcae confiderentur* Quae fi infuper 
c Iocii pucredine ipfi prodeant ec generentur, non eft quodea» 
rum five in lacrinis five extra corpus generacionem quae- 
ramus. 

Quae res cum ukeriori et intimiori indigeat fcrutinio, vir 
autem ad rerum naturalium caufas non tancum rimandas aptus 
natus , fed ec ia omnibus artis noftrae partibus ad ftuporem 
doftuSjDn. Vallisnerius, in eruditiffimo Tra&acu vcrnacule in- 
fcripco: Nuowe OJjer^vationi et Bfperienzeintorno aWo^vajade 
Vermi p, 94. fcq.fpemuberiorisin hoslocii vermes inquificionis 
feceric, publice bac diilertaciunculavirumindefeffiftudii ca, qua 
par eft, veneracione compello, ut fe exorari patiacur, et expe- 
rimenta cum Ephemeridibus noftris N.C. quac jam ipfi pluri- 
mumdebent, benevofe communicarevelit. 

Dedimus ha&enus obvias dehacreoblervationes, quae ta^ 
men fequitur, ct ^r^ddioq nofterThomafius, animae dimidium 
mcae, fuppeditac, phaenomerioruni raritate obfervacu dignif- 
fima eritt 



0003 OBSER. 



4? g Obfe rvatio C 

OBSERfATIO C. 

Dn. D. Godefridi Thomafii. 
De 

Concretis vermiformibus copiofe per <vefkam egeftis, 

* * * 

PERIANDROSVO 

S. P. D. 

VINDICIANVS. 

CVm uihilfic facile fuavius mirifica.Tufculani tul amoenica- 
ce, quae Te fubindc curis ac laboribus feffum rccreac, cc 
amicis paricer melioris do&rinae amancibus feceffum praebec 
loci non minui oporcunicace , quam feftivo Heri genio Iongc 
graciffimum ; cum vero iftud praecipue me capic, ucque ce fae- 
pius, ibiagencem, conveniam allicic, quod opcimorum fete&u 
Jibrprum ftipacus in prompcu habes, quicquid in omni liberalioris 
difciplinaegenere recondicum aeftimaripoccft auc exquificum* 
Pereancquinobis falucimorcaliumuniceoperancibusearn invi- 
denc felicicacem ,-ubi nosgraviaddu&oque fupercilioadfpiciunc 
in Mufarum Apollinisque maxime commerciis lenimeo quae- 
rere iftius caecHi, quod praxis clinica (aepenumero obiicic, cum 
aliis vino ; aleaeque praecer modum dedicis impune fic bonas 
horas male perdere. Mihi vero, absqueTe fi eflec, roeaSuavi- 
cas,dudum fane hujusmodideliciaefuiffcnc exuendae, periiflecque 
omnino earundem guftus, nifiTuo fubinde in mufeo cupediac 
mihi apponerencur, nequaquam publici faporis , ec quodma- 
gis eft , dclicaco opcimique fucci pabulo animum nucriencis 
degantioris alimoniae a vidum. Quanca f uic heri nobis in le&io- 

O ne 



De concret is wermiformibusyopiQfi per <VeJt(me0is. 477 
Befcripctlucuicnci dele&acia, quod magno Illuftrk V ALLKNE- 
RHnomini confecracum cerminalia ponec noviftimae Epheme- 
ridum noftrarum, quae fub prelo gemic, Cencuriae! Quancacn 
Chaeronenfi magiftco lucem affers loci a quamplurimis prae- 
tervifi auc ncgk&iexplanacione* rerumque cognicuappfime ju*- 
cundarum eopia, qua canquam feiami papaverisque fparfione 
nurifica condire foles, quaecunqueexampliflimoingenii doftri- 
nae cuaepenuariodeproinpca in publicum exponuncur! Quam 
cft curiofa coc diverforumfpecie animalculorum eolle£tio> quae 
pernacuralia cum obfcoeno humore prodiiffeanimadverfafue- 
re gnavis hiftoriae nacuralis ec medicae obfervatoribus ! Vcfru-« 
ftra fic futurus* credo, qui eminenti ec plant exaggerato cu~ 
mulo granum fe pcffe credac adjicere. Ddideras, camen ec 
quodjuberepoteras, abs me petis , ut poft produ£tas a PLV- 
TARCHO afellos diaria. apponam ftngularis recenfu eventus 
in demorcui exmarafrooanatome, qui vivens copiofa lumbri- 
corum in inteftinis alias hofpitantiuon glbmeramina, pullitiem 
pene dixiffem, vifus fucrat plus vice fimpliciinmatellamexcer- 
nere. Age igitur, expediamus adty tum officiofi ad nutus etiam 
tuoscalami minifteria, neque pigremur fulgenti nativis coloribus 
purpurae cuae vilcm* quoniam ica vis , fubicariae fcripcionis 
pannuciam actexere, Tu vero, conjun£H(Iime Amieorum» 
me porro, quod facis,ama'et affcm para, filubet, non fabularo* 
fed hiftoriamrariorisinarte, quam facimgs, phacnomeni>mul- 
$i&fanenoiBinibu5 memorabilemaccepcurus,- ■; 






Vir ernatalium dignitate etm0neris,qu6d inRepubliea sd- 
miniftrabat, amplitudine eonfpicuus, eagaudebatcorporis con- 
fticucione quambifisphlegroate ex acquo temperata producere 
&>let. Lacerafirma, babitus qu&dratus ec fatis robuftus, cibc* 
*umingeftioniegeftionique paritcr oporcunus, ac iaborum pa~ 
tiens, florenri cumprimis aetace,ubi officii ratio crebriores de- 
ambulationes > vicamo^ue adeo fer® defulcoriam itijungeret; 

Quam 



48<> Obferiwtio C 



Quam ubi pofthac cum fedencaria permucafiEt., aetate ultra fta- 
cam prove&a priftinus ille vigor vifus fuit nonnihil rcmittere» 
hypochondriacis fubinde paflionibus, variogenere moleftiarum 
rem turbantibus. Parum camea haecurabantur, cumnec ad- 
cnodumeflent graves, ec pharmacisexpracfccipcoadhibicisfaci- 
le micefcerenc, doncc annum agcnti a fexagefimo quarcum ar- 
thriciseciaminfuIcarec;doloribuscamen,quales inprimo conflt- 
du efle folenc, nec ulcramodum acetbis, neque nimium diu- 
turnis. His icasx voco felicicer fuperacis,in compofico videban- 
tur efle omnia, crefcencibusque cum orexiviribusaemofactlc 
pocuiflec lacencis in occulco hoftis infidias ariolari. Quae, ubi 
annus eflec vix elapfus, infpcraco manifeftabancur, urinac fub- 
ftillio, (venia fic vocabulo CATONIS) rcpence oborco, camecfi 
nec arenulae fuiflenc obfervacae lichiafeos mecuendae indi. 
ces, nec lumborum inguinumve dolores, nec in diaeca quid- 
quam admiflum, quod ardores meacui fenfus ccnerrimi graves 
pocuiflec inducerc. Vocatus ad opem clinico ferendam PHl- 
LADELPHVS nofter ^do&rinac paricer acque felicioris expe- 
rienciaelaudeclarusmedicus,cujus ance hoc femeftre demorcui 
obitum lugec ordonofter, diuque Iugebic, praefidiis malum op- 
pugnabacconvenientibusac ufu crcbriori firmacis, eoquiopca- 
ri pocerac evencu, uc alccro ftatim dic repagula folverencur,fcd 
cumimpccu, fcx fepcem ad fpecicm lumbricis una cum fangui- 
neflorido exeuncibus, antequamlociumfinemoleftiaprofluerec. 
Mira res neque facile credicu, oculostamcn ac mences incuen- 
tium infolico fpe&aculo fafcinans , cui defcribendaeoperae, cre- 
do , erit precium nonnihil immorari. Corpora eranc fane lum- 
brici inceftinalis ex corum genere, quos cereces vocanc, formam 
exa&e referentia, nifiquodcoloreeflenc magisrubicundoafan- 
guinis, cui immerfi, prodieranc concagio,qui tamen rubor ubi ca- 
lida eloci in fpiricuofo vini ftagmace aflervarencur, apparebac 
dilucior* Excremitacumalcera plerumque obcufior, alcera fen- 
fim accenuaca, uccapicis eccaudaeinftarcredidiflesrepraefencari. 
Menfura fpichamam plus minus excedebac. Textura inicio 

mol- 



De concretis vemifdrmibus copioje per vejicam egeflis. 48 1 



molliufcula, quae camen in liquore ardence rigefcerec prompce 
acuccunquefolidarecur. Vndeet fadtum reor, quod abforpco 
paullacim eo, quo reccns exclufi curgebanc, humore mox in con- 
traflibrafilamentaaccenuarencur, Neque vero> ceu fasomnino 
erac fufpicari , in longicudinem procra&a haec ex urethrae angu- 
ftiis educebancur , fed implexo in gyros glomeramine , viis 
duntaxac a fanguinis una profluentis liquido cancifper lubricatis, 
nori fine cenfionis ac moleftiae fenfu, quafi agminc fa&o prorum* 
pebanc. Quod fane mirum prae ceteris aeftimandum, mihi 
etiam crucem fixiflec,nifi exPROSP,ALPINO(a)moremancea di- 
diciflem Aegypciisfrequencacum, quiore ad urethram calculo- 
forum applicaco eam pariteratqueos veficae flacu in tantamdi- 
ftendunt amplicudinem , quae rion lapillis duntaxac veficariis, 
fed calculis etiam grandioribus viam faciac , uc absque horrido ec 
cruenco fe&ionis miniftcrio, lenioriiblum digiti ftri&im fequen- 
tis preflu, maximo laborum ecpericuli compendio,qua data por- 
ta,exiiianc. 

Incifurac quoquc, unde nomen infe&is animancibus, po^ 
terancfpedari, non afperiores equidem illae, quales in annulis 
lumbricorum tcrreftrium corpufcula cingenribus, fed cenerae le- 
vioresque, quas dudum iniis,qui hujus func loci, inteftinalibus 
nocavicEDVARDVSTYSON. (b) Hisitafefehabencibus tamec- 
fi portenrofum videri poterat, lumbricos eacopiaacformaper 
veficam excerni, quoniam tamenexcerna fpecies iftos inteftino- 
rum incolaspleneplancque refercbat, rumor infolicae rei di£lo 
citius pexurbem diffundebatur, aegro iuterea per aliquoc dies 
ec virescolligenteet fpem firmioris in pofterum a propulfo ho- 
fte valecudinis. Sed breves ac fallaces inducias confli&us mox 
aliiexaliis acriores confequebancur, uc vixofliduum praeteri- 
rec finc fanguinolentaplexuumvermiformiumexclufione,quae 
quacuor nonnunquam, faepenumero plures horas durarec, ec 
ubiceflrafTec,moxurinaecantifpercohibicae copiam poft feduce- 
Obferv.Acad. MC Ccnt. VllL P p p ' rec. 

(a) De Medicina Aegyyt. LJII. c, XIIII. p. 104.. feqq. (b) Fhikfiph. 
7ranfatt. n. / 47. IJ4. 



48* Obfervatio C 



rec. Nequc enim , cum nacura cruencos hujusmodi parcus 
molirccur, lorii quidquam reddebacur, anrequam omnia effenc 
expulfa r neque inurinofalympha, quae momenco ftacim pro- 
fluebae cicnni acdilucicoloris, fanguinis guccula pocerac obfer- 
varr. Me igicur ad fubfidiarias una cum amantiflimo PHILA- 
DELPHO operas in perplexo ac dubio cafu ferendas vocatum 
princeps ccnebaccura ac follicicudo, uc quid deverminofa hac r 
nccrcdebacur, progenie fenciendum fic, planius conftarec, Su- 
fpedta jam eranc pleraque, quae abs au£toribus , nimis quam 
parfuiffec, credulisde verrnibus per mi&um e/e&is erancnocaca, 
inprimis monftra illa acprodigia, quae ab AMBR. PARAEO (c). 
deJineaca confpiciuncur, cujusfcripca, praefertira iftas farragines 
ab mfticuco chirurgico alienas junioribus cum in urbe Parifienfi 
medicis magnamparcem deberi, JO. RIOLANVS F. (d)dudum 
monftravic. Magna eft Obfervacionum Magni Tulpii elegantia, 
ncc minor exquificacdodrinaecopiajq^aasaCLViriJo.ANTON, 
van der LINDEN genio planc Hippocratico adornatas, olioi 
in Belgio accepimus, ec res rpfa- facis clacnar* Teres tamen ille> 
quem adducic, (e) vermis ecrubicundus , a Volcando Aita pey 
veficam excretus , nomenjam cumfpeciemutare juflus eft aeuo 
fagaciori , ec incer polypos renales rdacus DAN. CLERICI (f) 
accuraciffimi harum rerum cenforis fuffiragio. Cucurbicinprum 
inrenecanis lumbricorum copia, quam «Wott^ amicus M ART. 
LISTERO (g) reculeracr parum nos movere poterac, cum nibil 
haberecquidquamcumportencisnoftris commune. Nequeifti 
in urina febricncis Caufidici fubfulcances vermiculi, celeberrimo 
quondam LANGELOTO, hujusque generoparifama JO.NIC. 
PECHLINO(h)obfervaci magis ad forum noftrum fpeftabantv 
minutiae pocius appellandae verminofae, non vermcs. Vnicus 
falcim occurrcbac cum noftris mire convenicns a Macthaeo 

MiL 

£c) 0pp.L.XIX.c.llLfs7*- (d) Anthropograph.L. tc. J?:p. su 
(c) 0bferVat.L.ll.c t XLlX.p.i?2. T'f) lHft.laulHmbr.t.Xlll. 
p...28o. (g). Vhihftph*T:rMiJA&.n % fii,p.6Q$+* (h),L.hOb- 
Jervat.XlX.p. 4.^ 



Duoncrttis wmiformibus co p ioftptr wjicam i$j tftis. 483 

Milfordo cum urina excretus , (0 fed vi vens, capite quafi ferpen- 

tino , cauda ineufpidem defincncc, longtcudinem eciam ulnac 

dimidiacacexcedens. Exiftimac eumGEORG. ENTIVS in rcnc 

formacum difficilimoque poftcra&u in vcficam delatum ; noftri 

auccm glomi ncque dolores produxeranc acriores ac Iichiafcos 

aemulos , neque magnam adeo creare obfervabancur iocgeftio* 

ne moleftiam. Manus igicur culcello profe&orio , oculi micro- 

fcopio armaci in fubfidium vocandi vidcbancur, ut conftarec, 

ccquid heic fubcflec monftri auc prodigii» Qpod cum agerem, 

maflasfane dcprehendebam (atis diflimilares ec a vinofi fpiricus 

affufioneredditas nonnibil rigidiorcs,quam fuerancancea ab ex- 

cIufionerecences,fibriIlis hinc inde confufas magis quamdiftin» 

£tas, minusenimerancordinacac, ncc cenfae fecis ^ ncque incc- 

ranea pocerantdeprehendieopoficu acquc forma, quam lauda- 

tusfupraED,TYSON m lumbrici cerecis anacome * delineavic. 

Ica camen eranc comparaca omnia, uc fi.Iib.uiflec genio in- 

dulgere hariolacori , ec in obfcuro arcbice&arj licencius, 

pronum ucique fuiflec animaci corporii parciculas hinc in- 

de curiofioris phancafiae fubfidio , auc ha^um falcim ideas 

cxfculpcrc. Sed cohibebac obviam fingcndi audaciam vipcra 

a KIRCHERO (k) graphice delineaca, quam Pifauri 3 Capu- 

cino cum concinuo fanguinis profluvio per meacum urinarium 

cjcdam referc , nocacumquc abs anacomicis, ad infolicae rei fpe- 

ftacuIumconfluencibus,hcparvcrbisdifertisafleverac,ALEXAN- 

DRO etiam COCCIO primario urbis medico, qui curacionem 

perfecerac, hiftoriam vcrnacula fcriptione complexo, Nihil 

camen heicferinilacuiflemonftravicpoftca Hluftris VALLISNE- 

RI VS (I) perfonacique ferpcncisfchema ingeniofa mecamorpho. 

fi mucavit in polypum. Saciusicaque vifum, cum nihiladeo 

cerci pocuiflemus expifcari, cohibere cancifper flu&uancis per 

ineerta animi fencenciam, donecfacalis vicac terminus, qui omnia 

folvit, huic quoque aenigmati fuum darec Oedipum. Ncquc 

PPP 2 lon- 

(i) Phihfoph. Tranf n. l^e.p. loefi. 

* lbid.n» 14.7*}* *S4* 
QC)MHnd.fttbKrran t TjLf 1 6 o t(V)dcll' ortg* de vtrmi nel corpo Hmano, p^t $ 



484. Obfervatio C. 



longius abefle poterant extrema, cum jam crimeftre eflet cxa* 
£tum languoresincer ac fufpiria, nec exquifitiflimis exarceprac- 
fidiis cederecullaracionemalumconcumaxecdiucurnum, cujus 
eriam origo acque indoles cenebris deprehendebacur pbvoluca 
plusquam cimmeriis. Raro hebdomas fuerac cradufta, quin ad 
mininrtum ferftel, nonnunquam eciambis lumbriciformishaec 
acqueinfauftapropagoexlacibulis fuis prodirec. Quodcumfine 
nocabili haemorrhagia nunquam acciderec, deficerc demum ec 
exhaunri purpureum vicalishumoris foncem erac necefle, prae- 
fercim £um ftomachi vis appecens paricer acque codrix indics 
magis ianguefcerec , nec praecer jufculi modicum poflec aliud 
quldquam degluciri, Quis heicnon videac marcorem cotius, 
quiecem incerdiuac no&u curbacam, inprsecipici omnia, lym- 
pham cum cecerfs animacae compagis fluoribus ex aequo fa- 
cifcencem, eorpufculumque adeo pene exfuccum ac.prorfus in* 
validum lenca paulacim cabc confampcum iri ? Admictciiat 
oporcune propicia vocis noftris neceflariorum familia officio- 
fas ac laevigacas jamdiu eum in finem novaculas, ut redufto 
denique fyrmare, quod arcana ifthaec tiobis velaverar, nudam 
in fecreciori reccflucacuram mirandaquc ejus non uno nomine 
opera confpiceremus* Excerna abdominis nihiL praefercbanr 
infolici, nec elacum erac illud praeccr morem auc tumidum. 
Gmencum verolivore funeftopifluminpucrilaginemfolvi cer- 
nebatur, glandulisque diftin&umalbicantibus, induracis ac fo- 
lito craflioribus. Inceftinorum plexuf omnis* praefercim in coli 
cellulis , flacu mukiplici turgidus* Colon ipfum levicer inflam« 
roacum; coecum vero excenuacum ac prorfus marcidum» Ii 
mefenccrio praepingui nihil, quod corruptelam arguerec, p< 
teracobfervari. Scomachipariecesaccenuaci acrugis obfici coi 
ciderant, uc fub manibusferediffluerent,nequefunderentqui< 
quam lymphaeanimalis, quae fermentt coties decancaci vicei 
praeftat; venac autem cum arceriis mufculofam vencriculi fub. 
ftanciam perrepcances^ fanguinccernebancurfarcae corrupco ac 
xecorrido,. ut atramentum crederes, quo triftes inflammationis 

notae 



De concre tis wermiformibus eo piojeper ue ficam egeftis. 48? 

notaefignaretur, tametfi inextremisverfantem necfkis acrior vexaiTet, nec 
dolores acuti et immanes, funeftifymptomatis perpetui comites una pro- 
ccffiffent, Heparaderat fcirrhofum, ejusque pars concava expers vifebatur 
amoeni ruboris, cujuslocum lurida ac lugubris fpeeies occupaverat. Lien 
pariter fquahidus, cruore mephitim fpirante turgens , ut et nares feriret fe- 
cantium, et vifum trifti cadaverofaque forma offenderer. Glandularum 
in pancreate aeervus, duclusqueex iisdemprocedens,nihiI equidem mon- 
ftrabant dignum notatu, Ad veficam itaque fumma animi contentione 
properantes, velutinidumvermicularis hujus geniturae exiftimatum, cum 
fane opido dcprehendebamus vacuum , neque quidquam aliud continentem, 
praeterquam Upiilum formac Lenticularis,cetera eandcm fervabantformam, 
quae ihfanisvegetisquecorporibus obfervatur, Nihilheic fpedum, nihil 
corruptum , neque ullae comparebant reptilium tanto impetu atque copia 
antehac in pelvim exoneratorum reliquiae aut veftigia. Conticuere omnes; 
nos autem ad renes jam accurate luftrandos omnem et vifus et cul- 
telli aciem dirigebamus. Quorum ctiam dexter hiantes nos corvcs 
deludere videbatur, adeo erantomniaadamufflm naturalis moduH exacla 
atquecomparata tam interioris ftru&ura.e refpeclu, quam externa facie, cu- 
jus molesnativam in adultis neutiquam excedebat, et bilanci appcnfa fex 
duntaxat unciarum pondere librabatur. Jam eo pene reducla res 
apparebat, ut lumbricina,quae tot cruces nobis fixef ant, monftra cum lemu- 
ribus et larvis evanefcerentetinfumos abirent* nifi commodum ad fini- 
ftrum renem converfis alia ^ie fpecies obtuliiTet , quae jnventuros nos 
denique, non quod pueri in faba, fperare jubebar* Vaftaejus amplltudo 
dextrum quater ad minimum fuperare agnofcebatur ; exterior membrana 
nonadipe heic, utialias, fed fpiffo lentorerefertaperinde uti omnishujus 
vifceris fubftantia nil, nificraffamentumfiftebatpenitus fcirrhofum^quoar- 
tificiofa papillarium tuberculorum , acinorum , fiftularnmque flruftura c- 
ratobliterau,nequequidquamexrenalicontextufupcrefre cernebatur,, nifi 
in fupcriori limbo particula, quae unguem vix excederct^ Graviratis 
etiam magna a dextro differentia, qui felibram medicinalem pendens, ?m« 
mane quantum ab ifto triginta et oclo unciarum pondere fuperabatur. Pel- 
vis exiguacavitasnihtlcontinebat* ureter yero ampliorfolito, quopropius 
veficam attingebat, eo magis extendebatur. Renalisglandula, quamcspfu- 
lam vocant atrabilariam „ amurcam fundebat pultaceam, Callofa erat 
circa emulgentesaortaeportioetadoffeamduritiem tendens. Cavaetrun- 
cuspaulloinferius polypo turgebat digiti longitudine, qui pedunculis fuis 
tunicae interiori laxe adhaerensfacileinde divellebatur* In thorace nihil 
ftre, quod animadvcrfione dignum effet magnopere, deprehenfum, cor 

" Ppp 3 flacci- 






4%& ObferWth C. 



flacddum, ut foletinextinftismortelenta; ex pulmonum lobis dexter pleu- 
rae magis adhaerebat* quam finifter, in utroque vero corruptionis figna 
erant fatis manifefta. Hisce ita fubitaria fcclione expeditis divinare tan- 
dem licebat obfcuram antea verrniformium coagulorum genefin , quae 
fanguini maximefaeculento torpidoque adfcribenda intra vifceris urinae fe- 
cretionidicati meatus cohibito, quos ubilentovifcidoque glutine opplevif- 
Jet univerfos , ex pelvi in ureterem regurgitavit » periftaTtica hujus vi de- 
mum ad veficae ima detrudendum. Notum feck fagax profeflorum in- 
duftria , ex triplici , quae ureteres confthuit , tunica mediam meris deberi 
mufcuJorum oblique expanforum fafciculis, quibus tendines praefto fimt 
alternatinl ihrerfperfi, quorum contra&ioni per vices a#ae adfcribenda vidc- 
tur anulbrurn ille, qualis in lumbricis terram perreptantibus notari folet, 
character, qui prae ceteris formam infecli conciliaverat fcirrhofis hujus- 
modi craffamentis. Haec enim initio profundiuscuratiusqueincifa depre- 
hendebantur , uretere tum anguftiori , qui ubi diuturno laboriofoque 
molimine magis fuiflet expanfus , amiferat fine dubio priftinam il- 
1am vim circulorum in extima texturae vermiformis facie produclricem, 
Vnde quae circa rlnem tragoediae prodicrant in fcenam corpora , glabni 
magis fiftebanturetundecunque complanata. Haec in veficam fucceftlvis 
injeftionibus delata, ubi multiplici intricatoquefuniculorumpiexu eam fere 
oppleviffent , peffundabatur inde virium expultricium vigor ct vitium ca- 
piebat, donec diureticorum prasfidiorum ufu rcvivifceret ad excludendos 
funeftos ingratosque incolas, quibus unacumcruoreprotenusetcum im- 
petu eliminatis urinae demum fuccedebant iimpidae et expedito traclu 
profluentes, 

Has naturae quafi ludentis praeftigias diftinftius Iibuit pingere, ut 

conftare queat iis, quibus haec curae funt, non polypofas folum concretio- 

nes faepenumero lumbricorum habitum formamque mentiri , quae fingu- 

laris eft et accurata fummorum virorum VaLLISNERII CLERICIque, ani- 

madverfio» fed fcirrho^ quoque , cum rariores in renibus fint obfervati, 

nonnunquam poffe pari fafcino oculos ea faltim, quae 

magis funt expofita, contuentiura 

praeftringerc. 



APPEN- 



APPENDIX 



AD 



EPHEMERIDVM 

ACADEMIAE 

CAESAREO - LEOPOLDINO- 

CAROLINAE NATVRAE 
CVRIOSORVM 

1N 




CENTVRIASVII.«VII. 



) © c m- 



mwmmmmmmm 



:■ % : r r ■ es Li ?..i- __- ;__ ^r ^ 



iiiii 



27*1 *<-___¥ .«teErt *_?j 



f I ■ ." 



A 



GONTENTA APPENDICIS. 

Variae Conftituciones Epidemicae p. i . fcqq, 

D. D.Job. Hieronjmi Zanicbeltidc Ferro ejusque Nivis Prae- 
pararione Dtff. pag . ij 

D. O. Rud.Jacob. Camerarii Scatidnes Barofcopicae. p. y\ 

D. D., Latirentti Civinini Anacomia Dn. Alexandri Marchec- 
t\% p.76 

f D.D. Gottofred.Benjam.Prfujjii&igaObfa^ 

rumadllluftr. Acad. N/C. Dn. Pr* fidem. p.8l 

Anonymi Relacio de Serpencium Antro Romano ad D. D. An- 
tm. Valiifnerium. p. 1 29 

D. D. Marcx Gerbezii Refponfum ad Epiftol. D. D. Francifc. 
Sigismund. Cathariniy de Curatione Fcbrium Pececbia- 1 
Hum. p. 143 J 

D. D. Job.PhiL Breyniidc Alcyonio Bricacnici maris ad Ephe- | 
merid. Direftorem. p. r 5- 5 1 

D. D. _4/*c/;. Fried. Lochneri de Acriviola ejusquc novis fpc- 
ciebus flore pleno ec Peruviana foliis quinquefidis ad 1 
D. D. Job. Georg. Volkamerunu ' p. 161 

D. O, /06. ^iaw. Genfiliu Memoria Raygeriana p. *4f li 

D. D. Michael. Ernefti Ettmulleri Difquificio, an Plantae Vene- 
nacae antelapfum procoplaftorum excicerinc? adjun&a 1 
memoria Schmiederiana. p. 209 I 



CON-! 



)o( 



@0@@@@@@@@@@@@©@$H@t @@@@@@@@@ 






CONSTITVTIO EPIDEMICA 

INFERIORIS HVNGARIAE 

Anni 1711. 

Dn. D* Joh. Adami Genfelii. 

Yems fac rigorofa , Euro dominancc, nivibus copio- 
fis, purpura rubra maligna mulcos, pracfercim ve- 
ro infances corripuic, fecunda ec cerciadie accedea- 
cibus convulfionibus, quincaecfepcima lechalis. Ma- 
nus , pedes , dorfum poft morcem acra fummae malignicacis 
figna confpiciebancur, in duobus fafta anacome pulrnones ec 
bepar lividis confperfa maculis inveni. 

Ver nimis ficcum, 2y. Aprilis hora X. fol duobus ftipacus 
pareliis obfervacus, quorum unus vividiftimi erac coloris, fub- 
fcquentc Majo aeftu fervencc cum fulminibus ec fragore coni- 
cruum. 

Junius frigidus in principio ac pluvius, ipidum, fcarabae- 
orum, erucarum, aliorumque infe&orum ferax, circa fincm 
aeftuofum. Variolae ec morbilli invalefcebanc, aliquibui eciam 
funeftac, illis praeprimis, quos veculae curabanc, parocides cre- 
brae eranc, aft paucae fuppurabancur, vel enim a nacura fpon- 
tc refolvebancur, vel emolliencibus ec refolvencibus difcucie* 
bancur, fudoris gucculis in cuce ec emplaftris inftar roris con- 
fpicuis , in duobus pueris illas induracas vidi, quae cum ab in- 
cauco barbiconfore concra nucum apercae fuiffenc, in cacoechi- 
ca degenerabanculcera» 

jippend. Cent. VII. £F VUl a Julii 



-es ) o ( jo- 






Julii principium calidum , irjtcrfparfa quandoque pluvia 
frigida. Auguftus in inicio fcrenus cc cemperacus, circa mc- 
dium frigidiusculus ec pluvius. Sepcembris major pars fc- 
rcna cc calida, 

Febres ccrtianae absque ullo rigore graflabancur, per 24. 
horas ec ulcra durantes, quinqoe cc fex ad fummum fepccm 
terminabancur paroxyfmis ; pecechiae quoque fporadicc va- 
gabancur cum dyfenteria fepcima ec nova lcchales. Foemina 
57. annorum gravida pro hydropica a mcdicaftro quodam 
repucaca , cum ftupore omnium puellam vegecam ac fanam 
enixa cft. Odobris ec Novembris Confticucio pluviofa ec 
nnnbofa, flance pluviarum pincerna auftro,fepcem cnim fere con- 
cinuos dies ecno&es durabanc. Deccmbris principium icidem 
pluvium, medium vencofum,ac ob auftrinam aeris cempericm 
temperatum. Febres incermiccences increbefcanc , diar- 
rhoeac, iccm , rheumacifmi ac afthmaca ob dSiuTrv^iotv ab huc 
mido coenofo acmofphaerae ftacu caufacam , apoplexiae quo- 
que ec paralyfcs frequences eranc, uc et variolae ec morbilli, in in- 
fance crium annorum mocibus conyulfivis in dcncicione diffi- 
dli morcuo dences acros cc ob gangracnam carie infe&os fua 
fponcc excidencesobfervavi. Annushic utcunque fercilis crac» 1 
vinum eciam gcnerofum ac opcimae nocac, 

Conjiitutio Epidemica infcrioris Hungariae 

Anni 17 12. 
Cum hifloricis, et meteorologicis Obferuationibus 

Dn.D.Joh. Adami Genfelii. 

PRincipium Januarii rigido gelu fuic horridum ec vcncofum* 
cum nivibus copiofiffimis, adco ucin quibusdam locis no- 
vem pedes fuperarencalcicudine, circa medium menfisnixcoe- 
pic liquefieri, flance Zephyro, nubibus in pluviam refolucis, 
circa finera incenfum frigus gravidis imprimis valde perniciofum , 

abor-i 



)o< 



aborcus quippe epidcmicus plurimis lcthalis graflabacur, vid. 
Hipp. aph. i2.fe£t3. obinaequalicaccm ecimproportioncmae- 
theris, quacdam apoplexia taftae*<pcv;« reddebantur, quaedam 
pleuricide, mulcae purpura alba correpcae exfpirabanc , fcbrcs 
eciam inccrmiccenccs invalefcebanc , vario cypo anomalo revi- 
refcences. Februariusin principio curbidus, circa medium ec 
finem cemperacus. Martius circa medium procellofus ac ni- 
vofus,cum conicruisec pluviis circa finem, febres caufavicacu- 
tas, fumma cum vehemencia prima ec fecunda die facviences, 
quinca ec fepcima fubfequentibus deliriis facales. Ver pluvio- 
fum cum cerrae mocu cremacorio fac nocabili in noftrisparcibuf, 
imprimis Neoftadii, ubi mulcae fornices dirucae ac domus rui- 
oacac a mocu illo concuflbrio confpiciebancur. Alajus ici- 
dem pluvius, uc plane diluvium quafi apparerec in quibusdam 
Hungariac locis, imprimis in Holing, ubi vices ccerra evulfic, 
cc domus aqua vix non cooperuic, Hoc mcnfcmirae fuerunc 
mecamorphofes febrium , in principio menciebancur conci- 
nuas, calor enim per cres concinuas durabac dies,quarca re- 
mific, quinca paroxyfmus bis mane fciliccc ec circa no&em 
invafic aegros, die fexca eciam bis, candem o&ava in cercianas 
veras degenerarunc, fervaco cernis vicibus cypo ordinario, hinc 
rurfus cypo anomalo calor per criduum concinuavic, remic- 
tencedeuuo peL'24. horas calore, bis de die paroxyfmus affli- 
xic aegros , et porro cum in cercianas degeneraffenc , adhibicis 
temperancibus , mineram biliofam praecipicancibus , lenicer- 
que evacuancibus , ceflaverunc, ec cum nacura co, quo vcr- 
gic ducenda fic , hic ad fudorcm cricice vcrgebat , ideo dia- 
phorecicis illam cum iv<po^ juvimus: qui vero infcio medico 
denuo nacuram turbaruncvenaefedlione nimirum velpurgan- 
tibus, omnes recidivam paflifunc, quae enim judicancur cc ju- 
dicaca func incegre neque movere, neque novare aliquid, five 
medicamencis, five alicer irricando, fed finere oporcec: Hipp. 
Sett. I. aph. 20.Nocandumquodhoc menfe cemperics quoquc 
aeris proceo mucabilior fueric , v, g. circa macucinam fexcam 

a 2 frigusi 



*t " ) o ( |fr 



frigus, circa dccimam calor ingcos, tercia pomeridiina iterum 
frigus, ecappetente vefpcra obfervabacur calor, quaeviciftku- 
dines aeris fubicaneac non parum ad hafce gencrandas concri- 
buerunc febrcs, juxca Hipp. aph. i. ec 4, feft. 3. quo major eft 
aeris iraequalicas, imprimis citiori vicifficudine, eo magts corpus 
alceracec afficic, mocus enim contrarios minus fufferre poceft 
nacura , fi quidem valde a fe differanc. Vid. Wedelii Com- 
nnentar. in h. 1. Alenfe Junio et Julio aeftus magnus, ec co- 
pia infe&orum , imprimis repcilium, ec in fpccie ferpencumj 
qui ruricolas faepius infeftarunc, morfuque communicacum 
miafma venenofum fermenco biliofo volacili fulphureo- falino 
inquinacum cocum peragravic corpus, cujusomnes illico incu- 
muerunc parcei, imprimii lingua, ucncc verbum arcicuiacum 
proferre pocuerinc cum ingenci cephalalgia; pccora cciam mi- 
rum inmodum abillis affligebancur magna fubfequcnce ftrage, 
ex hominibus mulci, non adhibicis prima ftacim die remediis, 
vencno illo exftindti func. Nocacu dignum, quod cx quodam 
fonce ccrcis horis foccidus ac rubicundus promanavericliquor, 
quem fuperfticiofum ec fatidico - credulum vulgus fanguincm 
efle dicebac, indu&um argumencis ab odore cc confiftencia il- 
lius ad coagulum acccdente defumptis, poft aliquoc dies lim- 
pidum icerum acquifivic colorem ; per chimiam deprehen- 
di, in illa aqua cerram rubram martialem inftar boli vel cina- 
baris , parciculis nicrofis ec vicriolicis mixcam, ab aeftivofo- 
lis calorepercodam, quamin cavernis fubcerraneis alluebac, il~ 
laque cingebattir, foecorem vero accribui maceriaevifcidae bi- 
tuminofae afphalcum redolenci, uc adeo non neccffc fic ad fu- 
pcrnaturalia confugere et myfteria, finacurales profteoc caufae 
ctprincipia, in quae icerum refolvi poflunc mechanice. Vid. E- 
phemerid. N, C. A # 17 1 2, appendic. p, 1^3. ec 209. Icem Nova 
licceraria Germaa A. 1705". meof. Marc.p. iog. Auguftonimis 
pluviofo increbuerunc febres erracicae bis dc die aegros inva- 
dentes cum deliriis concinuis, fufpiriis ac ejulacionibus, mulci 
atcoaiti ec quafi catalepcici fine ufu racionis oeminem agnofcen- 

ces 



(o) 



tes jacebant, calore per duas durance dies, terciademuminter- 
miccente, in aliquibus quinca etfexca. Eodem menfe ftrages 
pecorum invalefcebac, corripiebancur fcilicec cercis puftulis al- 
bicamibus cum anhelitu difficili, quibus difle&iimareria puru- 
lecca mepfcicim fpirans effluxic, exfaucibus quoquefoecormor- 
ticinus incolerabilis > ad aliquoc fenfibilis paffbs prodiic, cum- 
que maximis boatibus crepuerunc, in vencriculo repercifuerunc 
cerci globi magnitudinis nucis majoris, repleti pilis tunica mem- 
branofa dura aciem culcri vix non eludence inftru&i; feraequo- 
que omnis generisadSomogyin copiapcriere, ec in nemoribus 
paffim a rufticis repcrcae fuere, cancs exvoracionc camiflarum 
ferarum, quam pecorum praedt&orum rabidi fa<Si, a quorum 
morfu homines in phrenicidem inciderunc ac hydrophobiami 
lacracumeciam ecrabiem imicaci canum, morfibus in adftances 
faevire crifti cum fpe&aculo coeperunc, imo aliqui remedium 
lacuriaceco ec fale ora rabidorum pecorum Iavando, rabiem 
concraxerunc abillo venenaco miafmace, id quod ec MacchiohiS 
Commenc. adL. 6.C. 56. Diofc. obfervavic: mulcae nihilomi- 
nus bcftiaerabidae fervacae fuere, daca ftacimin principio fuH- 
jine cum cuprovel orichalco rafopulvcrifaco. 

Principio autumni cxundaciones fuerc maximae, in unico 
pago quadraginca et ulcra periere perfonae, medium aucumm 
icidem pluviofum cum conitruis , afllduisque imbribus , qui 
febres, dyfenterias, catarrhos, etin multisapopleiriascaufarunt, 
)uxca Hipp. aph, 1 6. fe£L 3. a frequencibus quippeimbribus,ob 
kifenfibilem prohibicam cranfpiraciooem fucci corporis reddun- 
tur frigidiures, fuligines coacervancur, fpiricuumque ecferi infe- 
runcur morbi. In vineis maxima fterilicas, generoficace vini 
quadancenuseandem compenfance, nec agriadeo eranc ferriles. 
Circa ingreflum folis infignum Capricorni, variolae regulares 
ec idcirco miciores quoquc obfcrvabancur,cardius camen(quam 
ordinarie fieri folet) fuam abfolyerune periodum, licecabsque 
iilia fuecint malignicace , nec foveas folicas poft fe relrquerunt. 
^ocacu dignumienem 65, annorum variolis correptum* fciici- 

a 3 ter 



(o)8§*; 



tcr refticucum fuiffe, pulfusin eoobfervabacuroppidocunofus, 
incra momenci fpacium ex celeri ec inaequali cardus ec aequalis, 
mox ex parvo magnus ec vice verfa. Cum jam videam infticu- 
tum hoc anxie hucusque dcfideracum.mulcis probacum fuifle,im- 
primis Schelhamero Kilonienfi Machaoni in fua medendi mecho- 
do, animus eft impofterum quoque confticuciones epidemicas 
inferioris Hungariae , fummo adfpirance Numine concinuare, 
dummodo Academia noftra Mecaenacum fufFulciacur munifi- 
cencia. 

Conftitutio Epidemica inferioris Hungariae 

Annt 171^ 
Vnacum bifloricis et meteorologtcis obferuationibus 

Dn. D. Joh. Adami Genfelii. 

PRincipium J anuarii temperacum , humidum ac nebulofum, 
circa medium furence Euro-noco forcicer gelare coepic , in 
omnium dierum operofa enumeracione non eromulcusecmo- 
leftus, cum inucile fic cc caediofum verborum inanicace aures 
dcfacigare. Vigefima pluvia , fequencibus nimbi cum vencis 
vehemencioribus. Hoc mcnfe febres quarcanac graflabancur, 
quae daco cachar&ico in veras degenerarunccercianas, quacuor 
ec quinque acceffionibus fuam abfolvencesperiodum, Vario- 
lae concinuarunc, aft malignae ecconfiuences, illisque funeftae, 
qui oon ftacim inprincipioremediaadhibuerunccongrua, cem- 
peraca nimirum diaphorerica ec bezoardica , omiffis volacilibus 
generofioribus. Vigevanno fama ad nos defercbacur , incra 
monces cecidiffe nivemrubramadfpichamaealcicudinem, quae 
ab exhalacionibus cerrae rubrae procul dubio fuam craxic origi- 
nem, 

Afenfe Februario crefcencelunaingravefcebaceciamfrigus, 
quod fexca remific, decima pluviae calidae, duodecima calijjo 
cum pruina fubfequencepluviapercres dies,circafinemcodum 

fere* 



' HH ) o C §» _7 

fcrcoum absqucullis nivibus. Hocmenfe obfcrvavi digicorum 
apiccs duarum puellarum (ine dolore fua fponce absque ulla 
vulneracione, auc cicacriculaefignofanguinem floridum curiofo 
fpcflaculo guccacim ftillaffe: in aliapuella idem obfervavi in fa- 
cie. vide Ephcm. N.C. An.ifiz. p.72. A&. Erud.LipC An. 
1686. Menf. Auguft. p**87. febres malignae pccechialcs incc- 
perunc graffari , quinta lechales cum ferocibus deliriis, verum 
pu!fu(quod nocacudignum) cardo ecaequali, fanorum pulfui 
fimillimo. In adolefcence 13. annorum loco tibiae cariofae, 
per manus chirurgi fere ad pacellam usquc genu forfice excer- 
pcae, carcilago quaedam usquc ad offa carfi vices cibiae obiens 
iuccrevic, qua eciamnum offefcencenicicur, ec pedecencim am- 
bulac, provida cerco nacura defe&um oflis a vicinia fuperioris 
proccflbs oflis cibiae fupplevic. 

Principium Afartii ferenum ec cemperacum , o&ava pri. 
ma<ececidere nives copiofac, fequencedieliquefa&aepluviaper 
fex dies concinuos, hinc exundationes damnofaefluviorumac 
rivorum cummagna hominum, animanciumqueftrage. Conr 
tinuarunc febrei malignae mulcis funeftae. 

Aprilu usque ad jj*. concra morem fuum fercnus, aft fri- 
gidulus, decima o&ava pluviae frigidae furence aquilone in ni- 
ves hoc anno fecundas verfae quacuor geomccricorum pedum 
alcicudinis cum curbulenciflimis procellif, maximas campanas 
ad fonurn impellencibus,fubfequence exceflivo frigore in regnum 
animale ec vegecabile defacvience cum incernecione, gemma- 
rum in arboribus ec proh dolor vicibus, alicum quoque ovis incu- 
bancium imprimis ciconiarum ec cornicum. Vigefima fepcima 
grando cam curbine, ne prior calamicasfolaeffec, admiracionc 
aucem dignum, quod in diverfisgrandinisgranis vermes ac fca-r 
rabaei alaci invenci fueridc, quos in praefencia mqlcorumocu- 
lis meis ufurpavi: ucrum e feminibus in nubes clevacis, ibidem- 
que exclufisecnucricisoriancur, analiundeaccedanc, curiofiori- 
bus relinquo ; ex acmofphaera falcem noftra ob penuriam morae 
vix abripi poffunc. Confer de hac maceria Jonfton. cavmaco- 

graph. 



8__ ^)o(8» 

graph. claff 3. C. i. Fromond. libr. 5. meceorolog. C. 6. Scoccus 
phyfic. curiof. libr.2. Ephemcrid. Germ. D.L An.IV. ec D.II. 
An. II. III. Rufticus quidam calcem vivam clam furripiens , cum 
domum properarec nimis feftinans currum evercic , ica uc in 
aquamcaderec, hinc fubico calcis vivae ebullicione ec impecuofa 
effcrvefcenciaorca,ftramenadjun&umflammam concepic, quae 
afferes conciguos accendic curiofo fpettaculo, cocusque confla- 
graffec currus, nifi ci fuccurriffcnc. 

Principium Adaji cum fulgure . tonicru ac imbribus frigi. 
dum, usque ad 17* vencofum ac nubilofum, vigefima pluviae 
Copiofae, vigefima quarca calor ingens fubfequence fulgure ec 
conicru horribili f cum imbre frigido ac curbine boreali» 
Vigefima fexcaimber, reliquum nubilum. Bruchi cc volu- 
crac numerofae (de quibus plura hoc loco addere libec) 
ceneros pampinos ecuvaspraeroferuncimmenfodamno: infau- 
fta haec ec damnifica animalcula , vices confumere naca in lin- 
gua (anfta appellancur ph^ a radice pph lingerc, lambere ( vid. 
Joel. c. i. ^.4.)quod lambcndo quafi virulencia fua uvas infi- 
cianc, casque abfumanc, gracce vocancur Jm* et ipides ab faretv 
lacdere, nocerc, quod vices fummopere ab iis laedancur. Plinio 
L. 18. c. 18. dicunctir convolvuli, ec volvoccs, Columellac 
volucrae , Tullio bucyri, Plauco involvuli (in Ciftell. Aft. 4. fc. 
2. v.^3.) quod in pampini foliis , ovula poncnces fc invol- 
vanc ecimplicenc, illaque probofcide fua virulenca quafi con- 
glucinenc. Ipfo corporc ccruleo, pedibus obfcure lucefcencibus, 
nafcicur cx ovis bombicum ovis fimilibus magnicudine, colore 
rubicundis, hic cum parerevulc, mulca cumulac, volvicquefo- 
Iiaecinhisfuaovarcponic;germani anciphrafticevocanc ^JBcin^ 
gttd vcl ^BBetH Jteti/ quod mininae vineasornenc cc excolanc, 
fed pocius decurpcnc, cc ad incicas rediganc fummicaces palmi- 
tum, uvarumque gemmas depafcendo. Oriuncurucplurimura 
ipirance auftro, flance vero borea pereunc. Confer Samuel. Bo- 

charci 






m'ypA 



charci hierozoic. p.II. L. IV, C. IV. Vlyflcs Aldrovand. L. IV. dc 
infeft. c. i. iconifmum camen ipidis minus accuratum cxhibcc. 
C. V. italis rufticis eft tagliadizzo/ ringavis 9Jcb(it^)Cl/ hun- 
garis Vinzellir, proprium illarum cft in vicibus vcrfari , casquc 
uc ec cornua arrodcre. Qui ferpentis genus eflc putant, ab 
Hermolao rcdarguuncur, vide Jonfton. L. 3. H. N. p.;86. feq. 
quid quod ex vicis pampinis enafcancur vcrmiculi , qui pube- 
fcences uvas praerodunc, vid« Columella dc arboribus c. if. 
Theoph, Erefio L. 3. dc cauf. plant. C. 27. ips viciarius bcftia 
nominacur damnifica, quae in pampini folio incorca implicec 
fe. Tremellius cum nonnullis vocac meloloncham , eft au- 
cem meloloncha fcarabaei genus, quod alio nomine tcfte Hefy- 
chio x? v * 0K * VTU Z°$ b- e. aureus fcarabaeus vocacur, de quo Gcs^ 
nerus aic: w\o\6vh eft gallcruca infe&umpcnnatum, fcarabaeo 
fimile x$>**** vrot e o s diftum ; a quibusdam vero ea animalcula 
hac voce defignari exiftimancur , quac Galli Hanecons nomi- 
nanc( de quo vidc Di&ionar. Richelec) ea aucem ab Anglif 
appellancur Dors. videacur LivelcusT. III. Cricic. Sacr. p. 94S. 
Quomodo difFcranc ipes , ikes, chripes , vide apud Aldrovand. \ 
c. ec Bocharcum c. 17. ubi bene monec in Galeni verbis pcrperam 
legi cKviitss pro Hrtjri cum dicic: a^ftWr/J* yvjv pcrdere rouo-yev- 
vtay.ivx<; kiv olurtov Cii(i\yiKxc, ou<r atvlTracr ovO[j.ot&viv , ubi Ctiam no- 

tandum, quod ipes ccrcam fpeciem locuftarum in vicibus gc- 
nerari idcm aflerac , cui adftipulatur Theophraftus I. c. dc 
Cauf. planc. c. 27. caufam hanc fubncQic , ucpotc cu»m vi- 
tcs humefcant , acque acr foecificcc , tum ipcs quoquemaceriem 
fibi congcncrem ftatim erodunc, addens : vitibus hoc potifli- 
mum evenic, quia natura praehumidae funt, et humor earum 
infipidus ficacque aquofus, humor enim qui calis eft, facillime 
affici poccft , nonnunquam ipes omnino nequcunt generari, 
fcilicec loco placidi fpiricus , neque humido, neque fuqcofot 
Non folum auccm illo anno, quo vices infeftac ec venenoqua- 
fi inficic, colluvies haec exiciofa exiftic, fed eciam fucuris, hinc 
incer feculi incommoda ec res orbi noxias numerantur ab Ar- 
Append. Cent, VIL et Vllh b nobio 



JO ^$S ) o ( 

__ — | T — 

Bobio L. 1. adverfus gences, quibus ncgocia incurfancur huma- 
na, afpettu quidem func pulchra, coloribus rucilancia diverfis, 
aft fumme damnifica ec maligna. vid. Salmafius in exercic. Pli- 
nianisad Solin, p. 272. Joh.Frifchmuch diflerc. 1. debircoemif- 
fario. c. 1 § j. D, Dan. Henrici differc. V. derelig, Zwingl. p„ ulc. 
Dan, Guil Mollerus in medicacione de quibusdam infeftis hun- 
garicis. Francof 1 673. in 1 2. Bern. Saccus in hift.Ticin.L.4.inquic: 
dirum hoc animal frequenciflimum eflc prope Alagniam in 
Lomclhno agro urbem , ubi vicis folia depafcunc, quibus ab- 
lacis arefcunc exiles ec immacuri racemi finc umbra relidi, ab 
uvarum vero cupidis fturnis poftmodum caftigari.vide Epb. Nac. 
Cur. Decad. II. A. VI. p. 202. feq. Cornar.in Theolog. Vic. L. 1. 
c. 17. p. 20y. D. Phil. Jac. Sachs. in ampelograh. L. 1. c 6. p. 
47. Moufeci chcacr. infeft. L, 1. c, 19. p. 142. fcq. imprimis D. 
Job.Theod. Mocren Cbferv.ioDecad.II.Ephem.N. C. A. V. p. 
220. paflim per vineca volicac animalculum magoicudine pifl, 
fcarabaei parvi figuram corporis rcferens , variegaci plurimum 
-coloris ccc. Graeci duas rcs aequalicer malas cxprimere vo • 
lences, dicere folebanc : ***£ ph bznrU, hxkx <Jc bret, mala qui- 
dem chripes > mala rurfum ipcs : chripes culicibus fimiles, fuac 
teredines five cofE arborum fru&us, ipes vero uvarum gcrmi- 
na praerodences, de quibus Prudenciusin Hamarcigen. v.266> 
feq. canic: 

Quamvis maccries florenccs ambiac horcos 
fepibus, ec denfis vallentur vicea rura, 
auc populacor edec gemmancia germina bruchus, 
aucavibus difcerpca feris lacerabicur uva. 
Majores noftri vix obfervarunc, quod horrenda iftoruna 
depopuiancium animalculorum rabies coc annos in cancacopia 
duraverir* fubque niveec glacie illaefa cam inlimofis quara fa- 
xofis locis, imprimis incra corcices arborum permanferinc. De 
bujus infetti cxftirpacione vidco follicicos anciquosparicerecre- 
eentiores operofa fubminiftranCes remedia , quidam vineca ful- 
phure herbisquc grayeoteuubus fuffiebanc, alii vices illincbaoc 

tcrra 



«)•(!? 15 

tcrra ampelitidcuc docec Galeous 1.9, fimplJMedicquam phar- 
macicin vocac Diofcorides L. f.eo quod vitium morbo medea- 
tur. Laboriofiui exftirpanc perniciem hanc Ringavi ct Sem- 
pronienfes, affignatis coim temporibus quisque patrum familias 
miccic fuos homines, qui e vitibus colliganc ipfum animal 9 ec 
convoluca folia ovis foeca, urceoque aqua femipleno injicianc, 
uc vefperi in unum cumulum ance Praecoris vel heri aedes, auc 
in foro coacervencur , ec fupcrftrufto igne comburanciir. Vidc 
D. Moeren l.c. Pecr, Andr. Matthiol. L. 3, Epift. Medic. p. 141. 
Hohbergii Georgica Curiof P.i.p.34i.ec48i.D,SamuelLedc- 
lii relacionem in Ephem, Dec. III. A. Ulc. p. 368« In librisGeo- 
ponicon(qui Imperacori Conftancino Porphyrogenctaeadfcri- 
buntur) tria grana finapis juxtavitem implantanda commen- 
dantur, verba L. 13. fic (bnant : irefil ro sixzyjn* rq<r diAweKxTrx- 

fiot tjjV fiifcv rgeiiff xoxKXff GivqtfewG ^aTcov <pvr$v6{*eva > yolfi r»vrcirr\ o<f- 
y.^rov fy*x ov *v*ifi*t: cum vero in nottris regionibus fcmen fi- 
napisnimis tarde procrefcat, vix finem fuum pacerfamiliasob- 
tincbic exopcacum. Alii vices aqua,in qua ipides enecaci func, vcl 
culcros, quibus palmiccs ampucancur illinunc, ica Plinius Hift. 
Nac, L. 17. C. ulc. ne convolvulus fiacin vinea, amurcae con- 
giosduog decoftos in craflHcudinem mellis, rurfusque cum bi- 
cuminis cercia parce, ccfulphurisquarcafubdiocoqui,usquc quo 
cxardcfcatfub tcfto, hoc vicei circa capica ecfub brachiis ungi, 
icanonforeconvolvulum: quidam conccnci func fumo hujus 
mixcurae fuffire vincas fecundo flacu concinuo criduo,pIeriquc 
non minus auxilii ec alimenci arbicrantur in urina, quam Cato 
.dc re Ruftica c. ??. in amurca , addica modo aquae pari por- 
tione, quoniam per fe noceat: alii falces cum finc exacutae, fi- 
brina pelle detcrgunc, atquc ica pucanc, auc fanguine urfino li- 
niri volunc poft pucacionem casdcm; cxaliis aucoribus Aldro- 
vandus l.c. p. ipi.fequencia concracancharides (forfan ec ipides) 
remedia tradit : Baptifta pius in fuis ad Plauti comoedias con- 
tra animalcula, quae vitibus noccnt, accipic cancharides, quas 
in rofisinvcnireconfuevimus, fi oleoimmcrgaucur, nein cabem 

b 2 rcfol- 



W •«« ) o ( Jfr 



refolvancur, alii non obfcrvanccs, quo loco, auc qua in herba 
oafcancur, ipfas qualescunque func, cancharidesinoleocoquunc, 
cx coque cocem, in qua falx exacui dcbec , obducunc; idem 
praefidium praeftabic falx illica cum hircino adipe , auc rana- 
rum fanguine, auc coticulae cinere ,| vel oleo illica , qua falcem 
exacues: Gaudencius Merula, cancharides vicibus noxias, fter- 
curis bubuli, cui aliquanculum galbani commiocum fic, fufficu 
procul abigic,cum fpiranc aurae. Fabulofum remediumnar- 
rac Claudius AElianus* muliercm fciliccc mcnfibus Iaborancem 
erucis ec fcarabaeis perniciem afFcrrc. Echnici pro poena a Diis 
immifla» infe£la agnofcences, idolis fuisfacrificabanc, eercaque 
infticuebanc fefta, de quibus videatur Coelius RhodiginusLeft. 
anciqu. L 4«c. iy. hinc ec idolum Ekronis vocacur 2137- So 
Deus mufcarum, vid Bocharc. 1. c. P. II. L 4. c. p. ecp # 1. L 1. 
c. ?.ec Herculesappellacur iVoxroW ipidumoccifor.confer Alex. 
ab Afexandr. Genial. Dier.L.2.c. 14. Gocl. Rhodig. le<3. anci- 
qu. L. 6. c. 7. Bocharc. P. II. c. 17. 27. Aldrovand. I, c. Opcimum, 
quamvif laboriofum rcmedium eft> illos macure ec indefefle e 
vicibus colligere , ac uoa cum ovulis comburcrc 

Hoc Mtnft in Auftria imprimii Vicnnac febres malignae 
cum acris exanchemacibus ec bubonibus (quoi bcnignos appel- 
labanc) magna cum hominum morcalicace graflabancur, qui- 
dam exfe&um bubonem cum carne bubula cani ad devoran- 
dumabsque ejus noxadabanccc cx hoc peftem ncgabanc, cum 
tamen Ionge alia fic racio carbunculi ec bubonis in corpore vi- 
vo, quam ex cadavere fe&i, ec juxca Celfura nihil fit inepcius, 
quam qualequidque in hominevivoeft,caIeexiftimareeflemo- 
rience velmorcuo et viceyerfa; accedir quod ex bubonibuspe* 
flilencialibus ec carbunculis nonnulli per chimiam fpiricum 
ancipeftilencialem ee Q volacile elicere conencur, qua dc re 
plura dabo in fcbediasmace dc diffcrcncia peftis humanae ec 
brucorum ; licec icaque morbum cancum concagiofum voca- 
verinc, peftemque nomine concagii velaverinc, vera cameo 
febris erac pcftilencialis r quod ec incernecio coc hominum, 
praecipue vero deccm Medicorura comprobac > vide Francifci 

Xave- 



4W ) O ( Jfr i3 



Xaverii Bcnfae hiftoricam relationcm peftis Auftriam ec concer- 
minas parccs infcftancis. Viennae h.ijij. g» 

Junii principium pluviofum , vencofum atque frigidijm 
cum exundationibus torreDtum et flu viorum damnofis, odava 
aeftus usque ad duodecimam, i ja pluviae fubfcquente frigo- 
re, medium ferenum et calidum cum intermixtis imbribus ac 
procellis, circa finem pluviae furente Euro. Peftis in Auftria in- 
crementum furopdc ut ecPofonii in Hungaria. 

Juliususque adtfum Serenus* vencofusecfrigidus,fexcaca- 
Ior mediocns, fepcimapluviae copiofae cum frigore extraordi- 
nario, usque ad fincm rnenfisfpaucis exceptis diebus) flante a- 
quilone duranccs. Peftisin Auftria,etaliquibus parcibusinfe- 
rioris Hungariae, uc cc Pofonii valde faeviic \ meteora quae- 
dam lucida fub forma draconis apparebanc, ab exhalationibus 
fulphureo ©fis in fublime evcdis, per concinuum atcricum ia- 
calcfcentibus , tandem accenfis, ac in conicrua ec fulmina faa- 
fcencibus, fubfequencibus inundacionibus cc fragminibus nu- 
bium. 

Principium Augujli pluviofum ec frigidum, a quarca us- 
que ad pnam calor ingcns, undecima conicrua horrenda cum 
fulminibus ac pluviafrigida, itfanubilum infequentibus pluviis 
ingencibus, rubigineecuredinevicibusecfrugibus fummeperni- 
ciofis, circa finem nebulae denfiflimae quafi hybernaein alcum 
eve&ae, et in pluvias frigidas refolutaecum conicruec fulmine; 
incus fabrilis ab iftu fulminis urcncisec concuciencis,parcimfu- 
fus, parcim fiflus obfervabacur , globum quoque igneum feu 
glomerem flammeum in ccrram delapfum confpexerunc maxi- 
mo cum fragore difliliencem, cecrumque odorcm cc fumum 
fpargencem , incrudefcente magis magisque tempeftace, icera- 
tisque i&ibus fulminum horrendis. Peftis cam in Auftria quam 
Hungaria concinuavicfaevire,graffabancur eciam variolae mali- 
gnae confluentes cum pctcchiis inccrmixtis, illisque qui non fta- 
timin principio remediaadhibuerunc,facales, jamjam fuppura- 
tae , rurfus maceria ichorofa replecae confpiciebancur, ecfecun- 

b j da vi- 



U 3fS C o ) SJ£ 



da vicead fuppuracionem pervenere, inque inccrfticiis fuppura- 
carum novac fubinde oriebantur variolae, indefunftispcrnarcs, 
aures, cc oculos fanguisprorupiccopiofus, nonnullia barbicon- 
foribus impericis maie cra&aci, cubercula circa arcuum jun&u- 
ras; ec his recropulfis per topica, cocalem reporcarunc concra- 
ccuram, alii coecicacem, ftrumofosquc colli cumores, quibus 
cvanefcentibus corripiebancur vomicu crucnco lechalu 

Septembris initium pluvium ec ealiginofum , oftava Eurus 
cffluvia humidadiflipando ferenicaccm conciliavic, mediumici- 
dem pluvium, circa fincm fercnum ec frigidum. Sempronii 
quoque morbi concagiofi cocpcrunc graflari cum vomicu , cc 
ardore in abdomine ccrcia ec quinca lechalcs, pccechiae icem a- 
trae cum dyfenceria, puftulisin fcapulii, ac bubonibus fubaxil* 
lis ecin inguine, fepcima ec nona funeftae, nec vomicoria, nec 
purgancia, nec venaefc£Uo in principio conducebanc, nec ®fa 
aucacida, fed bezoardica balfamica cumvolacilibus rcfra&ado- 
fi mixca, imprimis cin&ura noftra ancipcftilencialis cum fpiricu 
CC. maricaca, quaecc inpcfte Racisponac falucaricffeftufcpro- 
bavic. Lanio quidam nomine Lidel dyfcnccria cxftin&us, her- 
niam habuic raram, non quippe in fcroco, fed incra cuccm ec 
mufculos ad femur usque inceftinum ileon prolapfum obfcrva- 
bacur, hanc herniam a cafu cum equo ance decennium repor- 
tabac: in vificacione mcdicus peftilenciarius cumorem hunc her- 
niofum (qualem ancea nunquam viderac) pro bubone peftilen- 
tiali fac craffe repucabac, domumque ejus ceu infe&am, qualis 
tamenminime erac, obfignabanc. Similem herniam cxcraordi- 
nariam cx prolapfoinceftino ad femur obfervavicBarbecce c. 7« 
chirurg. ecB. D.Pecermannusin virofepcuagcnario,ulcracrigin- 
ta annos eadem Iaborance, ec egoin Icalia biscalem confpexi: 
Scalparc van dcrWiel quoque in Obfervac.medico-chirurg rarior. 
Obferv, j^.Cent I. fimilem errorcm medici cujusdam cc chirurgi 
rudis decegic, bubonocelen in ju vene quodam pro bubone pefti- 
lenciali cum Iaefione ipfius inteftini aperiencium. vide Rhod. 
Obfcrv. M.Cenc. 2. c* 72. Hoehftccccr. Dcc. 10. Variolac con- 

fluen^ 



-<Sg ) O ( $&r If 



fluences eciam increbuerunc rnulcis fatales , apoplexiae quoque 
frequences eranc, quimorbiomnespluviofae hujusanniConfti- 
cucioni adfcribendi juxca Hipp. Aph, XI fe& 4 III. fi-yer pluvio- 
fum et auftralefuerit, neceffeeft febresacutas > et dyfenterias fie- 
ru ec apb. 1 6. morbi in pluviofis confticucionibus plerumquc 
fiunc, febres, pucredines,fiderarioncs&c. 

PrincipiumOSobrisferenum ec cemperatum, quarcaaccher 

oimbis cintfcus usque ad feptimum cum frigore, i^a pluviae 

cum infolicis nivibus flance vulcurno , coeceris ferme omnibus, 

vel caliginofis, vel pluviofis exifteacibus diebus. Febres incre- 

buerunt cercianae duplices gravidis exiciofae cum vomicu, car- 

dialgia ec diarrhoea febrcs concinuasmenciences, inquibusdam 

cum dcliriis, invicaqucfecumexcrccionc, ocloecnovemacces- 

fionibus periodum fuamabfolvences, febris quoquepeftilcncia- 

li$ concinuabac, fed fporadicc cancum cum pulfu cardo ec inaequa- 

li, frequencer bubonibus, rarocarbunculiserumpencibus, chi- 

rurgus expoficus egregio bubone (ica enim Peftilcnciarius ille 

Akdicus appellabac) correpcus, quinca obiic, adhibita damnofa 

ec inconfideraca venae fcftione, vix non omnibus illo temporc 

funefta, prouciecin peftc comicacus Caftri ferrei agrum depopu- 

lancc,AnnoMDCCX. obfervavi, dequapeculiaremdiflercacio. 

ncm edicurusfum. Coecerumeryfipelas,'acheromaca,fteatoma- 

ta,aliique affedlus cucaneieciam minimi in quibusdam fubje- 

Ctis pro fignis peftilencialibus ex ignoranciavincibilieccrafla re- 

putabancur. 

Prima Novembru imber atrox fed calidus, tonicrua info- 
lica ec terribilia cum fulminibus, aliquibus in locis urencibus, ec 
grandine, a cercia usque ad decimam pluviac, undecima nives 
ftcundae cum frigore extraordinario furentc aquilone quacuor 
pedesalcae,circa finem frigus incenfam cum faevis curbinibus. 
Febres acucae cum pecechiis ecbubonibusfubrepciciequafihinc 
indc homines invadebanc, in aucumno enim morbi acuciffimi 
ec omnino morciferi juxcaeffacum Hippocracis aph. IX. fecl.III. 
Circa Ncoftadium ccrra dehifcence agn ponio viginti aliquoc 

©rgy*- 



i6 *& ) » ( 



drgyarum una cum arbonbus (absque fenfibili cecrae mocu) 
hiacu vafto apercofive chasmace periic, reli&opoftfclacu. Hoc 
anno annonae ubertas erat et mlitas , nmi autem et fruttuum 
maximaflerilitas et caritas y etiam racematione ( ob vindcmiam 
imprudcncer a nonnullis ancc nives negle&am) in maximis nu 
*vibus inftituta, winum erat tenue , infipidum ac vappefcens. 

Decembris principium borridum cum procellis , mvibus ct 
gelu immani usquc ad duodecimam, reliquum cempcracum, 
variabile ec pluvium, Bubones adhuc vagabancur, fed beni- 
gniores, rigorc force cemporis malohoc micigaco; fcbrcs vcro 
quarcanac mirum quancum invaluerunc, rebelles admodum ec 
concumaces. 

• Conftitutio epidcmica Auguflana. 

Anni 1717» 

Dn # D. Lucae Schrockii. 

CUmpoftAnniprincipiumnixcrebriordecidiflec, caelumque 
ferenum reddicumeffec, frigus fub Euronoco oborcum cft, 
quod usquc adprincipium Februariiconcinuavic; ubi a zephy- 
ro, incerdum cc Africo, nivis liquacio fenfim fuccefiic; dic au- 
tcm 9. novum oborcum frigus,euro4)raepolIence,per uodecim 
dies duravic; cc dicbus 18. 1?. ac 10. adco incenfum fuic red- 
dicum, ucferc frigus Anni 1709. aequaveric, fed zephyro cum 
oborco micius coelum evafic. Vbi cciam variolac fenfim difpa- 
ruerunc, poftquam in Anni principio, in pluribus confluences, 
noa fine malignicacis noca, infanctbus,rarius adulcis infeftaeeflc 
perrexerunc: Erancin quibus puftulae nigrae incerfpcrfae noca- 
bancur, morcc fubfcquence. Puerulo fexenni, fub cemperaco 
regimine , variolae difcrecae rice prodierunc , dic vero morbi 
fexco paflim puftulae fanguine curgidae func reddicae, cum mi<ft u 
fanguinis, dehriis, magaa inquiccudine, ec lecali die 8- morbi 
evencu: Erancqui per cocummorbidecurfumdealcerucriuspc- 
dis vcl genudolore, finc cumore ec inflammacione, conqucrc- 
bantur, cum variolarumcxficcacionciccrum fponceceflancc. 

Mar- 



r -« ) o ( m - *j 

Marcius, Aprilis ec Majus varia confticutionc, pracfcrcim 
autem faumida ac frigidiufcula praedici , advencum veris valdc 
recardarunc ; fcd poft folis in Gemellorum fignum ingreflum 
ccmperacius caelum, ec faepius valde calidum, incermiftis ca- 
mcn crcbrioribus piuviis, venris ucplurimunrvab occidence velfe- 
pcencrionc fpirancibus, fa&um eft> ec inprimis firius, fub Euri 
praedominio, magnum acftumcxcicavic. Ybi, cum ha&enus 
rariores aegrocaflenc , jam dyfenceria roukis, potiflimum ex 
plebejagence, ecadulca aecace, cummajorimalignicatis, quam 
caloris fenfu, cx magna virium proftracioae, coacagiilabe, bre- 
viorique morbi decurfu , (infanubus uonnunquam intra cri- 
duum fuccumbcncibus ) colligenda , usque ad Acquino&ium 
aucumnalc infefta eflecepic; quaepofteaulceriusprogrefla, pue- 
rili imprimis accaci mulcam ftragcm, non cancum ob ccneram 
corporis difpoficionem, fed medieamencorum eciam difficilio- 
rcm,cardiorcmecincongruumufum,inculic, Caufapociflimaab 
aeris varia inccmperie, primo frigidaec humida , poftmodum 
calida, ibi cranfpirationem fufflaminanre ec colleftioni ferofa- 
rum falfarum parcicularum favence, hic casdcm in orgasmum 
<concicancc,impucaripocuic; praecipueeumcereviliaiminus de- 
faccacac cc acefccncis frequcntior potus accefliflet. Ex medi- 
camentis, quae non tantum malignicaci refiftcre, fed acres etiam 
humores cdulcarc, fibras lenicer ftringere, ec dolores micigarc 
valenc,fub varia forma Vprovide adminiftraca conduxerunc ; 
qualia cranc Vnicornu foflilcCorallia rubra, bolus Armena, 
Terra figillaca, fmaragdus, Haemacices,Tormencilla, fuccusCa- 
techu &c. eumecfineopiacorummoderacoacceflu; Balfamum 
eciam Peru vianum cum vicellis ovorumfubaftum,inclyfteribus 
aliquoties inje&um, egregiam opem in non paucis culifle ob- 
fcrvavi. 

Autumnus j zephyro, cum aquilouc, denuopraevalence, ( et 
illo quidem, faepe vehementer, praecipueaucem adie 24. De- 
cembris , ubi vefperi impetuofiflimus , fwe tamen aliquo, per 
Dei gratiam, damno, fccus ac alibi » in Hollandia, Hamburgo 

Appeni. Cent. VII. et Vlll c &c. 



1$ '4» ) o ( SS* ; 

tcc. tum temporis contigerac, per quacriduum furente, ) hu- 
niidas admodum ob nebulas cc puvias, exfticic; calisque aeris 
conditio ad finemusqucanni, cujusulcimanoxfulgunbusillu- 
ftrabacur, perduravic, nullis aliismorbis epidemice, pauciffimis 
etiam fporadice fe offerencibus, praecer odancalgiai ccconfuc- 
tas hoc cempore cuffes cc coryzas. 

Confiitutio epidemica Ferrarien/ix 
Annorum 1 7 1 6* cc 1 7 1 7. 

Dn. D. Jofephi Lanzoni. 

FRigus hyemale, quod Annoi7i$-. menfe Deccmbri incc- 
pic, anno eciam 17 16. usque ad menfem Marciipcrduravic- 
roulcac nivcs, cum veocisborealibus fuperfaciemcerraeglaciem 
ad mulcas hebdomadas confervarunc, ec licec remiflum fub 
marcii finem viderccurfrigus,accamenrecruduicmenfeApriIi, et 
usquc ad majum non ceffavit. Icaquehocdmrance frigore, Gra- 
vedines mulcae, acPleuricidcs obfervacaefunc; quinimooculo- 
rum inflammaciones paffim oborcae ec pertinaces adeo excicerunr 
uc nonnullae ad menfem usque procra&ae, patiences vexarinc. 
Ver acceflk, ec imbres frequences tellurem iufeftabanc noftram 
flumina augebant, cc fegeccs nimio madore irrigabanc, fi vcro 
mutatis ventis ferenicas apparehac, vix foligncfuoterramfovc- 
bac, ftacim elevacis aqueis vaporibus nebulae denfiffimac oborcac 
func, hinc nacae inhominibusfurdicaces, apoftemata, cc vagido- 
lores cum flatibus. Aeftas calidiflima inwunce Junio dercpence in- 
valuicunde mulcaecertianaefebres,cam fimplices,quamdupliccs 
oborcaefunc, cumnaufea, vomicu maceriac amancancis,c3picis 
dolorc, ac immodica fici, quin imo nonnullos ccrciana perni- 
ciofa vexavic, quae omnes opcchinaechinaefanacaefunc, prius 
tamen levicer alvo exonerata. In aucumni prirnordiis pluvia 
mulca, qua ceffancc, ferenicas,usque ad kalendas Decembris 
concinuavic ; icaucfeminaterrac bonoomninccradica,ecmagna 
uvarum copia fdiciccr collcfta , vinaquc opcima repofica f ucrint. 

Hoe 



m c o ) §» 19 



hoc aucem ccmporc, (alubricas aeris , corporibus humanis bo. 
oam valecudincm impercica eft, ic&ucpraeccraliquaslevcsquar- 
canas, cc plactdas crraticas febres, nil aliud maliquoadfalucern 
Ferrarienfibus accidcrt; folummodo uocacu dignum fuic, au- 
cumni cempore, mulcas gravidas aborcum paflas fuiflefineulla 
caufa manifcfta. Decemberfanusexcicic. 

Terminato Decerr.bri , mcnfis Januarius ingrcdicur anni 
17 1 7' ec frigus primo remiflum apparuicv aft die hujus menfif 
undecima , aura fepcencrionalis rigida advenic , cc cam forcicer 
agicavicauras,uc quaedamarbores,quida*T) muri ab gjus impe^ 
tu , crucae, ac collapfi ruerinc, quacuor dicrum fpacio borea- 
lis hic vencusdorrinacus fuic, quo ceflfance illico magna nivis co- 
pia defccndic, inde frigida ferenicatc favcncc , usquc ad fecun- 
dum anni menfem nives perduraverunc , mox aura dulciori 
reddica , difloJutisque nivibus , fub finem Februarii frigoris 
iaevicies evanuic Hoc vcro cempore, anginac mulcac, colici dolo- 
res, ac fcbrescacarrhalesubiquedebaccharunc, imocpidcmiain 
infancibus calihyemeinccpicvariolarum, quae poftea coco anno 
17 1 7 # miflerrime perfevcrans pucrorum ftragem rnukiplicavicec 
quodnocabilefuic, hujusannihyems, quoadmorbos,pIus juve- 
oes, quam fencs afFecic ; horumcnimvix unumautalterurocu- 
randum habui. Incuntc vcre multae nebulae dcnfiores obferva- 
bancur,quae candem in pluvias cerminabant,fequebatur,irno fem- 
pcr major fiebac cpidemia variolarum in puellis,ac nonnullac ma- 
lignacfebrcsoborcaefuac»quaein principio levesspparebanr.pro- 
grcflu camen cemporisfuneftae, acmorcalcs manifeftabanrur, ex 
quibus febribus quacuor noftri medicinac Doflores , praeter 
alios dcnaci func, primusDn. Andreas Zuffi, alter Dn. jofcph 
Vaccarius, juvcnisopcimae fpei, cerciusDn.CacfarLolhusdifci" 
pulus meus, cc quarcus candem Dn. Francifcus Salmius, actacis 
annor.f<$, compacermcus honoraciflimus, et omnifciertiarum 
gcnerc inftru&us. Parcus diflSciles multi, cc mulcac pariccr ifteri- 
ciae. Acccflic acftas, cujus menfibus magna ficcitas , ct atflrini 
venci calorem augebancjfequebantur mahguac fdbres,atque non- 

c % nullos 



40 4K ) o ( ft|. 



cullos vexabanc cercianae dupliccs melioris nocae,cum vomicibus 
in principioacceftionis, ac dolore capicis faevo, qui non nifi dedi- 
nance febre micefcebac. MenfeAuguftinonnnullae occurrerunc 
dyfenceriac, quae camen Deo adjuvance fanacae omnei fuere. 
Erac miferandum cernere quocidie infancum cadavera variolis 
enecaca ad cumulum deferri. In principio fepcembris caclum 
mucavic faciem, ec calorc remiflb, aquas dedic falucarcsad cer- 
ram irrigandam, fic maligna febrium confticucio micigaca fuic, 
ec cancummodo fuborcae vercigines, cufTes, acgravedines, In* 
crefcence ^ucumno icerum ferenicas rcdiic, acque aureis folis radiis 
coco Oftobris menfegavififumus : Cereris, Bacchi,acPomonae 
dona hocannononmodicafuerecolleda, ecvalecudines paucae 
homines malehabuerunc, nonicacameninbobus, acfuibusac- 
cidic, in illa quippe animalia mors fa!cem immific; unde cimor 
colonos invafic, nc epidemica luei in bovino genereanni 1713. 
refurgerec, ec lacrymas icerum excicarer. 

Caecerum praecer di&as febras.ecmagnamvariolarumco- 
piam cum lumbricis in puellis, annus 1717. falubris dici po- 
cuic, nullae enim Apoplexiae, paucae quarcanae, io minima copia 
fcabies, acarciculorum dolores. Menfe Decembri hyemsappa- 
ruic, fed parum ab aucucnno differebac, frigus enim colerabile, 
ac mice obfervabacur. Quod vero nocabilefuichocanno, ex- 
ticic vencorum frequens copia , unde pcricula cnulca, imo nau- 
fragia in mari Adriacico adnoftra ora, ecPado, aliisque noftris 
fluminibus acciderunc, fubverfis enim navigiismercesnoncan- 
cum , fed homines cciam miferabilicer deperdici fuere. Aeftivo 
rcmporemagnainfeftorum copiafegecesinfeftabac, achomini- 
bus ruri praefercimdegencibusmoleftiaminferebac. Archricicos 
annus praefens modice infeftavic, edevicercancumcadli, ckoad 
confueca exercenda munia redibanc* Ardencc firio mulci canes 
in rabicm percici fuere, quod aliis annismiciusevcnireobferva- 
tum fuic, Parcuriencibus , ac puerperisLucina favic, ica uc vix 
una puerperii velparcuscempore obieric; hyftericas affe£Uonefj 
uc plurimum mices, ecmagisinjuvenibus, quamfenibus cufles, 

ecgra. 



45S ) o ( ^ ^____ 21 



ccgravcdinei in Aucumni principio; hypochondriacis,acmelan- 
cholicispraefensannus,necprofuic,nec nocuic, eorum enim or- 
do, parum confilia Mcdicorum imploravic > unusque ex illis 
cancummodo gradum fecic ad maniam; nonnullae obferuacae 
ftjertinci£lericiacflavac y absque praeviis morbis, vel doloribus 
orcae , quae camen adeo Ieves fuerunc , uc absquc laefionc 
aftionum non folum apparucrint, verum finc ullo prorfus rc- 
medioevanuerincfponte; iftac aucempociusin juvenibus, quam 
in fenibus obfervancac funt; Lue venerca affe&os peffime vc- 
xacos vidimus , ec mulcos ex hac pefte morcuos, licec mulca 
tencaverincremcdia, cc adufumipfiusmercuriidefperaci confu- 
gerinc; fic poftremo Andrcas Parcfchius Ferrarien. gallica Iuc 
affeftus poft decofta falsaeparil. Ligni Guaiac* cc fudoribus 
cencacis , candem ad mercurialem un&ionem defperacus ad- 
venic, qua admifla gingivac, Iinguae, aliarumque orisparcium 
gangraena fuborca mifcrabilc veneris fe&acoribus excmplum, ul- 
timam claufic diem; in Santtimonialibus pauciflimi morbi, cc 
RcgulariumReligioforumfacerdocumnonnuIla tancum funeraj 
nofterque Anciftes Gardinalis deVcrme aecacis ann. 77»febri mali- 
gna correpcus fanfle obdormivie inDomino,in cujus cadavcrc rc- 
perca func pene omnia vifccra fana. Inaliquibus noftri fuburbii Io- 
cis nonnullae febres malignae peciculares, ec concagiofae nacu- 
rac, uno enim aegrocancc, brcvi cemporisincervallo tota fimul 
acgrocavic familia ; haec camen influencia crium cancummodo 
menfium fpatio perduravic : accedente enim Aucumno omni- 
no evanuic ; impecigines mulcae in fine Novembris adulcos 
affecerunc, quae usque ad annifinem percinaciter duravere. In 
principio decembris ophihalnaiae mulcae , percinaces cam in 
maribus quam in feminis. Obfervayi candem in mulcis pau- 
pcribus fola diaeca mulcas febres fanacas, ficque cum Joh. Da- 
mafcenoinufcimo aphorismo concludendum , Diaeteticamme- 
dictnam praeflantiorem ejje pbarmaceutica,et tbirurgica. 



c 3 Conflu 



t* 4N C o ) 



Confttutio 
AnniT7i7. a Dn. L). Marco Gerbezio, 

Labaco 10. Dccco.b. dcicnpca, ♦ 

QVancum ad annorum fal jbritatcm , cc humanorum cor* 
porum valtcudinem conferac regulaca fuis cemporibus 
proporcionaca aeriscemperic*, jam cociesanobisdi&umeft.prae- 
fcrtim in Chronol noftra Med. Id quod equidem eciam mani- 
fcftecomprobavicad fincm dccurrens annus 1 717. Isfiquidem, 
quod hyeme fueric compecencer frigidus, praecerquam circa 
Februariidimidium, quo frigore caccnus cxhorrcfcebac, uc in- 
dc vcl arborcs ipfac fucrinc nocabilc damnum perpeflac, praefer- 
tim molliorcs, quales func perficae; Vcrc cemperacus: aeftacc 
falccm Junio, cc Julio menfibusaeftuofus; quamvis, quancum 
publica nova percgre reculcranc, alibi infolcncer ccmpeftuofus: 
aucumno fece veris inftar araocnus 5 |humaua corpora pcr co. 
tura adco bcnc valucrc, uc Mcdicis ferc nullum negocium fa- 
ccflerinc, nifi circa fporadicc pacicnces. Vnicum occurrerac, 
quod videbacur quibuspiam quid cx aerc forcc ab aftris 
caliccr infe&o fuam origincm craxifle , epilcpcicc nimirum 
convulfiones , quac Sepcembri menfe incra eclipfim luna. 
rera , cc folarem plures homines unis iisdemque diebus prae- 
cer omnem expe&acionem adorcae fueranc. Duorum calium 
cura mihi obcigcrac : cercii alceri meo collcgac. Duo mei opc 
divina fucrc feliciccr ad fanicacem perdu&i : cercius ille, 
qui puella fepcennis erac, quarca morbi die, erac e mediofub- 
lacus. Duo illi raei non nifi prirao exafto incegro criduo ali- 
quancum adfe redireetticubancer fuerreinciperefuereobferva- 
ti: cerciam illam aucem, uci dixi,quarca morbi die fuccumberc 
oporcuic; nuracamen revera, uci raulciscredebacur, ad corura 
incernecionem quid conculerinc memoracae eclipfes? Aftrono- 
miae culcorcs ccrcias dijudicare novcrinc. Inccrea mihi remc* 
dia , quae meos duos priftinae valecudini refticuiflc videbancur» 
brevicer fpecificare lubcc, force io fimilicafvi quoquc aliisfervi- 

cura, 



-«1)0(8» 2? 

aara. Primum auterxi, a quo curana aufpicandam efle judica- 
veram, erac applicacio ex acrioribus* fpecificisque confe&i cly- 
fteris. Secundurt>,etpriusquamCIyfterpraepararetur, cochlca- 
tim propinandum mixcura haec anciepileptica : i^.Aq hirund. 
comp. cum cartor. epiIepticaeLangii,ceraf.nigr. flor. tiliacaa ?|3 
liquor CC.fuccin. 5). Effent. anodyn.gt. IX. m. f. pocio. Tertium 
te feqq» friftiones crurum deorfum verfus, perun&io vercicis 
ungu. alabaftrino cum ol.rucae, cran. hum.ec fucciacommu 
fto. Sexcum columbarum, ec pullorumvivorum rccens per 
dimidium difcerpcorum vercici rafoiceraca applicatio, ;mum 
naribus volatil. fucCini admocio, nec non pulv. fternuca- 
torii perpennam in nares inflatio, fucceftive vero, ec poftquam 
aegri jam nonnihil (c(c rccollegeranc , faciliusque quid incro- 
fumerepoceranc,puhfisMarch. fpec.diacinnab, Mynf.ec © vo- 
lac. fuccin. Vlcimum eciam corporis expurgatio. Quae 
fingula quidcm eciam faepius icerare oportuerat, quin ecalcc- 
ri eorum,quae puella 17. annorum erac, ec menftruis deficic- 
bac, venam in talo fecare, priusquam plene convalucranc. 

Pucllulailla feptenn-.s 34. hebdomadispriusfebricitans^eratpoftmor. 
tcm cultro anatomico fubjefta,ct deprehenfum , quod cjus cerebrum quoad 
piam matrcm fueritundiqucmulta vifcofitate obduclum, quoad ventriculos 
autem plurimo,, eoque procul dubioacri fero,feuIympharepletum;unde 
vcllicatum ncrvorum principium conjetlurabatur convulfionum illarum im- 
mediata extitifie caufa, meatuum cerebriafcro illo inundatio autem mortis 
ipfius. Prouti ea de re pcrfpicacitcr D. Anton. Pacchionus Regienfis Medi- 
cusRomanusifl Epift* de glandniis conglobatis dhrae Memngis adMagnif.D. 
D. Lucam Schroeckium data in Ephem. Nat, Curiof Dec. 4. An. L et ILApp. 
Hincmihi, uti reor, non vane pcrfvadebam quoquc meos duos ae- 
grotos ex fimillima caufa idem ipfum malum primitus contraxifle. Primus 
fiquidem, qui vir obefus erat valde, bibulus, et pridem quoad memoriam 
defe&uofus ad fauces tantas a capite defluxiones patiebatur, ut nifi ei injeclio. 
nibus per os (poftquam is jam aliqualiter kk rccollegerat, et os aperire pote- 
rat) tempeftive fuccurfum fui(Tet,ei infallibilitervel cx folo hoc accidente 
inteieundum fuilTet. Adhaerebant fiquidem fruftatim utrinque circa u- 
vulam et faucesab acrc, qui ob obftru&as nares infpirando faltem per os 
attrahebatur, indurata phlegmatanonnifidi&isinjcclionibus, etgargarifmis 
iiide avellenda. f requentcr etjam fimillima fputa ejicicbat. In puella qui- 

dcro 



34 -m c o ) n£ 



dem .ifta caufa fefe non adeo clare manifeftabat , conquerebatur tamcn, poft" 
quam ad fe redierat, de gravitate cjuadam oculorum > obturatione aurium, ti 
narium , ac fi eo ipfi aliquid defluxiffet > qui oculi etiam ipfi diu poflea debi- 
les, et va:illantes, praeque fibrarum mufcularium aferorelaxatione veluti 
confluentes permanferant. Communiter forte etapud aliosfimilium con- 
vulfionum caufa eft fimilis cerebri a nimia,.eaquc acri lympha inundatio, ct 
propterea ei revellendaeYet difcutiendac nihil aequc prodefle folet, quam 
tempeftivenuchae, brachiis,cruribu*que, vel ipfi etiam rafo vcrticiadhibita 
veficantia, quae caufa forte ttiam Florentinis eft; quodinfantibusfuis vix 
natis, ut eos ab epilepticisinfultibus , quibus illi endemice obnoxii effc folcnt, 
praefervent , nucbam acluali igne adurant* 

Recordoretiamin aulaAuerfpergicaanteannosexepilepfiadefun£lum 
infantem, et poftea anaromico cultro inmeapraefentiafubjeclumcerebrum 
fimiilime habuiffe cbnftitutum. 

Reliquos affeclus, qui mihi alias per anni decurfum occurebant curandi, 
traftabam felicitcr Methodo , et remediis in Chronolog. mea mcdica nota- 
tis : puta febrcs, arthritides, colicas , haemoptyfes &c. Rarius tamen quid 
obfcrvaveram in duobus fubjecliscirca pulfum : nimirum quod unus eorum 
mclancholico- hypochondriacus qua fanus communiter habuerit pulfum 
adeotardum, utpriusquam fubfequens pulfusconfequebaturantecedentem, 
facile apud alium fanum trespulfationespraeterierint: qui tamcn poftquam 
elapfo Augufto in febrim maKgnammcidifret,pulfumhabuitadeofrequen- 
tem, et peromnesvhiofasdifferentias varium, uttalemnunquamobferva- 
vcrim* Propterea mox adhuc in principio morbi malum morbi exitum prae- 
dixeram. Tam notabiks fiquidem naturae a connaturali ftatu receffus non 
poflunt, nifipeffima quaeque ominari. Viraliaseratrobuftus, et inaclioni- 
busfuisaccuratus, fed tardiflimus. faepius vertiginofus,etfubinde leviterin- 
fultibus epilepticis obnoxius* 

Alter verofimiKter robuftuscuminfebrimfimilem incidiffet, indeci» 
mum usquedkmpulfum, et urinam prae fc tulerat adeo ordinatum , et 
naturalem , ut nifi contrarium fuafiffent peflima quaeque, qurbus una detine- 
batur, fymptomata, viriumnimirumingensproftratio,linguaeariditas, in- 
quietus fomnus , delirium , tendinum fubfultationes &c. eum quis nullatc- 
nus febricitaffe, neque fingulari pcriculo fuiffe fubjeclumxredidiffet : qui 15. 
morbi dic fupervenientibus convulfionibus tamen fuccubuit. 

Adeoparum fubindc fidere licet etiamoptimopulfui,eturinae, nifi 
reliqua ei bonitate correfpondeant, parum etiam de praefentia, velabfentia 
febris ediccre: quantumcunque febrium praefcntia vulgo communiter ar- 
guatur vel ex fola pulfus frequentia , etinaequalitate j ubi vcrp haec duonon 
animadvertuntur , ibihoc ipfo non cenfeatur adeffe febris. 

jo- 









;^v*t 



r 









u % - - W^ 







^:«S« 



•** ) o ( & 



JOHANNIS HIERONYMl ZANICHELLI 

DEFERRO, 

Ejusque NlViS Praeparatione, 

Dijfertatio Pbyfico - Cbymica. 



*** 



LECTORI BENEVOLO 

Salutem. 

HAbent fcientiae bumano acquifitae ftudio , fefe inuicemex* 
cipientes incrementi periodos. Cognofcendi fruUus.uberiorU 
cognitionum mejjis femen eft. Speculatio praxim monftrat , praxis 
&d fpeculationem excitat. Htnc eft cur mibi Pbyficisfacultatibui in 
re potijfimum MEDlCAjamdiu intento, nonfolumaliquid noui 
de meo penu proferre > fedet alioruminuenta> Audoribusfua 
laude feruata> propagare> curaefemperfuerit: adeoutlaborqm 
labor pro uocet ; et aliquidfciuijje, fciendi acuat defiderium. Vix 
igicur pbarmaci cujusdam ex Chymiae penetralibus eruti fama 
ad meas nuper peruenit aures > cum ftatim iUius affequendi me 
webemens inceffit cupido. Vtdi > manibus contretlaui. Sed ex 
fenfibus protinus peruafit curiofitm ad intelle8um> quinonante 
quieuit > quam accurata defuper difquifitionebabita>puriffmam 
illam FERRl ESSENllAM effe deprebenderit , a Do- 
tnino de Santto Hilario ex Cbymici profedo expertijfimi 
communicatione typis euulgatam> et MARTIS NIVEM alle- 
gorjce nuncupatam. Mirifice boc inuento exbilaratus , ulterius 
diligentiam prouexi Sterilis tamen bucusquejacuijfet labor , et 
aliis Jcilicet> nonmibicuipraemiummeruiJfe>praemiumeft. JHto- 
circa cum de effentia bonifit>juuare\ eoque magu juuet , quo 
pluribus impertitur: cumque in bonortim communicatione fitum 
Append. Cent, VIL &VUL d fit 



)o( 



fit bumanae focietatis commodum; ideo tum ipfum medicamen. 
tum , cum medicamenti rationem evulgandam cenfui. iHud, no- 
ftrum pbarmacopolium, banc ifte dabit qualucumque libellus, in 
quo plurade FERRO cum fcttu jucunda , tum ad praxim utilia 
cotlegu Ejl enim Pbjfcarum rerumgenefisnon minusquam co- 
gnitio quibmdam interfe nexibus apiaconjundaque : etquemad- 
modumin minimi cujuslibet infe8i generationemtotius naturae 
opesimtnediate, welmediateimpmduntur ; itauniusperceptionem 
reu aliarumplurimarumcognitio praecedat oportet, uelfubfequa- 
tur. 

Meum igitur nunc erit , Ferri naturam Pbilofopbica primum 
allegoria delineare* mox pbyfice exponere> ratione afferere, ex« 
perientia firmare. Ipfius copiam, differentias,deleSum y ujum 
praefertim Medicum , aliaquehujmmodi fubdam* quae de eo me- 
tallo notUiamfuppeditabunt non contemnendam. Propius dein- 
cepsmemorati viri veftigia feitatus,quaratione laudata ejfentia> 
tt quafi FERRI ANIMA, craffa quacumque impuraquemate- 
ria rejeSta, extrabatur, tradam. Nobihffimi demum medica- 
mentibujusdotesy etvirtutes, acminiflrationis 9 ponderuquemo~ 
dum, appofita ahqualipro meu Diribus explicatione fubne&am» 

Haecfunt, quaetibi, LeSor do8ijfime,exhibeohumaniter fal- 
tem utilitate argumenti excipienda. Nonnulli fortaffe Cbymiae 
nomine, chjmicuqueratiociniis auditis, in detraQiones irriflones- 
que effundentur. Sedtantum abeft, ut iu deterrear ab opere pro- 
pofitoy quin potius exciter ad profequendum. Si enim eft in/pieti- 
tium illudere fcientiae quam nonpercipiunt , et detrabere g!oriae> 
quam non merentur ; me non placere eisdemgaudeo. Apud bujus 
farinae homines auait Chjmia tanquam ars circutatoria, Ni* 
bilex ea colligi obtrudunt nifi fumum. Arcana promitti, fed uer- 
badari: imonecuerbaquidem, cumillaadeofinttxotica>etaenig- 
matka y utpraeter naturalemfonum, nibilpercipiatur. Quae 
pharmaca inde promuntur, <vel inutilia effe, uelpUnapemulis. 
His diderwfibiplaudunt, rifu mque a <vulgo captanL Sed decla- 
mationes, etfatyrae utplurimum iniqui litigatoris arma funt : Qui 

jufiam 



)o( 



jufiam fouetcaufam, rationibus, experientia , peritorumque ju~ 
dicionitatur. Cenfura infcientiufempermodefta, nunquamfint 
doSrina debetprocedere^alim trrifor malignitatu erit notandus.Si 
nobilijfimaehujus cum fpeculatiuaetumpraSticaefacultatisfama 
periclitaretur apud fapientes , tuncadarma conclamandum 9 acri- 
terque pro iUius excelkntia et utilitate foret decertandum. Tota 
fane t quanta ac qualu eft> exhiberetur. Edocendura effeU utdt 
rerum cortice nibilfollicita ad centrumpenetreUex quo } ceu ex tbro- 
no t fuas natura uires dijfundit, et jura edicit*. ut ibi arcana 
qmecumque rimetur , nibilque t&m abflrufum lateat f quod non 
rtueiet, quodnonilluftret : ut ejfentias extrahaU compofita re- 
foluat t refoluta componat ; adeo ut non magis ars naturam imitari 9 
quam natura ex artt operari uideatur. Hinc doSiJfimus 
DanielDuncanus erudite demonfiraty quas in corpore animali 
natura explicat> eas omnes operationes , proportione feruata% 
a Chymia adbiberi. Addendum ejfet , quam fecuro grejfu 
incedat , ut ideo a fenfibus aeque ac mentt fidem ex- 
torqueat. Ob oculos praeterea ponenda ejfet ejficaciffima ignis t 
quoChymiapotiffxmumutitur , inoperandoaSio t acdeniqueenu- 
mtranda utilijfimafimul , et prvclariffima illius opera praefertitn 
in re Medica , quibus morbus uel arcetur , uel expeUitur\ 
quaeque , quantum corporum caduca finit conditio , morti ob- 
luiiantur. Quodfi ab iis cauendum ejfet t qnia nonnulla funt 
acriora\ exulare quoque a pharmacopaeis dtberetScammonium* 
Colocyntbis>Elleborus,Gamandra, et ejusmodialia* quaenifiper 
uim, acuebementi corporum infeQorum agitatione nequeunt tt. 
naciusbaerentem abftrahere perniciem. 

Sed fruftra bis immoror. Superfluafunt doBis , incogniU 
imperitis, qui nuUam fcientiam , nuUamartemueluerbotenus 
catlere profitentur , dum in Cbjmiae inuehuntur uocts , etaUe* 
gorias: quafi earum quaelibet propriamnon habeatnomenclatu- 
ram, et quafi familiare Pbilofophis non fuerit , plurima eaque 
txctUentiffima , uel fabulis, uel aUegoriis, uel notis fymbo- 
licis uelare pariter , et explicare. De mequid dicamnonha- 
beo >nec>fi babertm , dicere uelim. ExceUit Cbymia, ideopau- 

d 2 ciores 



4 -^g ) O ( 

ciores excellunt Cbymici : bifce tamenfane perpaucis quampluri- 
mi fe fe immfcent uerbo tenus tantum eruditu Sicut igitur de 
aliis* ita et de me judiciumfitpenes aequos rerum aeflimatores. 
guomodocunque tamen res euenertt , id aufim fperare, fore ut 
rnibi ^vith non <vertatur, quod in eo tolus fuerim, ut artium 
cmnium praeftantijfimam pro n)irium mearum tenuitate pro- 
moverem. 



F 



De Mdtte 



lAbulas , feu porius allegoricas narraciones , quas uc re- 
rum Phyficarum harmoniam ec diflenfum , mixcorum ge- 
neracionem ec refolucionem , ac demum abftrufiora nacurae 
arcana explicarcc fimul ec velarec , prifca cradidic Philofo- 
phia t, easdem ad commenciciam illamDeorumcacervamindu- 
ccndam, ftulca decorfic fuperfticio. Hinc incer alia, Marcem 
FabuUAi. Jovis Junonisque, feu folius Junonisfilium , Parencum praero- 
Ugorica, gaciva , geftorumque fama, in numerum Dcorum relacum, 
bellique praefidem finxic renunciacum : ac propcerea durum, 
afperum , crucem , ira rucilancem exhibebac ; quique ferro un- 
diquc cinftus, nonnifi fanguine caedibusque dele&arecur. A- 
mafium quoque Veneris fuifle addebacur, fed candem depre- 
henfum ab adulcerae conjuge Vulcano: qui ferreo rece, firmif- 
fimo quidem, fed adeo fubcili, uc fenfum fallerec , ucrumquc 
incercepcum, Deorum rifui , ec ipfe irridendus ob/ecic, donec 
Nepcuno incercedence, Iudibrii , fed non irarum fueric finis. 
Sub hujusmodi fabularum corcice nobiliflima fcienciarum ar- 
cana, fi philofophicam allegoriam fpe&es, ec Iacenc, eclucenc a 
Cofmicae Phyfeos indagacoribus expofica. Hinc ecenim fuum 
Marcem planecam defcripferunc Aftronomi : hinc fuum Mar- 
tem ferrum adumbrarunc mecalltcae rei profeflbres : hinc ab 
eo Iongc diflicum , maximaque differencia fe/unftum , fuum 
Marcem Philofophicum iftiusmodi involverunc Iacebris follicici 
Chymici. Cum vero, caeceris fepoficis, de Marce, nempe de 
mccallo illo, quod vulgari vocabulo Ferrum ouncupacur, ali- 

qua 



) O ( S»- *9 



qua recegcrc, ec ex abdicis nacurae penecralibus cruere , prae- 
fencis infticucific; cur illud a do£Hs Marcis nominc defignecur, 
fuperius infinuaca facisedocenc. Id enim praecipue eft incaufa, 
cum quia plura de illo fabulofo Deo Marce decancaca verius 
fecundum Phyficam propriecacem ferrocongruunc; cumeciam, 
quod in idem recidic , quia ipfius produ&ionem ex planeca, 
Marce di£lo, plurimum adjuvari communis erac opinio. Credi- 
cum enim, fiderum radios peculiari vi ec efficacia, juxcacujus- 
que, ex quo promananc , fideris nacuram pollcrc 5 adeoque 
ubi indefinenci profluvio ad cerrae vifcera penecrarinr, fe fe in- 
vicemmifcences, fimulque recundences, prouc fubje&orum al- 
ceracio ec cemperamencum exigic, ad mecallorum, incer alia> 
generacionem concurrere : ea camen lege , uc juxca alcerucrius in 
influxu praepollenciam, diverfa mecalli (pecies eflrbrmecur. Hinc 
ubi planeca Mars praevalec, ibi ferrum accrefcere fercur, cui 
propcerea canquam filia , ficuc genicoris vircuces func accribu- 
cae, ica ec nomen indicum : imo ec eadem planecae chara&e- 
riftica noca infigniri , jam ufu recepcum. Ex his fpecificam 
ferri naturam Ionge confpicari licec : fed uc menci clare reve* 
Iecur , propiu» eft concemplanda. Ea camen me non cencc fbl- 
Iicicudb, uc rigorofam ad Peripacecicorumleges eflformacam de- 
finicioncm inveftigaremcnsfir. 

Quamobrem a meo fcopo aberrare n